منابع و ماخذ پایان نامه امام صادق، مواد مخدر

دانلود پایان نامه ارشد

اميرمؤمنان علي (عليه‌السّلام) فرمود: كسي كه او را به چيزي كه در او نيست، ثنا گويند، به مسخره‌اش گرفته‌اند.80
ستايش از جهت استحقاق:
ستايش لايق= كسي كه ستايش مي‌شود لياقت و استحقاق آن را دارد.
ستايش نا لايق= كسي كه ستايش مي‌شود مستحق آن نيست.
اندازه‌ي ستايش
ستايش، گاه با گفتاري كوتاه و به اندازة معمول انجام مي‌شود و گاه به درازا كشيده، از اندازه‌ي عادي فراتر مي‌رود كه به آن چاپلوسي گويند، چنان كه اميرمؤمنان علي (عليه‌السّلام) فرمود: كَثْرَه الثَّناءِ مَلَقٌ…81 بنابراين در مدح و ستایش افراد، باید توجه شود که بیش از اندازه لازم ستایش نشود، زیرا آثار سوئی ممکن است در پی داشته باشد، مانند این که در مدح و ستایش ،مرتکب گزافه گویی شده كه در اين صورت ممكن است مخاطب، دچار نخوت و غرور شود. درحديث ديگري حضرت اميرالمؤمنين امام علی(عليه‌السّلام) فرموده اند:
اِذا مَدَحْتَ فَاخْتَصِر     
هرگاه مدح و ستایش[لايق را]، می‌کنی به اختصار این کار را انجام بده». 82

مراء
«مراء در لغت به معناي پيكار كردن و جنگيدن و نزد دانشمندان اخلاق عبارت است از: خرده‌گيري و اشكال گرفتن از كلام ديگران، براي اين كه نقص كلام آن‌ها آشكار شود. مراء با انگيزه‌ی برتري جويي و خودنمايي علمي پديد مي‌آيد به اين معنا كه فرد در گفت و گو با ديگري، به ايراد و اعتراض بر سخنان او مي‌‌پردازد تا هوش و دقّت و زيركي خويش را نشان دهد»(تهراني، 1384، ص166).
رسول اكرم(صلّي‌الله‌عليه‌و‌آله‌و‌سلّم) مي‌فرمايد:
«اُورَعُ‍‍ النّاسِ مَنْ تَرَكَ الْمِراء وَ اِنْ كانَ مُحِقاً.
پرهيزكارترين مردم كسي است كه مراء را ترك كند، اگرچه حق با او باشد».83

مزاح
«مزاح ‌و كلماتي چون مداعبه، مفاكهه، مطايبه، به معناي شوخي، بذله‌گويي، خوش‌زباني و خوشمزگي»(دهخدا، 1342، ص 18314) هستند.
«انسان در انجام هر رفتار ارادي، انگيزه و هدفي را پي مي‌گيرد. هدف و انگيزه‌ی مزاح به دو نوع، قابل تقسيم است: الف- هدف حق ب- هدف باطل
الف- هدف حق
1ـ جرأت دادن به مخاطب، براي پرسش يا بيان مطلب: آدمي زماني كه در برابر بزرگي قرار مي‌گيرد، چه بسا از بيان مطلب خويش يا پرسش از نادانسته‌هايش احساس ناتواني كند، و هيبت و شكوه آن بزرگ، او را به سكوت وا دارد. در اين حال، اگر آن بزرگ براي رفع اين احساس، شوخي كند، هدف درستي را دنبال كرده است.
2ـ زدودن اندوه: گاه بذله‌گويي براي زدودن غبار غم و اندوه از دل شخص غمگيني است كه اين انگيزه نيز از اهداف نيك به شمار مي‌رود.
3ـ سرعت ‌و كيفيّت آموزش: آموزش مطالب دشوار و سنگين در قالب شوخي و بذله‌گويي، موجب درك بهتر و سريع‌تر خواهد بود.
4ـ رفع خستگي و كسالت: گاه هدف از مزاح، ايجاد نشاط در مخاطب و رفع خستگي از اوست .
5ـ يادآوري: گاه مزاح براي يادآوري نكته‌اي است كه مورد غفلت و فراموشي قرار گرفته است.
ب- هدف باطل
1ـ طمع مال ومقام: در اين حال، شخص مي‌كوشد با خوشمزگي نزد صاحب مال يا مقام، خود را به او نزديك كرده تا به وسيلة او، مال يا مقامي دست يابد.
2ـ كينه و دشمني: گاه هدف از شوخي، ابزار كينه‌اي است كه شخص به صورت عادي و با حال جّدي نمي‌تواند آن را بيان كند، در نتيجه مي‌كوشد آن را در قالب شوخي نشان دهد.
3ـ لهوولعب: بازي و سرگرمي غافل كننده، چه‌بسا انسان را به شوخي وا دارد»(تهراني،1384 ،صص 237ـ240).

مكر و حيله‌بازي
مكر در لغت به معني «بدسگاليدن و فريفتن، خدعه كردن»(دهخدا، 1334، ص 989) و حيله باز به معني «چاره‌گر، مكار، فريبنده، محيل»(معين،1342 ،ص 1382) است.
«مراد از آن جستن راههاي پنهان است از براي اذيت رساندن به مردمان و به كار بردن آن را تلبيس و غش و غدر و خيانت گويند»(نراقي، بي‌تا، ص 116).
رسول اكرم(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله‌وسلّم) فرمودند:
«از ما نيست هر كه مكر كند با مسلمي».84

منّت
«منّت يعني اينكه نيكويي را كه دربارة كسي كرده‌اند به رخ او كشيدن، احسان، نيكويي»(معين، 1342، ص 4378) است.
«منّت نهادن اين است كه هنگامي به نيازمندي احساني نمود، زبان به اظهار آن گشوده و آن را نقل كند و از اين راه از او چشم داشت، ثنا وتعظيم و فرمانبرداري داشته باشد»(نراقي، بي‌تا،ص309).85
خداوند سبحان مي‌فرمايد:
«يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا لاتُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَّنِ وَالْاَذي
اي مؤمنان باطل مسازيد صدقات خود را به منّت نهادن و آزار دادن»86.
پيامبر اكرم(صلّي‌الله‌عليه‌و‌آله‌و‌سلّم) مي‌فرمايند:
«كسي كه به برادر مؤمن خود نيكي كند و بر او منّت نهد خداي تعالي عمل او را از درجه‌ي اعتبار ساقط سازد و او را بر گناه خود بگيرد و سعي او را نپذيرد».

مهمان‌نوازي و ضيافت
«مهمان‌نوازي به معني تفقد و پذيرايي مهمانان»(معين، 1342، ص4474) است.
«ضيف به معني ميل است و علت ناميدن مهمان به ضيف آن است كه به طرف ميزبان ميل مي‌كند و به منزل او وارد مي‌شود»(امين‌نژاد، 1387).
اهميت و احترام ميهمان به اندازه‌اي است كه در اسلام به عنوان يك هديه آسماني تلقي شده، رسول خدا مي‌فرمايد:
«اِذَا اَرَادَ الله بِقُومٍ خَيْراً اَهْدي اِلَيْهِمْ هَديَه، قَالُوا: وَ مَا تِلْكَ الْهَديَه؟ قَالَ: الضَّيف، يَنْزِلُ بِرِزْقِه، وَ يَرْتَحِلُ بِذُنُوبِ اَهْل الْبَيْت؛87 هنگامي كه خداوند اراده كند نسبت به جمعيتي نيكي نمايد هديه گرانبهايي براي آنها مي‌فرستد.عرض كردند اي پيامبر خدا چه هديه‌اي؟ فرمود: ميهمان، با روزي خويش وارد مي‌شود، و گناهان خانواده را با خود مي‌برد».
هم‌چنين امام صادق(عليه‌السّلام) مي‌فرمايد: «لاتَقُل لِاَخيكَ اِذا دَخَلَ عَلَيكَ اَكَلتَ الْيَوم شَيئا؟ وَلكنَ قَرِّبْ اِلَيْهِ ما عِندَكَ، فَاِنَّ الْجَوادِ كُلُّ الْجَوادَ مَنْ بَذَلَ ما عِنْدَه، هنگامي كه برادرت بر تو وارد شود از او سؤال نكن آيا امروز غذا خورده‌اي يا نه؟ آنچه داري براي او حاضر كن، چرا كه سخاوتمند واقعي كسي است كه از بذل آنچه حاضر دارد مضايقه نكند».88

نقل‌گناه
«مثل معروفي است كه مي‌گويد: وَصْفُ الْعِيْش نِصْفُ الْعِيْش ، وصف لذت نيمي از لذت است.
فرو رفتن در باطل يا نقل گناه، نقل رفتار ناشايستي است كه خودفرديا ديگري انجام داده است، به شرط آن كه اين كار فقط براي سرگرمي انجام شود و نيازي مشروع و عقلاني به آن نباشد… آنگاه كه كسي گناه خود يا دیگري را جهت گرم كردن مجلس دوستانه و لذت بردن از آن، با آب و تاب نقل كند، به اين رذيله اخلاقي گرفتار شده است»89(تهراني، 1384، ص 278).

وسوسه
«وسوسه در لغت به معني امري بي‌نفع يا مضرّ كه نفس شخص يا شيطان در ضمير كسي ايجاد كند، نيروي دروني محرك انسان ببدي»(معين،1342 ،ص5028)است.
«در علم اخلاق به افكار محركه بر عمل شرّ و افكار ردّيه را وسوسه گويند»(نراقي، بي‌تا، ص92).
«وسوسه‌هاي شيطان معمولاً به اين صورت است كه انسان را قدم به قدم و به صورت تدريجي در پشت سر خود به سوي پرتگاه مي‌كشاند، اين موضوع منحصر به شيطان اصلي نيست، تمام دستگاههاي شيطاني و آلوده براي پياده كردن نقشه‌هاي شوم خود از همين روش خطوات(گام به گام) استفاده مي‌كنند، لذا خداوند متعال در قرآن كريم مي‌فرمايد:
لا تَتَّبعوُا خُطُوات الشَيطان
از گامهاي شيطان پيروي نكنيد.90
بنابراين انحرافها و تبه‌كاريها غالباً بطور تدريجي در انسان نفوذ مي‌كند، نه به صورت دفعي و فوري»(مكارم، 1384، صص 313ـ312).
وظيفه شناسي
«انسان با ايمان بايد در حد توان و با زيركي خاص خود بكوشد تا جهت و موضوع بحث را در مجالس گناه عوض كند و موضوع ديگري را كه جنبه گناه نداشته باشد مطرح نمايد ودرغيراين صورت بايد آنجا را ترك نمايد»(امين،1370،ص211).
«همچنين گناهاني مثل غيبت يا تهمت اگربه شكل ناخواسته‌اي به گوش او رسيد بايد در«ردّ غيبت» بكوشد… تا غيبت شده از اصل عيب مبرا شود»(تهراني، 1384، ص 149).

وفاي به عهد
«وفا كردن به معني بجا آوردن وعده و عهد و اجراي شرايط دوستي و محبّت است وفاي به عهد وپيمان از اساسي‌ترين شرايط زندگي دسته‌جمعي است و بدون آن هيچ‌گونه همكاري اجتماعي ممكن نيست، و بشر با از دست دادن آن زندگي اجتماعي و اثرات آن را عملاَ از دست خواهد داد، در منابع اسلامي تأكيد فوق‌العاده‌اي روي مسأله وفاي به عهد و ايستادگي در برابر سوگندها شده است و شكستن آن از گناهان كبيره محسوب مي‌شود»(مكارم ،1384، ص231).
در حديثي از امام صادق(عليه السّلام) مي‌خوانيم: « …فَمَنْ اَخْلَفَ فَبِخَلْفِ الله بَدأ وَ لِمَقْتِه تَعْرِضُ، وَ ذَلِكَ قُوْلِهِ، يَا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ِلمَ تَقُولُونَ مَا لا تَفْعَلُون»91… و هر كس خلف وعده كند با خدا مخالفت كرده، و خويش را در معرض خشم او قرار داده، و اين همان است كه قرآن مي‌گويد:«يَا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ِلمَ تَقُولُونَ مَا لا تَفْعَلُون»92.

هوي‌پرستي
مكارم شيرازي(1384) مي‌گويد: «در وجود انسان، غرائز واميال گوناگون است كه همه‌ی آن‌ها براي ادامه حيات او ضرورت دارد خشم و غضب، علاقه به خويشتن، علاقه به مال و زندگي و امثال اين‌ها؛ امّا مهم اين است كه گاه اينها از حد تجاوز مي‌كنند و پا را از گلیم فراتر مي‌نهند و از صورت يك ابزار مطيع در دست عقل در مي‌آيند و بناي طغيان و ياغي‌گري مي‌گذارند، عقل را زنداني كرده و بر كل وجود انسان حاكم مي‌شوند و زمام اختيار او را در دست مي‌گيرند. اين همان چيزي است كه از آن به هوي‌پرستي تعبير مي‌كنند كه از تمام انواع بت‌پرستي خطرناك‌تر است بلكه بت‌پرستي نيز از آن ريشه مي‌گيرد. در قرآن مي‌خوانيم اگر نظام آسمان و زمين بر محور هوي و هوس مردم بگرددفساد سرتاسر پهنه‌ی هستي را خواهد گرفت «وَ لَو اِتَّبِعَ الْحَقّ اَهْوائَهُمْ لَفَسَدَتِ الْسَمَاوَاتِ وَالْأرْض وَ مَنْ فيهِنَّ»93 اگر حق از هوي و هوس آن‌ها پيروي‌ كند آسمان‌ها و زمين و تمام كساني كه درآن‌ها هستند فاسد مي‌شوند. طبع هوا پرست هميشه گرفتار افراط است. شايد يك دليلش اين باشد كه طبع آدمي در لذت‌هاي مادي هميشه رو به افزون طلبي مي‌رود كسي كه ديروز ازفلان مقدار مواد مخدر نشئه مي‌شد امروز با آن مقدار نشئه نمي‌شود و بايد تدريجاً بر مقدار آن بيفزايد به همين ترتيب در همة شاخه‌هاي هوي و هوس، دائماً رو به افراط گام برمي‌دارد تا خود را هلاك و نابود كند»(ص245).

يتيم‌نوازي
«نيازمندي كودك يتيم، منحصربه خوراك و پوشاك نيست، بلكه پاسخ گفتن به عواطف و احساسات قلبي او مهم‌تر است و در آينده او فوق‌العاده مؤثر مي‌باشد زير طفل يتيم بسان ديگران، انسان است و بايد از نظر نيازهاي عاطفي نيز تغذيه شود، بايد از محبت‌ها و نوازش‌هاي يك كودك كه در دامان پدرومادر است بهره‌مند گردد يعني علاوه بر مراقبت‌هاي جسمي از نظر تمايلات رواني نيز اشباع شود و گرنه كودكي سنگدل، شكست خورده، فاقد شخصيت و خطرناك به عمل خواهد آمد»(مكارم شيرازي،1384، ص245).
اهميت اين موضوع آن قدر زياد است كه اميرمؤمنان(عليه‌السّلام) در وصيت‌نامه معروفش توجه به يتيمان را در كنار توجه به نماز و قرآن قرار داده، مي‌فرمايد: «الله الله فِي الْاَيْتَامِ فَلاتَعْبُوا اَفْوَاهَهُم وَ لايُضَيِعُوا بِحَضْرَتِكُمْ؛ خدا را خدا را دربارة يتيمان، آن‌ها را گاهي سير و گاهي گرسنه نگذاريد، و نكند با حضور شما ضايع شوند».94

يأس
«يأس از رحمت خدا و نااميدي از برآورده شدن خواسته‌ها و نيازها بحران مي‌آفريند، زيرا شيطان در جستجوي انسان‌هايي است كه از درگاه خداوند متعال قطع اميد كرده و بي‌پناه شده‌اند»(علوی، 1388،ص152).
خداوندمتعال در آيه 87 سوره‌ي يوسف نوميدي ازرحمت خداوند را فقط شايسته كافران مي‌داند و مي‌فرمايد:«تنها گروه كافران؛ از رحمت خدا مأيوس مي‌شوند».
فقيهي رضايي(1384) در شرح اين آيه آورده است: «پس از شرك و كفر به خدا كه بزرگ‌ترين گناه است، نوميدي از رحمت خدا در امان دانستن خويش از عذاب

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه امام صادق Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه گناهان کبیره، رادیو و تلویزیون، اسلام و ایران