منابع و ماخذ پایان نامه حزب عدالت و توسعه، حزب کارگر، اعتضادالسلطنه

دانلود پایان نامه ارشد

152).
سوم – بمباران ايران توسط هواپيماهاي ترکيه، در ماههاي پاياني سال 1372، هواپيماهاي جنگي ترکيه منطقه مرزي ايران در سردشت آذربايجانغربي را با هدف نابودي چريکهاي حزب کارگران کردستان ترکيه، بمباران کرده و خساراتي به ايران وارد نمودند که تنها پس از آنكه تركيه وعده پرداخت غرامت به ايران داد، بحران در روابط دو جانبه فروكش كرد (جمهوري ترکيه 1386، 298).
چهارم – تجاوز بالگردهاي ترکيه به ايران، در تيرماه 1375، بالگردهاي ترکيه به خاک ايران تجاوز کردند که بر اثر آن، شش نفر از ايرانيان به شهادت ميرسند. در پي اين رويداد، سفير ترکيه در تهران به وزارت امورخارجه احضار ميگردد و تنشي جديد در روابط دو کشور خودنمايي مي کند نوازني 1387، 232).
پنجم – فراخواني سفيران دو کشور در دي ماه 1375 شمسي، در جريان اخراج سفير ايران در سال 1997 (1375 شمسي) درست در زماني كه آقاي رجب طيباردوغان نخستوزير كنوني تركيه، شهردار استانبول بود، اقدام به برگزاري مراسم روز قدس كردند كه اتفاقاً مجري آن برنامه عبدالله گل رييس جمهوري كنوني تركيه بود. در اين مراسم، محمدرضا باقري سفير ايران در تركيه به عنوان سخنران نيز حاضر شده، سخنراني آقاي باقري در اين مراسم عليه اسرائيل كه آن زمان روابط گرمي با تركيه داشت، منجر به اخراج وي از اين كشور شد كه اين اقدام بار ديگر روابط ايران و تركيه را دچار تنش و بحران كرد (روزنامه شرق 31 ارديبهشت 1392، 3 و جمهوري ترکيه 1386، 298).

3-3-1-13- دولت اسلامگراي حزب رفاه در ترکيه و رابطه با ايران
بعد از سالها فعاليت و کوششهاي پنهان و آشکار، اسلامگرايان ترکيه در قالب حزب رفاه80، به رهبري نجمالدين اربکان توانستند از اکتبر 1995 تا ژوئن 1997 دولتي اسلامگرا را در ترکيه مستقر سازند.
اربکان در اولين سفر خارجي خود در رأس هيأ‌ت بلند پايه سياسي و اقتصادي به ايران سفر ميکنند، ايشان اسلام را مهمترين عامل پيوند ايران و ترکيه خواندند. اربکان در سفر خود به ايران با حضرت آيت الله خامنهاي مقام معظم رهبري و هاشمي رفسنجاني رئيس جمهور وقت ايران ديدار و گفتگو داشتند (نوازني 1387، 263 و جمهوري ترکيه 1386، 145)
روابط ايران و ترکيه در اين دوره نيز داراي نوساناتي بود که بيشتر تنشها ناشي از ضعف دولت اسلامگراي حزب رفاه در مقابل سکولارهاي ترکيه و به خصوص ارتش اين کشور بود. ايران اميد داشت تا با تثبيت قدرت و دولت اسلامگراي حزب رفاه در ترکيه، روابط ايران و ترکيه در پرتو اسلامي بودن دو دولت همسايه، روند و رويکردي دوستانهتر بيابد، اما با کودتاي نرم ارتش ترکيه بر عليه حزب رفاه و دولت اربکان در 28 فوريه 1997، حزب رفاه مجبور به استعفاء گرديد.

3-3-1-14- کابينه محمد خاتمي و روابط با ترکيه
طي دوران هشت ساله رياست جمهوري سيد‌محمد خاتمي يا همان دولت اصلاحات که از مرداد 1376 الي مرداد 1384 ادامه داشت، روابط ايران و ترکيه داراي نوسانات هميشگي و تکراري بود.
عليرغم سياست تنشزدايي ايران با ديگر کشورها و تأکيد رئيس جمهور ايران بر برقراري روابط دوستانهتر ميان ايران و ترکيه، در اين دوره نيز شاهد برخي رويدادهاي تنشزا در روابط دو کشور هستيم. مواردي مانند شايعه حمايت ايران از حزب کارگران کردستان ترکيه بر عليه ترکيه، تجاوز مجدد هواپيماهاي نظامي ترکيه به خاک ايران در سال 1378 و غيره.
يکي از مهمترين تنشها در اين دوره را ميتوان همراهي ترکيه با امريکا و اسرائيل در پشتيباني از آشوبهاي هيجدهم الي بيست و دوم تير 1378 شمسي کوي دانشگاه تهران دانست، که دولت ايران اين امر را دخالت در امور داخلي ايران قلمداد نموده و به شدت از آن ناراحت شد.
بلافاصله بعد از اين رويداد، در تيرماه 1378 و به بهانه تعقيب و نابودي چريکهاي پ.ک.ک، چهار فروند هواپيماي جنگي ترکيه به عمق پنج کيلومتري خاک ايران در منطقه سردشت وارد شده و با بمباران خاک ايران موجب شهادت پانزده نفر ايراني ميشوند (بخشايشي اردستاني 1379، 156).

3-3-1-15- ظهور دولت اسلامگراي حزب عدالت و توسعه
بعد از انحلال حزب رفاه، نمايندگان اسلامگراي ترکيه، حزب فضيلت81 را تأسيس کردند. اما در سال 2001 ميان دو نسل اسلامگراي حزب يعني اربکان و اردوغان، پيرامون مسايل داخلي حزب و سياستهاي آن اختلاف بروز کرده و اردوغان به همراه دوستاني مانند عبدالله گل، حزب عدالت و توسعه را تأسيس نمودند.
عدالت و توسعه به عنوان يک حزب نوپاي اسلامي توانست در انتخابات نوامبر سال 2002 ترکيه با ايجاد يک شگفتي بزرگ، با کسب 4/34 درصد آراي مردم، پيروز انتخابات گردد. نوامبر سال 2002، آغاز فصل جديدي در تاريخ جمهوري ترکيه بود که حزب عدالت و توسعه با ريشه‌هاي اسلامگرايي، وارد سپهر سياست ترکيه گرديد.
حزب عدالت و توسعه در طي پنج سال اول که دولت ترکيه را در دست داشت، توانست با نشان دادن چهرهاي فعال، خدمتگزار و اقتصادي از سوي خود، نزد مردم ترکيه که از اقتصاد فروپاشيده خود در رنج بودند، نوعي حمايت و پشتوانه قوي براي خود ايجاد نمايد. اين پشتوانه مردمي که بيشتر آن مديون بهبود وضع اقتصادي ترکيه و مردم آن بود، موجب گردديد تا حزب عدالت و توسعه در انتخابات جولاي 2007 نيز با کسب 6/46 درصد آراء رأي دهندگان به پيروزي مجدد دست يافته و جايگاه محکمي در سپهر سياسي
ترکيه بدست آورد.
حزب عدالت و توسعه با ادامه سياستهاي اقتصادي و اجتماعي خود، توانست در داخل ترکيه بر تعداد هواداران خود افزوده و در انتخابات سال 2011 نيز بار ديگر با کسب 92/49 درصد آراء به پيروزي دست يابد، آنهم در حالي که عبدالله گل از سران اين حزب نيز از سال 2007 در مقام رياست جمهوري ترکيه قرار گرفته است و ترکيه کنوني را بايد حياط خلوت حزب عدالت و توسعه دانست.
آنچه در مورد حزب عدالت و توسعه و به خصوص سران اين حزب يعني رجب طيب اردوغان، عبدالله گل و احمد داووداوغلو82، جلب توجه مي‌کند، سياستهاي متعارض و چرخش دورهاي اين سياستها ميباشد.
سران حزب و به خصوص عبدالله گل و رجب طيباردوغان طي سال هاي اوليه حکومت خود به شدت به روابط با ايران اهتمام داشتند و در زمان دولت خاتمي در ايران، روابطي گرم و پر انرژي در زمينههايي مانند جنگ عراق(حمله امريکا به عراق)، صدور و فروش گاز ايران به ترکيه ، مبارزه با حزب کارگران کردستان ترکيه و … با يکديگر داشتند.

3-3-1-16- کابينه احمدي نژاد و رابطه با ترکيه
طي دوره هفت ساله رياست جهوري محموداحمدينژاد (از 12 مرداد ماه 1384 تاکنون) که به دولت عدالت محور معروف گرديده است، روابط ايران و ترکيه وارد دوران نواسانات پر دامنه‌اي شده است، به نحوي که از دو دولت همگرا و برادر به دو دولت درگير و متضاد تبديل شدهاند!
در چند سال اوليه دولت احمدي‌نژاد و به طور دقيق دولت نهم، روابط ايران و ترکيه مجدداً در اوج خود قرار گرفته بود و اين گسترش روابط براي مسئولين و مردم هر دو کشور قابل درک، احساس و مايه خوشحالي شده بود.
تأکيد هر دو دولت بر اسلامگرايي در منطقه و جهان، سياست‌هاي کاهش تنش در منطقه و نگاه به شرق را ميتوان از جمله سياستهاي مشترک دو دولت در اين برهه زماني دانست.
دولت ترکيه و به خصوص نخست وزير آن، به فعاليت‌هاي بسياري در صحنه سياست منطقه پرداخته و به خصوص مسأله‌ي انرژي هستهاي ايران را کانون برنامه سياست خارجي خود قرار داده و ايران نيز از نقش مثبت اين کشور در مذاکرات انرژي هستهاي، استقبال ميکرد.
اما در دوره دوم يا در فصل برگشت رويدادها، عليرغم ديدارهاي متقابل مسئولين از کشورهاي همديگر و گفتگوهاي دو جانبه، شاهد تقابل، تضاد و درگيري منافع و سياست‌هاي دو کشور ايران و ترکيه در مسايل مختلف منطقهاي و جهاني هستيم. مسايلي مانند بهار عربي – اسلامي83 در برخي کشورها، جنگ داخلي در سوريه، وضعيت عراق و… که در بخش بعدي به آنها پرداخته ميشود.

3-4- بخش سوم
3-4-1- روي کارآمدن حزب عدالت و توسعه
در بررسي احزاب ترکيه طي دوران ظهور جمهوري ترکيه، تنها چند مورد از احزاب اسلامي را مشاهده ميکنيم که توانسته‌اند بر جريان سياسي ترکيه تأثيرگذار بوده يا موفق به تشکيل دولت شوند.
طي عمر کوتاه جمهوري ترکيه تا زمان جنگ جهاني دوم، تنها يک حزب در ترکيه حق فعاليت داشت و مسئولين کشور مانند رئيس جمهور و نخست وزير نيز از همين حزب انتخاب ميشدند. حزب”جمهوري خواه خلق84″که به عنوان حزب دولتي و بدون رقيب در طي اين سالها به قدرت نمايي در ترکيه مي پرداخت.
بعد از جنگ جهاني دوم و از سال 1946 بود که حزب ديگري با نام حزب دمکرات85 در ترکيه تأسيس شده و ترکيه علناً وارد سيستم چند حزبي گرديد. جالب اينکه حزب دمکرات توانست در انتخاباتي که چهار سال بعد از اعلام موجوديت اين حزب برگزار شده بود در سال 1950 با کسب 35/53 درصد آراي مردم، پيروز انتخابات شده و به حکومت بيست و هفت سالهي حزب دولتي جمهوري خواه خلق پايان دهد.
به مرور زمان احزاب مختلفي در ترکيه ظهور يافته و به فعاليت پرداخته و يا دولت را به دست گرفتهاند. ويژگي همه اين احزاب، سکولار بودن مؤسسان اين احزاب و وفاداري اساسنامهاي و عملي اين احزاب به اصول لائيک کماليستي بوده است.
اما در سال 1983، حزب اسلامي رفاه توسط نجمالدين اربکان تأسيس شده و به فعاليت در چرخه سياست ترکيه ميپردازد (جمهوري ترکيه 1386، 158-156).
نجم‌الدين اربکان که داراي انديشههاي اسلامي ثابت و بنيادي بود، از سالها قبل در ترکيه به فعاليتهاي سياسي بر اساس اسلام مشغول شده بودند، به نحوي که سابقه ايشان در فعاليت بر ضد اسرائيل در قبل از انقلاب اسلامي ايران، در مجلس ترکيه موجب نگراني دوستداران اسرائيل شده بود.
سفير اسرائيل در ايران در ديدار با اسدالله علم در سال 1356 شمسي متذکر ميشود که {نجم‌الدين اربکان رئيس يک اقليت کوچک مجلس ملي ترکيه، نوکر و حقوق بگير قذافي است بايد مواظب او باشيد که خيلي ممکن است آشوب بکند} (علم 1387، 60). نجمالدين اربکان در ژانويه سال 1970 حزب “نظام ملي86” را تاسيس کرد ولي بعد از مدت کوتاهي، حزب وي با حکم دادگاه قانون اساسي منحل شد.
وي در اکتبر سال 1972 حزب سلامت ملي را تشکيل داده و در سالهاي 1974 تا 1978 در سه دولت ائتلافي معاون نخست وزير بود. حزب سلامت ملي در ششم سپتامبر 1980 در قونيه همايش قدس را برگزار کرد (اعتضادالسلطنه 1391، 113-112).
اربکان از همان آغاز کار، بر نگرش و رهيافت اسلامي در فعاليتهاي خود تأکيد داشت .”حزب سلامت ملي” به رهبري اربکان و جريان اسلامگراي سياسي منبعث از آن حزب که از دامان اسلامگرايي ترکيه سر بر آورده بود، طيف گستردهاي از مردم ترکيه را با خود همراه ساخته و در 6 سپتامبر 1980 در شهر قونيه در حمايت از فلسطين راهپيمايي بزرگي بر پا کردند که {در آن، مردان ريش‌‌دار و زنان محجبه شعار شريعت ما قانون ما است سر دادند، از جهاد براي رسيدن به حکومت اسلامي گفتند} (فصلنامه گفتگو 1390، 13).
اربکان پس از کودتاي 12 سپتامبر سال 1980 توسط ژنرال کنعان اورن87، حدود يک سال در زندان بسر برد و در سال 1982 به ده سال ممنوعيت فعاليت سياسي محکوم شد. اربکان در سال 1987 پس از اينکه توانست به صحنه سياست بازگردد به رياست حزب رفاه انتخاب شد، وي در سال 1991 نيز به عنوان نماينده مردم قونيه وارد مجلس شد.
نبايد فراموش کرد تورگوت اوزال نخست وزير و رئيس جمهور دهههاي 1980 و 1990 ترکيه را نيز يک اسلامگرا ميدانند که البته در سياست به سکولاريسم معتقد بوده است. اوزال که در سال 1983 حزب مام ميهن88 را ايجاد نمود، دو دوره طي سالهاي 1983 الي 1989 به عنوان نخست وزير و از سال 1989 الي 1993 را به عنوان رئيس جمهور ترکيه در رأس سياست اين کشور قرار داشت (جمهوري ترکيه 1386، 145-142).
در سال 1983 که ژنرالهاي کودتاگر بعد از حدود سه سال مجبور شدند تا حکومت را به غيرنظاميان واگذار کنند، دست به تدوين يک قانون اساسي جديد زده و آنرا به همهپرسي گذاشتند، وقتي قانون اساسي جديد تأييد شد، ژنرالها انتخابات را برگزار کردند. همه احزاب سياسي از زمان کودتا ممنوع شده بودند، به همين دليل دو حزب جديد ايجاد شده و به مردم

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه وزارت امور خارجه، محمدرضاشاه، افغانستان Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه حزب عدالت و توسعه، اعتضادالسلطنه، نگاه به شرق