منابع و ماخذ پایان نامه سرمایه فکری، عملکرد شرکت، مزیت رقابتی، اقتصاد دانش محور

دانلود پایان نامه ارشد

سرمايه فكري تنها 20% از دانش موجود يك سازمان در عمل مورد استفاده قرار ميگيرد(بروكينگ40،1997).
اندازهگيري سرمايه فكري از دهه1980 ميلادي يك حوزه تحقيقاتي براي محققان و دست اندركاران سازمانها شده است. به رغم همه تلاشهاي انجام شده متأسفانه ابزارهاي اندازهگيري و ارزشيابي سرمايه فكري با روند كندي توسعه پيدا كردهاند. هريك از ابزارها داراي ويژگيها، نقاط قوت وضعف خاص خود هستند. به طور كلي، مطالعات گذشته تأكيد زيادي بر مقياسهاي مالي براي اندازهگيري داشتهاند، كه مفهوم مورد نظر سرمايه فكري را منتقل نميكردند.
اندازهگيري سرمايه فكري از دو جنبه داراي اهميت است. يكي، درون سازماني كه هدف از آن تخصيص بهتر منابع در راستاي كارايي و به حداقل رساندن هزينههاي سازمان است، ديگري، برونسازماني كه هدف از آن، در دسترس قراردادن اطلاعات سرمايهگذاريهاي موجود و بالقوه سازمان براي پيش بيني رشد آينده و نيز برنامههاي بلند مدت است(رضایی و همکاران،1389).
2-7-1- اهداف اندازه‌گیری سرمایه فکری
سازمانها به چهار دسته از دلايل ممكن است سرمايه‌هاي فكري خود را مورد سنجش قرار دهند كه عبارتند از:
بهبود مديريت داخلی
بهبود گزارشدهي به خارج سازمان
مبادلات اين سرمايه
دلايل قانوني بهبود حسابداري
در اين ميان شكاف بين ارزش بازار سازمان و ارزش خالص دارایي‌هاي مشهود كه در واقع سهام ناشي از دارایي‌هاي نامشهود تلقي ميشود روز به روز بيشتر توجه سرمايهگذاران را جلب مينمايد(مدهوشی و اصغرنژادامیری،1388).
با بررسی بیش از 700 مقاله در زمینه اندازهگیری سرمایه فکری، مار و همکارانش (2003) نشان دادند که پنج هدف کلی برای اندازهگیری سرمایه فکری وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم:
اندازه‌گيري سرمايه فكري، به سازمان در تدوين راهبرد تجاري كمك مي‌كند. با شناسايي و گسترش اين سرمايه، واحد تجاري مي‌تواند از يك مزيت رقابتي برخوردار شود.
اندازه‌گيري سرمايه فكري به توسعه و گسترش شاخص‌هاي عملكردي مؤثر بر ارزيابي راهبردها كمك خواهد كرد. سرمايه‌ي فكري حتي در صورت اندازه‌گيري صحيح، ارزشي ناچيز دارد، مگر اينكه بتوان آن را به راهبرد شركت ربط داد.
سرمايه فكري ممكن است براي ارزيابي تركيب و تحصيل به ويژه به منظور تعيين ميزان مبالغ پرداختي از سوي شركت سرمايه گذار، اندازه‌گيري شود.
اندازه‌گيري غير مالي سرمايه فكري را مي توان به طرح‌هاي پاداش و تشويق سازمان ارتباط داد.
ابلاغ به سهامداران خارجي در رابطه با ميزان دارايي‌هاي فكري كه در تملك واحد تجاري است. چهار دليل درون سازماني و دليل پنجم برون سازماني محسوب مي‌شود(مار و همكاران،2003).
با توجه به تحقيقات تالوكدار41 (2008) سه هدف اول از اين مجموعه، به تصميم‌گيري‌هاي سازماني مربوط مي‌شوند و هدف از آنها حداكثر كردن عملكرد عملياتي شركتها، براي ايجاد درآمد از طريق حداقل هزينه و بهبود مستمر در روابط با مشتريان و تأمين‌كنندگان و سهم بازار است. مورد چهارم به ايجاد انگيزه‌هاي اجرايي مربوط مي‌شود و هدف پنجم به ايجاد انگيزه براي سهامداران خارج از سازمان اشاره مي‌كند. تحقيقات مختلف نشان داده‌اند كه اندازه‌گيري سرمايه فكري، هم براي حاكميت مؤثر داخلي و هم براي روابط موفق با افراد خارج از سازمان، ضروري است. كاملا واضح است كه اگر هدف اوليه شركت‌هاي انتفاعي، مديريت مؤثر و كارامد جريان‌هاي نقدي آتي باشد، پس براي آنها مديريت محرك‌هاي نهايي اين جريان‌هاي نقدي يعني همان دارايي‌هاي نامشهود نيز ضروري است. زيرا شما انچه را كه نمي‌توانيد اندازه‌گيري كنيد، چطور مي‌توانيد مديريت كنيد؟ به همين خاطر اندازه‌گيري سرمايه فكري و به طور كلي دارايي‌هاي نامشهود بسيار با اهميت است( دستگير و محمدي،88).
2-7-2- اهمیت اندازهگیری سرمایه فکری
تغییر جهت اقتصاد در سطح جهانی از بخش تولید به بخش خدمات و اقتصاد مبتنی بر منابع نامشهود، سبب افزایش چشمگیر توجه به دانش و سرمایه فکری و توانایی آن در عملکرد شرکت‌ها شده و ارتباط بین بازده مالی و عملکرد شرکت ها در اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه بسیار مورد توجه قرار گرفته است. ارتباط بین سرمایه فکری و عملکرد شرکت ها به طور تجربی در کشورهای زیادی از جمله آمریکا، کانادا، چین، مالزی، آلمان و …. مورد بررسی قرار گرفته است. واژه‌های نامشهودها، دارایی دانش و سرمایه فکری به طور وسیعی در ادبیات حسابداری، اقتصاد و مدیریت مورد استفاده می‌باشد ولی ارزش بالقوه و منافع آتی آنان به طور قابل اتکاء قابل اندازه‌گیری و سنجش نمی‌باشد. به طور کلی، بهره‌وری در شرکت‌ها وابسته به سرمایه فکری و قابلیت‌های سازمان در بکارگیری آن به عنوان یک دارایی است. استوارت اشاره می‌نماید که در عصر اطلاعات و اقتصاد دانش محور یک انقلاب اساسی رخ داده است، به طوری که اطلاعات جایگزین سرمایه در گردش و دارایی‌های فکری جایگزین دارایی‌های فیزیکی گردیده است. در واقع، منافع فیزیکی و مادی تا حد زیادی توسط دانش و ارتباطات به عنوان منابع اصلی ارزش و ثروت جایگزین شده‌اند و در عصر جدید اقتصاد نوین در قالب اقتصاد نامشهود ظهور یافته است. انقلاب دیجیتال، در اقتصاد باعث پیدایش مفاهیم نوین از جمله اقتصاد فرا-ماده و اقتصاد بی وزن و اقتصاد نرم افزاری شده و این مفاهیم به نوعی حکایت از آن دارد که عامل محرک اقتصاد دیگر ماده نیست، بلکه چیزی است بی وزن و غیر مادی مانند اطلاعات و دانایی.
در ادبیات مدیریت استراتژیک، تحقیقات بسیاری در خصوص منابع شرکت و مزیت رقابتی پایدار صورت گرفته است. سرمایه فکری شامل منابع غیر فیزیکی، ارزش‌های مرتبط با قابلیت‌های نیروی انسانی، منابع سازمانی، فرآیند عملیات و ارتباطات با ذینفعان است. در شرایط سازمانی امروز، توجه به دانش و مهارت نیروی انسانی، ارتباطات و فرهنگ سازمانی از جمله مهمترین عوامل برای مزیت رقابتی و عملکرد شرکت‌هاست.
مدیریت کارا و اثر بخش شرکت‌ها همواره مستلزم ابزارها و تکنیک‌های مناسب برای درک مسائل مدیریتی معاصر می‌باشد. امروزه، جریان اقتصاد و معیارهای ایجاد ارزش تغییر یافته است و منابع نامشهود و سرمایه فکری اهرم‌های جدید برای مواجهه با این تغییرات محیطی و ساختاری است. عملکرد تجاری به طور فزآینده‌ای نیازمند مدیریت فعال در حوزه سرمایه فکری و منابع نامشهود برای دستیابی به بازده پایدار سهامداران است. اگرچه، از ویژگی‌های اقتصاد دانش محور سرمایه‌گذاری قابل توجه در زمینه‌های سرمایه انسانی و تکنولوژی اطلاعات است. اما، در سیستم گزارشگری جاری سرمایه‌گذاران درک و تصویر درستی از ارزش واقعی شرکت و آینده آن ندارند(آشنا و همکاران، 1388).
زیان‌های وارد به بازار سرمایه در صورت افشا نشدن اطلاعات این نوع سرمایه، گویای اهمیت سرمایه فکری است. نمونه‌ای از این زیان‌ها عبارت است از(موريتسن 42و همكاران،2004):
1- سهامداران خرد ممکن است از دسترسی به اطلاعات مربوط به دارایی‌های نامشهود که در جلسه‌های خصوصی با سهامداران کلان تشکیل می شود، محروم بمانند.
2- اگر مدیران از اطلاعات به دست آمده از تصمیم‌های داخلی در رابطه با دارایی‌های نامشهود بدون اطلاع سایر سرمایه‌گذاران استفاده کنند، احتمال وقوع معامله براساس اطلاعات محرمانه افزایش می‌یابد.
3- خطر ارزشیابی نادرست شرکت‌ها افزایش می‌یابد و این امر باعث می‌شود بانکداران و سرمایه‌گذاران سطح ریسک بیشتری را برای سازمان در نظر بگیرند.
4-هزینه سرمایه افزایش می‌یابد. در صورت افشای چنین اطلاعاتی، به دلیل کاهش عدم قطعیت در رابطه با دور نمای آینده سازمان، ارزشیابی دقیق‌تری از شرکت به عمل می‌آید و هزینه سرمایه کاهش پیدا می‌کند.
حال اين سوال مطرح مي‌شود كه چرا با وجود اينكه اندازه‌گيري سرمايه فكري داراي اين چنين مزايايي است اما تلاش‌هاي كمي در اين زمينه صورت گرفته است(آشنا و همکاران،1388)(منابع ذکر شده برای دلایل زیر به صورت منابع دست دوم میباشد:
اندازه‌گيري و گزارش‌دهي سرمايه فكري، يك سري هزينه‌هاي عملياتي را افزايش مي‌دهد كه محصول قوانين جديد و بوروكراسي است.
اندازه‌گيري و گزارش‌دهي سرمايه فكري موجب مي‌شود كه برخي از اطلاعات حساس سازماني كه قبلا فاش نشده بود، در قلمرو عمومي افشاء شود كه ممكن است به ضرر سازمان تمام بشود.
ارزش‌گذاري سرمايه فكري برخلاف دارايي‌هاي مشهود، خيلي ذهني است. يك نمونه كوچك از اين موضوع اندازه‌گيري مهارت‌هاي فني سازمان‌هاي با تكنولوژي پيشرفته و بالا است.
با افزايش پيچيدگي طبقه بندي‌ها سرمايه فكري يك مشكلي كه بوجود مي‌آيد اين است كه عمليات حسابداري سنتي نمي‌تواند براي شناسايي و اندازه‌گيري دارايي‌های نامشهود جديد در سازمان بويژه در سازمان‌هايي كه مبتني بر دانش هستند كاري انجام دهد(پتي و همكاران، 2000). مطالعه و اندازه‌گيري سرمايه فكري بيشتر به عنوان يك هنر توصيف مي‌شود تا يك علم و دربرگيرنده عوامل رواني و خلاقيت و شامل تركيبي از مطالعات رفتاري است(ليم و ديگران،2004).
بيشتر تحقيقات انجام شده در زمينه سرمايه فكري بصورت، پيمايشي و مطالعه موردي بوده است و براي درك بهتر روش‌هاي اندازه‌گيري سرمايه فكري بايد از ساير روش‌هاي تحقيق نيز بايد استفاده كرد (پتي و همكاران،2000). استفاده از رويكرد اقدام پژوهشي و رويكردهاي چند روشي و متعدد در اين زمينه بسيار مفيد است.
اما يكي از مهمترين مشكلات در زمينه اندازه‌گيري سرمايه فكري، به روشها و سيستم‌هاي ناكارانه و حسابداري و پارادايم حسابداري سنتي مربوط مي‌شود(چن و همكاران،2004 ؛ سيتارامان و همكاران، 2002؛ كانان و همكاران، 2004).
روش‌هاي مختلفي براي اندازهگيري سرمايه فكري توسط محققان ارائه شده است كه در ادامه به تشريح آنها ميپردازيم.
2-8- طبقه بندي روشهاي اندازه‌گيري سرمايه فكري
تمامي روشهاي اندازهگيري سرمايه فكري اشاره شده بنابر ماهيتشان حداقل در چهار گروه به شرح زير قابل طبقه بندي هستند:
– روشهاي سرمايه فكري مستقيم43(DIC): اين روش ها مقدار پولي دارایي‌هاي فكري را بوسيله شناسائي اجزاء مختلف اين قبيل دارایی‌ها پيشبيني مي‌كنند. يكبار كه اين اجزاء شناسائي شدند، ميتوانند بطور مستقيم مورد ارزيابي قرار گرفته يا ميتوانند با يكديگرتركيب شده تا ارزش نهائي سرمايه فكري سازمان حاصل شود. همانطور كه اشاره شد اين روش‌ها بر شناسائي اجزاء دارایيهاي دانش متمركز هستند. بعنوان مثال از اجزاء دارایي‌هاي بازار مي توان به وفاداري مشتري، از اجزاء دارایي‌هاي ناملموس مي توان به حق امتيازات ثبت شده، از اجزاء دارایي‌هاي فناوري ميتوان به دانش فني، از اجزاء دارایي‌هاي انساني ميتوان به آموزش و از اجزاء دارایي‌هاي ساختاري ميتوان به سيستم‌هاي اطلاعاتي اشاره كرد.
– روشهاي سرمايه‌گذاري بازار44 :(MCM) اين روش‌ها بر محاسبه تفاوت بين سرمايه گذاري بازار شركت و سرمايه سهامداران آن و در نظر گرفتن مابه التفاوت بعنوان دارایي‌هاي ناملموس يا سرمايه فكري مبتني هستند. بنابراين اگر بر مبناي قيمت جاري سهام در بازار اوراق بهادار، ارزش بازار يك شركت برابر ده ميليارد ريال باشد اما مجموع سرمايه شركاء برابر يك ميليارد ريال باشد، در اينصورت ارزش ريالي سرمايه فكري شركت برابر نه ميليارد ريال خواهد بود.
– روشهاي بازگشت روي دارایي‌ها45(ROA): اين روش‌ها متوسط درآمد قبل از كسر ماليات شركت را در يك دوره مشخص محاسبه نموده و آنرا بر متوسط ارزش دارایيهاي فيزيكي در همان دوره تقسيم مي‌كنند. در اينحال تفاوت ميان مقدار بازگشت به دارایي‌هاي حاصله شركت با متوسط بازگشت به دارایي‌هاي صنعت محاسبه مي‌شود و چنانچه مقدار تفاوت صفر يا منفي باشد، شركت داراي سرمايه فكري مازاد بر متوسط صنعت نبوده و فرض ميشود كه سرمايه فكري شركت صفر است. با اين وجود چنانچه مقدار تفاوت مثبت باشد فرض مي‌شود كه شركت سرمايه فكري مازاد بر متوسط صنعت دارد. در اينصورت مقدار تفاوت مزبور در متوسط ارزش دارایی‌هاي فيزيكي شركت در همان دوره ضرب مي‌شود تا متوسط مازاد درآمد ساليانه معين گردد. بوسيله تقسيم اين مازاد درآمد ساليانه بر متوسط هزينه سرمايه شركت، تخميني

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه سرمایه فکری، مالکیت معنوی، سرمایه ساختاری، سرمایه انسانی Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه ارزش افزوده، ارزش بازار، سرمایه فکری، ارزش دفتری