منابع و ماخذ پایان نامه زهد و تصوف، انسان کامل، صدق و کذب

دانلود پایان نامه ارشد

است .يگانه مخلوقي است که با مشاهده به عبادت حق مي پردازد ،ابن عربي مي گويد بوسيله انسان کامل اسرار الهي ومعارف حقيقي ظاهر واتصال اول به آخر حاصل ومراتب عالم باطن وظاهر ،کامل مي گردد.

1-8 پيشينه تحقيق :
درباره اين موضوع که معرفت شناسي ابن عربي به کتاب خاصي تا کنون نگاشته نشده است و اگر هم باشد، ضعف عمده آن معرفت شناسي ابن عربي به شکل ويژه و با کيفيت کنوني مورد بررسي قرار نداده اند . البته کتابهاي مراجع به معرفت شناسي به طور اخص لوازم آن به طور اعم يعني معرفت شناسي موجودات است ،لذا اين تحقيق براي پاسخ به اين مشکل است.

1-9 هدف تحقيق :
بررسي معرفت شناسي در انديشه شيخ محي الدين ابن عربي است.

1-10 روش تحقيق :
روش تحقيق در پژوهش حاضر به صورت توصيفي و کتابخانه اي است . قلمرو تحقيق قلمرو معرفت شناسي ازآغاز پيدايش آن و مباحث آن به صورت نظريه و کلامي از نوزدهم ميلادي و قبل از قرن هفتم هـ.ش در عرفان اسلامي مي باشد.

1-11 مشکلات و موانع تحقيق:
اساساً در کارهاي تحقيقاتي براي رسيدن به اهداف با موانعي مختلفي مواجه مي شويم . مخصوصاً موضوع تحقيق مورد نظر به علت حساسيت بالا مشکلات قابل اشاره در خصوص بررسي اين موضوع شامل مي شود.
عدم دسترسي کافي به منابع کتابخانه اي در دانشگاه و مراکز اطلاعاتي عدم همکاري کتابخانه ها با محققين (حتي با داشتن معرفي نامه) عدم دسترسي به ترجمه ها وشرح هاي گوناگون در مورد پايان نامه وتحقيق مورد نظر.
عدم توجه چندان ،نداشتن بعضي از علماء و عرفا به معرفت شناسي و کمياب بودن منابع در اين زمينه…؟

2-1مختصري از زندگي نامه ابن عربي
ابن عربي در هفدهم رجب 560 بيست و هشتم ژوييه 1165 در شهر مرسيه ،2 واقع در جنوب شرقي اسپانيا به دنيا آمد ،زمان تولد ابن عربي مصادف با عهد خلافت “المستنجد بالله” در مشرق و عصر امارت “ابن عربي در مرينش”3 در مرسيه بوده است. 4او متعلق به خانواده اي بود که به زهد و تقوي اشتهار داشت. پدروي نيز از صوفيان بنامي بودند. تعليم و تربيت اوليه او در شهر اشلبيه5 که در آن زمان از مراکز مهم بزرگ علمي به شمار مي رفت ، آغاز شده وي در آن شهر سي سال زير نظر برخي از علماي بزرگ آن شهر چون ابوبکر خلف ، ابن زرقود، ابومحمد عبدالحق الاشبيلي که به مطالعه پرداخت (شريف ، 1362، 562)
دوران زندگي و بالندگي در اشبيليه براي با خاطرات بسياري توام بود ، درک حضور کساني چون ابوالعباس عريني که در الفتوحات چندين جا ذکر وي رفته . ملاقات با ابوعمران موسي بن عمران ميرتل که ذکر وي در رساله روح القدس و الفتوحات آمده است و ابن عربي حدود ده سال شرف صحبتش را يافته و تا دم آخر او را همراهي کرده است . کسان ديگري نيز در اين باره هستند که در آثار ابن عربي به ويژه در فتوحات کليه از آنان نام برده وصفشان کرده است.(محمدي ، 1381، 35)
ابن عربي پس از آنکه اشبيليه را اقامتگاه دايمي خود قرار داد ، سفر هاي بسياري به سراسر اسپانيا و مغرب ، فاس ، مراکش اندلس ، مصر ، اورشليم ، مکه ، حجاز ، بغداد ، حلب و آسيايي صغير داشت و بالاخره در شهر دمشق رحل اقامت افکند تا اينکه در 28 ماه ربيع الثاني سال 638 هفدهم نوامبر 1240 دار فاني را وداع گفت . جسد او را در جبل قاسيون در مقبره قاضي محي الدين بن الذکي به خاک سپرده اند(شريف ، 1362، 562)

2-2 ويژگي هاي شخصيتي ابن عربي:
محي الدين بي ترديد نابغه بزرگي بوده است او در ابعاد مختلف ، استعداد نبوغ آميز داشته :
زمان شناسي : او کاملاً به اوضاع زمان خود آشنا بوده است و دقيقاً به بررسي جامعه بزرگ مسلمان پرداخته و تصميم گرفته است در مکان شناسي نيز نبوغ وافر داشته که اين همه شهر ها را گشته و بالاخره در قونيه مرکز حکومت ترکان سلجوقي ساکن شده است و موفقيتش نشان داد که در اين گزينش و ترجيع قونيه به آن همه شهرها به ويژه بغداد که همه علما و صوفيان بزرگ به آنجا مي رفتند اشتباه نکرده است.
بلند پروازي و آرمان خواهي : محي الدين تصميم داشت تا جايي که مي تواند به مقام بالايي در ميان جامعه اسلامي برسد . از گزارشهاي مختصري که در مورد زندگي او آمده است بر مي آيد که او را از آغاز جواني در صدد درخشيدن و رسيدن به مقامات بالا بوده است.(رضوي ، 1382، 7)

2-3 طريقت و شخصيت ابن عربي:
ابن عربي همانند ديگر از صوفيان طرفدار ” مذهب عشق ” است تا آنجا که به او مربوط مي شود اين مذهب را هم در مسجد ميتوان يافت و هم در کليسا ( همه خانه عشق است چه مسجد، چه کنشت)(جهانگيري، 1375، ص 608).
حقيقت اصالت عشق ورزي در مذهب ابن عربي داراي چنان اهميتي است که چه بسا بتوان بسياري از امهات مسايل او را فروعي از اين مساله شمرد . اصل مهمي چونان ” اتحاد اديان ” که ضرورتاً مسلتزم ” تساهل مداري ديني ” است از بنيان هاي تفکر ابن عربي در گفت و گو و تفاهم ميان فرهنگها به حساب مي آيد . در نظر مناديان ” صلح جهاني ” گفتگوي ميان فرهنگها تنها آنگاه به ثمر خواهد نشست که اصحاب اديان و فرهنگها ضمن درک ضرورت همزيستي ، عملا راه کردهاي کلاسي و فلسفي سازگار با فرهنگ و دين خود را يافته و آنها را در حيات اجتماعي خود تعبيه و متبلور سازند به اعتقاد ايشان سعي و تلاش کارگزاران اديان غلبه و تحقيق در انواع مجادلات ، گفت و گوها و تماسهاي فرهنگي – ديني را نتيجه بخش نخواهد نمود. از اين رو لازم است تا نقاط قوت فرهنگها براي تقبل تسامح و توافق مورد بحث و تحقيق قرار گيرد. در نظر بسياري از اصحاب نظر مدرسه محي الدين ابن عربي از جمله اين نقاط قوت در پهنه استعداد اسلام براي گفت و گو است( ايزو تسو ، 1378 ، 3)

2-4 روش تفکر و سبک بيان:
وقتي آثار ابن عربي را مي خوانيم ، صرف نظر از اينکه اين اثار دشواري خاص خود را دارد، به طور مداوم با يک سلسله رويکرد ها در کتب مواجه مي شويم . يکي اينکه باب تاويل و تاويلاتي که به هيچ محملي قابل پذيرش نيست بسيار گشاده است.مثل تاويل آيات قرآن، اقوال و احاديث و حتي سخنان پيشين که با هيچ استدلالي قابل توجيه نيست. از نظر ابن عربي هر معني که بخواهيد مي توان از آيه قرآن استخراج کرد که در شرايط مختلف بسته به نياز خود اين کار را انجام داده است.
نکته ديگر در زمينه آثار ابن عربي اين است که ، سخناني در کتب او وجود دارد که متولوژي تحقيق درباره ي صدق و کذب آنها واضح نيست . برخي از سخنان او را نه مي توان با روش فلسفي بررسي کرد نه به روش شهودي يا تاريخي ( ملکيان ، 1386 ، 95)
مشکل اساسي ، فهم مطالب و معاني کلام او نيست بلکه شيوه بيان او است. قضاوت کردن درباره ي ابن عربي بر اساس قوانين متعارف ، امري نادرست است. او بي شک متفکري بزرگ و مقدس نحله اي فکري است ولي او بالذات يک عارف است ( شريف ، 1362 ، 565)

2-5 جايگاه ، ابن عربي در تاريخ تصوف:
تاثير ابن عربي از اندلس تا اندونزي تمام مناطق جهان اسلام را همواره در بر گرفته است . اين تاثير در بعضي مواقع از دايره تصرف فراتر رفته و تا محافل کلامي و فلسفي نيز امتداد يافته است و حتي در محيط زندگي شيعيان که عقايدشان داراي ساختاري محکم و قطعي است مقاومت ها را از ميان برداشته و در بعدي وسيع موثر واقع شده است تاثير ابن عربي بر ادبيات صوفيانه بسيار عميق ، گسترده و عام است.6
ابن عربي قهرمان ميدان عرفان است و. حتي تصور عمومي بر اين که ابن عربي حد کمال تصوف است.
ابن عربي در بين فرقه هاي اسلامي مورد توجه قرار گرفته است،حتي در ايران تفکرات ابن عربي بسيار مورد توجه مشايخ قرار گرفته مثل شاه نعمت الله ولي که در تمام آثار خود متاثر از ابن عربي است يا نفوذ آراء ولي در ميان نقشبنديه و افکار جامي مشهود است.(پور جوادي ، 1386، 94)
ابن عربي به حق از افاضل صوفيه و از اکابر حکماء و از اعاظم عرفاي عالم اسلام است و به جميع علوم و فنون و معارف و آداب پيشينيانش شامل افکار حکماء اعم از يوناني و اسلامي و فتاوي شرقي و اقوال محدثين و مفسرين اعم از ظاهري و باطني و بالاخره اصول تمام اديان و شرايع گذشته احاطه کامل داشته و به اصطلاح وارث علوم پيشينيان خود بوده است و دربيان عقايد و نشر افکارش با هوشمندي و زبر دستي و با ذوق و سليقه خاص از همه آن علوم و معارف استمداد جسته و استفاده کرده است ( مظاهري ، 1387 ، 19)
يکي از کساني که در عالم تشييع بيش از همه به تمجيد و تحسين ابن عربي پرداخته و آثارش متاثر از افکار اوست. ملاصدار مي باشد . ملاصدار در مواضع عديده با خضوع و خشوع در مقابل ابن عربي سر فرود مي آورد و در آثارش کسي را به اوصاف او نمي ستايد . اصولاً غالب آثار ملاصدرا ناظر بر مبرهن ساختن حقايقي است که ابن عربي به کشف و شهود به آن رسيده است .( جمعي از مولفين ، 1369 ، 248)

2-6 خانواده ابن عربي :
خانواده ابن عربي ، در اصالت و نجابت ، ثروت و مکنت ، عزّت و جلالت و علم و تقوي و زهد و پارسايي از خانواده هاي بنام و معروف عصر خود بوده اند .7 جد اعلاي وي حاتم طائي ، مرد بزرگوار و بخشنده ي سرشناس عرب بوده و او از نوادگان عبدا… بن حاتم برادر صحابي جليل القدر عدي بن حاتم است . جدش محمد از قضات اندلس و از علماي زهد و تصوف و به عبارتي ابن عربي از متحققان در منزل انفاس و از دوستان فيلسوف عظيم و مفسر کبير ابن رشد و وزير سلطان اشبيليه بوده که شايد اين سلطان همان ابن مردنيش سابق الذکر بوده باشد.8
مادرش نور از قبيله ي خولان به انصار انتساب داشته ، چنان که او خود گفته است :”و کانت امّي تنسب الي الانصار “9 يکي از دائيهاي ولي يحيي بن يغان ، پادشاه تلمسان و عابد و زاهد زمان و دائي ديگرش ابومسلم خولاني است که از عُباد و زهاد عصر خود بوده است . عمويش عبدالله بن محمد بن عربي نيز از عارفان صوفيان بزرگ زمان و نخستين همسرش مريم بنت محمد ، بانويي صالح از خاندان اصيل بني عبدون دخترش زينب نيز از خردسالي متحقق در مقام الهام بوده است .10

2-7 کني و القاب ابن عربي:
در اکثر منابع ، ابوبکر ضبط شده است11. عده اي هم او را با کينه ي ابوعبدالله معرفي
کرده اند . و او خود در کتاب فتوحات مکيه آورده است که :” فعند ما دخلتُ عليه قال لي با ابا عبدالله” به احتمال قوي هر دو کينه شناخته شده و گويا به ابن افلاطون و در اندلس به ابن سراقه نيزمعروف بوده است.ولي بيشتر در غرب به ” ابن العربي ” با الف و لام – و در شرق به ” ابن عربي” بدون الف و لام – تا با قاضي ابوبکر بن العربي اشتباه نشود شهرت يافته است ،12 ولي عنوان اعرف و لقب اشهر وي در ميان پيروانش عنوان با معني و لقب بسيار با شکوه ” شيخ الکبر ” است که به حق شايسته آن است که اين لقب را از غوث تلمساني گرفته است و از جمله القاب ديگر وي بدين شرح است : محيي الحق و الدين ، مربعي العارفين ، روح التنزلات و الامداد ، الف الوجود ، سلطان العارفين ، ماحي الدين ، نادره ي دهر ، شگرف مرد ، قطب الوجود و الکبريت الاحمر ، الشيخ الکبر ، القطب الافخر ، اسم اعظم ، ابوالشطحات و بسياري ديگر القاب به او داده اند.13

2-8 چشم اندازي بر آثار و عقايد ابن عربي:
ابن عربي در ميان ديگر عارفان از ويژگي برجسته اي برخوردار است وي نه تنها ، خود با سير و سلوک عرفاني ، ورياضت جسم ونفس ، پله هاي عشق را پيموده بلکه بر هر پله اي ، نشاني از گامهايش بجا گذاشته است. تا نوري بر سالکان رهرو باشد ، بدين ترتيب وي عرفان نظري را پايه گذاري نموده تاليفات بيشمار او در اين زمينه که بنابر گفته برخي چهارصد کتاب و رساله مي باشد.(زرکلي ، الاعلام ، 1375 ، 170)
از ميان اين تاليفات به ذکر چند نمونه که مهمترين آنها به شمار مي آيد بسنده مي کنيم.
” الفتوحات المکيه في معرفه الاسرار المالکيه و الملکيه ” که بزرگترين و اصلي ترين و مفصل ترين و بنيادي ترين نوشته ابن عربي است و در آن از اصول عرفان نظري و عقايد خود سخن گفته است که مشتم

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه انسان کامل، معرفت خداوند، معرفت خدا Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه وحدت وجود، فصوص الحکم، صدق و کذب