منابع و ماخذ پایان نامه امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

جامعيّت و جاودانگي قرآن کريم و اين که هيچ موضوع مهمي که نقش اساسي در ساختار جامعهي اسلامي دارد در قرآن کريم از آن فروگذار نشده است و همچنين عجين شدن دين و سياست در هم در مکتب اسلام ملاحظه ميکنيم که اين قانون نامهي اساسي تا چه اندازه نسبت به “شناساندن دشمن” حساسيت نشان داده است و بدان مهم پرداخته است. براي درک بهتر اين مطلب کافي است نگاهي داشته باشيم به سخنان گرانسنگ امام محمد باقر(ع)، آن جا که فرمود: قرآن بر سه قسمت نازل گرديده که يک سومِ آن، دربارهي ما و دوستان ماست و يک سوم، دربارهي دشمنان ما و دشمنان پيشينيان ما و يک سوم، روشها و امثال است. آيهاي که دربارهي قومي نازل شده، اگر با مرگ آن قوم باطل گردد، ديگر از قرآن چيزي نميماند، حال آنکه قرآن تا بقاي آسمانها و زمين باقي است و احکام آن جاري و ساري ميباشد و براي هر ملتي آيهاي است که آنرا قرائت ميکند، خواه آن آيه خير را بيان کند و خواه شرّرا”28
اهميّت دشمنشناسي در تعاليم اسلامي آنقدر مورد توجه قرارگرفته است که قرآن کريم در آيات متعددي و با تعابيرمختلفي به اين موضوع پرداخته است، تا جايي که در قرآن کريم، آيات دشمن‏شناسى بيش از آياتالاحكام است و از ميان يكصد و چهارده سوره‏ى قرآن كريم، در آغاز نُه سوره به مسئله دشمن‏شناسى توجّه شده است؛ سوره‏هاى برائت، احزاب، محمّد، ممتحنه، منافقون، معارج، بيّنه، كافرون و مسد.29و از همين رو واژه “عدوّ” و “اعداء” در قرآن حدود28 بار تكرار شده و آيات متعدد، چهره دشمنان اسلام و راههاى مقابله با شيوه‏هاى نفوذ آنان را به خوبى تبيين نموده‏اند اين آموزه‏هاى قرآنى هم دشمنان ما را به ما مى‏شناساند و هم شيوه‏هاى مبارزه با آنان را.
قرآن کريم شش گروه از دشمنان را نام برده است: “شيطان و همراهان او”،”نفس امّاره”،”برخي از همسران و فرزندان”، “کفار و مشرکان”، “برخي از اهل کتاب خصوصاً يهوديان” و “منافقين”، که ما اين شش دشمن را، در يک تقسيم بندي کلّي به سه گروه تقسيم نموده و مورد بررسي قرار خواهيم داد:
1) دشمن ايماني?دروني يا پنهان?
2) دشمن خارجي
3) دشمن داخلي.
2-3-2) اهميّت و ضرورت بحث دشمن شناسي از منظر روايات:
در سيره پيامبر (ص) و ائمه اطهار (ع) نيز به دشمن شناسي توجه بسيار شده است . و در ميان معصومين (ع)، رفتار حضرت علي(ع) با دشمنان از همه درس آموزتر است. علي (ع) با توجه به شرايط زماني و شيوه حکومتش با دشمناني روبه رو بود که پيامبر (ص) و ديگر ائمه (ع) با آن رو به رو نشدند.
2-3-2-1) دشمنشناسي در روايات:
درباره لزوم شناخت دشمن احاديث فراواني از پيامبر اكرم(ص) و ائمه معصومين(عليه السّلام) وجود دارد كه به پاره اي از آنها اشاره ميكنيم:
پيامبر(ص) درباره ضرورت شناخت دشمن ميفرمايد: “أَلا وَ اَن أعقل الناس عبد عَرَفَ رَبَّهُ فَأَطَاعَه وَ عَرَفَ عَدوه فَعَصاه”30
آگاه باشيد، عاقلترين مردم كسي است كه خدايش را بشناسد و از او پيروي كند و دشمن را نيز بشناسد و آنگاه نافرمانيش نمايد.
نکته جالب در اين حديث آن است که از جملهي نمودار يک انسان پيش رو و آگاه را خداشناسي و دشمن شناسي ميداند که نتيجهي خداشناسي تسليم شدن در برابر خدا و پرستش اوست و نتيجهي دشمن شناسي، نافرماني از دشمن است.
2-3-2-2) معرفي دشمن يکي از اهداف اساسي معصومين(ع):
پس از رحلت پيامبر(ص)، اسلام واقعي از مسير اوليهاش منحرف و خلافت از خاندان پيامبر اسلام (ص)گرفته شد، از اين رو، از همان ابتدا، امامان شيعه تلاش خود را صرف شناسايي چهره دشمنان اسلام کردند. حضرت علي(عليه السّلام)، امام حسن(عليه السّلام)، امام حسين(عليهم السّلام) و ديگر ائمه (عليه السّلام) تلاشهاي زيادي در جهت معرفي دشمن به جامعه مسلمين انجام دادند و مهّمترين رمز پيروزي آنها، به ويژه پيروزي نهضت حسيني در اين بود که دشمن را به مردم معرفي کرده بودند.
امام علي (ع) که خود بخش عظيمي از تلاش خويش را در دورهي حکومتش به افشاگري چهرهي دشمنان خود به کار برد در احاديث زيادي به معرفي و شناخت بيشتري پيرامون جايگاه و ضرورت دشمن دشمنشناسي ميپردازد از جمله:
1) امام علي (ع) ميفرمايد: به خدا سوگند! اگر تنها با دشمنان روبرو شوم، در حالى كه آنان تمام روى زمين را پر كرده باشند، نه باكى داشته و نه مى‏هراسم. من به گمراهى آنان و هدايت خود كه بر آن استوارم، آگاهم و از طرف پروردگارم به يقين رسيده‏ام و همانا من براى ملاقات پروردگار مشتاق و به پاداش او اميدوارم. لكن از اين اندوهناكم كه بى‏خردان و تبهكاران اين امّت، حكومت را به دست آورند، آنگاه مال خدا را دست به دست بگردانند و بندگان او را به بردگى كشند، با نيكوكاران در جنگ و با فاسقان همراه باشند، زيرا از آنان كسى در ميان شماست كه شراب نوشيد و حد بر او جارى شد و كسى كه اسلام را نپذيرفت امّا به ناحق بخشش‏هايى به او عطا گرديد. اگراينگونه حوادث نبود شما را بر نمى‏انگيختم و سرزنشتان نمى‏كردم و شما را به گرد آورى تشويق نمى‏كردم و آنگاه كه سرباز مى‏زديد رهاتان مى‏كردم. آيا نمى‏بينيد كه مرزهاى شما را تصرّف كردند؟ و شهرها را گشودند؟ و دستاوردهاى شما را غارت كردند؟ و در ميان شهرهاى شما آتش جنگ را برافروختند؟ براى جهاد با دشمنان كوچ كنيد، خدا شما را رحمت كند، در خانه‏هاى خود نمانيد، كه به ستم گرفتار و به خوارى دچار خواهيد شد و بهره زندگى شما از همه پست‏تر خواهد بود و همانا برادر جنگ، بيدارى و هوشيارى است، هر آن كس كه به خواب رود، دشمن او نخواهد خوابيد! 31
2) همچنين امام ميفرمايد: هر کس نسبت به دشمن خود بخوابد (ونسبت به دشمن بيتفاوت باشد) مکرها و حيلهها بيدارش ميکند.32
3) امام در کلام ديگري لزوم قطع ارتباط با دشمن را اينگونه بيان ميکند:” از دشمنان ِخدا جدايي کنيد و با اوليا خدا پيوند نماييد.33
4) امام درسخن ديگر لزوم آمادگي و قدرت در برابر دشمن را بيان مي کند:” قبل از قدرت، با دشمن جنگ و ستيز منما”.34يعني نخست بايد نيرو تهيه کرد آنگاه جنگيد.
5) امام علي(ع) ميفرمايد:”هيچ دشمني را کوچک مشماريد؛ هرچند، ضعيف و ناتوان باشد زيرا دشمن هميشه در فکر تجاوز است و به همين جهت او را دشمن ناميدند”.35
6) امام عسكري “ع” ميفرمايد: اضعف الأعداء كيدا، من أظهر عداوته: كم‏حيله‏ترين دشمنان آن است كه دشمنى خود را آشكار كند36.
7) الامام الصادق “ع”: ثلاث من علامات المؤمن: علمه باللَّه، و من يحبّ، و من يبغض.
امام صادق “ع”: سه چيز از نشانه‏هاى مؤمن است: علم و يقين او درباره خدا و اينكه چه كس را دوست مى‏دارد و از چه كس بيزار است‏.37

2-3-3) اهميّت و ضرورت بحث دشمن شناسي از منظر عقل:
از محوريترين مسايل دفاعي کشور، دشمن شناسي است. با شناخت دشمن ميتوان احتمال پيروزي و يا شکست را مشخص کرد لذا شناخت دشمن نقش مهم و اساسي در رويارويي انسان با دشمنان دارد، زيرا که، اگر توان انسان در رويارويي بسيار باشد ولي اطلاعات کافي را در دست نداشته باشد شکست خواهد خورد، هر موجود زنده اي دشمن دارد و به ميزان گستردگي وجود خود با دشمن بيشتري رو به رو است. نگاه درس آموز و عبرت پذير هر يک از مسلمانان به ويژه متوليان امور به گذشته تاريخ و نيز حوادث امروز جامعه، بينش و بصيرتي فراهم ميکند تا در کنار سلسله مباحث شايسته اعتقادي، اخلاقي، فقهي و…، برخي از گفتارهاي پويا و بنيادين با جايگاه ويژه در آموزههاي معارف را نيز مطرح کنيم و مخاطبان خود را با ريشههاي حوادث چهارده قرن اخير و شيوههاي دشمنان در تمامي زمانها و وظيفههاي دين باوران در همهي عرصهها آشنا سازيم و راهي روشن برابر آنها بگشاييم. دشمن شناسي گفتاري است از اين دست که پرداخت جامع و عالمانه به آن در اين زمان ضرورتي صد چندان يافته است.
به طور کلّي ضرورت شناخت دشمن از ديدگاه عقل را ميتوان در موارد زير بيان کرد: الف) انحراف خواستههاي به حق فکري انسان: اگر آدمي در تشخيص دوست و دشمن دچار اشتباه شود و دشمن خود را دوست خود کند، خواستههاي اصيل فطري بيپاسخ مانده، بلکه به انحراف و کژروي کشيده ميشوند و بديهي است چنين شخصي دچار چه زيانهاي روحي و رواني خواهد گشت.38
ب) سقوط در رذايل: همانطور که انسان از دوست خود متأثر ميشود و متقابلاً صفات و خصيصههاي او به دوستش سرايت مي کند، دوستي با دشمن يا دشمن را دوست پنداشتن موجب ميشود رذايل و اوصاف زشتي که بر روح و جان دشمن حاکم است در انسان رسوخ کند و به جاي آنکه به درجاتي برتر از فرشتگان صعود کند، به پستترين مرتبهي بهايم نزول يابد، آري شناخت دشمن اصلي بايسته ضروري است.39
ج) آمادگي براي عکس العمل: با شناسايي دشمن ميتوان آمادگي لازم را براي رويارويي با او کسب نمود و به مکر و کيد او آگاه گشت و به مقتضاي حرکت ضد انساني او، واکنش نشان داد.40
د) مصلحت جامعه و دشمنان: شناخت دشمن نه تنها به مصلحت افراد است بلکه به مصلحت جامعه نيز هست و از طرفي دوستي نکردن با دشمنان به معناي طرد آنها از جامعه است و از آنجا که انسان به طور فطري به اجتماع وگروه گرايش دارد، ممکن است مطرود شدن از جامعه، باعث تنبّه آنها گردد و از راه خلاف، کژ انديشي و کج روي بازشان دارد، به اين ترتيب شناخت دشمن هم به مصلحت جامعه است و هم به مصلحت خود آنها، چرا که هدف از شناسايي آنها در نهايت، اصلاح وتربيت ايشان است.41
و همچنين از آنجا که جامعه از افراد و اقوامى تشكيل شده است كه داراى طبايع و افكار مختلف هستند. اگر برخى از آنها بر اساس سنّتى كه حافظ منافعشان باشد به دور يكديگر جمع شوند و اجتماعى را تشكيل دهند به طور طبيعى اجتماع ديگرى عليه منافع آنان تشكيل خواهد شد و ديرى نمى‏پايد كه كارشان به نزاع و درگيرى خواهد كشيد.
از طرفى مى‏بينيم كه در انسان قوايى چون غضب و شدّت وجود دارد كه جز در مواقع دفاع به كار نمى‏آيد و اين خود دليل بر آن است كه وقوع جنگ و درگيرى امرى اجتناب‏ناپذير است.
وجود دشمن توهّم نيست و انسانِ معتقد، با دشمنانى چون شيطان و نفس امّاره در درون و كافران، منافقان و محاربان و …در بيرون مواجه است.
بديهى است كه تنها با يارى از خداوند و با آشنايى بيشتر با كتاب آسمانى قرآن كريم، دشمنان خود و جامعه خود را خواهيم شناخت و با آنها مقابله خواهيم كرد.
يکي از اساسيترين شرايط موفقيّت يک فرد يا جامعه در تمامي عرصههاي شناخت دشمن است. هرگاه آدمي در پهنهي طبيعي دشمن را شناخت و در دفع آن کوشيد، به موفقيّت دست يافته است، ولي همين انسان از دشمن ناشناختهي خود ضربههاي فراواني خورده است. به عنوان نمونه، انسان از زماني که دشمن به نام ميکروب را شناخت، به آساني توانست در پي دفع آن برآيد، اما چون نتوانسته است سرطان را بشناسد، هر روز قربانيهاي فراوان ميدهد.42
در فضاي مسايل سياسي و اجتماعي نيز شناخت دشمن نقش مهم و کليدي دارد. زيرا تا زماني که به طرز تفکر و ميزان توانايي و… دشمن معرفت نباشد هرگز موفقيّتي در کار زار با وي بدست نميآيد . درعرصهي نظامي نيز همچنين است در فضاي معنويّت نيز شناخت دشمن خانهزاد به نام نفس امّاره و همکار خارجياش، شيطان وسوسهگر نيز يک امر ضروري است، بدون شناخت آنها تن دادن به ذلت نفس و سقوط از مقام انسانيّت است.
بنابراين شناخت دشمن و مبارزه با آن از اموري است که تمام عقلا اعم از خداپرست و غيرِ خداپرست در ضرورت آن اتفاق نظر دارند.

2-3-4) اهميّت وضرورت بحث دشمن شناسي در سخن بزرگان:
شناختن دشمن براي اقشار مختلف مردم و مسؤولين و به خصوص جوانان، از همه(چيز)مهمتر است دشمن سعي ميکند خود را دوست جلوه بدهد و شعارهاي ملتها را عوض کند کما اينکه شعار ضديّت با صهيونيسم را در ميان بعضي از دولتمردان عرب، تبديل به يک شعار انحرافي کردند. يکي از کارهايشان تبديل کردن شعارهاست. ملت و دولتي تسليم ميشود که دشمن را درست نشناسد يا دچار فساد و بدبختي باشد، اگر دشمن شناسي باشد آن وقت شعارها، شعار هاي روشن وآگاهانهايي خواهد بود و آنچه که دشمن ميخواهد به فضل پروردگار آنرا درميان ملت ايران به دست نمي آورد.43
بنابراين دشمن شناسي، گفتاري است که پرداخت جامع و عالمانه به آن در اين زمان ضرورتي صد چندان يافته است زيرا که

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه ترس از خدا Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه فعل مضارع، صدور انقلاب