منابع و ماخذ پایان نامه حزب عدالت و توسعه، اعتضادالسلطنه، نگاه به شرق

دانلود پایان نامه ارشد

گفته شد که يکي از اين دو راست گرا و ديگري چپ گرا ميباشد. رهبري اين احزاب نيز بر عهده‌ي ژنرالهاي بازنشسته گذاشته شده بود!
در اين زمان با اشاره و درخواست امريکا براي بازتر شدن فضاي سياسيت ترکيه، حزب سومي نيز اجازه فعاليت را از ژنرالها گرفت، اين حزب سوم همان حزب مام ميهن به رهبري تورگوت اوزال بود. اوزال که برنامهريز ارشد اقتصادي براي ژنرالها بود، در زماني که ديگر سياستمداران برجسته کشور از حضور در فعاليت هاي سياسي ممنوع شده بودند و نميتوانستند در انتخابات شرکت کنند، توانست رأي بالاي مردم را براي حزب خود به دست آورده و سپس نخست وزير ترکيه گردد(کينزر 1389، 170-169).
به هر حال بر اثر فعاليتهاي اربکان و دوستان و شاگردان فراوان ايشان در ترکيهاي که نود و هشت درصد آن مسلمان هستند، سرانجام حزب اسلامگراي رفاه در انتخابات 1995 به پيروزي دست يافته و موفق به تشکيل اولين دولت اسلامگرا بعد از فروپاشي عثماني در ترکيه گرديد. بر اساس توافق اربکان و خانم تانسو چيلر89(رئيس حزب راه راست90)، نخست وزيري دو سال اول دولت ائتلافي به اربکان تعلق داشت و دو سال آخر آن به خانم چيلر ميرسيد (مزروعي 1387، 156).
روابط ايران و دولت اسلامگراي حزب رفاه ترکيه در اين زمان چنان توسعه يافته و مهم شده بود که نجمالدين اربکان نخست وزير ترکيه در اولين سفر خارجي خود در سال 1996 (20 شهريور 1375 شمسي) به ايران سفر ميکنند.
اربکان در دوره نخست وزيري خود، گروه دي891 را که متشکل از هشت کشور اسلامي بود را نيز تشکيل دادند.
رهبر معظم انقلاب، حضرتآيت الله خامنهاي در ديدار نجمالدين اربکان طي سفرشان به ايران، با اشاره به اهميت رابطه ايران و ترکيه به عنوان دو کشور بزرگ اسلامي منطقه به ايشان فرمودند {به رغم خواست دشمنان اسلام، ايران و تركيه همكاري‌هاى برادرانه خود را در تمام زمينه‌‌ها گسترش خواهند داد}، اربکان نيز ضمن اشاره به برادري ايران و ترکيه، بر رويکرد افزايش مناسبات دو کشور در فضاي دوستي واقعي و روابط حقيقي تأکيد کرده و ميگويند {در اين برهه حساس، جمهورى اسلامى ايران و تركيه مسؤوليت سنگينى را متوجه خود مى‌‌دانند و ما مصمم هستيم كه اثبات كنيم برادرى اسلامى يك خيال واهى نيست و عامل بسيار مهمى در كليه زمينه‌‌ها محسوب مى‌‌شود. ايران و تركيه با همكارى همه ‌‌جانبه خود، الگويى از اتحاد و برادرى اسلامى را به روشنى نشان خواهند داد} (پايگاه اطلاعرساني دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت الله سيد علي خامنهاي).
به هر حال نظرات و رويکردهاي سياسي، اجتماعي و … نجم‌الدين اربکان و دوستانش در مورد موضوعاتي مانند لزوم لغو معاهدات ترکيه با اسرائيل، انتقاد از هواخواهان پيوستن ترکيه به اتحاديه اروپا، حمايت و طرفداري از دختران و زنان محجبه، برقراري رابطه دوستانه و تنگاتنگ با حکوتهاي اسلامي مانند ايران، ليبي و …، موجب گرديد تا ارتش ترکيه که خود را حامي و پاسدار ارزشهاي لائيک کماليستي ترکيه ميداند، طي فرآيند 28 فوريه 1997 که همان کودتاي سفيد نيز خوانده ميشود، از طريق شوراي امنيت ملي ترکيه، اربکان را مجبور به استعفاء از نخست وزيري نمايد تا اولين دولت اسلامگراي راستين ترکيه نيز با کودتاي نرم ارتش از گردونه رقابت سياسي ترکيه خارج گردد ( اعتضادالسلطنه 1389، 118 – 117).
بعد از آنکه در سال 1998 حزب رفاه تعطيل و اربکان و ياران نزديکش مانند اردوغان و گل ، از فعاليتهاي سياسي منع شدند ، ارتش ترکيه و لائيکهاي اين کشور به خيال خود، پيروز ماجراي کودتاي سفيد شده بودند!
اربکان سعي داشت اساس سياست خارجي ترکيه را تغيير داده و سياست خارجي ترکيه را به سمت شرق و کشورهاي اسلامي متمايل سازد ، اما کوتاي نرم 1997 اين فرصت را از او گرفت . هر چند حزب رفاه توانسته بود در انتخابات شهرداريها ، رياست شهرداريهاي شهرهاي مهمي مانند استانبول و آنکارا را به دست آورده و تفکرات اسلامگرايانه در شهرداريها را نمايان سازد . رجب طيب اردوغان نخست وزير فعلي ترکيه هم به نمايندگي اين حزب در سال 1994 به رياست شهرداري استانبول انتخاب شده بود.
اما بعد از گذشت درست پنج سال از ماجراي کوتاي فوريه 1997 بر عليه دولت اربکان و با رفع محدوديت فعاليت سياسي اردوغان و گل، در سال 2001 بعد از منع فعاليت حزب اسلامگراي فضيلت به دستور دادگاه قانون اساسي، حزب اسلامگراي عدالت و توسعه به رهبري اردوغان به عنوان انشعابي از اين حزب، پا به عرصه فعاليتهاي سياسي و اجتماعي ترکيه نهاد.
حزب نظام ملي ? حرکت ملي گوروش92 ? حزب سلامت ملي ? حزب رفاه ? حزب فضيلت ? |حزب سعادت ? حزب عدالت و توسعه
حزب عدالت و توسعه که از نسل جوانتر اسلامگرايان ترکيه و به خصوص حزب فضيلت تشکيل شده بود، داراي انديشههاي جديدي در رابطه با تعامل با نهادهاي لائيک ترکيه بودند. کما اينکه حزب عدالت و توسعه در اساسنامه حزبي، خود را متعهد به اصول بنيادي قانون اساسي جمهوري ترکيه دانسته و عليرغم داشتن ظاهر اسلامي خود و رهبرانش به عنوان يک حزب اسلامي معرفي نميگردد، بلکه اين حزب تحت عنوان حزبي محافظه کار و دمکراتيک معرفي ميشود .
به هر حال در انتخابات نوامبر سال 2002 ترکيه، حزب ظاهراً اسلامگراي عدالت و توسعه موفق به کسب 4/34 درصد آراي مردم شده و توانست دومين دولت اسلامگراي ترکيه را تشکيل دهد. رويکرد اين حزب در دولت اول خود بعد از سال 2002 ، داراي گرايشهايي با ظاهر و نماي اسلامي بوده در حالي که در باطن به همان اصول غربگراي سياستهاي ترکيه عمل مينمود.
رجب طيب اردوغان بعد از پيروزي در انتخابات 2002 به عنوان رهبر حزب عدالت و توسعه، وظيفه داشت تا کابينه را تشکيل دهد. ولي به دليل ممنوعيت فعاليتهاي سياسي که در کودتاي نرم 28 فوريه گريبانگير وي شده بود، نمي‌توانست نسبت به تشکيل کابينه اقدام نمايد. بنابراين با همکاري حزب جمهوريخواه خلق، ماده هفتاد و ششم قانون اساسي ترکيه تغيير داده شد تا رجب طيب اردوغان بتواند به عنوان رهبر حزب عدالت و توسعه و نخست وزير اين کشور فعاليتهاي سياسي خود را ادامه دهد، عبدالله گل نيز در سال ???? و بعد از حدود پنج ماه نخست وزيري به طور داوطلبانه از نخست وزيري کناره گرفت تا اردوغان بعد از پايان دوره ممنوعيت فعاليت سياسي‌اش بتواند اين پست را به دست بگيرد.
ماهيت واقعي اردوغان بعد از پيروزي در انتخابات 2002 مشخص ميگردد، جايي که ميگويد، تلاش براي عضويت در اتحاديه اروپا و ثبات اقتصادي در اولويت کارهاي دولتش قرار گرفته و مسايل اجتماعي و مذهبي کم اهميتتر هستند ( اعتضادالسلطنه 1389، 147).
حجاب اسلامي و تلاشهاي اردوغان براي لغو ممنوعيت حجاب در مدارس و دانشگاهها، حمايت از دولت فلسطين، جنبش حماس93 و ماجراي کاروان آزادي غزه، سياست نگاه به شرق و گرمي روابط با کشورهاي اسلامي مانند سوريه و ايران و …، نشانههايي از ظاهر اسلامگراي دولت اردوغان طي بيش از يک دهه حکومت بر ترکيه ميباشند.
ايران و ترکيه به عنوان دو بازيگر قدرتمند در منطقهاي که اکنون هارتلند94 يا قلب زمين نام گرفته است، بر کشورها و مناطق پيراموني خود تأثير گذار هستند. هر يک از اين دو کشور داراي سياستها و اهداف مشخصي هستند که در فکر برآورده ساختن اين اهداف ميباشند. در ايجاد روابط گرم و تنگاتنگ دوستانه ميان دو کشور، مؤلفههاي مختلفي موثر هستند.
با روي کار آمدن حزب عدالت و توسعه در سال 2002 در ترکيه، رابطه اين کشور با ايران نيز دستخوش دگرگونيهايي گرديد.
الف – مخالفت پارلمان تحت تسلط حزب عدالت و توسعه با درخواست امريکا و نيروهاي هم پيمان امريکا براي استفاده از خاک ترکيه براي حمله به عراق در مارس سال 2003.
ب – در پيش گرفتن رويکرد حمايت از گروههاي اسلامي مانند حماس در مقابل اسرائيل و تلبيغات فراوان در اين زمينه.
ت – رويکرد تنشزدايي (تنش صفر) با همسايگان95 خود.
پ – رويکرد نگاه به شرق با پيش زمينههايي چون اسلام و مذهب اهل سنت.
ج – تلاش براي کسب اقتدار داخلي از طريق مانور بر روي مسايل اسلامي و دموکراتيک مانند آزادي زبان، آزادي پوشش و …، به خصوص پر رنگ کردن مسئله حجاب و تلاش براي نشان دادن حمايت مردمي از دولت در زمينه لغو ممنوعيت حجاب در مدارس، دانشگاهها و دادگاهها.
ح – تلاش براي الگو نشان دادن ترکيه در منطقه به عنوان تنها دولت اسلامگراي دموکراتيک خاورميانه.
از ابتداي حکومت حزب عدالت و توسعه در ترکيه، مردم و مسئولان ايراني از اين واقعه بسيار خوشحال شده و به حمايت از اين حزب پرداختند. روابط ميان دو کشور ايران و ترکيه و به خصوص سران دو کشور سير صعودي گرفته و به سرعت به اوج خود رسيد.
مؤلفههاي تأثير گذار در سياست خارجي دو کشور ايران و ترکيه طي حکومت حزب عدالت و توسعه در ترکيه را مي توان موارد زير مشاهده نمود.

3-4-2- روابط اقتصادي ، حمل و نقل ميان ايران و ترکيه
رابطه اقتصادي و تجاري ايران و ترکيه طي سالهاي قبل از ظهور دولت عدالت و توسعه در ترکيه داراي نوساناتي بود که نقطه عطف در بهبود روابط اقتصادي دو کشور را ميتوان قرارداد بزرگ صدور گاز ايران به ترکيه در زمان دولت
نجم‌الدين اربکان دانست.
از سال 2002 و با روي کار آمدن دولت عدالت و توسعه در ترکيه که راهبرد بهبود شاخصهاي اقتصادي را در سرلوحه کار خود قرار داده بود، رابطه تجاري و اقتصادي ايران و ترکيه روندي صعودي به خود گرفت.
يکي از نشانههاي بارز بهبود روابط اقتصادي ايران و ترکيه را ميتوان در اولويت مباحث اقتصادي و تجاري در ديدارهاي سران و مسئولين دو کشور و نيز نشستهاي اقتصادي دو کشور مشاهده کرد، به نحوي که از سال 1382 تا 1388 شمسي، بالغ بر پانزده نشست يا اجلاس دو جانبه اقتصادي ميان دو کشور برگزار شده است.
روابط اقتصادي ايران و ترکيه از ابعاد مختلفي برخوردار است. زيرساختهاي روابط اقتصادي و تجاري ايران و ترکيه بر پايههايي مانند گردشگري، گاز و انرژي، ارتباطات، پيمانکاري و ساخت مسکن ، ترانزيت و حمل و نقل جاده اي ، امور بانکي و … استوار شده است.

3-4-3- تأثير گردشگري در روابط ايران و ترکيه
در زمينه گردشگري طي سالهاي بعد از حاکميت حزب عدالت و توسعه در ترکيه و به خصوص از سال 2005 به بعد، روابط گردشگري و توريسم ميان دو کشور به اوج خود رسيد. رابطه توريسم ميان ايران و ترکيه، هميشه به نفع ترکيه و اقتصاد آن بوده است، به اين صورت که تعداد گردشگران ايراني که به ترکيه سفر ميکنند بيشتر و بلکه چندين برابر گردشگران ترکيهاي است که به ايران سفر ميکنند.
تعداد گردشگران ايراني که در سال 2005 به ترکيه سفر کرده‌اند بالغ بر نهصد و هفتاد و پنج هزار نفر بوده‌اند که بر اساس آمار اعلامي و در مقايسه با سال 2004، از رشدي 152 درصدي برخوردار بوده است، آنهم در شرايط شيوع آنفولانزاي مرغي96 در ترکيه! (خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) 1 ارديبهشت 1385).
روند رو به رشد ورود گردشگران ايراني به ترکيه طي سال‌هاي بعد نيز ادامه داشته است، به نحوي که در سال 1387 و بر اساس آمار وزارت فرهنگ و گردشگري ترکيه، ايران ششمين منبع و مبدأ توريسم تركيه و بزرگترين منبع توريسم اين كشور در خارج از اتحاديه اروپا و روسيه بوده است. بر اساس آمار منتشره، در هفت ماهه اول سال 2008 بيش از ششصد و چهل هزار ايراني از تركيه ديدن كرده‌اند كه چهار درصد گردشگران خارجي تركيه را تشكيل دادهاند (سايت خبري فرارو 24 شهريور 1387). در ادامه‌ي گسترش روابط سياسي و اقتصادي ميان ايران و ترکيه بود که در سايه برادريهاي سياسي مسئولين دولتي دو کشور و نيز جاذبههاي توريستي ترکيه، در هشت ماه ابتدايي سال 2010، بيش از يک ميليون و سيصد هزار گردشگر ايراني به ترکيه سفر کرده و موجب شکوفايي بيشتر صنعت توريسم اين کشور شدهاند (خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) ?? مهر ????).
گردشگران ايراني طي سال 2011 نيز به ترکيه سفر کرده و اين کشور همچنان مقصد اول ايرانيان براي مسافرت‌هاي خارجي بوده است تا آنجايي که تعداد گردشگران ايراني در اين سالها حتي به يک ميليون و هشتصد هزار نفر هم رسيده بود، اما در سال 2012 به علت کاهش نرخ ريال در برابر دلار، تعداد اين

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه حزب عدالت و توسعه، حزب کارگر، اعتضادالسلطنه Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه صادرات گاز، سازمان ملل، تلفن همراه