منابع و ماخذ پایان نامه سبک زندگی، علاقه اجتماعی، دوران کودکی، روانشناسی

دانلود پایان نامه ارشد

تفکر، نوع احساسات، ادراکات و حتی چگونگی رؤیاها در سبک زندگی مطرح شده اند. در واقع سبک زندگی عکس‌العمل فرد در برابر سختی‌های زندگی است.
سازمان بهداشت جهاني(کر51 به نقل از طغیانی، کجباف و بهرام پور،1392) سبك زندگي را الگوهاي مشخص و قابل تعريف رفتار مي‌داند كه از تعامل بين ويژگي‌هاي شخص، برهم‌كنش روابط اجتماعي و موقعيت‌هاي محيطي و اجتماعي – اقتصادي، حاصل مي‌شود.
4-2-2 سبک زندگی از نگاه نظریه‌پردازان
در میان پژوهشگران متأخر، سوبل52 ، معتقد است تقریباً هیچ اتفاق‌نظری در مفهوم سبک زندگی وجود ندارد. رابرتز53 هم، بر آن است که مفهوم سبک زندگی در تملک شخصی جامعه‌شناسان و دیگر نظریه‌پردازان و محققان نیست که هر‌گونه خواستند آن را تعریف کنند. هر کس صرفاً تلاش دارد تا تعریفی را که پذیرفته، با توجه به یافته‌های تجربی حاصل از آن، توجیه کند(ویال54،2002؛ به نقل از ایراندوست، باینگانی و احمدی،1392). این آرا حاکی از دشوار بودن ارائه تعریفی جامع و مانع از سبک زندگی است.
با این همه نظریه‌های موجود را به دوگروه کلی تقسیم کرده‌اند. گروه اول مجموعه نظریاتی هستند که سبک زندگی را از نوع رفتار در نظر می‌گیرند و در این حیطه ارزش‌ها و نگرش‌ها و جهت‌گیری‌های ذهنی افراد را خارج می‌کنند. اما در رویکرد دوم ارزش‌ها و نگرش‌ها نیز بخشی از سبک زندگی دانسته شده است. جامعه‌شناسی رویکرد اول را پذیرفته و روانشناسی نیز رویکرد دوم را مورد توجه قرار داده است (فاضلی،1382).
دیدگاه جامعه‌شناختی سبک زندگی را نمود عینی رفتار می‌داند که به صورت‌های مختلف در مصرف همچون مد و آرایش، لباس، تزیین خانه، اتومبیل، غذا، ورزش، تفریح، محصولات فرهنگی و غیره خود را نشان می‌دهد. در این میان لیزر55 برای نخستین بار مفهوم مصرف را در سبک زندگی موضوع محوری قرار داد. از دید او، شیوه‌ خرید کالا در فرد و همچنین مصرف کالای خریداری شده، سبک زندگی مصرف کننده می‌شود(فاضلی،1386).
از نظر زیمل نیز، سبک زندگی مفهوم خاصی دارد. او هر نمود خارجی رفتار که فردیت هر شخص در بستر فرهنگی خاص خودش را نشان می‌دهد سبک زندگی می نامد. وی تجسم تلاش انسان برای یافتن ارزش‌های اساسی یا به بیانی دیگر شخصیت بی‌همتای فرد در فرهنگ خود و نشان‌دادن آن به دیگران را سبک زندگی می‌داند(مهدوی کنی،1386).
سوبل هم سبک زندگی را مجموعه‌ای از رفتارهای قابل مشاهده و معنی‌دار می‌داند که از سوی افراد تعریف می‌شود‌(سوبل،1981؛ به نقل از ایراندوست، باینگانی و احمدی،1392). از نظر گیدنز56 (ترجمه موفقیان، 1388) سبک زندگی، مجموعه‌ای از رفتارهاست که فرد آنها را به‌کار می‌گیرد تا نه فقط نیازهای جاری خود را برآورد بلکه روایت خاصی را که او برای هویت شخصی خود انتخاب کرده در برابر دیگران نیز مجسم سازد. از نظر بوردیو57 سبک زندگی تجسم‌یافته انتخاب‌های افراد است که به شکل رفتار درآمده و قابل مشاهده هستند(باکاک58، ترجمه صبری،1381).
اما تعدادی دیگر از دیدگاه‌ها که در عرصه سبک زندگی وجود دارد، وجه روانشناختی دارند و برگرفته از دیدگاه آلفرد آدلر در این‌باره هستند. آدلر(به نقل از احمدي،1382) مفهوم سبک زندگی را در بیان‌های متفاوت، مانند خود، شخصیت، فردیت، وحدت و یگانگی شخصیت، شکل‌دهنده فعالیت‌هاي خلاق فرد، شیوه مواجهه با مشکلات، عقیده و نظر فرد درباره خود و مشکلات زندگی و نگرش کلی فرد نسبت به زندگی مطرح کرده است.
در روانشناسی فردنگر آدلر، حرکت مردم به سوي هدف‌هاي انتخاب شده خود با این تفکر که آنها را به موقعیتی در زندگی می‌رساند و امنیت و عزت نفس را برای آنها رقم می‌زند سبک زندگی نام دارد(علیزاده،1383). بنابراین می‌توان از نظر آدلر سبک زندگی را، روشی برای دنبال کردن هدف‌های زندگی دانست.
در دیدگاه آدلر، سبک زندگی یک ساختار شناختی محسوب می‌شود. به بیانی دیگر، شکل ایده‌آل فرد از خود در مسیر حرکت برای رسیدن به آنچه می‌خواهد. از نظر او، سبک زندگی تا حدی بر‌اساس تجربه‌هاي کودکی فرد ساخته می‌شود. جایگاهی که کودك در خانواده دارد، ترتیب تولد و همچنین روش تربیتی بر سبک زندگی مؤثر است. سبک زندگی صحیح، علاقه اجتماعی که در نظریه آدلر بسیار مورد توجه است را ایجاد می‌کند. بنابراین علاقه اجتماعی باید در محیط خانوادگی مناسب رشد کند تا مواردی چون همکاري، احترام متقابل، اعتماد، پشتیبانی و تفاهم را ایجاد نماید(پروچسکا و نورکراس، ترجمه سید محمدي،1389).
به نظر آدلر(به نقل از برزگر،1388) چگونگی تلاش فرد برای کنار آمدن با احساسات حقارت‌آمیز، بخشی از سبک زندگی خاص وی می‌شود، یعنی به صورت یک جنبه از کارکردهای شخصیتی وی در می‌آید. سبک زندگی خلاقیتی است حاصل از کنار آمدن با محیط و محدودیت‌های آن.
آدلر و پيروانش سبك زندگي هر فرد را از شكل‌گيري تا پيامدها و آثارش به يك درخت تشبيه كرده‌اند. این درخت دارای ریشه‌هایی در دوران کودکی است. این ریشه‌ها نگرش‌های کلی فرد را برای او شکل می‌دهند. این نگرش‌ها مانند آوندهای درخت در تعامل با ریشه‌ها باعث می‌شوند که فرد در انجام وظایف مهم زندگی جهت‌گیری خاص خود را داشته باشد. از ديدگاه آدلر ريشه‌هاي سبك زندگي، عبارت اند از: سلامتي و ظاهر فرد، وضعيت اجتماعي – اقتصادي خانواده، نگرش‌هاي فرزندپروري، نظام خانواده و نقش جنسيتي (کاویانی،1392).
ساقه این درخت در واقع عبارت است از الگوهای نسبتاً ثابت فرد در تفکر، احساس و عمل. سبک زندگی هر فرد نگرش انحصاری او را نسبت به موضوعات زندگی شکل می‌دهد. این نگرش‌ها شامل این موارد است: نگرش به خود که با دیدگاه انسان‌شناختی فرد ارتباط دقیق دارد. نگرش به مشکلات که در یک طیف میان افراط و تفریط جای می‌گیرد. بعضی افراد برای اجتناب از مشکلات ناخوشایند توجه بسیاری به خود دارند و بعضی تمایل به استقبال از مشکلات و دست و پنجه نرم‌کردن با آنها را دارند. نگرش به دیگران که شامل همکاری، طرد، بهره‌کشی، تسلط و ویرانگری است. نحوه نگرش به جنس مخالف که می‌توان آن را با مفاهیم احترام، پذیرش، تأثر، تحقیر، طرد و بدرفتاری بیان نمود. نگرش به زندگی که از یک دید خوش‌بینانه و بلندنظرانه تا یک دید بدبینانه در نوسان است(استین59،۱۹۹۷ به نقل از کاویانی،1392).
شاخه‌ها و سرشاخه‌هاي اين درخت، وظايف زندگي هستند. در حقيقت، سبك زندگيِ واقعي همان شاخه‌ها و سرشاخه‌هاست. از دیدگاه آدلر، انسان در روابط با محیط و بر اساس بازخوردش نسبت به اطرافیان تعریف می‌شود. او برای انسان سه وظیفه اصلی قائل است: روحیه اجتماعی یا حس مشارکت، زندگی عشقی جنسی، تحقق خود بر اساس کار و مشارکت در آسایش عمومی. پیروان آدلر سه وظیفه مهم دیگر را نیز به آن اضافه کردند: وظیفه فرد در قبال خود، وظیفه معنویت و وظیفه خانوادگی(کاویانی،1392).

5-2-2 سبک زندگي از منظر اسلام
همان‌طور که در قسمت‌های قبل اشاره شد، سبک زندگي هر فرد و جامعه‌، متأثر از نوع باورها و ارزش‌هاي حاکم بر آن فرد و جامعه است. جهان‌بيني مادي، سبک زندگي خاصي را برای خود پدید می‌آورد، همان‌طور که جهان‌بيني الهي و ارزش‌هاي کمال‌گرايانه، سبک خاصي از زندگي را شکل مي‌دهد.
برای یافتن بهترين نوع سبك زندگي، الگويي لازم است كه همه مؤلفه هاي شناختي و رفتاري انسان را به بهترين شكل در نظر بگيرد و از طرف ديگر با يافته‌هاي مسلم علمي مخالف نباشد و همچنين دنيا و آخرت را در كنار هم ببيند و از هيچ يك از ابعاد مادي و معنوي انسان غافل نشود(طغیانی، کجباف و بهرام پور،1392).
براي داشتن يك سبك زندگي مطلوب، دو نوع جهت‌گيري لازم است: 1. بايد‌ها و نبايد‌هاي مورد قبول در زندگي؛ 2. شيوه‌هاي اجرا و به عينيت رساندن آن. جهت‌گيري اول، به طور غالب ارزشي و اخلاقي است. جهت‌گيري دوم، مبتني بر ارزش‌هاي عملي است(کجباف، سجادیان، کاویانی و انوری،1390). بنابراين دين در گام نخست، با ارائه جهان‌بيني و ايدئولوژي ويژه‌اي، زيربناي شکل‌دهي به زندگی دين‌دارانه و بایدها و نبایدها را مي‌سازد. در مرحله بعد، با ارائه آداب و دستورالعمل‌هاي خاصي براي همه ابعاد زندگي انسان، در حقيقت به دنبال شکل‌دهي به نوع خاصي از زندگی انساني است.
همان‌گونه که در نظریات آدلر بیان شد، سبک زندگي هر کسي، متأثر از اهداف او است. هدف نهايي هر کسي به صورت طبيعي، آداب متناسب با خود را بر فرد الزام مي‌کند؛ يعني الزامات رفتاري و انضباط خاصي را پديد مي‌آورد. کسی که هدفش در زندگي به دست آوردن لذت بيشتر است، آداب و انضباط خاص خود را پديد مي‌آورد و در مقابل کسي که تقرب به خدا را هدف نهايي خود مي‌بيند، همه شئون زندگي خود،‌ از نماز و عبادت تا کسب و کار، تحصيل، تفريح، معاشرت، بهداشت، خوراک، معماري، هنر، سخن گفتن، توليد، مصرف، آراستگي ظاهري و امثال آن را در مسير اين هدف قرار مي‌دهد.
بنابراین اسلامي بودن آداب و توحيدي بودن شيوه زندگي به اين معناست که سبک زندگي بتواند بسترساز عبوديت الهي در حيات انساني باشد. از این رو سبك زندگي اسلامي، با تمام زندگي افراد و ابعاد آن مرتبط است.
کاویانی(1392) این نوع سبک زندگی را در قالب درختی که دارای ریشه و ساقه و شاخه است بیان می‌کند.
1. از نظر اسلام تحولات دوران کودکی(ریشه‌ها) نقش عمده‌ای در شکل‌گیری نگرش‌های کلی حاکم بر زندگی انسان ایفا می‌کند. اسلام تکوین، تحول و رشد شخصیت کودک را از جهات مختلف مورد توجه قرار داده است. این ریشه‌ها شامل: تربیت کودک قبل از تولد، توجه به نیازهای کودک در ماه‌های نخست، توجه عاطفی به فرزند در همه دوران زندگی به ویژه در زمان کودکی، نگرش‌های حاکم بر خانواده، سلامتی و ظاهر فرد، نقش جنسیتی، وضعیت اجتماعی و اقتصادی خانواده و نگرش‌های تربیتی والدین است.
2. نگرش‌های کلی در تمام رفتارهای زندگی روزمره انسان حضور جدی دارند اگرچه ممکن است در ابتدا ناپیدا باشد، اما همچون نخی در میان مهره‌ها موجب پیوند همه رفتارهای پراکنده نسبت به یکدیگر خواهند شد. نگرش اسلامی به هستی، دیگران، خود، جنس مخالف، زندگی و مشکلات در مجموعه نگرش‌ها قرار دارند.
3. در بحث وظایف زندگی به موضوعات عملی و آنچه که باید رفتار شود می‌پردازد. الف) وظایف فردی که شامل وظیفه تفکر و علم- وظیفه عبادت و معنویت- وظیفه ایجاد ویژگی‌های درونی مناسب- وظیفه تدبیر زمان- وظیفه شغلی- وظیفه تغذیه و بهداشت است. ب) وظایف خانوادگی شامل وظایف جنسی- وظایف والدینی- وظیفه آسایش و فراغت است. ج) وظایف اجتماعی شامل وظیفه اقتصادی- وظیفه سیاسی- وظیفه فرهنگی- وظیفه دفاعی و امنیتی است.
بر طبق این ترسیم از سبک زندگی، ده شاخص برای آن مشخص شده است كه نبود هر كدام باعث مي‌شود سبك زندگي اسلامي ناقص باشد. این شاخص‌ها عبارت اند از: 1) شاخص اجتماعي: اشاره به وظایفی دارد که شخص خارج از خودمحوری در ارتباط با دیگران انجام می‌دهد.2) شاخص عبادی: به وظايفي از زندگي اشاره می‌کند که مربوط به شخص و خداوند است.3) شاخص باورها: به باورهای درونی گفته می‌شود كه به طور مستقيم جزء وظايف رفتاري محسوب نمی‌شوند؛ اما به طور پنهان، وجود دارند. 4)شاخص اخلاق: به مجموعه‌ای از صفات و رفتارهايی در شخص گفته می‌شود كه وظيفه قانوني او نیست؛ اما این ویژگی در فرد وجود دارد و به تناسب آن، رفتار می‌کند. 5) شاخص مالي: به مجموعه رفتارهايي اشاره می‌کند كه مرتبط با امور اقتصادی زندگی است هر چند غیرمستقیم باشد. 6) شاخص خانواده: به رفتارهای مربوط به روابط خانوادگی فرد اشاره دارد.7) شاخص سلامت: به تمام اموري گفته می‌شود که به نحوی با سلامت جسمی و روحی فرد ارتباط دارد . 8) شاخص تفكر و علم: به امور مربوط به قسمت شناختي فرد، چه شناخت‌های موجود و چه تلاش برای افزایش آن اشاره دارد. 9) شاخص دفاعي امنيتي: این وظایف به امنیت فرد و جامعه مربوط می‌شود.10) شاخص زمان شناسي: استفاده صحیح از زمان را بیان می‌کند. (کجباف، سجادیان، کاویانی و انوری،1390).

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه سبک زندگی، روانشناسی، آموزش و پرورش، انگیزش درونی Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه سبک زندگی، سبک زندگی اسلامی، رضایت از زندگی، مقطع متوسطه