منابع و ماخذ پایان نامه اخوان المسلمین، حزب دموکرات، اقتدارگرایی

دانلود پایان نامه ارشد

بالا گرفتن موج انتقادات از انعقاد پیمان مصر و انگلیس- که به موجب آن بریتانیا در صورتی نیروهای خود را از مصر خارج‌ می‌کرد که تسهیلات و پایگاه‌های نظامی لازم را در حوزه کانال سوئز به دست آورد – و مساله سودان، روابط اخوان المسلمین با ناصر رو به وخامت نهاد.
وقتی مذاکرات ملی شدن کانال سوئز به جایی نرسید و از تلاش گروه اخوان المسلمین نتیجه ای حاصل نشد، تصمیم گرفتند ناصر را ترور کنند. محمد عبداللطیف به سوی عبدالناصر تیراندازی کرد، اما تیرش به خطا رفت . سران اخوان المسلمین خیلی تلاش کردند که ثابت کنند محمود عبداللطیف عضو تشکیلات اخوان نیست تا خشم دولت متوجه آنها نشود، اما سودی نداشت. شش نفر از سران اخوان المسلمین دستگیر و اعدام شدند.(روحاني،1376،84)پس از این حادثه فعالیت‌های اخوان المسلمین به صورت مخفیانه ادامه پیدا کرد.
در اوایل دهۀ 1960.م که ناصریسم گرفتار جدایی سوریه از جمهوری متحدۀ عربی، جنگ یمن و مشکلات اقتصادی شد، مرحلۀ ظهور مجدد اخوان در1964.م فرارسید. در آن سال، ناصر اخوان را آزاد کرد تا بتواند به رویارویی با کمونیست‌ها بپردازد. اما، اخوان یک بار دیگر گرفتار توطئه علیه رژیم شد. توطئه در اواسط سال 1965.م توسط نیروهای امنیتی برملا و دستگیری های گسترده آغاز شد)دكمجيان،1390،544)
پس از شکست ناصر در جنگ شش روزه مصر و اسرائیل به سال 1967.م دولت فشارهای خود را بر اخوان المسلمین کاهش داد چنانکه دولت مصر در آوریل1968.م 200 تن از رهبران و اعضای فعال اخوان را از زندان آزاد کرد.
اخوان خلأ سیاسی و ایدئولوژیک پس از جنگ 1967.م را فرصت مناسبی برای تجدید حیات خود یافت و به گسترش فعالیت خود در میان اقشار مختلف به ویژه دانشجویان روی آورد. این در حالی بود که گروه‌های اسلام گرای جدیدی در میان جوانان و دانشگاهیان در حال شکل گیری بود، مانند: جماعات الاسلامیه، جماعت المسلمین یا التکفیر و الهجره.(كديور1383،84) البته این گروه ها با اخوان المسلمین در ارتباط بودند.در واقع سید قطب به عنوان یک نظريه پرداز مبارز و افراط گرای اخوان المسلمین، حلقه ارتباطی غیر قابل انکار میان اخوان المسلمین از یک طرف و سازمان آزادی بخش اسلامی، التکفیرو الهجره و سازمان الجهاد، از سوی دیگر است. (دكمجيان1390،165)
در این اوضاع و احوال مرگ ناصر موجب شد که جنبش اخوان وارد مرحله ی جدیدی در دوره ی زمامداری جمال عبدالناصر شود.

3-8-3 اخوان المسلمین در دوره سادات
با روی کار آمدن سادات در سال1971، حکومت اقتدارگرای پوپولیستی ناصر جای خود را به حکومت کمتر ایدئولوژیک و در نوسان بین اقتدارگرایی و دموکراسی اولیه داد و یک نظام چندحزبی با فرصت‌های رقابتی محدود ایجاد کرد.(سردارنيا،1389،112)
سادات در دهه 1970به منظور تشویق بخش خصوصی سیاست انفتاح و درهای باز اقتصادی را در پیش گرفت که با نوعی آزادسازی سیاسی اولیه نیز همراه شد.
سیاست درهای باز موجب شد شکاف بین طبقات مختلف مردم مصر بیشتر شود و طبقه‌های متوسط و ضعیف از بین بروند . فرسایش تدریجی شرایط طبقه متوسط، همیشه زمینه‌های مناسبی برای بهره برداری نیروهای چپ در کشور بوده اند. در این اوضاع سادات تصمیم گرفت از مذهب و به ویژه اخوان المسلمین به عنوان حربه ای علیه جاه طلبی‌های چپی‌ها و تلاش‌های شان برای بهره برداری از شرایط موجود استفاده کند.(روحاني،1376،74)
سیاست درهاي باز سادات با هدف تشویق بخش خصوصی ) با نوعی آزادسازی سیاسی اولیه در عرصه ی سیاسی همراه شد(سردارنيا1390،112-111)
در این شرایط که راه جهت فعالیت مجدد اخوان هموار گردید، الهضیبی چشم از جهان فرو بست(1973)و عمر تلمسانی با اکثریت آراء به “مرشدالعام” ی اخوان انتخاب شد.اخوان تحت رهبری او فعالیت نوین را آغاز کرد. (نقوي،1361،279)
اخوان المسلمین در پارلمان مصر پیشنهاداتی برای وضع قوانین مطرح کرد اما به دلیل عدم همراهی کنگره در اعمال پیشنهادات، اخوان و حامیانش دریافتند که توسل به کنگره بیهوده است و تصمیم گرفتند به وسایل ارتباط جمعی برای اعمال نفوذ بر سیاست عمومی کشور مصر در دوران سادات، روی آورند.در این راه اخوان المسلمین نشریه الدعوه را به عنوان یک نشریه ماهانه برای نشر اخبار و عقایدشان منشر کردند.
بنابراین بین سال‌های 1970تا 1978.م روابط اخوان المسلمین با سادات مسالمت آمیز بود. اما این رابطه بدون تنش نیز پس از مدتی دچار مشکل شد.
از اوایل سال 1977در اعتراض به حذف یارانه‌های دولتی بر کالاهای اساسی، شورش‌های خیابانی در قاهره و چند شهر دیگر مصر شروع شده و گسترش یافت. هم زمان با نزدیک شدن به اسرائیل نیز، سازمان‌های اسلام گرا فعال تر و ناراضی تر شدند. رژیم به سرکوب بیشتر روی آورد.(Anderson.et.al, 2001: 91-90).
بنابراین روابط بین سادات و اخوان المسلمین تغییر کرده و وارد مرحله کاملاً جدیدی شد.(آقايي و صفوي1365،142)
ابعاد اين اختلافات به شرح ذيل بود:
1- مخالفت دولت با صدور مجوز تشکیل حزب برای اخوان المسلمین و عدم وجود فضای باز سیاسی؛
2- انتقاد اخوان المسلمین از سیاست اقتصادی درهای باز.
3- بیانات خصمانه سادات در مقابل انقلاب ایران و استقبال از شاه ایران.؛
4- سیاست سازش کارانه ی سادات در مقابل اسرائیل.(كديور،1373،142-141)
بدين ترتيب اخوان المسلمین و سادات با یکدیگر روبرو شده و اعتراضات گسترده ای در مصر شکل گرفت که به ترور سادات در روز ششم اکتبر 1981.م توسط خالد اسلامبولی (از اعضای گروه الجهاد منشعب از اخوان) منجر شد.

3-8-4 اخوان المسلمین در دوره حسنی مبارک

حسنی مبارک ریاست جمهوری خود را با ظاهری آشتی جویانه شروع کرد. وی به صورت سمبلیک و نمادین در آغاز کار در مقابل اپوزیسیون چهره ای مسالمت جویانه از خود نشان داد و درصدد بود وانمود کند که به دنبال گذار تدریجی به دموکراسی است. حکومت مبارک ترکیبی از اقتدارگرایی، دموکراسی صوری، محدودیت‌های زیاد برای اپوزیسیون‌ها و نهادهای مدنی بود.
اولین اقدام مبارک در راستای فرایند آزادسازی سیاسی این بود که عمر تلمسانی مرشد عام اخوان و دیگر اعضایی را که در سپتامبر 1981.م در جریان به اصطلاح “پاییز خشم”سادات دستگیر شده بودند از زندان آزاد كرد(كامپانا،1377،48)
براساس سیاست‌های مبارک در ایجاد دموکراسی در مصر، اخوان المسلمین اجازه یافتند به طور محدود در فرآیند انتخابات مشارکت کنند اما در عین حال به آنها موقعیت حزب سیاسی اعطا نشد.(دكمجيان1390،327)
در انتخابات پارلمانی سال 1984.م (نخستین انتخابات پارلمانی دوره مبارک)، 6 حزب (به جز اخوان المسلمین)از جمله حزب وفد و حزب دموکراتیک ملی حضور داشتند. اخوان المسلمین در این انتخابات با حزب وفد ائتلاف نمود. ائتلاف وفد- اخوان توانست 1.15درصد آراء ملی را کسب کرده و وارد پارلمان شود.
ناکامی‌های اقتصادی دولت مبارک فضايي برای انتقاد اخوان المسلمین از رژیم مهیا کرد و تا سال 1986.م واکنش‌های سیاسی شدیدی را در کشور برانگیخت که اخوان از آن علیه NDP و برای به چالش کشیدن آن در پارلمان بهره برداری کرد.
در انتخابات 1987.م جنبش اخوان با حزب کار و حزب احرار ائتلاف کردند و مجموعاً 60کرسی را به دست آوردند)اخوان34کرسی، حزب کار 22کرسی و حزب احرار 4کرسی. گفتني است برخلاف انتخابات سال 1984.م که شرکت اخوان محدود بود، جنبش در انتخابات پارلمانی 1987. با جديت بیشتری شرکت کرد.)(پورقاسم1376،115).
انتخابات پارلمانی سال 1990.م با حاشيه و ادعاي تقلب برگزارشد و اخوان به همراه دیگر احزاب مخالف، انتخابات را به دلیل آنکه قانون انتخاباتی که توسط حکومت تهیه گردید متکی بر افراد بود(این قانون نفوذ و تأثیر احزاب را انکار‌ می‌کرد)و فهرست نامزدهای حزبی و نسبت 8درصد لغو شده بود، تحریم کرد. (کدیور1373،143) ،روابط اخوان و رژیم بعد از این تحریم رو به تیرگی گرایید.
مبارک در این دهه با چالش اسلام گرایان مبارزه طلب مواجه بود. درگیری بین دولت و گروه جماعت الاسلامیه که پس از مرگ سادات برای مدتی کاهش یافته بود، در اواخر دهه ی 1980.م دوباره از سر گرفته شد. یکی از نقاط عطف در چالش‌های جماعت الاسلامیه برای رژیم مبارک، به 5اکتبر 1990.م و ترور رفعت المحجوب رئیس سابق پارلمان مصر توسط یکی از اعضای گروه بر‌ می‌گردد)دهقان، ورداني1390،82).
اینك رژیم موفق شده است تهدید عناصر اسلام گرا مانند جماعت و جهاد را مهار کند و پیروزی‌های مهمی در سرکوب و توقف عملیات خشونت بار هفده ساله جماعت و جهاد کسب كند.(ترابي،1385،62)

با نزدیک شدن انتخابات نوامبر 1995.م، سرکوب و فشار دولت آن هم بیشتر بر نامزدها و حامیان اخوان المسلمین شدت‌ می‌یافت. با وجود دستگیری نامزدهای برجستهی اخوان در انتخابات در ژانویۀ 1995.م، اخوان 150تن از مسوولان و اعضای خود را نامزد این انتخابات نمود که این تعداد پس از حزب ملی حاکم که 3300نامزد انتخاباتی داشت، بالاترین رقم به شمار‌ می‌آمد. دولت مبارک که تحمل احزاب مخالف و گروه‌های اسلامگرا را نداشت، قدم به قدم آنها را کنار زد تا اینکه در نوامبر 1995.م انتخابات برگزار گردید.(پورقاسم،1376،117)
سرانجام، نتیجه به نفع این حزب رقم خورد و تنها 14کرسی به احزاب اپوزیسیون و 13کرسی به کاندیداهای غیر حزبی و مستقل تعلق گرفت. تنها یک نفر از اخوان (علی سید فتح الباب)موفق به کسب کرسی شد که وی هم به اتهام تعلق به یک سازمان غیر قانونی از کرسی خود محروم شد(.((Brownlee,2008:18
انتخابات سال 2000ظاهراً به صورت چند حزبی و رقابتی برگزار شد. حزب دموکراتیک ملی 175کرسی و نامزدهای مستقل 250کرسی بدست آوردند و اخوان هم توانست 171کرسی را کسب کند . اما رژیم با مجبور کردن جمال حشمت از نمایندگان اخوان به رقابت مجدد در انتخاباتی که با دستکاری‌های فراوان برگزار شدو نهايتا به شكست آنها منجرشد از هیئت پارلمانی اخوان انتقام گرفت(Brownlee,2008:20).
در انتخابات سال 2005.م کاندیدای مستقل اخوان المسلمین با کسب 88کرسی از کرسی‌های پارلمان به عنوان بزرگترین اپوزیسیون در مجلس مردمی شناخته شدند (Kerckhove:2012: 1).
در انتخابات 2007 .م جریان اخوان المسلمین 165نامزد معرفی کردند که 88نفر آنان به مجلس راه یافتند. اخوان در انتخابات پارلمانی سال 2010مشارکت کرد، اما دور دوم انتخابات را تحریم کرد زیرا حکومت و حزب دموکراتیک ملی تقلّبات گسترده ای در نتایج انجام دادند و اکثر احزاب مصر نیز انتخابات را تحریم کردند.(رويوران،1390،7)

گفتمان اسلامی زمانی‌ می‌تواند به جایگاه مسلط دست یابد که در حل معضلات و مسائل جامعه توانا بوده و با قواعد و هنجارهای جاافتاده در میان مردم این کشورها و یا هنجارهای موجود در قواعد بین المللی هماهنگ و همسو باشد.
اجزای گفتمان اسلام گرایی را‌ می‌توان به طور خلاصه در موارد زیر بيان نمود:
• حفظ ارزش‌های اسلامی در همزیستی با ارزش‌های گفتمان‌های مخالف به ویژه سکولار؛
• توسعه گرایی و رفع عقب ماندگی از جوامع اسلامی؛
• بین الملل گرایی و همراهی با ارزش‌ها و قواعد پذیرفته شده جامعه جهانی؛
• رعایت ارزش‌های دموکراتیک به عنوان فضایی برای رشد ارزش‌های اسلامی (Cizre2008: 24).
تحولات صورت گرفته در مصر کمتر در راستای ضدیت با آمریکا شکل گرفته است بلکه در ضدیت با دولت استبدادی بوده و دگرگونی و تحول داخلی را مدنظر داشته است. چناچه‌ می‌دانیم دولت آمریکا در انقلاب ژانویه 2011در حمایت از رژیم مبارک و یا نیروهای انقلابی دچار تردید شده بود و تا روزهای پایانی انقلاب قادر به اتخاذ موضع روشنی در این باره نبوده است. به عبارت دیگر در پارادوکس حمایت از رژیم موجود در مسند قدرت و یا مردم حامی دموکراسی و آزادی سیاسی قرار گرفته بود.
تحولات پس از انقلاب ژانویه 2011مصر نشان‌ می‌دهد اخوان المسلمین به عنوان یک جنبش عناصر و دقایق همین گفتمان اسلام خواهی را بازتولید کرده است. محمد بدیع رهبر اخوان المسلمین مصر در گرماگرم تحولات انقلابی مصر گفته هدف اخوان المسلمين اين است كه دولت اسلام، شريعت و خلافت اسلامي را در كشور احيا كند، محمد بديع افزود: ايجاد خلافت اسلامي از اهداف اخوان المسلمين است كه در

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه اخوان المسلمین، تعالیم اسلام، سوسیالیسم Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه نیروهای مسلح، تلفن همراه، نخبگان سیاسی