منابع و ماخذ پایان نامه رگرسیون، چند شاخصه، تصمیم گیری چندمعیاره، تصمیمگیری چند معیاره

دانلود پایان نامه ارشد

روش‌های تصمیمگیری هم می‌توان به انواع مدل‌ها اشاره کرد. در این قسمت ابتدا توضیح مختصری از مدل‌ها و انواع آن‌ها در مسائل برنامهریزی اشاره می‌شود سپس با مختصری اشاره به روش‌های تصمیمگیری چند معیاره به معرفی سه مدل به کار رفته در این پژوهش پرداخته خواهد شد.
3-3-1- مدل‌ها
مدل نمادي از واقعيت است که ويژگي‌هاي دنياي واقعي را به صورتي ساده و کلي بيان مي‌کند و همچنين برداشتي از واقعيت است که براي توضيح مفاهيم و تقليل پيچيدگي جهان به نحوي ‌که قابل درک بوده، ويژگي‌هاي آن به راحتی مشخص شود مورد استفاده قرار مي‌گيرد. مدل‌ها در واقع پلی میان سطح مشاهده و سطح تئوریکی به شمار میآید. مدل‌ها از نقشی برخوردارند که عبارتند از بیان چگونگی عملکرد یک پدیده که به طور کلی واقعیت خنثی (یعنی فی نفسه، نه درست اند نه نادرست) هستند. ازنظر پیترتایلور تعریف مدل شامل ارائه و نمایش دقیق و طراحی شده از واقعیت می‌باشد احتمال دارد که یک مدل رونوشتی از یک شیء و یا از یک رویداد تلقی گردد. در واقع ساخت مدل‌ها یکی از دستاوردهای سازمان عمومی و نظریه عمومی سیستم‌ها به منظور مصالحه و مداخله در نظام‌ها بود. با رواج کامپیوتر در سال 1960 در غرب نوعی برنامهریزی سیستمی به وجود آمد که اساس آن بر مدل استوار بود به طوری که با ساختن مدل‌ها می‌توان تصویری از واقعیت را بیان نمود امروزه با تخصصی شدن علم جغرافیا در گرایش‌های مختلف، کاربرد روش‌های کمی مدل‌ها اهمیت بسزایی یافته است. اگرچه تنها با استفاده از مدل نمی‌توان به تجزیه و تحلیل سیستم واقعی دست پیدا نمود ولی آن‌ها به مثابه ابزاری مستقیم و قانونمند، برای درک بهتر پدیده های جغرافیایی و سیستم واقعی و پیشبینی آن‌ها کمک فراوانی می‌کنند(موسوی و حکمت نیا،23:1390-22). استفاده از مدل‌ها در برنامهريزي شهري و منطقهاي از سال 1923 با مدل را یلی براي بررسي كنش متقابل فضايي، آغاز شد. در واقع پيدايش نظريه سيستمي كه تلاش می‌کرد ماهيت محيط انساني و فعالیت‌های مختلف مرتبط به يكديگر را بشناسد زمینه لازم براي استفاده از مدل‌ها را فراهم كرد. طبقهبندی‌های مختلفي براي مدل‌ها ارائه شده است به صورت زير است:
3-3-1-1- مدل‌های تصويري18
مدل‌هایی هستند كه به صورت فيزيكي اجسام را نشان می‌دهند و صرف نظر از مقياس شبيه آن چيزي هستند كه آن را نمايش می‌دهند. مثل عکس‌های هوايي، مدل‌های سه بعدي ماکت‌ها.
3-3-1-2- مدل‌های قياسي19
اين مدل‌ها با اجسام، شبيه موقعیت‌های واقعي و يا با آن‌ها قابل مقايسه هستند. ترسيم خطوط هم تراز در نقشههاي توپوگرافي.
3-3-1-3- مدل‌های رياضي يا مدل‌های نمادي20
به اين مدل‌ها، انتزاعي يا سمبليك می‌گویند. مدل‌هایی هستند كه با افكار انتزاعي شروع، و با استفاده از علايم، نشانه‌ها و رمزها ثبت می‌شوند. اين مدل‌ها دامنه وسيعي دارند. از فرمول شيميايي ساده آب تا مدل‌های تشكيل شده از يك سري معادلات رياضي كه ویژگی‌ها و خصوصيات توسعه را نشان می‌دهند يك مدل رياضي به شمار می‌آیند
3-3-1-4- مدل‌های ارزيابي چند معياري21
در ميان اين مدل‌ها مدل فرآيند تحليل سلسله مراتبی22 یا AHP که آقاي توماس ساعتي آن را ابداع كردند خيلي انعطافپذير است. اين مدل ابتدا در سال 1977 و بعد در سال 1978 با چاپ دو مقاله توسط آقاي ساعتي و سپس انتشار كتابي با همين نام در سال 1978، گسترش يافت و در همه علوم از آن استفاده به عمل آمد… در امريكا در زمینه ارزيابي كيفيت واحدهاي مسكوني تا ارزيابي رآكتورهاي اتمي از آن استفاده به عمل آمده است
3-3-1-5- مدل‌های پيشبيني كننده23
يك سري روابط توصيفي را با در نظر گرفتن عامل زمان به آينده می‌برد. مثل مدل‌های رگرسيوني براي پيش بيني آينده. مدل‌های پيش بيني كننده می‌توانند ايستا يا پويا و معين و احتمالي باشند(تقي زاده،1391)
3-3-1-6- روش‌های تصمیمگیری چند معیاره
یکی از دستهبندی‌های تصمیمگیری کمی، تقسیم آن به صورت تصمیم گیری چندمعیاره و یک معیاره است. در عالم واقع تصمیمگیری‌ها اغلب چندمعیاره هستند و ملاک مناسب و یا نامناسب بودن تصمیمات بیش از یک معیار است به همین دلیل روش‌هایی تحت عنوان تصمیمگیری چندمعیاره24توسعه داده شده است که به حل مسائل مزبور کمک می‌کند این مدل‌های تصمیمگیری به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند: مدل‌های چند شاخصه25 مدل‌های چندهدفه26 باری طراحی به کار گرفته می‌شوند در حالی که مدل‌های چند شاخصه دارای روش‌های متنوعی در مراحل مختلف تصمیمگیری هستند که انتخاب روش مناسب اغلب به تجربه و سلیقه محقق مربوط می‌شود و هرچند دسته بندی‌هایی نیز جهت راهنمایی در انتخاب آن‌ها وجود دارد، اما باز هم نمی‌توان به طور قطع گفت که چه روشی برای چه مسئله ای مناسب است (رضوانی و مهدی پور حسین آباد،1388: به نقل از اصغر پور،1383). طبیعی است که حل مسائل تصمیم گیری چندمعیاره دارای پیچیدگی است و به راحتی امکان‌پذیر نمی‌باشد به ویژه آنکه اغلب معیارهای مزبور با یکدیگر تضاد داشته و افزایش مطلوبیت یکی می‌تواند باعث کاهش مطلوبیت دیگری شود. به همین دلیل روش‌هایی تحت عنوان تصمیمگیری چندمعیاره و به ویژه تصمیمگیری چند شاخصه توسعه داده شده‌اند که به حل مسائل مزبور کمک می‌کنند(قاضی نوری و طباطبایی،1385). شکل شماره (3-1) چارت مدل‌های چند شاخصه می‌باشد. که توسط آقای دکتر دانشور تدوین گردیده است.
شکل (3-1) انواع مدل‌های چندشاخصه

مأخذ(طاهر خانی،1386،66).
3-3-2- مدل‌های تصمیمگیری چندمعیاره
3-3-2-1- مدل تاپسیس27
اگرچه در مباحث تصميمگيري در برنامه‌ریزی‌های توسعه، روش‌هاي متفاوتي براي اولويت بندي پدیده‌ها از حيث توسعه و سطح بندي برخورداري آن‌ها سازي مورد توجه قرار گرفته است در اين ميان روش رتبه‌بندي بر اساس به حل ايده‌آل، يکي از پرکاربردترين و مفيدترين روش‌ها جهت اولويت‌بندي پدیده‌ها از نظر سطح برخورداري از امکانات و … است. به خاطر اهميت موضوع در زير به تشريح مدل TOPSIS پرداخته شده است. در دهه‌هاي اخير محققين از جمله توسعه و برنامهريزان روستايي به مدل‌های تصميمگيري چند معياره28 براي تصميمگيري روي آوردند. چرا که در اين مدل‌های تصميمگيري به جاي استفاده از يک معيار سنجش از چندين معيار سنجش استفاده می‌شود. اين گونه مدل‌های تصميمگيري به دو دسته عمده تقسيم می‌گردند:
مدل‌های تصميمگيري چند هدفي
مدل‌های تصميمگيري چند شاخصي
مدل‌های تصميمگيري چند هدفي، غالباً به منظور طراحي و مدل‌های چند شاخصي، غالباً به منظور ارزيابي گزینه‌ها و انتخاب گزینه‌ها يا گزينههاي برتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. يک مسئله تصميمگيري چند شاخصي را اصولاً می‌توان در يک ماتريس تصميمگيري خلاصه نمود که سطرهاي آن گزينههاي مختلف بوده و ستون‌های آن شاخص‌هایی هستند که ویژگی‌های گزینه‌ها را مشخص می‌کنند. همچنين سلول‌های داخل ماتريس، موقعيت گزينه سطري را نسبت به شاخص ستوني ذي‌ربط نشان می‌دهد. همان طوري که پیش‌تر بيان شد براي تعين و اولويتبندي آن‌ها، نياز به اولويتبندي گزینه‌ها براي تصميمگيري بود. براي تصميمگيري چند شاخصي، مدل‌های بسياري ارائه شده است و هر کدام از اين مدل‌ها داراي ویژگی‌های خاصي با مزايا و معايب مربوط به خود می‌باشند. از سوي ديگر در تصميمگيري، بحث وزن شاخص مهم است. يعني چنانچه به طور طبيعي وزن شاخص‌ها مشخص باشد(تأثیر گزينه به طور يکسان در ميزان برتري موثر باشد) در آن صورت وزن‌ها را در محاسبات منظور می‌کنیم در غير اين صورت لازم بود به کمک کارشناسان و خبرگان بخش و يا از طريق فنون وزن دهد براي تعين وزن هر یک از شاخص‌ها استفاده کنيم. بدينترتيب هر مسئله تصميمگيري چند شاخصي با دو مشکل انتخاب فن تصميمگيري و انتخاب تکنيک وزن دهي روبرو می‌باشد(طاهر خانی، 1386). سابقه استفاده از اين مدل به سال 1981 می‌رسد که توسط هوانگ و يون براي انتخاب يک گزينه از گزينههاي موجود در تصميمگيري چند معياره مطرح شد. در اين روش m گزينه به وسیله n شاخص مورد ارزيابي قرار می‌گیرد (Chen- tung, 2006). در حقيقت اين تکنيک بر پارامترهاي پراکندگي در آمار مبتني است. به عبارت ديگر، تابع مطلوبيت تصميم گيرنده اين تکنيک غيرخطي است، لذا اساس اين تکنيک بر مقايسه گزینه‌ها با راه حل مثبت و منفي است. گزينهاي از رتبه بالاتري برخوردار خواهد بود که در فضاي اقليدسي کمترين فاصله را با دو راه حل ايده‌آل مثبت و بيشترين فاصله را با دو راه حل ايده منفي داشته باشد. در روش تاپسيس، ماتريس که داراي گزينه و معيار می‌باشد، مورد ارزيابي قرار می‌گیرد. در اين الگوريتم، فرض بر اين است که مطلوبيت هر شاخص به طور يکنواخت افزايشي (يا کاهشي) است. بدان صورت که بهترين ارزش موجود از يک شاخص نشاندهنده ايده‌آل مثبت بوده و بدترين ارزش موجود از آن مشخص کننده ايده‌آل منفي خواهد بود. همچنين شاخص‌ها مستقل از هم هستند. در ضمن فاصله يک گزينه از ايده‌آل مثبت (يا منفي) ممکن است به صورت اقليدسي از (توان دوم) و يا به صورت مجموع قدر مطلق از فواصل خطي (معروف به فواصل بلوکي) محاسبه گردد، که اين امر بستگي به تبادل و جايگزيني در بين شاخص‌ها دارد (Hepu, Willis, 2005:526). جهت بهره‌برداري از اين تکنيک، مراحل زير به اجرا گذاشته مي‌شود(طاهر خانی، 1386) :
مرحله اول: تشکيل ماتريس داده‌ها بر اساس آلترناتيو و شاخص

مرحله دوم: استاندارد نمودن داده‌ها و تشکيل ماتريس استاندارد از طريق رابطه زير:

مرحله سوم: تعيين وزن هر یک از شاخص‌ها بر اساس . در اين راستا شاخص‌هاي داراي اهميت بيشتر از وزن بالاتري نيز برخوردارند.

مرحله چهارم: تعيين فاصله i امين آلترناتيو از آلترناتيو ايده‌آل (بالاترين عملکرد هر شاخص) که آن را با نشان می‌دهند.

مرحله پنجم: تعيين فاصله i امين آلترناتيو از آلترناتيو حداقل (پايين‌ترين عملکرد هر شاخص) که آن را با نشان می‌دهند.

مرحله ششم: تعيين معيار فاصله‌اي براي آلترناتيو ايده‌آل و آلترناتيو .

مرحله هفتم: تعيين ضريبي که برابر است با فاصله آلترناتيو حداقل تقسيم بر مجموع فاصله آلترناتيو حداقل و فاصله آلترناتيو ايده‌آل که آن را با نشان داده و از رابطه زير استفاده می‌شود:

مرحله هشتم: رتبه‌بندي آلترناتيوها بر اساس ميزان . ميزان فوق بين صفر و يک در نوسان است. در اين راستا نشان دهنده بالاترين رتبه و نيز نشان‌دهنده کمترين رتبه است. بنابراين با توجه به ارجحيت روش تاپسيس و نيز در نظر گرفتن همه موارد دخيل در تصميم گيري در زمينه صنعت گردشگري و زير مجموعه آن که مواردي از قبيل داده هاي جغرافيايي- مکاني، داده هاي توصيفي (اقتصادي، اجتماعي، سياسي، نهادي) و نيز اعمال نظرات افراد و سازمان‌های تصميم گير در
3-4- رگرسيون29
رگرسیون به معنای بازگشت است؛ یعنی چگونه نمره های Y به نمره های X بازگشت پیدا میکند. بر این اساس تحلیل رگرسیون این امکان را به ما می دهد تا تغییرات متغیر وابسته را از طریق متغیرهای مستقل پیش بینی، و سهم هر یک از متغیرهای مستقل را در تبیین متغیر وابسته تعیین کنیم. بنابراین دو نقش عمده ای که رگرسیون در تحقیق دارد “پیشبینی” و “تبیین” است. ﺿﺮﻳﺐ رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪار ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺑﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ. ﻳﻌﻨﻲ ﺑـﺎ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻫﺮ واﺣﺪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻧﻤﺮه ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﺑـﻪ اﻧـﺪازه ﭼﻨـﺪ واﺣـﺪ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣـﻲﻛﻨـﺪ. مدل‌هاى رگرسيون انواع مختلفى دارد و متداول‌ترين آنها رگرسيون ساده و رگرسيون مرکب(چند متغیره) مى‌باشد.
3-4-1- رگرسیون خطی ساده
ﺿﺮاﻳﺐ رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺟﺰﻳﻲ یا ساده ﻧﺸﺎندﻫﻨﺪه ﻣﻘـﺪار ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻫﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺑﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ. در این حالت تنها یک متغیر مستقل وجود دارد و رابطه متغیر مستقل با وابسته خطی باشد که به آن رگرسیون ساده اطلاق میشود. در واقع اگر متغیر وابسته و مستقل تحقیق دارای سطح سنجش فاصلهای یا نسبی باشد، از تحلیل رگرسیون ساده یا دو متغیره استفاده میشود. خط رگرسیون نیز خطی است که با بهترین برازش از میان نقاط نمودار پراکنش میگذرد. معادله رگرسیون خطی بدین صورت است:
(4)

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه توسعه شهر، اقتصاد دانش، فعالیت‏های فرهنگی، اوقات فراغت Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه شهرستان بناب، دانش آموختگان، موسسات آموزش عالی، استان آذربایجان شرقی