منابع و ماخذ پایان نامه برنامه درسی، روانشناسی، برنامه درسی ملی، نیازهای روانشناختی

دانلود پایان نامه ارشد

اجتماع متناسب با آن عالم شکل می‌گیرد. انسان به طور فطري، اجتماعی است و قرآن با ادبیات متفاوت می‌خواهد بگوید که انسان در متن خلقت به گونه‌اي آفریده شده است که مقدمات زندگی اجتماعی برایش فراهم باشد. از جمله مقدمات و شرایط اجتماعی، شناسایی کردن است(مطهري،1387).
مختلف آفریده شدن انسان‌ها از نظر استعداد نیز دلیل دیگري براي فطري بودن زندگی اجتماعی است. یعنی در متن خلقت، انسان‌ها به گونه‌اي آفریده شده‌اند که نیازمند یکدیگر هستند و باید نیازمند یکدیگر باشند. پس زندگی اجتماعی یک حقیقتی است که از اصل خلقت انسان ریشه می‌گیرد نه اینکه عوامل بیرونی انسان را وادار به زندگی اجتماعی کرده است(ملکی،1393). جامعه‌گرایی در بین سایر نیازهای فطری بیشتر مورد توجه انسان‌هاست؛ اما به نظر می‌رسد نوع نگرش به جمع و هدف از اجتماع که در متن فوق به آن اشاره شد در جامعه کنونی دچار آسیب‌ها و انحرافاتی شده است.
گرایش به ابداع و خلاقیت: خالق هستی، انسان را با توانایی ابداع و ابتکار آفریده است. خداوند از نیستی می‌آفریند، انسان با ابزار و وسایلی که در اختیار دارد، دست به ابتکار و خلاقیت می‌زند. وقتی کودکی، چیز تازه‌اي می‌سازد شادی زیادی به او دست می‌دهد و انگیزه بیشتر براي ساختن چیز دیگر در او ایجاد می‌شود. چنانچه فضاي تربیتی مناسب و وسایل لازم در اختیار او باشد ممکن است دست به ابتکارهاي بالاتري بزند. این اعمال و رفتار، ریشه در فطري بودن ابداع و نوآوري در طبیعت بشر دارد. بالاتر از اینها وقتی یک دانشمندي نظریه جدیدي طراحی و ارائه می‌دهد به همان اندازه احساس نشاط می‌نماید(ملکی،1393). می‌توان گفت اگر قوه ابداع و خلاقیت در بشر نبود پیشرفت‌هاي فراوان در عرصه‌هاي گوناگون حیات بشر به وقوع نمی‌پیوست. انسان نیاز دارد بیافریند، خلق کند و چیزی که وجود ندارد را به وجود آورد. خلاقیت و نوآوری، مثل علم و آگاهی هم وسیله‌ای برای رفع نیازهای زندگی است و هم خودش برای انسان هدف و مطلوب است. با این همه، باید دید آیا سیستم آموزشی دانش‌آموزان را به سوی تقویت و شکوفایی خلاقیت و ابتکار راهنمایی می‌کند یا خیر؟
سوم: ساختار توانایی‌ها
انسان همان‌گونه که در ساختار شناخت‌ها و گرایش‌ها، مانند ظرف خالی نیست، در ساختار توانایی‌ها و قدرت نیز مانند لوح نانوشته نیست. ذات پاک خداوند، توانایی‌هایی در وجود او به ودیعه گذاشته که می‌تواند با اراده خود، آن را شکوفا کرده و به فعلیت برساند.
توانایی‌‌های انسان در دو منطقه وجودی فطرت و طبیعت بروز می‌یابد. عقل عملی در بُعد فطری توانایی‌های انسان است و قوه عامله طبیعت نیز در جنبه طبیعی، مجری دستورهای عقل عملی است(ملکی،1393).
برای شفاف شدن این بخش لازم است اندکی در مورد اقسام عقل توضیح دهیم. مطهری(1382)، عقل را طبق نظر حکما به دو بخش عقل نظری و عقل‌ عملی تقسیم می‌کند. البته منظور این نیست که در هر کسی دو قوه عاقله وجود دارد، بلکه‌ منظور این است که قوه عاقله انسان دو نوع محصول فکر و اندیشه دارد که از اساس با هم اختلاف دارند: افکار و اندیشه‌های نظری، و افکار و اندیشه‌های عملی. عقل نظری همان است که مبنای علوم طبیعی و ریاضی و فلسفه الهی‌ است. کار عقل در این علوم،‌ قضاوت درباره و به بیان دیگر درک چیزهایی است که هست اما عقل عملی آن است که مبنای علوم زندگی است، مبنای اصول اخلاقی‌ است یا درک چیزهایی است که باید بکنیم.
ملکی(1393) نمونه هایی از توانایی‌های انسان را که در پرتو عقل عملی بروز می‌یابد اینگونه بیان می‌کند: توانایی قاطعیت در اجرا، توانایی در استقامت و صبر در برابر فشارهای روحی و روانی و موانع خارجی، توانایی ارتباط و تعامل با دیگران و حفظ آن، توانایی در تصمیم‌گیری، توانایی در تعیین هدف اصلی و فرعی.

6-1-2 تحقیقات مرتبط
جدول1- 2: خلاصه ای از تحقیقات مرتبط
حیطه پژوهش
عنوان پژوهش
نویسندگان
سال انتشار
فطرت در حوزه دینی
بازخواني نظرية فطرت ديني در رويكرد معناگرايي ويكتور فرانكل
مسعودی- هاشمی
1391

بررسی فطرت با تکیه بر تفسیر المیزان
سعیدی- محمدی طیب
1388

جایگاه فطرت در آرای امام خمینی
غفوری نژاد
1390

فطرت در آیینه قرآن
جوادی آملی
1389
فطرت در روانشناسی
بررسی نظریه فطرت از دیدگاه قرآن و ارتباط آن با تربیت
عظمت مدار فرد- بدخشان
1390

قرآن و تربیت فطری
سجادی
1389

نقد و ارزیابی مبانی برنامه درسی ملی جمهوري اسلامی ایران براساس “شاخصهاي فطرت”
ملکی
2010
نیازهای بنیادی انسان در روانشناسی
فرهنگ مدرسه و از خودبیگانگی تحصیلی با نقش واسطه ای نیازهای روان شناختی اساسی
غلامی- قلاوندی-اکبری- امانی
1392

پیشرفت تحصیلی : نقش نیازهای روان شناختی اساسی و سبک های هویت
غلامعلی لواسانی-خضری آذر- امانی- علیزاده
1390

الگوي ساختاري روابط بين حمايت از خودمختاري ادراك شده معلم، نيازهاي روان شناختي اساسي، انگيزش دروني و تلاش
اژه ای- خضری آذر- بابایی- امانی
1390

تدوین و آزمون یک مدل انگيزشي براي پيش بيني اميد بر مبناي نيازهاي بنيادي روانشناختي در دانش آموزان پسر مقطع دبيرستان شهر قزوین
خلخالی
1391

نقش برآورده شدن نیازهای اساسي روانشناختي در جهت گیری های هدف دانش آموزان
دفترچی- شیخ الاسلامی
2013

مطالعه رابطه بین تحقق نیازهای اساسی روانی و خلاقیت در دانش آموزان دختر و پسر دوره متوسطه تحصیلی
سلیمی- یوسفی- کریمی
1391

رابطه نیازهاي بنیادي روانشناختی و سلامت روان جانبازان بیمارستان حضرت امیرالمؤمنین اصفهان
هاجر صالحی- قمرانی- زهرا صالحی
1392

نقش واسطه اي انگیزش درونی در رابطه بین نیازهاي بنیادین روانشناختی و رضایت از زندگی
حجازی- صالح نجفی- امانی
2015
ادامه جدول1- 2: خلاصه ای از تحقیقات مرتبط
حیطه پژوهش
عنوان پژوهش
نویسندگان
سال انتشار
نیازهای بنیادی انسان در روانشناسی
نقد و بررسی” سلسله مراتبی بودن نیازهای انسان در نظریه مازلو” با رویکردی بر قرآن کریم
مروتی- بهرامی- یعقوبی- غلامی
1392

دلبستگی بزرگسالان، شرم، افسردگی، و تنهایی: نقش درمانی برآورده شدن نیازهای اساسی روانی
میفِن وی، فیلیپ ای. شافر، شانون کا. یانگ، و رابین ای. زاکالیک
2005

رابطه میان نیازهای روانی رضایت بخش و انعطاف پذیری در دانش آموزان دبیرستانی شهر دزفول
کایدخورده-
ملتفت- چیناوه
2014

فرهنگ مدرسه ای، نیازهای اساسی روانی، انگیزش درونی و موفقیت های علمی: آزمایش مدل تصادفی
بدری- امانی-
احراری- جهادی-
محمودی
2014

همان‌طور که در جدول 1-2 آمده است تحقیقات انجام شده را می‌توان در سه گروه قرار دارد. بخش زیادی از تحقیقات در حوزه فطرت، در میان پژوهش‌های علوم دینی بوده که آنها هم صرفاً به بحث‌های نظری پرداخته‌اند. تعدادی از این تحقیقات در اینجا اشاره می‌شود.
در تحقیقی که توسط مسعودی و هاشمی(1391) انجام گرفته، به مقایسه میان فطرت از نگاه اسلام و نظریه فرانکل پرداخته و با بررسی شاخصه‌های برجسته رویکرد فرانکل، به همسویی آن با نگرش مسلمانان در این زمینه توجه ویژه شده است. سپس در ادامه به تعدادی از سؤالات در این زمینه پاسخ داده است.
پژوهش دیگری توسط سعیدی و محمدی طیب در سال 1388 و همچنین توسط غفوری نژاد(1390) برای بررسی دیدگاه‌های افرد برجسته‌ای چون علامه طباطبایی و امام خمینی در زمینه بحث فطرت انجام گرفته است. در این تحقیقات، صرفاً به تبیین دیدگاه‌های این افراد پرداخته و مطلبی در ارتباط با تأثیری که شکوفایی فطرت در زندگی کنونی انسان می‌تواند داشته باشد و جنبه کاربردی آن، که اصل هدف خالق بشریت از قرار دادن آن در وجود انسان بوده، نپرداخته است.
در این زمینه، پژوهشی دیگر توسط جوادی آملی (1389) انجام شد. این تحقیق، با توجه به برخی آیات قرآن، مفهوم فطرت، جایگاه آن در حیات اصیل انسانی و مختصات امور فطری را بیان کرده است. علی‌رغم بیان علمی و قرآنی، این تحقیق نیز همچون تحقیقات پیش گفته، جنبه کاربردی‌ای از آن به دست نمی‌آید.
در میان تحقیقات در حوزه دینی و البته صرفاً مفهومی فطرت، تعداد محدودی تحقیقات یافت شد که تا حدی می‌توان آنها را در حیطه روانشناسی و مرتبط با موضوع مورد پژوهش به شمار آورد. نمونه ای از آن، تحقیقی است که توسط عظمت مدار فرد و بدخشان (1390) انجام شده است. در این تحقیق با روش بررسی اسنادی، معنای فطرت از دیدگاه متفکرین اسلامی بیان گردیده و سپس با روش توصیفی- تحلیلی به تبیین چگونگی ارتباط فطرت با تربیت به عنوان یکی از عوامل اساسی در شکوفایی فطرت پرداخته است و در نهایت الگوی تربیت دینی و اهداف مهم و برخی روش‌های آن، به عنوان الگوی برتر، جهت هدایت فطرت معرفی شده است. در قسمت روش‌ها و روش تربیتی در مدرسه به روش‌های متفاوتی اشاره کرده اما تمامی آنها مربوط به تأثیر آموزگار و روش‌های تدریس اوست و هیچ مطلبی راجع به محتوای درسی و نقش آنها در شکوفایی فطرت مطرح نشده است.
تحقیق دیگری در این حوزه، توسط سجادی(1389) انجام گرفته که در آن به مرور جایگاه فطرت از نظر روانشناسان انسان‌مدار و سپس نظریه قرآن اشاره شده است. نکته جالب این تحقیق این است که شکوفایی ابعاد مختلف فطرت در انسان را در برخی آیات به صورت مجزا بررسی کرده است. این مطلب، نمونه‌هایی عینی از چگونگی شکوفایی فطرت را یادآور می‌شود.
پژوهشی دیگر توسط ملکی23 (2010) پیرامون برنامه درسی ملی و شاخص‌های فطرت انجام شده است. در این پژوهش، بعد از بیان اهمیت محتواهای درسی، توجه را به سمت مغفول ماندن گرایش‌هاي فطري در مبانی انسان‌شناسی برنامه درسی ملی جلب کرده و نویسنده در این راستا، مثال‌هایی روشن از برنامه درسی ملی نیز مطرح کرده است. این تحقیق در خصوص برنامه درسی ملی صورت گرفته در حالی که پژوهش حاضر، درصدد بررسی محتوای دروس مقطع متوسطه بر اساس شاخص‌های فطرت است.
در ادامه تحقیقات بررسی شده، به تحقیقاتی در حوزه روانشناسی که به نیازهای بنیادی انسان صرف نظر از نیازهای فطری اشاره کرده‌اند، می‌پردازیم. تحقیقی‌(1392) توسط غلامی، قلاوندی، اکبری و امانی در ارتباط با فرهنگ مدرسه و از خودبیگانگی تحصیلی با توجه به نقش واسطه‌ای نیازهای روانشناختی اساسی24 انجام شد. از خودبیگانگی یکی از مهم‌ترین مشکلاتی است که عده‌ای از دانش‌آموزان در طی تحصیل دچار آن می‌شوند. از آنجا که دانش‌آموزان، بخش اعظم زندگی خود را در مدرسه می‌گذرانند این سازمان در آماده‌سازی آنان برای زندگی آینده نقش اساسی دارد اما دانش‌آموزان زیادی، قبل از پیدا کردن این آمادگی به علت از خودبیگانگی از تحصیل از مدرسه فراری شده و ترک تحصیل می‌کنند. در واقع ازخودبیگانگی، باعث ایجاد احساس عدم دلبستگی به مدرسه به عنوان سازمانی برای تعلیم و تربیت و دستیابی به مدارج تحصیلی بالاتر می‌شود. در این پژوهش، عوامل انگیزشی را در ایجاد یا عدم ایجاد احساس از خودبیگانگی تحصیلی بسیار مهم می‌داند. طبق این تحقیق، یکی از مهم‌ترین عوامل انگیزشی، نیازهای روانشناختی اساسی شامل نیاز به ارتباط، شایستگی و خودمختاری هستند. نتایج نشان داده است که نیازهای روانشناختی اساسی اثر منفی و معناداری بر ازخودبیگانگی تحصیلی دارند. اما به نظر می‌رسد از خودبیگانگی تحصیلی، نتیجه‌ای است که شاید با بررسی‌های دقیق تر بتوان در اثر عدم شکوفایی نیازهای فطری انسانی به آن رسید. این سه نیاز روانشناختی اساسی جزئی از نیازها و توانمندی‌های فطری است که بدون لحاظ فطری بودن به آن پرداخته شده است و لازم است بررسی‌های بیشتری در این زمینه انجام شود.
نقطه مقابل تحقیق قبلی را می‌توان در تحقیقی که توسط علیزاده، غلامعلی لواسانی، خضری آذر و امانی(1390) انجام دادند مشاهده کرد. آنها تأثیر نیازهای روانشناختی اساسی را بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان با واسطه‌گری سبک‌های هویت بررسی کردند. یافته‌ها دقیقاً همسو با یافته‌های پژوهش قبلی، نشان داد نیازهای روانی اساسی، اثر مستقیم مثبت و

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه طبیعت انسان، روانشناسی، رفتارگرایی، تعلیم و تربیت Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه سبک زندگی، روانشناسی، آموزش و پرورش، انگیزش درونی