منابع و ماخذ پایان نامه حزب عدالت و توسعه، الکساندر ونت، روشنفکران

دانلود پایان نامه ارشد

کشورها به نهاد منطقهاي يا جهاني ميگردد، بر تصميمات و نيز هويت اجتماعي و سياسي کشورها، مردم و کارگزاران آنها نيز مؤثر بوده و هويت اين اجزاء را با هويت دست جمعي آن نهاد، همخوان و موازي ميسازد. بنابراين هويت و اهداف هر يک از کشورهاي عضو نهاد منطقه‌اي بر اساس هويت و اهداف نهاد مرکزي تعريف شده و به اجرا در ميآيد. اين همگرايي منطقهاي، بر نوعي مرکز‌گرايي57 نهادي استوار است که مرکز گرايي و تبعيت از سياستهاي مختلف نهاد مرکزي و حتي کنترل و هدايت هويتي کشورهاي عضو بر اساس هويت جمعي نهاد منطقهاي يا جهاني را به اعضاي خود تلقين ميسازند.

2-9- نتيجه گيري
بر اساس آنچه در اين فصل و در تعريف نظريهي سازهانگاري، تعامل، منافع، هويت، همگرايي، مرکزگرايي و …، بيان شده و نظرات مختلف انديشمندان و علماي علوم سياسي و روابط بينالملل در مورد هويت را جمع آوري نموديم، مي‌توان گفت که سازهانگاران به دنبال آنند که ثابت نمايند که هويت يک کشور را بايد در راستاي انديشهها و ذهنيت کارگزاران آن کشور مورد بررسي قرار داد.
الکساندر ونت به عنوان معروف‌ترين نظريهپرداز سازه‌انگاري، به هويت در چارچوب يک ذهنيت و انديشه نگاه مي‌کند که بر اثر تعامل و منافع مورد نظر کارگزان و ساختار يک کشور ايجاد شده و البته اين هويتها قابل تغيير نيستند مگر وقتي براي تغيير هويتها از پاداشها و مشوق هاي بزرگ و مهمي استفاده گردد.
بنابراين در اين فصل به خوبي متوجه شديم که هويت ترکيه و کارگزاران آن را ميتوان در قالب ذهنيت و انديشههاي غربگرايي و مرکزگرايي غربي سران حزب عدالت و توسعه و پاداشها و مشوقهاي غرب براي اين تغيير هويت، بررسي نماييم.
هويت غرب مرکزگراي ترکيه را بايد يک هويت بينالاذهاني و مشترک با غرب و منافع غرب در منطقه دانست.

فصل سوم

ترکيه، موقعيت و رابطه با ايران

3-1- مقدمه
دولت اسلامگراي منبعث از حزب عدالت و توسعه در ترکيه بيش از يک دهه است که در صدر امور ترکيه قرار گرفته است. دولتي که طي سه انتخابات متوالي توانسته است در پارلمان ترکيه داراي بيشترين کرسي‌هاي نمايندگي گرديده و دست به تشکيل دولت بزند، آنهم دولتهاي تک حزب غيرائتلافي که در چند دهه اخير در ترکيه نادر و غير ممکن نشان ميداد.
اسلامگرايان حزب عدالت و توسعه علاوه بر پارلمان، مقام رياست جمهوري را نيز در اختيار گرفته و عبدالله گل يکي از سران حزب را در اين مسند مهم، جايگزين رئيس جمهورهاي لائيک قبلي کردهاند.
از سوي ديگر ترکيه از لحاظ ديني، قومي، نژادي و … با ايران و مردم آن، نقاط اشتراک فراواني دارد. ترکيه و اکثريت ترک‌نژاد آن که ريشه در سلسله سلجوقي دارند، داراي سابقه مشترک نژادي با ترکان ايراني بوده و از لحاظ فرهنگ سنتي با يکديگر شباهتهايي دارند، کردهاي اين کشور نيز داراي همان ريشههاي مشترک ايراني بودن هستند. اساساً ترکان سلجوقي را ميتوان يک نژاد ايراني دانست که به تأسيس حکومت مقتدر در ايران و نواحي اطراف از جمله ترکيه دست زدهاند، بنابراين در نژاد و قوميت ميتوان مدعي شد که ايرانيان يا حداقل بخشي مهمي از ايران با ترکيه هم ريشه ميباشند.
دين مشترک بيش از نود و هشت درصد مردم هر دو کشور، دين اسلام به پيامبري حضرت محمد(ص) ميباشد، اين دين در ميان مردم هر دو کشور از احترام بالايي برخوردار است.
از دير زمان تاريخي تاکنون مناسبات فرهنگي بين دو کشور جاري بوده است که نمونه بارز و روشن آن را ميتوان در زندگي و اشعار شاعر بزرگ و خداوندگار شعر فارسي حضرت مولانا جلال‌الدين محمد بلخي مشاهده کرد. مولانا که متولد بلخ در ايران و بخش شرقي آن بوده است بعد از سالها زندگي در ايران بزرگ، به ترکيه و شهر قونيه رفته و در آنجا سکونت گزيده و سرانجام رحلت مينمايند، اکنون آرامگاه ايشان در قونيه را ميتوان نمادي از ارتباط بسيار ديرينه فرهنگي ايران و ترکيه محسوب کرد.
اگر بخواهيم از فرهنگ ادبي مشترک ميان دو کشور سخني به ميان آوريم، تنها همين يک مولانا، کافي است تا به فکر فرو رفته و از اينهمه مشکلات و تنشها در روابط ميان ايران و ترکيه، دلگير شويم. مولانا در اثر معروف و جهاني خود يعني”مثنوي معنوي”، انسانها را به همدلي دعوت کرده و ميفرمايند:
اي بسا دو ترک چون بيگانگان اي بسا هندو و ترک همزبان
پس زبان محرمي خود ديگر است همدلي از همزباني بهتر است
حضور بزرگان و دانشمنداني مانند ابوحامد محمد غزالي ايراني در دستگاه حکومتي سلجوقيان و حضور، مهاجرت يا تبعيد بسياري از نويسندگان، شعراء، روشنفکران و … ايراني طي همين يکصد سال اخير در ترکيه، نشان از وجود نوعي همدلي عميق در جوامع دو کشور دارد.
اما اکنون با تمام اين اشتراکات، دولت اسلامگراي رجب طيب اردوغان طي چند سال اخير عليرغم قدرتمندتر شدن در حوزه‌هاي داخلي خود، به سوي تنش و تقابل با ايران در حال حرکت بوده است!
اين تنشها در حالي است که مردم و دولت ايران همواره از احزاب و رهبران اسلامي ترکيه و به خصوص حزب عدالت و توسعه، حمايت کردهاند.
پس لازم است در پي کنکاشي در مورد علل بروز اين تنشها ميان دو کشور باشيم. ميتوان گفت هويت غرب مرکزگراي ترکيه را در لايهاي از فرهنگ شرقي واسلامي پيچيدهاند تا براي هر بينندهاي، فريبنده باشند.
اکنون به بررسي برخي اشتراکات، تفاوتها يا تقابل هاي ميان ايران و ترکيه طي چند قرن اخير به صورت مختصر مي‌پردازيم.

3-2- بخش اول: مشخصات و شرايط جغرافيايي ترکيه
3-2-1- موقعيت کنوني ترکيه
3-2-1-1- وضعيت جغرافيايي و مساحت ترکيه

ترکيه در جنوب شرقي اروپا و جنوب غربي آسيا واقع شده است. اين کشور مستطيلي شکل، دو قاره آسيا و اروپا را به هم وصل کرده و پيوند ميدهد.
ترکيه که از سه طرف به وسيله آب محاصره شده است، داراي مساحتي در حدود452و779 کيلومتر مربع ميباشد که شامل دو شبهجزيره است. شبهجزيره آناتولي که حدود نود و هفت درصد خاک ترکيه را شامل ميشود و همان قسمت اصلي و آسيايي ترکيه ميباشد.
بخش دوم ترکيه، شبهجزيره تراس58 شرقي است که حدود764و23 کيلومتر مربع يعني سه درصد خاک ترکيه را در بر داشته و همان قسمت اروپايي ترکيه است که تراکيا نيز ناميده مي‌شود.

3-2-1-2- جمعيت ترکيه
جمعيت کنوني ترکيه(سال 2012) در حدود هفتاد و پنج ميليون نفر ميباشد. نکته مهم در مورد جمعيت ترکيه آنست که روند افزايشي جمعيت اين کشور به گونهاي است که طي يک دهه معمولاً بالغ بر ده ميليون نفر افزايش جمعيت دارد، به نحوي که طي يک دهه يعني از سال 1990 الي 2000 ميلادي جمعيت اين کشور از 56.473.035 نفر به 66.385.000 نفر افزايش يافته است.
شهرهاي مهم و پرجمعيت ترکيه در سال 2000 را مي توان شهرهاي استانبول، آنکارا، ازمير، بورسا،آدانا و قاضي آنتپ دانست که بالاي نهصد هزار نفر جمعيت داشتهاند.

3-2-1-3- نژاد و قوميت در ترکيه
در ترکيه کنوني علاوه بر اکثريت ترک که داراي ريشههايي از ترکهاي سلجوقي هستند و با تمام قدرت بر امور کشور حاکم هستند، اقليتهاي قومي ديگري مانند کردها، ارامنه، گرجيها، يونانيها و اعراب در مناطق مختلف ترکيه زندگي مي‌کنند. در ميان اقليتهاي موجود در ترکيه، کردها با جمعيتي در حدود ده ميليون نفر، بزرگترين اقليت قومي تأثيرگذار در اين کشور هستند.

3-2-1-4- دين، مذهب و فرهنگ در ترکيه
در ترکيه به علت داشتن حکومت نيمه لائيک و سکولار، دين رسمي وجود ندارد. اما نود و هشت درصد جمعيت ترکيه مسلمان هستند و دو درصد ديگر را مسيحيان، يهوديان و ديگر اديان تشکيل ميدهند.
اکثريت جامعه اسلامي ترکيه را اهل تسنن و به خصوص مذهب حنفي تشکيل ميدهند، هر چند شافعيها نيز حضور داشته و به صورت اقليت، فعال هستند.
علويان و شيعيان ترکيه در ميان کردها و ترکها، حضور داشته و به صورت اقليت مذهبي با جمعيتي در حدود بيست درصد جمعيت ترکيه، به عنوان اقليت مذهبي به رسميت شناخته شدهاند.
نکته مهم در مورد دين، مذهب و فرهنگ ترکيه آنست که عليرغم سابقه امپراتوري اسلامي سني مذهب ترکيه يعني عثمانيها، اين کشور از سال 1924 و بعد از فروپاشي حکومت عثماني، در اولين قانون اساسي خود دين اسلام را به عنوان دين رسمي تعيين ميکند اما در سال 1928، ماده قانوني پيرامون دين رسمي، حذف شده و به جدايي دين از سياست رأي داده ميشود. ترکيه کنوني نيز عملاً کشوري است با دولت و حکومت لائيک.

3-2-1-5- مرزها و همسايگان ترکيه
موقعيت جغرافيايي ترکيه و به خصوص واقع شدن در نقطه اتصال دو قاره آسيا و اروپا، موجب اهميت ژئوپلتيک و ژئواستراتژيک ترکيه شده است.
بخشي از اين اهميت را مي‌توان در مرزهاي ترکيه و تنوع همسايگان آن جستجو کرد.

3-2-1-6- مرزهاي آبي ترکيه
مرزهاي آبي ترکيه به طول حدود 7004 کيلومتر و در سواحل درياهاي مديترانه، سياه، مرمره و اژه قرار دارند. هر کدام از اين چهار درياي ذکر شده، داراي اهميت بسياري در معادلات و سياستهاي منطقهاي و جهاني هستند.
البته سياستگزاران ترکيه طي سالهاي اخير، دو حوزه بسيار مهم آبي جهان، يعني درياي خزر و خليج فارس را نيز در حوزه دريايي نزديک به ترکيه و در حوزه نفوذ ترکيه قلمداد کردهاند(داوداوغلو 1391، 186).
در حوزه دريايي و مرزهاي آبي، ترکيه با کشورهاي روسيه، گرجستان، اوکراين، بلغارستان، روماني، يونان، قبرس، لبنان، اسرائيل – فلسطين و حتي مصر، تونس، ليبي، الجزاير، مراکش، ايتاليا، اسپانيا، مالت و فرانسه داراي اشتراک مرزي است که در حوزه دريايي مديترانه، بيشترين همسايگان آبي را دارد.
3-2-1-7- مرزهاي خشکي ترکيه
در حوزه خشکي نيز ترکيه با کشورهاي ايران، عراق، سوريه، ارمنستان، گرجستان، يونان و بلغارستان داراي مرز مشترک خشکي ميباشد، اين کشورها همسايگان هم مرز با ترکيه در طول 2750 کيلومتر مرز خشکي ترکيه هستند. در اين ميان سوريه با 877 کيلومتر و ايران با 454 کيلومتر، بيشترين مرز خشکي با ترکيه را دارند.
ترکيه در واقع به صورت مستقيم و از طريق مرزهاي خشکي و آبي خود با کشورهاي مختلف و متعددي در سه قاره مهم آسيا، آفريقا و اروپا در ارتباط بوده و هم مرز ميباشد، به همين جهت است که برخي سياستگزاران ترکيه از اين کشور به عنوان يک کشور چند قارهاي نام بردهاند و از اصطلاح “آفرواورآسيا59″براي نشان دادن اهميت مرکزي بودن ترکيه در ميان اين سه قاره مهم، استفاده ميکنند(داوداوغلو 1391، 140).
داشتن همسايگان متنوع و متعددي که بسياري از آنان در صدر صحنه سياستهاي منطقهاي و جهاني قرار داشته و رويدادهاي مهم جهاني را ايجاد و يا رهبري ميکنند، موجب شده تا ترکيه به موقعيت استراتژيک دست يافته و تبديل به پل ارتباطي شرق و غرب، به خصوص آسيا و اروپا گردد.
در بررسي موقعيت جغرافيايي ترکيه، بخش اروپايي (تراس شرقي) اين کشور از اهميت بيشتري برخوردار است و همين بخش سه درصدي ترکيه ميباشد که موجب اروپايي دانستن ترکيه شده و تأثير اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و سياسي اين سه درصد بر نود و هفت درصد بقيه ترکيه، بيش از حد تصور است، به نحوي که استانبول به عنوان پرجمعيتترين استان کشور با حدود ده ميليون نفر جمعيت، بيش از دو برابر آنکارا پايتخت ترکيه، جمعيت داشته و ضمن تأثير بيشتر بر معادلات داخلي و خارجي ترکيه، مرکزي براي گفتگوها و مذاکرات بينالمللي محسوب ميگردد.
البته نبايد فراموش کرد که ترکيه در بيشتر مرزهاي خود و يا بهتر بگوييم با همسايگان خود، داراي اختلافات مرزي و … است. ترکيه با ارمنستان، عراق، سوريه، روسيه، بلغارستان، قبرس، يونان و حتي ايران داراي اختلافات مرزي،اقتصادي، سياسي، نژادي و… ميباشد.

3-2-1-8- حکومت و سياست در ترکيه
ترکيه که با عنوان جمهوري ترکيه معرفي ميگردد، داراي حکومت پارلماني ميباشد. رژيم پارماني ترکيه در اکتبر 1923 ، برقرار شده و آنکارا به عنوان پايتخت جديد معرفي گرديد و همه نشانهها و آثار حکومت قبلي، يعني سلسله عثماني در ترکيه محو شده و به فراموشي سپرده

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه الکساندر ونت، نقش برجسته Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه حزب عدالت و توسعه، موازنه قدرت، سلطان محمد فاتح