منابع و ماخذ پایان نامه خاورمیانه، ایالات متحده، بنیادگرایی، امنیت ملی

دانلود پایان نامه ارشد

اسلامی” وجود دارد برای توصیف افراد و گروههای مسلمانی به کار می‌رود که از اسلامگرایی، یعنی یک ایدئولوژی سیاسی که خواستار جایگزینی قوانین سکولار دولتی با قوانین اسلامی است حمایت می‌کنند. نمونه «رادیکال» این اسلامگرایان ممکن است از سرنگون کردن خشونت آمیز دولت‌های سکولار، یا حتی تروریسم اسلامی حمایت کند
نوع دیگری از بنیادگرایی نیز وجود دارد که در راستای اهداف گروه‌های خاصی انجام می‌شود. نمونه این گروه‌ها طالبان و القاعده هستند. این بنیادگرایی بیشتر به گروه‌های مرتجعی اطلاق می‌شود که میخواهند زیر نام اسلام مقاصد سیاسی خود را تامین کنند. در واقع این نوع از بنیادگرایی اسلامی سواستفاده از مذهب و عقاید مردم برای کسب خواستهای سیاسی گروه‌هایی خاص است.( همان)
همان گونه که مشهور است، منطقه خاورمیانه شاهد تولد سه مذهب اصلی جهان بوده است: یهودیت، مسیحیت و اسلام. اگرچه رسانه‏های غربی تمایل دارند تا بیشتر از بنیادگرایی اسلامی و اسلام رادیکال در این منطقه سخن به میان آورند، کل خاورمیانه متصف به سیاسی شدن مذهب است.
لبنان به خاطر توزیع مناصب سیاسی بين‏جوامع متفاوت مسلمان و مسیحی و فرقه‏های آنها دستخوش دو جنگ داخلی طولانی در دهه‏های 1950، 1960 و 1970 گردید. هویت اسرائیل و اصلاً تولد این کشور براساس یهودیت آن است. در اجلاس ایالات متحده- اسرائیل- اردن – فلسطین در بهار 2003 در عقبه اردن، رئیس جمهور بوش مجبور شد بپذیرد امنیت ملی اسرائیل به حفظ سرشت یهودی آن بستگی دارد. بسیاری از قوانین کنونی اسرائیل، از قانون بازگشت تا اخیراً ممنوعیت ازدواج بين‏اعراب اسرائیلی و فلسطینیان، را مي‏توان بدون به یاد آوردن این پیوند میان یهودیت اسرائیل و امنیت ملی آن درک نمود. اما از آنجا که بیش از 95 درصد جمعیت خاورمیانه مسلمان هستند، طبیعی است که در این فضای موجود بر پدیده اسلامی شدن سیاست و اعتراض تاکید گردد.
در الجزایر، مصر یا حتی در ایران، جنبش‏های اسلامی سعی در براندازی رژیم دارند. در مصر از سال 1990 تا کنون حدود 1200 نفر در پی اقدامات تروریستی یا سرکوب پلیس کشته شدند. تا سال 2003 بیش از 100 هزار نفر جان خود را در جنگ داخلی الجزایر از دست دادند. علی رغم سرشت داخلی محض این قبیل جنبش‏ها، به نظر مي‏رسد که یک اثر شیوع یا – به اصطلاح امروزی- یک اثر جهانی وجود داشته باشد. (فاست، 1389: 135)
اسلام از بدو تولد خود در قرن هفتم در میان قبایل عرب، یک پدیده عالمگیر بوده و در حال حاضر دومین مذهب فرانسه بشمار مي‏رود. امروزه پیشگامان اصلی آن، یعنی اعراب و مردمان عرب شده در خاورمیانه، تنها 20 درصد مسلمانان 2/1 میلیاردی جهان را تشکیل مي‏دهند. با توجه به اهمیت این مذهب، غرب طی جنگ سرد از آن، جهت شکست مارکسیسم و حضور شوروی در پهنه گیتی بهره برداری کرد. در سال 1982 بين‏2 تا 30 هزار مسلمان از سرتاسر جهان به جنگ در افغانستان تحت اشغال شوروی ملحق شده و در واقع توانستند سربازان شوروی را از پا در آورده و در نهایت خارج سازند. این امر در واقع خاستگاه بين‏المللی سازمان القاعده است که به طور وسیعی از منابع مالی عربستان سعودی و کشورهای خلیج فارس و همچنین از آموزش ایالات متحده منتفع شد. اما القاعده تنها گروه فراملی نیست، زیرا دائره المعارف تروریسم جهانی فهرست بیش از شانزده سازمان و گروه اسلامی را که اهداف بين‏المللی دارند ارائه کرده است. (همان: 136)
با خاتمه جنگ سرد، فروریختن دیوار برلین و فروپاشی اتحاد شوروی و افول کمونیسم در جهان، خطر کمونیسم از بين‏رفت اما عده‏اي اسلام را منبع جدید خطر و تهدید برای صلح و ثبات در جهان معرفی مي‏کردند.
در سال 1993، ساموئل‏هانتینگتون محقق برجسته آمریکایی در یک مقاله چنین نوشت: “اسلام و غرب در تضاد و تعرض با یکدیگر هستند اسلام از سه جهت غرب را تهدید مي‏کند: سیاسی، تمدنی (فرهنگی) و جمعیتی. ” (S. Huntington. 1993, p.25.)
مرکز و کانون این تهدید، منطقه خاورمیانه است و از نظر مسلمانان افراطی و متعصب، مذهب مترادف با خشونت و نبرد با غرب بر سر سلطه بر جهان است.
در پی انجام یک سری عملیات انتحاری توسط اعضای حماس و جهاد اسلامی در اسرائیل در مارس 1996، رهبران سی کشور جهان در اقامتگاه تابستانی شرم الشیخ در مصر، گرد آمدند و اجلاسی با عنوان پر طمطراق “سران صلح” ترتیب دادند. دیدارها، سخنرانی‏ها، عکسها، تصاویر و بیانیه‏هایی که در این اجلاس، در واقع حاوی پیامی به این دو گروه اسلامگرا بود. سران حاضر در این اجلاس، با هدف نجات روند صلح خاورمیانه از بن بستی که بخاطر حوادث اخیر دچار آن شده بود، اعلام کردند که آماده مقابله با اسلامگرایان هستند. روشن است که هیچکس واقعاً باور نمي‏کرد که چنین اجلاس یک روزه‏اي واقعاً بتواند تاثیری داشته باشد. اما آنچه از این اجلاس در رسانه‏های جهانی و افکار عمومی جامعه بين‏الملل منعکس شد آن بود که تروریسم بویژه از نوع مذهبی آن، تهدیدی جدی برای خاورمیانه و نظم جهانی و نظام بين‏المللی محسوب مي‏شود. در این اجلاس بخصوص به مسئله تروریسم اسلامی یا حملات تروریستی مسلمانان در منطقه اشاره شده است.
(میلتون ادواردز، 1390: 63)
اگرچه تروریسم پدیده‏اي جدی بحساب مي‏آید، اما ابعاد نفوذ و گسترش آن تا آن زمان تا این حد، امنیت ملی و بين‏المللی آمریکا را با خطر روبرو نکرده بود. حادثه 11 سپتامبر، سرزمین آمریکا را نشانه گرفته بود و این تهدید نه از ناحیه کمونیسم بلکه محصول ایدئولوژی بنیادگرایی اسلام بود. طالبان مظهر، عامل و منشاء این خطر بزرگ بودند. مقابله با این دشمن جدید در عصر اطلاعات و دسترسی تروریست‏ها به منابع مالی و اقتصادی، اطلاعات، رسانه‏ها و ابزرارهای فناوری‏های نوین ارتباطی و سلاح‏های غیر متعارف و کشتار جمعی مبارزه با این دشمن را پیچیده و دشوار مي‏ساخت.
نفوذ آمریکا در خاورمیانه، یعنی کانون بنیادگرایی اسلامی و تمسک به وقوع حادثه 11 سپتامبر 2001 مجوز “اتخاذ یک سیاست یکجانبه‏گرایانه” را برای آمریکا صادر و حضور و دخالت همه جانبه این کشور را در غوغای مبارزه با تروریسم در خاورمیانه توجیه کرد.
(http://www.psir.ir/modules/article/view.article.php/24)
شرایط تغییر کرده است، دیگر اثری از کمونیسم نیست و بستر حرکت ماشین جنگی و دیپلماسی ایالات متحده نیز به یمن بنیادگرایی اسلامی و مبارزه با تروریسم و کانون آن، یعنی خاورمیانه، تا این حد هموار نشده بود.
معضل اساسی شیوع اسلام سیاسی به عنوان یک نیروی بسیج کننده، ریشه در کاهش مشروعیت بسیاری از رژیم‏های این منطقه و تهدیدهای فزاینده هویت توسط نیروهای بدون کنترل جهانی شدن دارد.
از اینرو عرصه سیاست مذهبی داخلی دارای اثر بين‏المللی است: پانزده تن از نوزده هواپیماربای یازده سپتامبر شهروندان سعودی بودند. حمله به گردشگران (به طور مثال مصر، 1997) به منظور تحقیر رژیم‏های حاکم، تهدید پایگاه‏های اقتصادی آنها و تضمین دید بين‏المللی است.ایالات متحده و شهروندان آن معمولاً هدف اصلی حملات هستند، همچون حمله به مرکز تجارت جهانی، بمب‏گذاری در دفتر مرکزی گارد ملی در ریاض که به کشته شدن دست کم پنج نظامی آمریکایی در 1995 منجر شد. بمب گذاری برج‏های خبَر در سال 1996 نوزده نظامی آمریکایی را کشت. حملات 1998 به سفارتخانه ایالات متحده در کنیا و تانزانیا 257 کشته و حدود 6000 زخمی برجای گذاشت. جنبش 3000 نفری عربی- افغانی تحت زعامت مالی بن لادن، ایالات متحده را به عنوان هدف اصلی خود در نظر مي‏گیرد چرا که این کشور مظهر بزرگترین قدرت در منطقه بوده و روابط تنگاتنگی با اسرائیل دارد. (فاوست، 1389: 138 )
ایالات متحده بمنظور دفاع از امنیت ملی خود و به عنوان هژمونی که باید حکومت جهانی را حفظ نماید، دکترین خود را بازسازی کرده و آن را به حملات پیش دستانه تغییر داد. این کشور با 139 هزار سرباز در عراق نزدیک به مرزهای سوریه، ایران و عربستان سعودی و صرف حدود یک میلیارد دلار در هفته حفظ این نیرو، در حال تبدیل شدن به یک قدرت واقعی خاورمیانه است. (همان: 139)
جف سیمونز مي‏گوید، خاورمیانه مي‏تواند تکلیف مهم‏ترين خط تعارض بين‏تمدن‏ها یعنی اسلام و لیبرال دموکراسی را روشن کند. (Geoff Simons, Iraq Future, London: SAG 1,2003) آمریکا واقف است که اکثر دولت‏های عربی فاسد، ناکارآمد، سرکوبگر و فاقد مشروعیت مردمی هستند و اگر به حال خود رها شوند، دیری نمي‏گذرد که قدرت را به آسانی به مسلمانان رادیکال واگذار مي‏کنند. لذا طرح آمریکا مبتی بر جایگزین کردن نیروهای جدید به جای نیروهای سنتی در جهان عرب است.
خاورمیانه تنها منطقه در جهان است که حکام آن به صورت فردی و برای مدت‏های طولانی حکومت مي‏کنند. در گزارشی که دانیل بایمن تهیه و موسسه رند آن را منتشر کرده، آمده که تهدیدات علیه امنیت سیاسی خاورمیانه بعد از جنگ سال 1991 به طور جدی افزایش یافته است. اقدامات تروریستی سبب انزوای اقتصادی و سیاسی منطقه گردیده است. افزایش وام، اخذ مالیات‏های گزاف و فساد سیاسی مانع رشد اقتصادی منطقه شده است. (محیط امنیتی خاورمیانه، 1383: 1)
خاورمیانه مي‏تواند مثل گذشته اداره شود و هر حال بر جمعیت بیسواد و بیکار آن اضافه و خواسته‏های جوانان آن برای انجام اصلاحات نیز نادیده گرفته شود. ادامه این روش تهدیدات مستقیم علیه ثبات منطقه، منافع آمریکا و کشورهای اروپایی است.
به نظر کراتهامر، بعد از 11 سپتامبر، آمریکا به این نتیجه رسید که نباید اجازه بدهد رهبران عرب به همان شیوه گذشته به حکومت خود ادامه دهند. زیرا با نابودی اقتصاد خود و کاشتن تخم ناامیدی تعداد بیشتری بن لادن تولید خواهند کرد. (گزارش مرکز تحقیقات استراتژیک، 1383: 6)
احیاگری دینی و فرآیند دموکراتیک‏سازي از مهم‏ترين تحولات دهه‏های پایانی قرن بیستم هستند. در بسیاری از کشورها، جنبش‏های احیای دینی موجب تقویت شکل‏گيري نظام‏های سیاسی دموکراتیک شده و در برخی کشورها نیز این دو فرآیند در تعارض با یکدیگر قرار گرفته اند.
در قرن بیستم جنبش‏های جدیدی بر مبنای تائید و تصدیق مجدد اسلام ظهور کرد. این جنبش‏ها به لحاظ ساختار و رویکرد متفاوت از جنبش‏های اسلامی قبلی و نشان دهنده ظهور سبک‏های جدید و مهمی از نهادهای اسلامی بود. از اولین و مهم‏ترين نمونه‏های این گروه‏های جدید، اخوان المسلمین و جماعت اسلامی هستند که اولی را حسن البنا در 1982 در مصر، و دومی را ابوالاعلی مودودی در 1984 در آسیای جنوبی بنیان گذاشتند. حامیان این جنبش‏ها نه بخش‏های محافظه کار جامعه، بلکه اغلب تحصیل کردگان مدرن و شاغلان در بخش‏های مدرن جوامع بودند. آنها به هیچ وجه خواهان بازگشت به شرایط ماقبل مدرن نبودند بلکه هدف آنها استقرار ساختارهایی بود که بتواند در بطن فرهنگ مدرن به شیوه‏اي کاملاً اسلامی عمل کنند.
از دهه 1970 نقش اسلام در سیاست، به نحو بسیار مهمی دچار تغییر و تحول شد. گروه‏های اسلامی نه در مقام واکنشی ساده درون جامعه سیاسی، بلکه به صورت منبع دیدگاه‏های جدید و بدیع در باب توسعه و دگرگونی سیاسی ظاهر شدند. سازمان‏های جدید اسلامی اعتبار و اهمیت یافتند. بسیاری از سازمان‏های جدیدالتاسیس به سازمان‏های مستقری چون اخوان المسلمین و جماعت اسلامی پیوستند و در بسیاری از کشورهای اسلامی گسترش یافتند.
جنبش‏های اسلامی فعال در دو کشور ایران و سودان توانستند قدرت را به دست بگیرند. بر خلاف الگوهای اسلام انقلابی در این دو کشور که منجر به تاسیس نظام سیاسی جدید شد، در برخی از کشورها جنبش‏های اسلامی مبدل به جزئی از ساختار قدرت شدند و با رژیم مستقر همکاری کردند. مشارکت جماعت اسلامی پاکستان در قدرت، نمونه‏های اصلی این الگو هستند. در بسیاری از کشورها جنبش اسلامی جدید به مخالفت انقلابی با رژیم سیاسی مستقر پرداخته و غیر قانونی تلقی و سرکوب شدند. در دهه 1980 حکومت سوریه جنبش اخوان المسلمین را با کشتن هزاران نفر در هم شکست. (اسپوزیتو /وال1389: 28-18)
چشم انداز دینی جهان اسلامی معاصر مبین رشد و تکثیر گروه‏ها و جنبش‏های اسلامی مدرنی است که درگیر فعالیت‏های سیاسی و اجتماعی هستند. در حالیکه برخی جنبش‏ها

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه بنیادگرایی، افغانستان، ایالات متحده، خلیج فارس Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه خاورمیانه، خاورمیانه بزرگ، ایدئولوژی، اخوان المسلمین