منابع و ماخذ پایان نامه طول فصل رشد

دانلود پایان نامه ارشد

شکل، بدون دمبرگ، دندانه دار به رنگ سبز تيره، براق و بدون کرک است. شکل برگ ها در قسمت هاي مختلف ساقه متفاوت است. بزرگترين برگ ها در وسط ساقه اصلي ظاهر مي شوند. در بررسي آماري که بر روي 2046 نمونه از ژرم پلاسم هاي جهاني گلرنگ به عمل آمده 5 نوع برگ مشاهده گرديده است (فروزان، 1378).
الف) برگ هاي تخم مرغي شکل (1درصد)
ب) برگ هايي به شکل تخم مرغ واژگون (3درصد)
ج) برگ هاي نيزه اي وارونه (7درصد)
د) برگ هاي تخم مرغي دوک مانند (17درصد)
ه) برگ هاي دوک مانند (74درصد)
اندازهی برگ ها بسته به رقم داراي طول 15-10 سانتي متر و عرض 5-5/2 سانتي متر مي باشد. برگ هاي پائين معمولاً بدون خار هستند ولي با رشد ساقه، خارها رشد کرده و در مرحلهی گل کامل، خارها سخت مي شوند. حاشيهی برگ ها نيز به صور مختلف نظير مضرس، بدون بريدگي يا بريدگي عميق و ناقص ديده مي شوند. خارها معمولاً بر روي براکته هاي خارجي 76 درصد توده ها ديده مي شود و 23 درصد آنها معمولاً بدون خار مي باشند (فروزان، 1378). گلرنگ يک ريشه عمودي کاملاً مشخص و غالباً گوشتي دارد و معمولاً ريشه هاي جانبي نازک متعددي توليد مي کند. ريشهی عمودي معمولا ًتا عمق 3-2 متر در خاک نفوذ مي کند و اين ويژگي نفوذ عميق ريشه به گياه امکان مي دهد رطوبت و موادغذايي را از زير توده قابل توجهي از خاک جذب نمايد. به همين دليل، گياه گلرنگ نسبت به ساير گياهان به خشکي متحمل تر است (فروزان، 1378). به عنوان مثال در استراليا ريشه هاي گلرنگ تا عمق220 سانتي متر پيش رفتند. در حالي که ريشه هاي گندم در قطعه زمين مجاور فقط تا عمق 40 سانتي متري خاک نفوذ کردند. در گلرنگ ريشه هاي جانبي مي تواند تا عمق 90-60 سانتي متري توسعه پيدا کنند (خواجه پور، 1370؛ کوچکی و همکاران، 1372). در مطالعه اي که در زمينهی بازدهی مصرف آب در گلرنگ انجام شد، چنين گزارش شد که ريشه هاي گلرنگ تا عمق حدود250 سانتي متر در خاک نفوذ کرده و از رطوبت موجود تا اين عمق استفاده مي نمايند (Alessi et al., 1981). گل آذين گلرنگ از گلچه هاي متعدد تشکيل شده است که روي يک نهنج مشترک نسبتاً هموار، مدور و نزديک به هم قراردارند. نهنج گل به وسيلهی چندين برگ گل (براکته) گريبان دار يا پوشش دار احاطه شده و به طور خيلي فشرده به هم چسبيده اند و به صورت حفاظ کاملي جهت تکامل گل آذين درآمده اند (ناصری، 1370).
گل هاي گل آذين گلرنگ به دو صورت لوله اي يا زبانه اي است. بعضي ارقام هر دو نوع تيپ گل را دارند و بعضي فقط يک نوع آن را دارند. گل هاي لوله اي جلب کنندهی حشرات هستند (کریمی، 1375). در اين گياه ساقه اصلي و ساقه های فرعي در انتهاي آزاد خود، هر کدام به يک گل آذين منتهي مي شوند. گل آذين گلرنگ، طبق ناميده شده و از نوع کلاپرک مي باشد. هر طبق 20 تا 120 گلچهی لوله مانند را دربر دارد که هر يک مي تواند مولد يک دانه باشد. تعداد و اندازهی طبق در هر بوته به عواملي همچون رقم، فضاي رشد بوته، حاصلخيزي خاک و تأمين ساير عوامل محيطي بستگي دارد. علاوه بر اين عوامل، اندازهی طبق به موقعيت آن بر روي بوته نيز بستگي دارد. طبق هاي نخست (اصلي) و دوم بزرگ ترين طبق ها مي باشند در حالي که طبق هاي سوم معمولاً کوچک ترند. طبق هاي نخست (اصلي) به طبق انتهاي ساقه اصلي و طبق دوم به طبق انتهاي ساقه فرعي انشعاب يافته از ساقه اصلي اطلاق مي شود و به طبق انتهاي شاخه فرعي دوم (شاخه اي که از شاخه فرعي منشعب مي شود) طبق سوم گفته مي شود (اسمی، 1376؛ محمدی نیکپور، 1374). گلرنگ از تيرهی لوله گلي ها بوده و جام گل هاي آن که به گلچه مصطلح هستند پيوسته و «لوله مانند» مي‌باشند. گل هاي لوله اي در غوزه منظم بوده و داراي 5 گلبرگ بهم پيوستهی لوله اي شکل هستند. گل داراي 5 پرچم با بساک هاي به هم پيوسته مي باشد که به صورت يک لوله در مي آيند. بساک ها توسط سوراخ هاي انتهايي با شکاف داخلي باز شده و دانه هاي گرده به درون لولهی بساک مي ريزند. تخمدان گلرنگ از متحد شدن دو حفره به وجود مي آيد که تحتاني بوده و داراي يک تخمدان يک برچه اي مي باشد (بهنیا، 1387؛ فیروزه، 1382؛ ناصری، 1370؛ Kipps, 1970 ؛Knowles, 1980). تخمدان يک حفره اي و محتوي يک تخمک است. بساک هاي گلرنگ قبل از رسيدن و آماده شدن مادگي براي باروري گرده هاي خود را آزاد مي نمايند و به اصطلاح گل ها پروتاندري مي باشند و لذا گرده افشاني غيرمستقيم به وسيله حشرات صورت مي گيرد، ولي چون گلهاي مجاور در يک غوزه مي توانند همديگر را بارور سازند از نظرژنتيکي اساساً گلرنگ گياهي خودگشن است و درصد دگرگشني آن به فعاليت حشرات بستگي دارد (عمارت پرداز، 1367 ؛Able, 1972 Dunphy et al., 1979;).
باد در انتقال گرده ها نقشي ندارد و براي باروري مطلوب و براي حداکثر بازدهي معمولاً وجود زنبورها و ساير حشرات ضروري است (ناصری، 1370). رنگ گل هاي گلرنگ در ارقام مختلف اين گياه و نيز در يک رقم در مراحل مختلف رشد گل ها (مرحله جوانه، شکوفايي و پژمردگي) فرق دارد. به طور کلي گل هاي گلرنگ را مي توان به رنگ هاي سفيد، زرد روشن، زرد، نارنجي، نارنجي مايل به قرمز، قرمز تيره مشاهده نمود. تا موقعي که گلچه ها تازه هستند گل هاي زرد و گل هاي نارنجي به رنگ زرد ديده مي شوند اما در اثر پژمردگي گل هاي زرد به رنگ زرد مايل به قهوه اي مي گرايند، درحالي که گل هاي نارنجي پس از پژمردگي به رنگ قرمز- نارنجي ديده مي شوند (Dedio, 1985). ميوه در گلرنگ مثل آفتابگردان از نوع فندقه است و همان چيزي است که از قديم به نام دانه (بذر) گلرنگ مصطلح گرديده و در اين متن نيز از همين اصطلاح عام استفاده شده است. دانهی گلرنگ به شکل يک دانهی کوچک آفتابگردان مي باشد. پوستهی بذر معمولاً به رنگ کرم و کرم مايل به سفيد است (خواجه پور، 1370؛ Dedio, 1985 Knowles. 1980;) و از نظر گياه شناسي فندقه بوده ولي پوستهی آن فيبر بيشتري داشته و ضخيم تر است. وزن هزار دانه آن بين 30 تا 50 گرم است (خواجه پور، 1370؛ ناصری، 1370؛ Arnon, 1982) بذر بسياري از ارقام گلرنگ به شکل هرم واژگون با چهار خط برجسته مشخص است که اين برجستگي ها موجب لوزي شکل شدن مقطع عرضي بذر مي شوند. به طور کلي دانه گلرنگ متشکل از 40-25 درصد روغن و در ارقام جديد تا 45 درصد روغن، 55-30 درصد پوسته، 22-12 درصد پروتئين و 10-3 درصد رطوبت مي باشد. روغن عمدتاً در لپه ها ذخيره مي گردد زياد بودن درصد پوسته از نظر تجاري يک نقص محسوب مي شود زيرا باعث کاهش مقدار روغن و ميزان پروتئين کنجالهی دانه مي شود (یزدی صمدی و عبدمیشانی، 1370؛ِDedio, 1985 ). طول فصل رشد ارقام مختلف و همچنين در تاريخ هاي کاشت مختلف، متفاوت است. و علاوه بر سایر عوامل محدود کننده مثل حساسيت به آفات و امراض و عدم دسترس بودن ارقام زودرس مناسب براي مناطق با فصل رويش کوتاه مانند عرض هاي جغرافيايي بالا يکي از محدود کننده ترين عوامل کشت گلرنگ در گذشته بوده است (رنجبر و همکاران، 1376؛Bassiri et al., 1975). کم ترين دما براي جوانه زدن بذر گلرنگ در حدود 5 درجهی سانتي گراد گزارش شده است (خواجه پور، 1370؛ Alessi et al., 1981). ميزان تأثير درجه حرارت و طول روز بسته به درجه حرارت و نوع ژنوتيپ، فرق دارد. همچنين در يک درجه حرارت ثابت، افزايش طول روز مدت دوره روزت را کاهش مي دهد. مقاومت بوته هاي گلرنگ به سرما و يخبندان در طول دوره روزت که فعاليت رشد و نموي بوته بطئي است زياد مي شود و به عبارت ديگر گلرنگ در اين دوره بيشترين مقاومت به سرما و يخبندان را نشان مي دهد.
بيشتر ارقام گلرنگ سرماي حدود 7- درجه سانتي گراد را در اين مرحله تحمل مي کنند و برخي ارقام حتي در سرماي 12- درجه سانتي گراد به حيات خود ادامه مي دهند. يزدي صمدي و زالي تيپ هاي سرمادوستي را از ايران شناسايي کرده اند که قادر هستند سرماي 14- درجه سانتي گراد را تحمل کرده و بقاء داشته باشند (خواجه پور، 1376). با پيشرفت مراحل رشد، حساسيت به سرما بيشتر خواهد شد به طوري که در آغاز مرحلهی زايش يا بعد از آغاز گل دهي درجه حرارت پائين تر از صفر درجهی سانتي گراد باعث خسارت شديد خواهد شد. به طور کلي تحمل سرما در گلرنگ به رقم و مرحلهی رشد بستگي دارد (خواجه پور، 1370؛ Kipps, 1970 Knowles and Miller, 1989;). در صورت فراهم بودن رطوبت کافي در خاک، گلرنگ از درجه حرارت زياد تابستان آسيب نخواهد ديد. در چنين شرايطي گلرنگ مي تواند در دورهی گل دهي تا دماي 44 درجه سانتي گراد را بدون اثرات منفي محسوس تحمل کند. به همين دليل گلرنگ را گياهي متحمل به گرما دانسته اند (Knowles and Miller, 1989; Kipps, 1970). طي دورهی تشکيل طبق درجه حرارت زياد و رطوبت نسبي بالا موجب کاهش عملکرد دانه مي شود. در درجه حرارت بالا علاوه بر کاهش تعداد دانه در طبق، به تشکيل دانه هاي کوچک تر منتهي خواهد شد و اين گياه در رطوبت نسبي زياد به زنگ ها، بيماري هاي برگي و پوسيدگي جوانهی گل بسيار حساس است (Urie et al., 1996). در گلرنگ نيز مانند ساير محصولات زراعي بين دماي زياد و رطوبت خاک رابطه اي وجود دارد. بدين معني که کمبود رطوبت خاک اثرات زيان آور دماي زياد را افزايش مي دهد و از طرف ديگر کافي بودن رطوبت خاک، تأثير سوء دماي زياد را کاهش مي دهد.
در بين مراحل تکامل طبق، مرحلهی گرده افشاني و پيش از گرده افشاني به تنش حرارتي بسيار حساس است. تحت شرايط رطوبت زياد و حرارت، تمام طبق ها اعم از طبق هاي نخست (اصلي)، دوم، سوم و آن هايي که در رأس ساقه هاي فرعي تر تشکيل مي شوند به حرارت حساسيت نشان دادند و دانه بندي آن ها 56 تا 78 درصد در مقايسه با طبق هایي که در شرايط حرارت 31 درجهی سانتي گراد و رطوبت زياد قرار داشتند کمتر بوده است (Zimmerman, 1972). گلرنگ نسبت به تنش هاي کم آبي مقاوم است زيرا همان گونه که گفته شد به سبب دارا بودن ريشهی عميق و توسعه يافته از سطوحي که براي اکثر گياهان جذب آب ممکن نيست رطوبت را به دست مي آورد (ناصری، 1370). با اين حال مقاومت به خشکي گلرنگ نسبت به جو کمتراست. کشت ديم گلرنگ درمناطقي با بيش از 300 ميلي متر بارندگي و در طي فصل رشد امکان پذير است. در صورتي که ميزان بارندگي به 600 ميلي متر برسد و بخش عمدهی آن نيز قبل از گل دهي گياه باشد انتظار مي رود که حداکثر عملکرد تحت شرايط ديم حاصل گردد (ناصری، 1370). گلرنگ نسبت به شرايط غرقابي و کمبود تهويه حساس بوده و پوسيدگي ريشه و بوته ميري در اين شرايط توسعه مي يابد به طوري که مي توان گفت گلرنگ گياه نواحي خشک است و براي نواحي مرطوب چندان مناسب نيست. رطوبت نسبي زياد هوا در هنگام گل دهي علاوه بر اختلال در باروري گل ها و تشکيل بذر، باعث هجوم شديد عوامل بيماري زا مي شود (Arnon, 1982; Delio, 1985; Zimmerman, 1972 ). بهترين خاک براي کشت گلرنگ خاک هاي لومي- رسي و لومي- شني است. اما گلرنگ در طيف وسيعي از خاک هاي مختلف رشد کرده و محصول قابل توجهي توليد مي نمايد (ناصری، 1370). عمق نفوذ ريشهی گلرنگ در خاک تحت تأثير خصوصيات خاک قرار مي گيرد. سطحي بودن خاک زراعي و به عبارت ديگر وجود لايه هاي سخت در اعماق نفوذ ريشهی پرقدرت و قوي گلرنگ به اعماق پائين تر را محدود مي سازد. به همين دليل در خاک هاي کم عمق، بازدهي گياهان زراعي با ريشهی سطحي و افشان مثل گندم و جو بيش از گلرنگ است. اما در خاک هاي عميق با شرايط مناسب جهت نفوذ ريشه به خصوص در زراعت ديم، عملکرد دانه و سودمندي گلرنگ از جو بيشتر است (Dedio, 1985; Kipps, 1970; Knowles, 1979). گياه گلرنگ تحمل زيادي به شوري نشان مي دهد. تحمل اين گياه به شوري کمي کمتر از پنبه است. شوري بيش از حد تحمل گياه، عملکرد دانه را از طريق کاهش تعداد بذر در هر طبق و تعداد طبق هاي حاوي دانه کاهش مي دهد. با اين وجود تأثير شوري بر طبق هاي واقع در موقعيت هاي مختلف بوته يکسان نيست. معمولاً با افزايش شوري خاک از سهم طبق هاي سوم در عملکرد دانه کاسته شده و بر سهم طبق هاي نخست و دوم افزوده مي شود. شوري خاک، ارتفاع گياه و قطر ساقه را کاهش مي دهد و گل دهي و رسيدگي را تسريع مي نمايد (Dedio, 1985).

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه افغانستان، توسعه کشت، زبان فرانسه، باستان شناسی Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه مواد معدنی، تولیدات کشاورزی، آلودگی های زیست محیطی، کشاورزی پایدار