منابع و ماخذ پایان نامه افغانستان، توسعه کشت، زبان فرانسه، باستان شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

اساس نوع پوست دانه، درصد روغن دانه گلرنگ بین 20 تا 45 درصد متغیر می باشد. وجود مقادیر زیاد اسید چرب غیر اشباع لینولئیک در روغن دانه باعث کاهش کلسترول خون می شود. همچنین از این روغن برای تهیه انواع مارگارین و سالاد نیز استفاده می شود. در بسیاری از کشورها نه به دلیل استفاده از رنگ آن، بلکه به خاطر یک منبع بسیار مهم روغن، این گیاه مورد توجه قرار گرفته است، چون دانه های گلرنگ حاوی 35 تا 50 درصد روغن، 15 تا 20 درصد پروتئین و 35 تا 45 درصد پوست می باشند (Rahamatalla et al., 2001). روغن استاندارد گلرنگ حاوی حدود 8-6 درصد اسید پالمیتیک، 3-2 درصد اسید استئاریک، 20-16 درصد اسید اولئیک و 75-71 درصد اسید لینولئیک می باشد (Velasco and Fernandez, 2001). این گیاه به راحتی می تواند در مناطقی که دما پایین و خاک هایی با حاصلخیزی کم دارند، رشد و نمو موفقی داشته باشد (Koutroubas and Papadis, 2004). موفقیت در تولید گلرنگ در مناطق جدید بستگی زیادی به اصلاح و بهبود بیشتر عملکرد دانه و روغن دارد. عملکرد دانهی یک رقم گلرنگ ممکن است در مناطق مختلف، متفاوت باشد، زیرا عواملی چون نور، آب، بارندگی، دما، رطوبت محیطی و رقابت در جذب مواد غذایی متفاوت خواهد بود (Koutroubas and Papadis, 2004). عملكرد گلرنگ را تابعي از تعداد بوته در واحد سطح، تعداد غوزه در بوته، تعداد دانه در غوزه و وزن دانه ها ذكر كردند (Yoguoy et al., 1993). در گزارشی از کانادا، مراحل نمو گلرنگ را شامل سبز شدن، روزت، طویل شدن ساقه، تشکیل ساقه های جانبی، گلدهی و رسیدگی تقسیم کردند. در گزارش ایشان، در تاریخ کاشت حدود اواسط اردیبهشت مرحله جوانه زنی 2 تا 3 هفته، گلدهی12 تا 15 هفته و رسیدگی فیزیولوژیکی 20 هفته طول می کشد (Mundel et al., 1992).
گلرنگ به عنوان یک گیاه بومی کشور ایران، با ویژگی تحمل نسبتاً بالایی که به شوری و خشکی از خود نشان می دهد و همچنین به دلیل بالا بودن کیفیت روغن آن، می تواند نقش مهمی در گسترش سطح زیر کشت گیاهان روغنی در کشور داشته باشد. دسترسی به ارقام متحمل به خشکی می تواند توسعه کشت این گیاه را در شرایط اقلیمی خشک، فراهم سازد (Forozan, 1997). تنش خشکی در گلرنگ در مرحله رشد رویشی از طریق کاهش شاخص سطح برگ باعث کاهش تولید ماده خشک و کاهش عملکرد گیاه می شود. این گیاه در مرحله رویشی نسبت به مراحل بعدی رشد، نسبت به کمبود آب متحمل تر است و عدم آبیاری در این مرحله باعث گسترش سیستم ریشه ای گیاه و افزایش تحمل گیاه نسبت به شرایط گرم و خشک در مراحل بعدی می شود، بنابراین توصیه می شود که پس از جوانه زنی و استقرار گیاه یک دوره خشکی کوتاه مدت به گیاه داده شود (خواجه پور، 1383).
در بعضي مناطق مزرعه گلرنگ توسط گوسفند چرانيده مي شود. بوته هاي سبز در حال رشد و شاخ و برگ گياه بعد از برداشت، گاهي اوقات به منظور تعليف دام استفاده مي شود. دام ها و به ويژه گوسفند اشتها و رغبت زيادي به خوردن کاه و کلش گلرنگ نشان مي دهند (Knowles, 1979). در برخي منابع از ارقام بي خار و گل قرمز گلرنگ به عنوان گياه زينتي نيز نام برده شده است (Pascaal.Villalobos and Alburquerue, 2000). متوسط عملکرد گلرنگ در سطح جهاني در حدود 2 تن در هکتار گزارش شده است. گلرنگ در کشورهاي مختلف داراي نام ها و اسامي مختلفي است. در زبان انگليسي به اين گياه Safflower و در زبان فرانسه Carthame و در زبان عربي به اين گياه قرطوم، کرتوم و عصفر اطلاق مي گردد (Able, 1972). در ايران به آن گلرنگ،گلبرآفتاب و در مناطق متعدد اسامي ديگري همچون کوشه، کافشه، کاژيره، کاجيره و گل زرد نيز به آن اطلاق مي شود، به دليل قيمت ارزان و قابليت جايگزيني اين گياه با زعفران تحت عناوين زعفران دروغين، زعفران کنگره و زعفران رنگرزي نيز معروف است. کشت و کار گلرنگ در ايران از ديرباز جهت استفاده از رنگ آن در صنايع قالي بافي، تزئين نان و غيره به صورت محدود معمول بوده، ولي به دليل نبودن ارقام با عملکرد بالا، طولاني بودن فصل رشد و وجود آفات و بيماري ها هيچ گاه سطح زيرکشت قابل توجهي نداشته است و بيشتر در حواشي مزارع کشاورزان جهت مصارف شخصي کشت مي گرديده است. در ايران کشت و کار گلرنگ تحت عنوان يک گياه روغني از سال 1336 شروع شد و پس از سال 1353 سطح زير کشت اين گياه بسيار محدود گرديد. از جمله عوامل کاهش سطح زير کشت گلرنگ در ايران طي سالهاي گذشته محدود شدن عملکرد دانه توسط عواملي همچون آفات، بيماري ها، علف هاي هرز و در دسترس نبودن ارقام مناسب واطلاعات کافي در زمينه زراعت اين گياه بوده است (زینلی، 1378). ولي دوباره از ابتداي سال 1370 فعاليت هايي به منظور توسعه کشت و کار گلرنگ صورت گرفته است به طوري که درسال 1375، 115 تن محصول از کشاورزان خريداري شد (زینلی، 1378). متوسط دانه گلرنگ در ايران حدود 700 کيلوگرم درهکتار برآورد گرديده که از متوسط عملکرد جهاني گلرنگ (حدود 2 تن در هکتار) خيلي کمتر است. يکي از امتيازات ارزشمند گياه گلرنگ در ايران بومي بودن و سازگاري گياه است. بنابراين شايسته است که مطالعات بيشتري براي شناخت اين گياه و استعدادهاي آن انجام گردد (زینلی، 1378). بر اساس آزمايش ها و بررسي هاي انجام شده گلرنگ توان توليد بيش از4 تن دانه درهکتار را دارد و حتي در بعضي کشت هاي آزمايشي بيش از 5/4 تن دانه از آن برداشت شده است. در هر حال عملکرد دانه بالاتر از2 تن در هکتار مطلوب است (زند، 1374).
مهم ترين مراکز تحقيقاتي در زمينه اصلاح گياه گلرنگ در کشورهاي هندوستان، مکزيک، ايلات متحده، چين، کانادا و استراليا مستقر است. گلرنگ به طور گسترده در هند، خاور نزديک و چين کشت مي شود. در دهه هاي اخير کشت اين گياه در کشورهاي آمريکاي جنوبي و استراليا نيز متداول گرديده است. در حال حاضر اين گياه در بيش از 60 کشور جهان و عمدتاً در کشورهاي هند، مکزيک، ايالات متحده آمريکا، اتيوپي، اسپانيا و استراليا مورد کشت و زرع قرار مي گيرد (Dajue, 1999).

1-3: مشخصات گیاه شناسی:
گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) از خانواده Compositeae است. جنس Carthamus حدود 25 گونهی مهم دارد که بسياري از آنها بومي منطقهی مديترانه هستند (احمدی و امیدی، 1380). در زمينهی مبدأ گلرنگ اتفاق نظر وجود ندارد و به عقيدهی واويلوف گونهی زراعي گلرنگ (Carthamus tinctorius L) به همراه دو گونه (C.palaestinus L, C.oxyacanth L) در يک گروه جاي دارند. هر سه گونه يکساله، قابل تلاقي با يکديگر بوده و12 جفت کروموزوم دارند (احمدی، 1371). وي سه ناحيه را به عنوان مبدأ، براي گونهی زراعي گلرنگ پيشنهادکرده است که اولي در هند، دومي در افغانستان وسومي در اتيوپي قرار دارد (Knowles, 1979). نولز (Knowles, 1980) پيشنهاد کرد که براي سهولت کار بهتر است به چندين مرکز کشت و مصرف گلرنگ در دنياي قديم اشاره نمود. اين نه مراکز مبدأ هستند و نه مراکز تنوع و در واقع کاربرد واژهی مراکز متشابه مناسب تر مي باشد. نولز اين مراکز را در 7 گروه قرار داده که عبارتند از:
الف) خاور دور : چين، ژاپن و کره
ب) هند – پاکستان و بنگلادش
ج) خاورميانه : افغانستان، ايران تا ترکيه، بخش هاي جنوبي اتحاد جماهير شوروي سابق تا اقيانوس هند.
د) مصر: کناره رودنيل در شمال سودان، جنوب مصر.
ﻫ ) سودان : کناره هاي رود نيل در شمال سودان ، جنوب مصر
و) اتيوپي
ز) اروپا: اسپانيا، پرتغال، فرانسه، روماني، مغرب (مراکش) و الجزاير
بر اساس تقسيم بندي فوق ايران در مرکزخاورميانه قرار مي گيرد (Knowles, 1979).
در پاکستان و افغانستان و ساير کشورهاي خاورميانه، کشت گلرنگ محدود و اکثراً براي استخراج رنگ از گل هاي آن کشت مي شود. در بعضي از مناطق پاکستان، گلرنگ به مصرف علوفه مي رسد. ژاپن سطح کمي از اراضي خود را به زراعت گلرنگ اختصاص داده و در جنوب فرانسه گلرنگ از سال 1943 به عنوان يک گياه زراعي مورد توجه قرار گرفت، اما توليد آن در سال 1949 به دليل خسارت لارو مگس گلرنگ به طور کلي متوقف گرديد (Dajue, 1999). ظهور ارقام پر محصول با محتواي روغن بالا که بعد از جنگ جهاني دوم اصلاح شدند، باعث شد که سطح زير کشت گلرنگ در جهان افزايش يابد (Salankhe and Kesai, 1986). مطالعات باستان شناسی مشخص کرده که مصریان باستان از 4000 سال پيش این گیاه را شناسایی کرده اند و در مصر کشت مي شده و از آن به منظور استفاده از رنگ، روغن گیاهی و مصارف دارویی سود می جسته اند. اين محصول احتمالاً از ناحيهی فرات به مصر برده شده، اما روغن کشي واستفاده از روغن آن بعدها درآنجا متداول شده است. دسته اي از گل هاي مجزاي گلرنگ که در ميان پاکتي از برگ هاي بيد بود با جسد موميايي آمنوفيس اول از سلسله هجدهم (1600 قبل از ميلاد) کشف شد. بنا بر نوشته پليني(قرن اول پس از ميلاد) روغن گلرنگ در مصر به عنوان جانشيني ملايم تر، به جاي روغن کرچک استفاده مي شد، اما مصرف خوراکي نداشت و در آن زمان براي روميان شناخته شده نبود (Ashri et al., 1974). ابن ماسريه (1000 ميلادي) که در بغداد زندگي مي کرد، کتابي بزرگ درباره علم طب عرب ها و يونانيان معاصر خويش نوشت. وي که اين گياه را سنيسوس مي ناميد، اشاره مي نمايد که در خاورميانه به صورت خودرو و اهلي رشد مي کند و واريته بزرگ دانه سفيد آن ارزشمندترين واريته هاي آن است.
احتمالا اين گياه در قرن سوم از چين به ژاپن رفت، اما به مقدار کمي کشت شد و تا قرن بيستم گلرنگ درمصارف غذايي ژاپن استفاده نمي شد. اما اکنون يک قلم وارداتي عمده در اين کشور است. در رابطه با موارد استفاده از گياه گلرنگ بايد به اين نکته توجه نمود که اين گياه داراي موارد مصرف گوناگون مي باشد و همان گونه که ذکر شد گشت گلرنگ در قديم بيشتر به دليل تهيه رنگ از گل آن بوده است. از گلچه هاي اين گياه دو ماده رنگي به دست مي آيد که عبارتند از:
کارتاميدين که زرد رنگ بوده و رنگ آن نامرغوب و در آب محلول است و کارتامين که به رنگ قرمز پرتقالي است و محلول در قليا بوده که همان رنگ هاي اصلي مورد استفاده مي باشند و پس از استخراج در رنگرزي البسه و رنگ هاي خوراکي از آنها استفاده مي شود (ناصری، 1370؛ Heaton and Knowles, 1980 ; Knowles, 1979 ; Saite and Miyakawa, 1994). در قديم قالي بافان ايراني براي رنگ آميزي نخ از گلرنگ استفاده مي نمودند و ليکن امروزه با معرفي رنگ هاي مصنوعي ارزان قيمت، کمتر از گلرنگ جهت تهيهی رنگ استفاده مي شود. همچنين از گل هاي لوله اي شکل اين گياه به عنوان جانشين زعفران براي رنگ برنج، سوپ وسس هاي معمولي نيز استفاده مي شود (ناصری، 1370).
گل هاي آن به رنگ هاي زرد و قرمز و بذرهاي آن شبيه به بذرهاي کوچک آفتابگردان است (ناصری، 1370). ساقهی اصلي در گلرنگ، ايستاده، خشن و چوبي شده، استوانه اي و داراي خطوط باريک طولي، توپر و کرک دار يا بدون کرک و در منطقه يقه تا حدودي ضخيم مي باشد و با افزايش شاخه دهي نازک تر شده و در زمان رسيدگي ترد و شکننده است. رنگ ساقه از خاکستري روشن تا سفيد و يا مايل به زرد بوده (Esendal et al., 1992; Martin and Leonard, 1967) قطر ساقه آن 12-3 ميلي متر متغير بوده و با عملکرد دانه همبستگي دارد (فروزان، 1378). ارتفاع ساقهی گياه تابعي از رقم، خصوصيات اقليمي منطقه و روش کشت مي باشد. زاويهی شاخه ها با ساقه در ارقام مختلف معمولاً بين 60-20 درجه (پراکنده) و در بعضي، زاويهی فوق به بيش از 90 درجه (خوابيده) مي رسد. به طوري که اين زاويه تابعي از عوامل محيطي و ژنتيکي است (فروزان، 1378).
ساقه هاي گلرنگ پيش از مرحلهی طويل شدن داراي مرحله اي از رشد به صورت روزت مي باشند که اين حالت يکي از مشخصات اغلب گياهان خانواده کاسني است (Arnon, 1982). به طورکلي هنگامي که ارتفاع ساقه به 40-20 سانتي متر مي رسد، شاخه هاي فرعي از آن منشعب مي شوند (خواجه پور، 1370؛ Arnon, 1982 ; Dedio, 1985). ارتفاع نهايي ساقه توسط عوامل ژنتيکي ومحيطي مثل آب و هواي منطقه، تراکم بوته، تاريخ کاشت، حاصلخيزي، شوري و رطوبت خاک کنترل مي شود (Knowles, 1980). برگ ها در گلرنگ قلبي

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه بهبود عملکرد، شرایط آب و هوایی، اثر سرمازدگی، جبران خسارت Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه طول فصل رشد