منابع و ماخذ پایان نامه خانواده درمانی، عملکرد خانواده، گروههای اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

هر قیمتی حفظ شود. در خانواده درمانی هم هدف آن است که الگوهای اغلب پنهانی که تعامل این گروه را حفظ می کند، آشکار شود و کمک شود که گروه به مقاصد این الگو پی ببرد. خانواده درمانگران معتقدند عضوی از خانواده که برچسب بیماری به او تعلق گرفته کسی است که از نظر خانواده مشکل تلقی می شود، باید سرزنش گردد و لازم است کمک شود، حال آنکه هدف خانواده درمانگر آن است که به خانواده کمک کند که دریابد علائم آن بیمار فی الواقع در خدمت کارکرد محوری خانواده یعنی حفظ اعتدال آن بوده است. وجه لاینفک نظریه نظام خانواده درجاتی از این اعتقاد است که رابطه زن و شوهر قویاً بر ماهیت نظام اعتدال خانواده اثر می نهد. این مفهوم را یکی از درمانگران صاحب نظر خانواده، به این صورت بیان کرده است که زن و شوهر معماران خانواده اند(79).
گاهی تغییراتی نیز در ویژگیهای مرزها بوجود می آید. بنابراین، احتمالاً خواص نظام های باز تغییر کرده یا به تدریج کامل می شود. اهمیت نظریه سیستم ها در خانواده درمانی در عقاید و مفاهیمی که برای این حیطه به ارمغان آورده نهفته است.که عبارتند از:
الف) خانواده ها و سایر گروههای اجتماعی، سیستم هایی محسوب می شوند که خصوصیات آنها چیزی بیشتر از مجموع خصوصیات اجزایشان است.
ب) عمل چنین سیستم هایی به وسیله قوانین عمومی خاصی اداره می شوند.
ج) هر سیستم مرزهایی دارد که خصوصیات آن در فهم چگونگی کار سیستم مهم است.
د) مرزهای فرا گیرنده سیستم نیمه تراوا هستند، بدین معنی که برخی چیزها می تواند از آنها عبور کند و برخی نمی تواند. علاوه بر این، گاهی اوقات موضوعات خاصی پیدا می شود که فقط وارد یا خارج می شوند.
ه) نظام های خانوادگی به سمت ثبات نسبی گرایش دارند نه کامل. در حقیقت رشد و تکامل آنها بطور معمولی جریان دارند، تغییر می تواند رخ دهد یا به طرق مختلف بر انگیخته شود.
و) ارتباط و مکانیزم های بازخوردی میان اجزای سیستم در کارکرد آن مهم است.
ز) فهم رویدادهایی نظیر رفتار افراد خانواده در قالب مثال هایی چون علیت حلقوی بهتر از موارد علیت خطی صورت می گیرد.
ح) به نظر می رسد که نظام های خانوادگی مانند نظام های باز، هدفمند باشند.
ط) سیستم ها از نظام های فرعی تشکیل می شوند و خود در واقع اجزایی از نظام های فراگیر و بزرگتر هستند.
در واقع، ایده علیت حلقوی در مقابل علیت خطی پایه ای برای درک فرآیندهای موجود در خانواده ها محسوب می شود که البته در هر دو مشترک است. علیت خطی فرآیندی را توصیف می کند که خود سبب بروز فرآیندی دیگر می شود. اما بطور کلی عقیده ای مبنی بر این که باز شدن چتر کوچکترین نقشی در بارندگی داشته باشد، وجود ندارد. بلکه این امر موردی از موارد علیت خطی است، چرا رویداد الف (شروع بارندگی) علت رویداد ب (باز شدن چتر) فرض می شود اما رویداد (ب) تاثیری بر رویداد (الف) ندارد. علیت حلقوی اصطلاحی است که در صورت کاربرد، موقعیتی را نشان می دهد که در آن رویداد (ب) هم روی رویداد (الف) تاثیر متقابل می گذارد.
یکی از مفاهیم مهمی که از نظریه سیستم ها بر گرفته شده است، مسئله رابطه بین نظام های فرعی و نظام های فراگیر است. فراسیستم هایی که خانواده به آن تعلق دارد عبارتند از: خانواده باز، روستا، همسایه، طایفه و امثال اینها که هر یک به نوبه ی خود، بخشی از فراسیستم های بزرگتر هستند. سیستمی که معمولاً خانواده درمانگران بر آن تمرکز دارند، خانواده است. اما نظام های فرعی و معمولا نظام های خارجی خانواده هایی که به درمان آنها می پردازند نیز مورد علاقه و توجه خانواده درمانگران است.
هر سیستم مرزی دارد که آن را از پیرامونش متمایز می سازد. سیستم های زنده، مرزهای جسمانی واضح و قابل رویتی دارند، مانند پوست. اما در سیستم های هیجانی و روانشناختی مرزها به این حد قابل رویت نیست، گرچه از اهمیت یکسانی برخوردارند. این مرزها تغییرات هیجانی درونی را کنترل کرده و اعمال را به هم نزدیک می سازند و آنها را به هم پیوند می دهند. برخی خانواده ها مرزهای نسبتاً نفوذ ناپذیری دارند، به نحوی که کاملا از محیط اجتماعی زندگیشان جدا هستند، اما این مرزها در سایر خانواده ها بسیار نفوذپذیرترند. مرزهای همه نظام های باز تا حدی نیمه تراوا هستند، بدین معنی که به بعضی چیزها اجازه عبور می دهند و به بعضی دیگر نه. بدین معنی که یکپارچگی سیستم و حد فاصلش از محیط اطراف حفظ می شود(12).

نظریه سیستمهای خانواده:
نظریه سیستمهای خانواده توسط Bowden ایجاد شد. وی این نظریه را برای درک عملکرد خانواده و درمان خانواده ها در Settingهای بالینی ایجاد کرد. در حالیکه قسمت اعظم این نظریه بر کاربرد بالینی شامل کار با افراد، زوجین و خانواده ها تمرکز می کند، اما از زمان تاسیس این نظریه، محققین به ارزش کاربرد آن در رشته های مختلف علوم انسانی پی برده اند(80).
نظریه سیستمهای خانواده، خانواده را به عنوان یک سیستم یکپارچه فرض می کند، که همه اجزای سیستم با همدیگر و همچنین، یک کل بزرگتر از جمع اجزای آن، در ارتباطند. به طوریکه درک سیستم خانواده با در نظر داشتن خانواده به عنوان یک کل و تاثیری که بر اجزای خود می گذارد و بالعکس، امکانپذیر است.
طبق مفروضات این نظریه، خانواده در تعامل با محیط داخلی و خارجی، به عنوان یک سیستم باز عمل می کند. محیط داخلی شامل ساب سیستم های سیستم اولیه خانواده مانند زير سیستم های ارتباطات خواهر- برادر، والدین- کودک و غیره. محیط خارجی خانواده شامل سوپرا سیستم ها، یعنی سیستم های محیطی بزرگتر که خانواده بخشی از آن است مانند، گروه فرهنگی که خانواده به آن تعامل دارد می باشد(31).
خانواده ها تحت تاثیر نظریه هایی که از فیزیک و بیولوژی سر چشمه گرفته اند، قرار می گیرند. یک سیستم باز، انرژی و ماده رابا محیط مبادله می کند. در مقابل سیستم بسته از محیط خود مجزاست. سیستم برای حفظ حالت ثبات به بازخوردهای مثبت و منفی وابسته است(هموستاز) . در این تئوری فرض می شود:
– سیستم خانواده بزرگتر و متفاوت از جمع اجزای آن است.
– در سیستم های خانواده سرپرستهای مختلف و روابط منطقی بین ساب سیستم ها وجود دارد(مادر-کودک) (خانواده-جامعه) و…
– مرزها در سیستم خانواده می تواند باز، بسته و یا انتخابی باشد.
– سیستم های خانواده بطور مداوم در پاسخ به استرس وتغییرات داخل وخارج محیط، تغییر می یابد.
– شباهت های ساختاری در سیستم های خانواده مختلف وجود دارد. (ایزومورفیسم)
– تغییر در قسمتی از سیستم خانواده، کل سیستم را تحت تاثیر قرار می دهد.
نقطه قوت این نظريه در اینست که خانواده را هم از بعد ساب سیستم و هم سوپرا سیستم بررسی میکند. این دیدگاه تعاملات در داخل و بین ساب سیستم های خانواده و همچنین تعامل بین خانواده و سیستم های بزرگتر مثل جامعه وجهان را مد نظر قرار می دهد(9).
همچنین، جنبه مثبت دیگر بررسی خانواده با نظریه سیستمیک، تعیین ارتباط زمینه اجتماعی و فرهنگی جامعه ای که فرد در آن رشد کرده است بر رفتار فرد می باشد(81).
نقطه ضعف آن این است که تمرکز آن به جای افراد بر تعامل خانواده با سیستم های دیگر است که اغلب تمرکز بر افراد بهتر می باشد(9).

الگوی مک مستر برای خانواده ها:
الگوی مک مستر، یک الگوی جامع برای بررسی و درمان خانواده است. هدف اصلی از ایجاد الگوی مک مستر برای خانواده ها، مشخص کردن مفاهیم پایه عملکرد خانواده و درمان خانواده می باشد که اگر بطورقابل توجهی استفاده شود، به درمانگر اجازه خواهد داد که درمان موثر برای خانواده ها ارائه دهد. این الگو طوری طراحی شده است که قابل تعمیم و انتقال به محیط های مختلف، قابل اجرا برای مشکلات مختلف بالینی خانواده و قابل استفاده برای تحقیقات تجربی است. مدل مک مستر بر پایه ی نظریه سیستمها قرار دارد.
مفروضات مدل مک مستر که در زمینه ی مدل سیستم هاست، شامل:
1- همه قسمت های خانواده به هم وابسته است.
2- یک قسمت از خانواده نمی تواند بصورت مجزا از سایر سیستم خانواده درك شود.
3- درک کامل عملکرد خانواده نمی تواند تنها با درک تک تک اعضاء خانواده صورت بگیرد.
4- ساختار و سازمان خانواده، فاکتورهای مهمی هستند که بطور با اهمیتی رفتار اعضا خانواده راتحت تاثیرقرار می دهد.
5- الگوهای تعاملی سیستم خانواده، قویا رفتار اعضای خانواده را شکل می دهد(71).
ریشه های مفهومی مدل مک مستر از کارکرد خانواده ، بیش از 50 سال قبل در دانشگاه مک گیل در مونترال کانادا شکل گرفت. گروهی از متخصصان بالینی و پژوهشگران زیر نظرEpstein7، کار خود را با تمرکز بر دو حوزه عمده در خانواده درمانی آغاز کردند:
1- پژوهش درباره خانواده های غیر بالینی
2- پژوهش درباره فرایند و پیامد خانواده درمانی
منظور از خانواده غیر بالینی خانواده ای است که هیچ یک از اعضای آن به بیماری روانپزشکی مبتلا نیستند. چنین خانواده ای ممکن است سالم یا ناسالم باشد و کارکرد خانوادگی خوب یا ضعیفی داشته باشد.
این مدل که در فاصله اواسط 1950 تا دهه 1970 ابتدا در دانشگاه مک گیل و سپس در دانشگاه مک مستر همیلتون در ایالت انتاریو تدوین شد و مورد آزمایش قرار گرفت، در دانشگاه براون پراویدنس، واقع در رودآیلند، جایی که Epstein به آنجا نقل مکان کرد و برنامه پژوهش خانواده را آغاز نمود،مورد اصلاح و گسترش قرار گرفت و تکمیل شد (74).
Epstein، پایه گذار برنامه های تحقیق در خانواده و یکی از موسسین مدل، 3 مدل مهم در زمینه درمان خانواده را برای ایجاد مدل نهایی (مدل مک مستر) با همدیگر ادغام و نهایتا مدل نهایی را استنتاج نمود. این 3 مدل عبارت بودند از:
1- مدل سایکودینامیک فردی
2- مدل سیستم ها
3- مدل تعاملی( 74).

مدل سايكوديناميك فردي
اين نظريه توسطAdler8 بنياد نهاده شد. Adler به عنوان يكي از اولين مريدان فرويد در دهه سال هاي 1920 مكتب روانشناسي فردنگر را بنياد نهاد.
Adler برخلاف فرويد، كه غريزه را از انگيزه اصلي رفتار مي دانست و بر خلاف Yung كه صورت هاي ازلي را رهبر انسان مي دانست، بر جنبه اجتماعي بودن انسان تاكيد داشت.
وي همچنين منبع اصلي انرژي و انگيزه هاي بشري را ميل به قدرت ميدانست و باعدم پذيرفتن مرز مشخص بين خودآگاهي و ناخودآگاه، مكانيسم “واپسزني” فرويد را رد كرد.
در نظريه Adler انسان موجودي است بي همتا، مسئول، خلاق و انتخاب كننده كه همخواني همه جانبه اي در ابعاد شخصيت او وجود دارد.
Adler انسان را ذاتا موجودي اجتماعي، خلاق و هدفدار مي داند كه احساسات حقارت زيربناي رشد رواني او را فراهم مي آورد و همواره وي را در جهت برتري سوق مي دهد به عبارت ديگر هر انساني با توجه به اين هدف به جلو رانده مي شود و به فعاليت هايي مي پردازد كه در نهايت، اين فعاليت ها شيوه زندگي او را مشخص مي سازد. از اين رو رفتار فرد را در درون زندگي اش قابل بررسي مي داند. به عقیده Adler انسان سازنده سرنوشت خويش است و به تجارب خويش معني و مفهوم مي بخشد. به نظر Adler افراد غير عادي مريض نيستند، بلكه انسان هاي مايوسي هستند كه نياز به اميد و شهامت دارند(82).

نظریه تعاملی
نظریه تعامل گرا خانواده ها را به عنوان واحدی از یک شخصیت وکاراکتر تعاملی می پندارد و ارتباط نمادین اعضای خانواده با همدیگر را می آزماید. در داخل خانواده، هر عضو با نقش هایی که برای او اختصاص یافته است درگیر است. اعضا انتظاراتشان از نقش خود را در هر وضعیت از درک تقاضاهای نقشها، توصیف می کنند. اعضا با بررسی و تفسیر فعالیت های دیگران نسبت به آنها، در مورد رفتار خود قضاوت می کنند. تمرکز در این نظریه بر فرآیند برعهده گرفتن نقش است. هر نقش در ارتباط با نقشهای دیگروجود دارد و تعاملات، فرآیند پویا در مورد هر نقش را نشان می دهد. در این نظریه فرض می شود:
– یک سری مرکب از نمادها که معنای مشترک دارند در طول زندگی در محیط نمادین بدست می آیند.
– افراد معنای نمادها را تشخیص، ارزشیابی و بررسی می کنند.
– رفتار به جای غرایز، نیازها، فرمان ها تحت تاثیر معنای سمبل ها قرار می گیرد. بنابر این، سمبل ها برای فهم رفتار مهم

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه عملکرد خانواده، مهارتهای زندگی، کارکرد خانواده Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه عملکرد خانواده، بیماران مبتلا، سرطان سینه