منابع و ماخذ پایان نامه ترس از خدا

دانلود پایان نامه ارشد

: پيمان‌شكني، جهل و ناداني، استكبار، هواپرستي، فريبكاري، بخل و ولايت ستيزي.
3) شيوهها و شگردهايِ دشمنان در مبارزه با مسلمانان از ديدگاه قرآن عبارتند از:
الف) مبارزهي دشمنان با رهبران ديني.
ب) مبارزهي دشمنان براي تضعيف مباني مکتب اسلام.
ج) مبارزهي دشمنان با پيروان مکتب توحيدي.
4) روشهاي مقابله با دشمنان(دشمنان ايماني?دروني يا پنهان?، دشمنان خارجي- سياسي و دشمنان داخلي- سياسي) از ديدگاه قرآن کريم به ترتيب عبارتند از: ايمان و توکل، ترک معصيّت، ياد خدا، پناه بردن به خدا، تزکيّه نفس، ترس از خدا، قطع هرگونه ارتباط و دوستي، صبر و تقوا، اعلان موضع صريح مبني بر بيزاري از دشمنان، مبارزه فرهنگي به وسيله قرآن، مجهز شدن به سلاح روز، مبارزه قهرآميز و جهاد با دشمنان، افشاگري، بصيرت ديني و حذر ( هوشياري و احتياط).

1-1-5) پيشينهي تحقيق:
دربارهي اين موضوع، مقالات و کتابهاي گوناگون نوشته شده است که مهّمترين آنها عبارتند از:
الف) کتابها:
1. برهانيان، عبدالحسين، دشمنشناسي در قرآن، تهران، پژوهشکده تحقيقات اسلامي معاونت سپاه، بيتا.
2. جعفري، رحمت و دهشيري، حسن، دشمنشناسي از ديدگاه قرآن، قم، انتشارات دفتر انتشارات اسلامي، چاپ دوم،1383ش.
3. حسيني، سيد کمال، دشمنشناسي، تهران، انتشارات لوح محفوظ، چاپ اول، 1385ش.
4. کاشفي، محمدرضا، نگاهيقرآني به دوست و دشمن، تهران، کانون انديشهجوان، چاپچهارم،1387ش.
اما يک نوشتاري که به صورت منظم و در عين حال به صورت جامع به جنبههاي مختلف موضوع توجه کند کمتر به چشم ميخورد. کتاب”دشمنشناسي از ديدگاه قرآن کريم” نوشته رحمت جعفري و حسن دهشيري در سال 1383 به چاپ رسيده است. در اين کتاب بحث دشمنشناسي به صورت مختصر مورد بررسي قرار گرفته است، ديگر کتابها و مقالات در اين موضوع براساس اين کتاب و با حداقل تغيير در روش و چارچوب و محتوايِ آن و در برخي موارد تکرار مطالب از اين کتاب در کتابها و مقالاتشان بوده است، از آنجا که اين کتاب خود نيز داراي عيبها و کاستيهايي بوده است که در زير به برخي از آنها اشاره ميشود، اين کاستيها در آثار بعدي که متأثر از آن بوده نيز تا حدودي ديده ميشود. در اين پاياننامه با توجه به مهّم و کاربردي بودن اين موضوع، سعي شده که با يک تقسيمبندي نسبتاً جديد و جامع به ابعاد مختلف بحث پرداخته شود و تا حدودي اين عيبها و کاستيها برطرف شود.
نگارنده مدعي است که در آثار موجود اشکالات و ايراداتي وجود دارد از جمله:
الف) عدم ترتيب منطقي مباحث در بيشتر اين آثار، لذا در اين تحقيق، سعي شده اين نقيصه تا حدودي برطرف شود و مطالب با نظم و ترتيب منطقي در کنار يکديگر بيان شوند.
ب) عدم تقسيمبندي درست مطالب يا حداقل تقسيمبندي ناقص. به عنوان مثال: تقريباً در همهي آثار قبلي، دشمنان بدون تقسيمبندي مناسب يا حداقل تقسيمبندي ناقص بيان شدهاند و در برخي آثار، نام هيچ دشمني را بيان نکرده است براي نمونه در کتاب “دشمنشناسي از ديدگاه قرآن کريم” نوشته رحمت جعفري و حسن دهشيري، هيچ اشارهاي به انواع دشمنان از ديدگاه قرآن کريم نشده و همچنين در اين کتاب عنواني از دشمنان(نفس امّاره، شيطان، کفار، يهود و منافقان) که به معرفي آنها بپردازد، نيامده است در ديگر آثار نيز تا حدودي چنين است اما در اين تحقيق دشمنان گوناگون از نگاه قرآن کريم در يک تقسيمبندي به سه گروه(دشمنان ايماني، دشمنان خارجي و دشمنان داخلي) تقسيم شده و آنگاه با استفاده از کتاب معجم المفهرس، آيات مربوط به آنها از قرآن کريم انتخاب شده و با توجه به کتب تفسيري مختلف، نکات تفسيري پيرامون آن نوع دشمن و صفات و ويژگيها و روش دشمني آنها و همچنين روش مقابله و دفاع در برابر آنها بيان شده است و اين در نوع خود، امري نو و جديد ميباشد.
ج) در اکثر قريب به اتفاق آثار موجود(ازجمله کتاب دشمنشناسي اثر جعفري، کتاب دشمنشناسي اثر سيد کمال حسيني و کتاب دشمنشناسي اثر برهانيان) ذيل هر عنوان يک يا دو آيه آورده شده است و در تفسير همين آيه نيز، تنها به چند کتاب تفسيري(که در اغلب موارد تنها به دو تفسير الميزان و تفسير نمونه)، مراجعه شده است ولي در اين تحقيق، در اکثر موارد ذيل عناوين، بيش از سه يا چهار آيه بيان شده و در تفسير اين آيات به تفاسير مختلف مراجعه شده و نکات تفسيري آنها بيان شده است به گونهاي که در اين اثر از بيش از چهل کتاب تفسيري اعمّ از فارسي و عربي استفاده شده است علاوه بر اينکه به کتابهاي مختلف پيرامون موضوع نيز مراجعه شده است و اين خود باعث اتقان مطالب تحقيق ميشود و اين نيز در نوع خود، امري نو در محتواي تحقيق نسبت به آثار قبلي است.
نگارنده مدعي نيست که تحقيق حاضر عاري از عيب و ايراد است اما نهايت تلاش خود را انجام داده تا حداقل ايراد و اشکال را داشته و جامع مباحث مختلف دشمنشناسي باشد و در حقيقت مقدمهاي براي تحقيقات گستردهتر خود و ديگران در اين زمينه باشد. بنابراين وجه تمايز اين تحقيق با کارهاي قبلي در جامع و کامل بودن و تقسيمبندي جديد و مناسب مباحث و مراجعه به منابع بيشتر در اين زمينه است.

1-1-6) روش تحقيق:
تحقيق در اين پاياننامه به صورت توصيفي-تحليلي به روش کتابخانهاي بوده است. براي انجام اين کار ابتدا به شناخت منابع پرداخته و سپس فهرستي از عناوين مختلف از آن استخراج گرديده و با مطالعه آن منابع و جمعآوري مطالب به صورت فيشبرداري و همچنين تحليل و دستهبندي مطالب، اين اثر به رشتهي تحرير درآمده است.

1-1-7) اهداف و کاربردها:
اهداف: هدف از انتخاب و انجام اين تحقيق آن است که به معرفي انواع دشمنان و ترفندها و نقشههاي آنها و همچنين راه مقابله در برابر ترفندهاي آنها از ديدگاه قرآن پرداخته و إن شاء الله گامي در جهت نصرت اسلام و مسلمين باشد.
کاربردها: اين تحقيق ميتواند مورد استفاده تخصصي براي طالبان علم در قلمرو بحث هاي ديني قرار گيرد همچنين ميتواند مورد استفاده براي مسئولان و افراد مختلف جامعه براي شناختن هرچه بهتر دشمنان و نقشههاي شوم آنها و راهکارهاي مقابله با آنها باشد.

فصل دوّم

شناخت مؤلفههاي دشمن

در اين فصل سعي خواهيم کرد که تعاريف و کلياتي در مفهوم دشمن و دشمني و معناي ِلغوي و اصطلاحي آن و اهميّت بحث دشمنشناسي بيان شود و همچنين به بررسي نگرشي به آيات قرآن کريم در زمينهي شناخت دشمنان و بررسي واژگان کليدي در اينباره ميپردازيم.

2-1) معناي لغوي دشمن :
دشمن در لغت فارسي به معني زشت ذات، زشت خوي؛ اين کلمه مرکب است از”دش” به معني بد و زشت ؛و”من” به معني نفس و ذات. بنابراين به صورت مرکب مي شود: زشت خوي و زشت ذات.5
برخي هم گويند: مرکب از “دشت” به معني بد و زشت و “من” است به معنيِ بدنفس، بددل، زشتطبع است. اين واژه به معني مفرد و جمع بهکار ميرود و همچنين به آنکه عداوت ميکند به شخص و کسي که ضرر ميرساند، دشمن گويند.6 آن که بد فرد ديگري را خواهان است(آن کس که بدخواه ديگريست).7
معادلهاي عربي اين واژه عبارتند از: العدو , الخصم.8
العدو: از ماده “عدو”: به معناي تجاوز کردن از کاري است که حقّش عدم تجاوز از آن ميباشد.9
العَدْو: تجاوز و درگذشتن از حدّ است كه با التيام منافات دارد يعنى با بهبودى بخشيدن و سازگارى دادن ميان دو چيز تفاوت دارد.10 صاحب النهايه و التحقيق في کلمات القرآن نيز همين معني را آوردهاند.11
با توجه به آنچه که در معناي عدو گفته شد، اين واژه در کاربردهاي معنايي مختلفي به کار رفته است که ميتوان به موارد زير اشاره کرد:
1- گاهى به اعتبار (قلب و دل) است كه آن را “العَدَاوَة و المُعَادَاة” مى‏گويند يعنى: (كينه توزى و دشمنى در دل پنهان داشتن.
2- و زمانى به اعتبار (راه رفتن) گفته مى‏شود: “العَدْو”: دويدن و هروله .
3- گاهى به اعتبار كوتاهى نمودن از عدالت و افساد در معامله گويند:” له‏ العُدْوَان‏ و العَدْو”: در معامله بى‏عدالتى و ظلم و خصومت دارد- گفت: ـ”فَيَسُبُّوا اللَّهَ‏ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ‏ ” 12(بدون آگاهى و علم و از روى جهالت خداى را خصمانه و ظالمانه سبّ مى‏كند).
4- و گاهى به اعتبار مكانهاى آرميدن و قرار گرفتن است، گفته مى‏شود: له‏ العَدْوَاء: ناآرام و نامطمئنّ است.
مكانٌ ذو عَدْوَاء: جاييكه اجزايش با هم متناسب و قابل استقرار نيست. درباره معنى معادات و دشمنى و كينه پنهانى در دل گفته مى‏شود:
رجلٌ‏ عَدُوٌّ و قومٌ‏ عَدُوٌّ: مرد و قومى كينه توز (كه مثل واژه- عدل در جمع و مفرد يكى است) در آيه گفت: “بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ”13 (در باره آغاز حيات بشر در زمين است كه مى‏گويد بعضى از شما با بعض ديگر دشمن خواهيد بود) جمع آن- عِدًى‏ و أَعْدَاء- است گفت: “وَ يَوْمَ يُحْشَرُ أَعْداءُ اللَّهِ‏”14.15

2-2) معناي اصطلاحي دشمن:
دشمن در اصطلاح مفسران به آن کس که ضرر ميرساند اطلاق ميشود و اصطلاحات هم معنا با آن عبارت است از: حريف، ضد، مخالف، معارض، عدوّ.16
(عدوّ): دشمني كه در قلب به انسان عداوت دارد و در ظاهر مطابق آن رفتار ميكند “إِنَّ الْكافِرِينَ كانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِيناً”17 و همچنين آيهي”إِنَّ الشَّيْطانَ لِلْإِنْسانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ”18 .19
عدوّ دو گونه است:
1- عداوت به قصد دشمنى و خصومت مثل آيات:
“فَإِنْ كانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ‏”20و”جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ‏”21
و دشمنى از ديگرى و از غيرجنس خود در آيه: “عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِ‏”22.
2- دشمنى و عداوتى كه از روى قصد نباشد بلكه حالتى به او دست مى‏دهد كه اذيّت مى‏شود همانگونه كه از دشمنان مورد اذيّت و آزار قرار مى‏گيرد، مثل آيه: “فَإِنَّهُمْ عَدُوٌّ لِي إِلَّا رَبَّ الْعالَمِينَ‏”23و آيه‏اى در باره اولاد كه مى‏گويد: “عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ‏”24.25لذا بنابر آنچه گفته شد؛ تعريف دشمن در اسلام به دشمني بيروني (کافران ،مشرکان ،منافقين ويهود)ختم نميگردد و شامل نفس امّاره و شيطان نيز ميشود به گونهاي که جهاد با نفس را برترين جهاد ميخواند، زيرا که در تعريف دشمن گفته شد هر آنچه باعث شود انسان را از راه مستقيم منحرف سازد و موجب عدم اطاعت انسان از خدا شود، دشمن ناميده ميشود.

2-3) اهميّت و ضرورت بحث دشمنشناسي:
اهميّت و ضرورت بحث پيرامون دشمنشناسي راميتوان در يک تقسيمبندي در چهار عنوان مطرح نمود:
2-3-1) اهميّت و ضرورت بحث دشمن شناسي از منظر قرآن کريم:
از ويژگيهاي بارز قرآن کريم، جامعيّت و گستردگي بحثهاي آن و دربرداشتن کليّات برنامهي بشري ميباشد چنانکه خدا فرموده :”… وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‏…”26و ما اين کتاب را برتو فرستاديم تا بياني جامع و فراگير درباره هر چيز باشد.
امام باقر (ع) نيز درباره جامعيّت قرآن فرمودهاند :”إنَّ اللهَ لَم يَدع شَيئاً تَحتاجُ إليهِ الاُمَّةُ إلي يَومِ القِيامَةِ إلّا اَنزََلَهُ فِي کِتابِهِ وَبَيَّنهُ لِرَسُولِهِ….”27:”خداوند تمام آنچه را که امت (اسلام ) تا قيامت بدان نياز دارند در کتاب خود آورده و براي پيامبرش بيان فرموده است.
نظر به اين که قرآن کريم هم جامعيّت دارد و هم جاودانگي، در مييابيم که هيچ موضوع مهمّي در راستاي هدايت انسان نيست که در قرآن کريم از آن صحبت نشده باشد به خصوص موضوع مهمي همچون ساختار جامعه اسلامي و عواملي که به طور مثبت يا منفي در ساختار آن مؤثر است. با تأملي دقيق در آيات در خواهيم يافت که تا چه اندازه قرآن کريم نسبت به “شناساندن دشمن” حساسيّت نشان داده است؛ به طوري که بيش از هزار و پانصد آيه از آيات قرآن کريم پيرامون دشمن شناسي است. اين آيات، انواع دشمنان مؤمنان و نظام اسلامي، ابزار و شيوههاي دشمن و راههاي مقابله با آنان را به مسلمانان ميآموزد.
از طرفي در فرهنگ اسلامي، دين و سياست بهگونهاي با يکديگر عجين و آميخته شدهاند که حتي تصور جدايي ميان آنها آسان به نظر نميرسد اگر چنين نبود اسلام هرگز نميتوانست با سياستمداران جهان مقابله کند و تمامي نقشهها و توطئههاي آنها را درهم بشکند.
لذا با عنايت به

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه کريم، ديدگاه، بررسي، شيوههاي Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه امام صادق