منابع و ماخذ پایان نامه روابط ایران و روسیه، ژئوپلیتیک، نظام بین الملل، روابط اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

ایران نیازمند است و این فرصتی برای ایران در راستای تعمیق روابط است،
۴- سیاست فعلی ایران برای دستیابی به ترتیبات و سازوکارهای منطقه‌ای و ایفای نقش در آن مناسب نیست لازمه این کار اتخاذ سیاست واحد و تعریف منافع در بلندمدت، جلب اعتماد و پاسخگویی به مطالبات اصلی بازیگران منطقه‌ای است. در حالی که ایران در شرایط فعلی رویکرد اقتصادی را نسبت آسیای مرکزی اتخاذ کرده از طرف دیگر رویکرد سیاسی و امنیتی را نسبت به قفقاز برای ایجاد موازنه میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان دنبال می‌کند اعمال چنین سیاست نامنسجمی در راستای دستیابی به ترتیبات و سازکارهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای محکوم به شکست است، یکی از عوامل شکست طرح شکل گیری سازمان کشورهای ساحلی همین مسئله است. در این رابطه بهترین راه حل اعمال دیپلماسی اقتصادی و فرهنگی به جای دیپلماسی سیاسی و امنیتی در راستای نیل به ترتیبات منطقه‌ای است.
ب) در سطح نظام بین الملل
۱- باید با دید واقع بینانه و کنکاش و شناخت درست منافع روسیه و ایجاد تعامل میان فضای گفتمان و فضای زیست به تعامل با این کشور مبادرت ورزیم دستیابی به اتحاد استراتژیک با روسیه امکان پذیر نیست لازمه دستیابی به اتحاد استراتژیک داشتن منافع مشترک و تعریف واحد از منافع ملی در طولانی مدت میان بازیگران است و ما با اتکا به منافع نسبی مشترک با روسیه نمی‌توانیم زمینه ساز تحقق اتحاد استراژیک باشیم زیرا امکان تصادم منافع نسبی و ایجاد تعارض بین بازیگران در سیاست بین‌الملل زیاد است.
۲- مدیریت روابط ایران و روسیه فراتر از از رابطه دوجانبه تهران و مسکو رفته و یک موضوع بین المللی است و باید با دقت در ساختار سیستم بین المللی اداره شود. هرگونه تقلیل گرایی در مدیریت روابط دو کشور مخصوصاً تنزل تحلیلی آن به آمار و ارقام تجاری، تأمین کننده منافع همه جانبه ایران نیست. یعنی در رابطه خودمون با این کشور باید ساختار قدرت نظام بین‌الملل و همچنین رابطه و جایگاه روسیه با دیگر قدرت‌های نظام بین‌الملل را در نظر گرفت.
۳- خلا مهمی که در سی سال پیروزی انقلاب اسلامی ایران در رابطه با روسیه با نوسان کم و زیاد در دوره‌های زمانی مختلف ولی بطور مستمر و پایدار احساس می‌شود عدم موازنه و نبود اهرم فشار در رابطه با این کشور است ما می‌توانیم این خلا را بطور نسبی حداقل با بهبود روابط با کشورهای مهم اروپایی پر کنیم همچنین می‌توانیم از اهرم هایی از قبیل مسئله چچن، آبخازیا و اوستیای جنوبی و یا حقوق بشر در راستای نیل به اهدافمون علیه این کشور استفاده کنیم همچنانکه این کشور از مسائلی مانند بحث آذربایجان واحد علیه ما استفاده می‌کند. کشوری مثل ترکیه با استفاده از اهرم فشارهایی مانند موازنه قوا، مسئله چچن، عبور و مرور نفتکش‌ها از تنگه‌های بسفر و داردانل و حقوق بشر علیه روسیه، توانسته است روابطش را با این کشور مدیریت کند و علی رغم این اختلافات میزان روابط بازرگانیش با روسیه حدود ۱۰ میلیارد دلار و ۵ برابر کشور ایران است.
2-3-10- افزایش روابط راهبردی (تثبیت روابط کنونی ایران و روسیه)
قبل از تحولات سه سال اخیر در روسیه دیدگاه‌های مختلف و متفاوتی در تنظیم روابط با ایران وجود داشت. از یک طرف در آن زمان آقای مددوف قدرت را در دست داشت. دیدگاه خاص ایشان نگاه بیشتر به غرب و اتحادیه اروپا بود و از طرف دیگر در آن زمان گروه‌های متعددی اعم از احزاب سیاسی و دسته جاتی از کارشناسان سیاسی در بخش هایی از بدنه دولت و وزارتخانه‌های روسیه مانند وزارت خارجه، وزارت دفاع و وزارتخانه‌های دیگری مثل وزارت نفت و انرژی روسیه دیدگاه مثبتی نسبت به ایران نداشتند و جمهوری اسلامی ایران را به عنوان نه به عنوان یک رقیب بلکه به عنوان کشوری غیر قابل اعتماد نگاه می‌کردند و در بعضی موارد مانند زمینه‌های انرژی به ویژه نفت و گازوئیل و گاز، جمهوری اسلامی ایران را رقیب خود میدانستند. این دیدگاه‌ها باعث شده بود که تا حدی روابط ایران و روسیه در حاشیه قرار بگیرد و از گرمی و استراتژیک بودن فاصله بگیرد. با تغییر قدرت در روسیه وروی کار آمدن آقای پوتین هر چه در منطقه و چه در سطح بین المللی اتفاق افتاد این دیدگاه‌ها به حاشیه رانده شد و بعضا تغییراتی در دیدگاه مخالفین توسعه روابط با ایران پدیدار شود. تا آنجایی که به نظر می‌رسد گروه‌های کارشناسی‌ای که در وزارت خارجه روسیه و.. که نگاه آنچنان مثبتی به نوع روابط با ایران و استراتژیک نداشتند در ماه‌های اخیر به حاشیه رانده شدهاند ودر حال حاضر در مورد توسعه و گسترش روابط با جمهوری اسلامی ایران سکوت کرده و یا دفاع می‌کنند. بنابراین در حال حاضر میتوان گفت کمتر صدای مخالف یا صدای ایرادات منفی نسبت به روابط ایران در روسیه شنیده می‌شود (فرقانی 1393، 2).

2-3-11- وضعیت کنونی روابط ایران و روسیه در حوزه امنیتی، دفاعی، ژئو پلیتیک و در واقع اقتصادی و غیره
خوشبختانه طی یک سال اخیر با گذشت زمان مقامات و مسئولین بلند پایه دو کشور به ضرورت توسعه عمیق و استراتژیک بین دو کشور پی بردند. به همین جهت تلاش‌های خوبی در سطوح بالا در دو کشور در مسکو و تهران برای توسعه و گسترش روابط در تمامی زمینه‌ها به ویژه زمینه‌های سیاسی، امنیتی و اقتصادی در جریان است. به همین جهت در ماه‌های اخیر سطح رفت و آمد مقامات بین تهران و مسکو بسیار ارتقاء پیدا کرده و مقامات عالی سیاسی، نظامی و امنیتی دو کشور به پایتخت‌های یکدیگر رفت و آمد داشته و ملاقات‌های خوبی در این زمینه صورت گرفته است. اوج این رویکرد را میتوانیم به سفر وزیر دفاع روسیه به تهران و مذاکرات خوب انجام شده و همچنین توافقات خوب برای همکاری‌های نظامی و امنیتی بین دو کشور به عمل آمد اشاره کرد. چنانچه دو کشور برای حل مشکل تحویل موشک‌های s300 یا سامانه دفاعی s300 به جمهوری اسلامی ایران به توافقاتی دست یافتند توافق کردند. باید توجه داشته باشیم که مشکل تحویل سامانه s300 به ایران از طرف روسیه در زمان دولت قبلی روسیه به خاطر تحریم‌های غرب و سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی ایران ایجاد شد و خوشبختانه با تدابیر اتخاذ شده در سطح مسئولین بالا امید می‌یابد که به زودی این مشکل نیز مرتفع شود.از طرف دیگر مقامات عالی دو کشور تصمیمات بسیار خوب و جدی‌ای را در گسترش روابط اقتصادی به ویژه در زمینه پولی و بانکی اتخاذ کردند و با توافق نهایی به عمل آمده بین مقامات اقتصادی بین دو کشور (مبنی بر حذف دلار از روابط اقتصادی و مبادلات تجاری و تشکیل بانک مشترک ایران و روسیه با ارزهای ملی دو کشور ) قدم‌ها و گام‌های مهمی در زمینه توسعه ی روابط و ایجاد بستر مناسب برای افزایش حجم روابط تجاری انجام شود (فرقانی 1393، 3).
2-3-12- حوضه ژئوپلیتیک و جهان چند قطبی و حرکت کردن به سمت جهان تک قطبی
در ارتباط با مسائل ژئوپلیتیک و حرکت نظام بین المللی به طرف جهان چند قطبی دو کشور ایران و روسیه نیز در این زمینه دیدگاه مشترکی دارند. هر دو کشور با جهان یک قطبی و ادعای آمریکا مبنی بر تنها ابر قدرت حاکم بر جهان و نظام ایجاد شده توسط امریکا به شدت مخالف هستند. هر دو از گسترش پیشبرد نظام نظم نوین بین المللی تحت عنوان نظام چند قطبی حمایت می‌کنند و سیاست هایی را در این زمینه و اظهار نظرات خوبی را در این زمینه ابراز داشته اند. از نظر عملی نیز دو کشور تصمیم گرفته‌اند که همکاری خوبی را در جهت مسائل ژئوپلیتیکی و شامل زمینه‌های اقتصادی و سیاسی وامنیتی داشته باشند. در زمینه مخالفت و مبارزه با تروریسم و افراطی گری دو کشور دیدگاه‌های کاملا مشترکی دارند و همکاری هایی را در این زمینه آغاز کردند. در زمینه انرژی با توجه به توان بسیار بالا و پتانسیل‌های بسیار بالای دو کشور در زمینه انرژی (به ویژه گاز که دو کشور به تنهایی بیش از حدود 50درصد از ذخایر گازی جهان را در اختیار دارند) این امر موضوع بسیار مهم و حساسی است و میتواند عامل بسیار تعیین کننده‌ای در وضعیت انرژی جهانی باشد تا همکاری خوبی را شروع کردند. در این بین توافقات خوبی در سازمان همکاری‌های شانگهای با محوریت روسیه و چین اتخاذ شده و جمهوری اسلامی ایران با آنها کاملا موافق و همراه است و انتظار میرود که سازمان همکاری شانگهای به یک قطب اصلی و قطب مهم و تاثیر گذار در سطح بین المللی هم از نظر سیاسی، امنیتی و هم از نظر اقتصادی تبدیل شود. به همین جهت پیش بینی می‌شود که در آینده ی نزدیک عضویت جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای از عضویت ناظر به یک عضویت کامل تغییر و جمهوری اسلامی ایران بهعنوان عضو کامل این سازمان نقش مهمی را در این سازمان داشته باشد. با توجه به نقش و اهمیت ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران به دلیل قرار داشتن در منطقه خاورمیانه و قرار داشتن در حاشیه همسایگی با منطقه آسیای جنوب شرقی و قفقاز و آسیای مرکزی، جمهوری اسلامی ایران موقعیت ژئو پلیتیک از طرف روسیه از طرف روس‌ها قابل اهمیت شناخته شده و همکاری‌های بسیار خوبی را برای ارتقاء سطح همکاری‌های ژئو پلیتیکی بین دو کشور شروع کرده‌اند (فرقانی 1393، 4).
2-3-13- نگاه سیاستگذاران کرملین یا هستهی اصلی سیاست خارجی روسیه به روابط با ایران
عمق سیاست روسیه در مورد روابط با ایران را می‌توان از جملهی آقای لاوروف میتوان درک کرد. پس از آنکه روسیه مورد تحریمهای اقتصادی امریکا و اروپا قرار گرفت، آقای سرگئی لاوروف وزیر خارجهی روسیه اعلام کرد ما با این تحریمها به دید بهتری از موقعیت ایران و وضعیت ایران در قبال تحریمها می‌رسیم و اکنون میفهمیم که ایران در چه وضعیتی بوده است. به همین جهت این دید واقعبینانه میتواند نشان دهنده عمق استراتژیک سیاستهای روسیه در قبال ایران باشد. در واقع مجموع تحولاتی که در صحنهی بین المللی و منطقهای اتفاق افتاده، باعث نگاه عمیق دو کشور نه به صورت لفظی و پروتکلی و تشریفاتی، بلکه به صورت عمیقتر از گذشته به توسعهی روبط با یکدیگر شده است و همین موضوع در جمهوری اسلامی ایران بین مسئولین نیز آشکار و مشخص است (فرقانی 1393، 8).
2-3-14- آیندهی روابط و نقش متغیرهای دخیل
آیندهی روابط دو کشور بسیار مثبت و روشن است. با توجه به زیادهخواهیها و سیاستهای یکجانبهگرایانهی امریکا و متحدین غربی در صحنهی روابط بین الملل، روسها کاملا به این نتیجه رسیدهاند که میبایست با کشورهایی همچون جمهوری اسلامی ایران که در حال مبارزه با تک روی امریکا و غرب در دنیا است همکاریهای جدیتری داشته باشند. از طرف دیگر روسها با قطع امید از غربیها و امریکاییها نیاز به متحدین جدیدی برای خود در دنیا بهویژه در آسیا دارند. به همین جهت در صورت وجود صداقت در رفتار مسئولین و مقامات دو کشور میتوانیم آن را ضامن روابط رو به گسترش دو کشور و حرکت آن به سوی روابط استراتژیک بدانیم (فرقانی 1393، 9).

2-4- نتیجهگیری
به نظر میرسد در فرهنگ سیاسی ایران، تصویر مثبتی از رابطه با روسیه شکل نگرفته باشد؛ این موضع‌گیری منفی نسبت به رابطه با روسیه، بخشی به پیشینه منفی عملکرد و سیاست‌های روسیه در طول قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در قبال ایران بر میگردد و بخشی دیگر نیز متوجه اتخاذ مواضع دو پهلو، بدقولی‌های مقامات روس در قبال ایران و به ویژه در پرونده هسته‌ای ایران می‌باشد. با همه این تفاسیر روابط دو جانبه ایران و روسیه درطول تاریخ قدمت بسیاری دارد، اما واقعیت‌های رفتاری آنها نیز نشان می‌دهد که همواره نشانههایی از تنش، بی اعتمادی و ابهام در روابط آنها وجود داشته است. از طرف دیگر در دهه اخیر ما شاهد گسترش روابط سیاسی، اقتصادی، نظامی و امنیتی بین دو کشور بودهایم و علل و نتایج گسترش این روابط همواره مورد توجه تحلیلگران و ناظران سیاسی بوده است. قطعاً روابط ایران و روسیه روابطی پیشرونده بوده است. آنگاه که به ده سال گذشته نگاه میکنیم در مییابیم روابط ایران و روسیه بهبود معناداری یافته است؛ ولیکن بایست با احتیاط درباره روابط راهبردی با روسیه سخن گفت. در این بخش با گذری به تاریخچه روابط ایران و روسیه به بررسی علل این تنش‌ها پرداختیم.

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه سیاست خارجی، حقوق بشر، سازمان ملل، دریای خزر Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه ژئوپولیتیک، انقلاب اسلامی، اتحادیه اروپا، منافع اقتصادی