منابع و ماخذ پایان نامه سوگیری، اضطراب اجتماعی، سوگیری توجه

دانلود پایان نامه ارشد

ه اینکه بروز سوگیری توجه و سوگیری تفسیر در افراد مضطرب اجتماعی یافته‌ای متقن است، برنامه تعدیل سوگیری شناختی در دو گروه آزمایشی اجرا شد؛ در یک گروه، ابتدا سوگیری توجه و سوگیری تفسیر مورد سنجش قرار گرفت، سپس با اجرای برنامه تعدیل سوگیری توجه، تاثیرات این مداخله بر سوگیری توجه و سوگیری تفسیر ارزیابی شد. در گروه دیگر، همین ترتیب اجرای آزمایشی درخصوص سوگیری تفسیر صورت پذیرفت. بدین ترتیب این طرح علاوه بر اینکه اثربخشی برنامه‌های تعدیل سوگیری توجه و سوگیری تفسیر بر ترس از ارزیابی منفی به عنوان باور هسته‌ای آسیب‌زا و علائم اضطراب اجتماعی را می‌آزماید، با روشن ساختن الگوی ارتباط سوگیری توجه و سوگیری تفسیر به این سوال پاسخ می‌دهد که آیا اصلاح و تعدیل یک مؤلفه سودار پردازش اطلاعات در اختلال اضطراب اجتماعی می‌تواند تعدیل سوگیری دیگر را به دنبال داشته باشد یا خیر.

1-3- ضرورت و اهمیت پژوهش

اختلال اضطراب اجتماعی با تاثیرگذاری قابل ملاحظه بر کیفیت زندگی (الاتونجی89، سیسلر و تولین90، 2007)، از حیطه‌های تحقیقاتی محسوب می‌شود که ضرورت کار در آن ملموس است. همچنین، از آنجا که این اختلال پایین‌ترین میزان بهبودی در میان اختلالات اضطرابی را داراست (بروس91 و همکاران، 2005؛ به نقل از خلیلی طرقبه، 1391)، ضروری است تا با شناسایی مکانیزم‌های علی بروز و تداوم آن، مسیرهای درمانی نوین اثربخش طراحی شود. درمان‌های کنونی رایج برای اختلال اضطراب اجتماعی، دارو درمانی و درمان شناختی-رفتاری است که نگرانی‌هایی را موجب شده است؛ اندازه تاثیر درمان‌های دارویی کوچک تا متوسط بوده و تقریباً در 40 درصد بیماران علائم با دارو فروکش نمی‌کند (هافمن و متیو92، 2008؛ بلانکو93، شنی‌یر94 و اشمیت95، 2003؛ به نقل از خلیلی طرقبه، 1391). همچنین تقریباً در 33-25 درصد بیماران، درمان‌های شناختی-رفتاری (شامل بازسازی شناختی و مواجهه رفتاری) موثر نیست (هربرت96، 2007؛ به نقل از خلیلی طرقبه، 1391) و در بین افرادی که به این درمان پاسخ می‌دهند، بسیاری تا حدودی دارای علائم باقی می‌مانند (هربرت، 2007؛ هربرت و دالریمپل97، 2005؛ به نقل از خلیلی طرقبه، 1391). اگر چه از محدودیت درمان شناختی-رفتاری گفته شد اما به نظر می‌رسد با ترکیب این رویکرد که محتوای هشیار افکار را در معرض فرآیند استدلال و ارزیابی مجدد قرار می‌دهد با راهبردی که سوگیری‌های پردازشی خودکار را که در اصل منجر به آن محتوا شده‌اند، هدف می‌گیرد، بتوان اثربخشی درمان را ارتقا داد. برای نیل به این منظور، نخست می‌باید کارایی روش‌های تعدیل سوگیری‌های شناختی بررسی شود تا بتوان یک سبک مداخله اثربخش را به منظور تلفیق با درمان شناختی-رفتاری تدوین نمود.
از آنجا که سوگیری توجه و سوگیری تفسیر تفاوت‌های افراد را در اضطراب به صورت بنیادی شکل می‌دهند (متیوز و مک‌لئود، 2002) این دو مؤلفه سودار فرآیند پردازش اطلاعات نسبت به سایر مؤلفه‌ها کلیدی محسوب می‌شوند. علاوه بر این، سوگیری توجه به تهدید در اضطراب اجتماعی، آسیب‌پذیری نسبت به تهدید را تحت تاثیر قرار می‌دهد (مک‌لئود، راترفورد، کمپبل، ابسوورثی و هولکر، 2002) و بازگشت اضطراب را نیز در دوره‌های پیگیری پیش‌بینی می‌کند (لاند98 و است99، 2001).
سوگیری تفسیر نیز افراد با اضطراب اجتماعی را به این سمت سوق می‌دهد که موقعیت‌های مبهم و حتی مثبت اجتماعی را تهدیدآمیز تعبیر کنند؛ بنابراین یا اجتناب پیش می‌آید و یا در صورت اجبار به ماندن در موقعیت، سوگیری‌ها و اضطراب فزاینده متعاقب آن، منابع شناختی را در جهت خلاف عملکرد موفق سوق می‌دهد و عملکرد ناموفق در موقعیت‌های اجتماعی را تسریع می‌نماید (عسگری، 1390).
از طرفی تعامل افراد با اضطراب اجتماعی با موقعیت‌های اجتماعی به نحوی است که سوگیری‌های منفی در فرآیند پردازش نشانه‌های اجتماعی را اثبات نمایند؛ همه نشانه‌ها در این راستا تعبیر می‌شود که فرد منفی ارزیابی شده است (رپی و هیمبرگ، 1997؛ کلارک و ولز، 1995)؛ بنابراین مساله ایجاد و تداوم اضطراب به دلیل سوگیری‌های شناختی (کاستر، فاکس و مک‌لئود، 2009)، بر این دلالت دارد که سوگیری‌ها اهداف مهمی برای مداخلات درمانی هستند و می‌باید راهبردهایی برای اصلاح سوگیری‌ها و چرخه معیوب منتج از آن تدوین شود.
در این راستا، برنامه تعدیل سوگیری شناختی مطرح شده است. در بخش تعدیل سوگیری توجه، از طریق تکرار، توجه فرد به دور از نشانگان تهدید اجتماعی بازجهت‌دهی می‌شود و در بخش تعدیل سوگیری تفسیر، فرد به سمت در نظر گرفتن تبیین‌های مثبت یا کمتر منفی سوق داده می‌شود.
تعدیل سوگیری شناختی به عنوان یک درمان مستقل و یا یک بخش الحاقی به درمان شناختی-رفتاری، به راحتی می‌تواند توسط کامپیوتر و با حداقل درگیری بالینی اجرا شود. حتی می‌توان آن را به عنوان بخشی از تکلیف خانگی در نظر گرفت. در این میان، نگرانی‌هایی که در خصوص تعمیم‌پذیری و طول مدت اثرات آموزش وجود دارد، تا حدی با شواهد اولیه که اثرات مفید آن بر علائم اضطراب را تا حداقل 4 ماه پس از آموزش نشان می‌دهد (اشمیت، ریچی، بوکنر و تیمپانو، 2009؛ امیر و همکاران، 2009؛ به نقل از عسگری، 1390)، برطرف شده است. علاوه بر اینکه کاهش در شدت علائم با ارتقاء عملکرد اجتماعی مرتبط است (برد، 2011).
با آنچه در خصوص اهمیت متغیرهای طرح پژوهشی حاضر گفته شد، اینک لازم است تا سبک مداخله‌ای از برنامه تعدیل سوگیری شناختی تعیین شود که بیش‌ترین میزان اثربخشی را داراست. چرا که مداخلات بر پایه دستیابی به حداکثر اثر با اجرای کوتاه مدت قرار دارند؛ بنابراین ضروری است که با تعیین اثربخشی برنامه تعدیل سوگیری شناختی در خصوص دو مؤلفه توجه و تفسیر و روشن ساختن نحوه ارتباط و تعامل این دو مؤلفه، به این نکته پرداخته شود که آیا اجرای برنامه تعدیل یک سوگیری شناختی بر تعدیل سوگیری دیگر اثرات قابل توجهی دارد یا خیر و در صورت اثربخشی زنجیره‌ای، اجرای کدام برنامه اولویت دارد.

1-4- اهداف پژوهش

1-4-1- بررسی اثربخشی برنامه تعدیل سوگیری تفسیر بر کاهش سوگیری تفسیر منفی و افزایش سوگیری تفسیر خنثی
1-4-2- بررسی اثربخشی برنامه تعدیل سوگیری تفسیر بر کاهش علائم اضطراب اجتماعی
1-4-3- بررسی اثربخشی برنامه تعدیل سوگیری تفسیر بر کاهش سطح اضطراب اجتماعی
1-4-4- بررسی اثربخشی برنامه تعدیل سوگیری تفسیر بر کاهش ترس از ارزیابی منفی
1-4-5- بررسی اثربخشی برنامه اصلاح سوگیری توجه بر کاهش سوگیری توجه
1-4-6- بررسی اثربخشی برنامه اصلاح سوگیری توجه بر کاهش علائم اضطراب اجتماعی
1-4-7- بررسی اثربخشی برنامه اصلاح سوگیری توجه بر کاهش سطح اضطراب اجتماعی
1-4-8- بررسی اثربخشی برنامه اصلاح سوگیری توجه بر کاهش ترس از ارزیابی منفی
1-4-9- بررسی تاثیر زنجیره‌ای برنامه تعدیل سوگیری تفسیر بر سوگیری توجه
1-4-10- بررسی تاثیر زنجیره‌‍‌ای برنامه اصلاح سوگیری توجه بر سوگیری تفسیر منفی و سوگیری تفسیر خنثی

1-5- تعریف مفهومی متغیرها

1-5-1- اضطراب اجتماعی
اضطراب اجتماعی به واکنش‌های توام با ترس شدید و پایدار اطلاق می‌شود که در برابر حداقل یک موقعیت اجتماعی یا عملکردی رخ می‌دهد؛ موقعیتی که در آن فرد در برابر افراد ناآشنا قرار می‌گیرد و احتمال می‌دهد که دیگران او را موشکافی کنند و بترسد که به گونه‌ای رفتار کند یا علائم اضطرابی از خود نشان دهد که تحقیر یا شرمنده گردد. این شرایط به طور قابل ملاحظه‌ای در برنامه‌های معمول فرد، عملکرد شغلی یا تحصیلی و روابط بین فردی وی اختلال ایجاد می‌کند (سادوک100 و سادوک101، 2007).
1-5-2- ترس از ارزیابی منفی
ترس از ارزیابی منفی احساس ترس نسبت به ارزیابی‌های دیگران، پریشانی خاطر ناشی از این ارزیابی‌های منفی و انتظار مورد ارزیابی منفی قرار گرفتن را شامل می‌شود (واتسون و فرند، 1969).

1-5-3- سوگیری توجه
سوگیری توجه ارجحیت نظامدار در توجه به محرک‌ها است که رد و قبول اطلاعات دارای معنای هیجانی را تحت تاثیر قرار می‌دهد (کلارک و فربورن102، 1386). این سوگیری می‌تواند به صورت غیرارادی یا خودآگاه اتفاق افتد.

1-5-4- سوگیری تفسیر
سوگیری تفسیر گرایش به تفسیر اطلاعات مبهم به شیوه‌ای تهدیدآمیز تعبیر می‌شود (مورفی، هیرچ، متیوز، اسمیت و کلارک، 2007).

1-6- تعریف عملیاتی متغیرها

1-6-1- اضطراب اجتماعی
نمره‌ای است که با استفاده از پرسشنامه هراس اجتماعی کانور (2000) به دست می‌آید.

1-6-2- ترس از ارزیابی منفی
نمره‌ای است که با استفاده از فرم کوتاه پرسشنامه ترس از ارزیابی منفی (لری103، 1983) به دست می‌آید.
1-6-3- سوگیری توجه
با استفاده از آزمایه پروب دات و با ثبت زمان واکنش در تشخیص پروب متعاقب تصاویر چهره آزمایشی (تصاویر مبین نفرت) و تصاویر چهره خنثی به دست می‌آید. به این ترتیب که میانگین زمان واکنش به پروب متعاقب تصاویر آزمایشی از تصاویر خنثی کسر شده که نمره سوگیری توجه به دست می‌آید. نمره منفی سوگیری توجه به تهدید را نشان می‌دهد.

1-6-4- سوگیری تفسیر
تعداد کوشش‌هایی که آزمودنی جمله و کلمه تهدیدآمیز را مرتبط و جمله و کلمه خنثی را نامرتبط می‌داند، مبین سوگیری تفسیر منفی است. همچنین تعداد کوشش‌هایی که جمله و کلمه خنثی مرتبط و جمله و کلمه تهدیدآمیز نامرتبط ارزیابی می‌شود، مبین سوگیری تفسیر خنثی است.

فصل دوّم

مبانی نظری و پیشینه

2-1- مبانی نظری

2-1-1- اختلال اضطراب اجتماعی
امروزه کارکرد جوامع بیش از پیش بر موقعیت‌های اجتماعی و شبکه‌های ارتباطات بین فردی متکی است تا آنجا که حضور در موقعیت‌های اجتماعی و عملکردی تقریباً اجتناب ناپذیر است. در شرایطی که ارزیابی شدن مؤلفه اساسی چنین موقعیت‌هایی محسوب می‌شود، تجربه نسبی اضطراب معمول و متداول شناخته می‌شود؛ اما در صورتی که فرد در موقعیت‌های اجتماعی یا عملکردی ترسی شدید و مداوم را تجربه کند و این ترس در احساسات و عملکرد وی تداخل ایجاد کند، اختلال اضطراب اجتماعی مطرح می‌شود (سادوک و سادوک، 2007). اختلال اضطراب اجتماعی با دو زیر طبقه تشخیصی معرفی شده است:
1) اختلال اضطراب اجتماعی منتشر104. برای افرادی تشخیص‌گذاری می‌شود که دربرابر بسیاری از موقعیت‌های اجتماعی دچار اضطراب می‌شوند.
2) اختلال اضطراب اجتماعی خاص105. مبین اضطراب فرد در یک موقعیت اجتماعی خاص یا موقعیت‌های محدودی است (هوک106 و والنتینر107، 2002).
همان طور که مشخص است این اختلال از دیگر انواع اضطراب‌ها یا هراس‌ها پیچیده‌تر محسوب می‌شود چرا که حول محور ترس از رویدادهای غیرقابل مشاهده مانند ارزیابی منفی، انتقاد و یا طرد از جانب دیگران شکل گرفته است و از طرفی فرد مضطرب با اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی فرصت مقابله موثر با اضطراب‌های خود را از دست می‌دهد.

2-1-1-1- سیر و شیوع اختلال اضطراب اجتماعی
اختلال اضطراب اجتماعی شروع زودهنگامی دارد و اغلب اوایل و میانه دهه دوم زندگی قبل از 18 سالگی بروز می‌یابد (رپی و اسپنس108، 2004). شروع اختلال ممکن است تدریجی و یا ناگهانی و به دنبال یک تجربه تنش‌زا و تحقیرکننده باشد. سیر اختلال پیوسته و مداوم است ولی ممکن است شدت آن در بزرگسالی کاهش یابد (کاشدان109 و هربرت، 2001، به نقل از استوار، 1386). طول مدت اضطراب اجتماعی درمان نشده صرف نظر از اینکه از نوع منتشر یا خاص باشد، حدوداً 20 سال گزارش شده است (ویچن110، فیوسیچ111، سونتاگ112، مولر113 و لیبوویتز114، 2000).
شیوع اختلال اضطراب اجتماعی در مطالعات مختلف به طور متوسط بین 13-7 درصد گزارش شده است. این تفاوت در نرخ شیوع احتمالاً به نقش متغیرهای اجتماعی، محیطی و فرهنگی وابسته است. بر پایه تحقیقات صورت گرفته تقریباً 50-30 درصد افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی، معیارهای اضطراب اجتماعی منتشر را نیز دارا می‌باشند (ویچن، استین115 و کسلر، 1999؛ به نقل از حمیری، 1389).
در ایران میزان شیوع این

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه سوگیری، اضطراب اجتماعی، سوگیری توجه Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه اضطراب اجتماعی، اختلال اضطراب اجتماعی، بازداری رفتاری