منابع و ماخذ پایان نامه اخوان المسلمین، تعالیم اسلام، سوسیالیسم

دانلود پایان نامه ارشد

المسلمین از عوامل عقب ماندگی و ناکامی جامعه مصر را جدایی دین از سیاست‌ می‌دانست. به عقیده آنان اسلام فقط برای عبادت فردی نيست، بلکه چارچوب زندگی در اجتماع را مطرح‌ می‌سازد، فساد و انحراف در جامعه اسلامی ناشی از غفلت در آموزش تعالیم اسلامی و رواج ارزش‌های بیگانه در جامعه‌ می‌باشد؛ و راه حل آن بازگشت به اسلام واقعی‌ می‌باشد، نه اسلامی که قرن‌ها براثر نفوذ حکام تحریف شده است و اندیشة کسانی که اسلام را فقط یک دین عبادی‌ می‌دانند، یا کسانی که خواستار جدایی دین از سیاست‌ می‌باشند، تحت تأثیر از افکار روشنفکران غربی یا افرادی که شناخت درستی از احکام ندارند، است.
درواقع آرمان اخوان المسلمین، آرمانی دوگانه بود، زیرا از یک سو خواستار حاکمیت تعالیم اسلامی بر مصر بود و از سوی دیگربه تحقق یگانگی عرب و برافکندن سلطه قدرت های اروپایی از گردن مسلمین اعتقاد داشت.در واقع، علت اختلاف آنان با ناصر نیز از این جا بود که زمانی که مکتب ناسیونالیسم عرب به رهبری ناصرشکل گرفت در تضاد با اسلام و اندیشههای اخوان المسلمین قرار داشت، زیرا اخوان المسلمین قصد داشتند که بر پایه ی اصول اسلامی یگانگی عرب را تحقق بخشند.(امرايي1386،36)
در پایان این قسمت ذکر این نکته ضروری است که هدف نهایی اخوان المسلمین برقراری یک حکومت اسلامی‌ می‌باشد و در دیدگاه آنها مهم ترین اساس، یک حکومت الهی با محوریت شریعت‌ می‌باشد.

3-6 نظام اسلامی اخوان المسلمین

هدف اخوان ماهیت و سرنوشت جامعه ی اسلامی در قرن بیستم بود، یعنی همان ” نظام اسلامی ” که مهترین عناصر آن عبارت است از:
1- شریعت و کارایی آن برای عصر جدید
از نظر اخوان المسلمین زندگی، به مقتضای شریعت اسلامی، یک ضرورت اجتماعی و دینی است و آیات قرآنی که “التزام بما انزل اللّه”را وظیفه مسلمانان‌ می‌داند، برای حکم به وجود این کار کافی هستند. این نکته بسیار مهم است که اخوان جمع میان “سخنان و احکام فقها”با “اصل شریعت”را یک نوع توهین به شریعت‌ می‌دانند و‌ می‌گویند هرگز شریعت منحصر به آرای فقهای مذاهب چهارگانه نیست و این امر در اثر عقب ماندگی و پاشیدگی جامعۀ اسلامی به وجود آمده است.(ميشل1387،170-160)
حسن البناء منابع اساسی تعالیم اسلامی را قرآن و سیره رسول اکرم (ص)‌ می‌دانست که اولی نیازمند تفسیر است و دومی محتاج تطهیر از انحرافات.(الحسيني1375،114)تا از این طریق پاک و خالص شوند و با زندگی انسان مسلمان، هماهنگ گردند.
2- مخالفت با جدايي دين از سياست
از دیدگاه حسن البنا، حوزه سیاست و حوزه دین از یکدیگر جدا نیست و دولت اسلامی هم قدرت دینی و هم قدرت دنیوی را اعمال میکند؛ در اسلام دوگانگي قدرت وجود ندارد بلكه قدرت یگانه و یکپارچه است و در دولتي تجسم‌ می‌یابد که بر امور دین و دنیا اشراف دارد؛ بنابراین دولت، قدرتی است دارای رویکرد به جامعه و قدرتی است که احکام را اجرا‌ می‌کند، حافظ امنیت و نظم است و عدالت را در بین مردم حاکم‌ می‌کند.حسن البنا‌ می‌دید که مسلمانان عملاً دین را از سیاست جدا کرده اند و این جدایی به تعبیر وی “نخستین گام سستی و منشأ فساد ” بود. از دیدگاه وی، راهی برای خروج از این وضع جز با برپایی “حکومتی اسلامی ” وجود نداشت.(مرادي1381،84).
3-7علل محبوبیت اخوان در مصر
جنبش اخوان المسلمین به سرعت توانست میان اقشار و گروه‌های مختلف مردم در مصر شیوع پیدا کند و جای خود را باز کند. عوامل چهارگانه زیر علل اصلی محبوبیت اخوان و انتخاب آن از سوی مردم مصر‌ می‌باشد.
1- اعراب و مسلمانان مصر در یأس و ناامیدی زندگی‌ می‌کردند و این موضوع ناشی از قیدوبندهای سیاسی و اجتماعی بود که از سوی استعمار اروپایی بر آنان تحمیل‌ می‌شد. انگلستان از زمان جنگ جهانی اول بر این کشور حکومت کرد. همین مسأله موجب شد، بسیاری از آزادگان و وطن پرستان مصری ضرورت مقابله با استعمار را احساس و جنبشی را راه اندازی کنند .بسیاری از شیوخ الازهر با این حرکت ملی همراه شدند و این امر باعث شد این حماسه ملی- میهنی در طلب آزادی از قیدوبندهای استعمار از یک عقیده اسلامی نشأت بگیرد.
2- شیوع اختلافات مذهبی و حزبی در بیشتر احزاب مصری منجر شد مردم مصر به اخوان المسلمین گرایش یابند .اسلامگرایان ضرورت تغییر مرحله ای و خارج ساختن اسلام از انزوا را احساس کردند. این انزوا به دلیل گرایش های صوفیانه و افراط گرایی و تعصب دینی ایجاد شده بود.
3- برخورد مستمر مردم مصر با سربازان اشغالگر انگلیسی، گسترش سازمان‌ها و نهادهای مسیحی، تأثیرپذیری برخی از اندیشمندان مصری از جریان‌های الحادی و مادی غرب و تعمیق اندیشه جدایی دین از سیاست در جهان عرب در اواخر دوره عثمانی به عنوان شکاف فکری که بخش قابل توجهی از جهان عرب را فراگرفته بود.
4- فساد دستگاه سیاسی حاکم و عدم تحقق اهداف مردم مصر و دوری از احکام اسلام به دنبال پیروی از سیاست جدایی دین از سیاست از جمله در مجامع علمی و اسلامی مانند الازهر قابل مشاهده بود.بویژه انتشار کتابی از یکی از شیوخ الازهر با عنوان اسلام و اصول حکومت که در آن به تبعیت دولت مصر از استعمار انگلیس انتقاد شده و چنین دولتی را شایسته حکومت بر مسلمانان ندانسته بود. (راستگو1390،2)
بنابراین اخوان المسلمین در شرایط موجود مصر به عنوان بهترين راه حل در رفع مشکلات موجود در جامعه از سوی مردم مورد استقبال قرار گرفت.
3-8 اخوان المسلمین در گذر تاریخ
اخوان المسلمین از زمان شکل گیری تا 21ژانویه 2011دوره‌های گوناگون تاریخ را پشت سر گذاشته است و مشمول سیاست‌های گوناگون و گاهی نیز متضاد حکومت‌های فاروق، جمال عبدالناصر، سادات و مبارک شده است بنابراین در این قسمت به بررسی فعالیت‌های اخوان در دوره‌های گوناگون تاریخی و موضع حکومت‌ها نسبت به آن پرداخته‌ می‌شود.
به طور کلي اخوان چهار دوره را پشت سرگذاشته است:
1- دوره پادشاهي فاروق 2- دوره ناصر 3- دوره انور سادات 4- دوره حسني مبارک.
در تمامي اين دوران‌ها عده زيادي از زندانيان سياسي مصري را اعضاي اخوان المسلمين تشکيل مي دادند . جنبش در 1954ميلادي رسما غير قانوني اعلام شد با اين وجود جنبش به حيات سياسي خود ادامه داد. در سال 1981بعد از ترور انور سادات توسط اعضاي اخوان،دولت حسني مبارک در مصر حالت فوق العاده اعلام نمود و دولت مصر در پناه آن و با استفاده از دادگاه‌هاي نظامي دست به سرکوب جنبش زد .
3-8-1فعالیت‌های اخوان در دوره ی ملک فاروق
اخوان المسلمین در این دوران کنگره‌های مختلفی را در قاهره برگزار کرد که شامل شش کنگره‌ می‌باشد و هرکدام از آنها در دوره‌های گوناگون و با اهداف متنوع تشکیل شده اند.
اولین کنگره عمومی در ماه مه 1933.م راجع به مساله فعالیت میسیونرهای مسیحی و طرق مبارزه با آنها تشکیل گردید، و در این خصوص نامه ای به ملك فؤاد مبنی بر نظرات جامعه اخوان برای کنترل نمودن فعالیت‌های میسیونرهای خارجی ارسال گردید.(آقايي و صفوي1365،37).
دومین کنگره عمومی که در پایان همین سال برگزار گردید نحوه تبلیغ افکار در جامعه و تشکیل یک مؤسسه انتشاراتی برای اخوان را مطرح کرد. به دنبال این کنگره، اولین نشریه رسمی سازمان انتشار یافت که نشریه هفتگی “مجله الاخوان المسلمین “خوانده‌ می‌شد.(آقايي و صفوي،1365،38-37).
در کنگره سوم در ماه مارس1935.م، در مورد نحوه تشکیل سازمان‌های خاصی به نام جواله(گروه‌های سیار)و کتائب )گروه‌های ضربتی (و همچنین ضوابط و معیارهای عضویت و سازمان تشکیلاتی اخوان تصمیماتی اتخاذ گردید. چهارمین کنگره عمومی نیزدر1937.م به منظور برگزاری جشن تاجگذاری فاروق شاه جوان مصر تشکیل گردید.پنجمین کنگره که در ماه ژانویه 1939.م برگزار شد، دومین مرحله از فعالیت جنبش یعنی “سازماندهی، انتخاب و آمادگی”بوده است.(آقائی و صفوی1365،65).
در این مرحله تاکتیک‌های اخوان به تدریج از فعالیت در درون نظام به حمایت از مبارزه ی انقلابی و مسلحانه تغییر یافت . آشوب در فلسطین و نبرد اعراب و صهیونیست‌ها و انگلیس، نخستین فرصت را برای درگیری عملی و فراتر از تبلیغات در مسائل سیاسی فراهم آورد. این مداخله به صورت جمع آوری هدایای نقدی برای اعراب فلسطین جهت ادامه ی اعتصابات، ترتیب دادن راه پیمایی ها، پخش جزوات و ایراد سخنرانی ها در راستای حمایت از آنان بود.(میشل1386،115).
در سال1941.م، کنگره ششم در قاهره برگزار شد و طی آن اخوان المسلمین تصمیم به شرکت در انتخابات مجلس مصر گرفت. پس از جنگ جهانی دوم و حادتر شدن مساله فلسطین و چیرگی صهیونیست‌ها بر آن سرزمین، اخوان المسلمین از نظر سیاسی، مالی و نظامی به یاری فلسطینیان شتافت. که این امر موجب محبوبیت گسترده اخوان و نگرانی دربار و بریتانیا شد.
در 28دسامبر 1948.م نقراشی توسط یکی از اعضای اخوان ترور شد. به دنبال آن موج ترور علیه گروه به راه افتاد و سرانجام به ترور حسن البنا در 12فوریه 1949.م، توسط عوامل دولت منجر شد.(دکمجیان1390،52).
در دوران بعد از مرگ حسن البنا، الهضیبی جانشین وی شد و به عنوان رهبر این جنبش انتخاب گردید. در این زمان اخوان با افسران آزاد ائتلاف نموده و در 23ژوئیه 1952با همکاری با جمال عبدالناصر دست به انقلاب زده و انقراض سلطنت و دودمان محمدعلی را اعلام نمودند.

3-8-2 اخوان المسلمین در دوره جمال عبدالناصر

ترور حسن البنا در سال 1949نقطه تحول بزرگی در حیات اخوان به شمار‌ می‌آید چرا که تعیین حسن هضیبی که قاضی بازنشسته بود به سمت مرشد عام اخوان از خارج از تشکیلات و همزمانی آن با سقوط نظام پادشاهی در مصر و روی کار آمدن جریان ناسیونالیستی به رهبری جمال عبدالناصر و غیرقانونی اعلام کردن جمعیت اخوان المسلمین و آغاز سرکوب و بازداشت وسیع رهبران و اعضای اخوان، تحول عظیم فکری را در جنبش ایجاد کرد.(رويوران،1390،.5)زیرا در این زمان افکار سید قطب که افکاری رادیکال بود رواج یافت. سید قطب معتقد بود که حاکمیت مصر غیرمسلمان بوده و شایسته ی حاکمیت نیست زیرا حکم از آن خداست و مسلمانان باید به عنوان جانشین خدا حکومت را برپا دارند، درحالی که حاکمان مصر مؤمن نبودند. این افکار سید قطب زمینه ی افکار تکفیری را فراهم نمود و از جریان فکری اخوان عبور نمود.
ناصر با انجام کودتای 1925به قدرت رسید و یک نظام جمهوری خلقی، پوپولیستی و سوسیالیسم دولتی تشکیل داد و پایان جامعه ی مدنی ضعیف دوره ی سلطنت فاروق را اعلام نمود.
ناصر در طی دو دهه حکومت خود اقداماتی را انجام داد که عبارت بودند از:
جمهوری پوپولیستی با مشارکت بسیجی توده وار و سازمان یافته در ذیل هدایت حزب دولتی “اتحادیه سوسیالیت عرب”، ملی گرایی یا پان عربیسم، سوسیالیسم در عرصه اقتصادی، سرمایه گذاری دولت در توسعه صنعتی، گسترش بیمه‌ها یا تأمین اجتماعی، گسترش توجه به طبقات پایین و متوسط به پایین جامعه، حمله به زمین داران با انجام اصلاحات ارضی، سیاست‌های رفاهی به نفع توده‌ها و توسعه بوروکراسی و نظام آموزشی . جمال عبدالناصر در سال 1945به عنوان رهبر شورای فرماندهی انقلاب ظاهر شد و برای اجرای عدالت معتقد بود که این امر باید با جدیت و عزم دولت به عدالت و برابری و به روش انقلابی و با هدایت حزب حاکم و با مشارکت فراگیر مردم حاصل شود (Anderson et.al, 2001: 90-89).
ناصر پس از رسیدن به قدرت در سال 1954.م برداشت روشنی از نحوه ی حکومت بر مصر و شیوه ی ترسیم و تأیید هویت سیاسی و ایدئولوژیک این کشور نداشت. وی برای افزایش میزان مشروعیت خود با اخوان مصالحه نمود چون این اقدام‌ می‌توانست به مشروعیت دینی رژیم کمک کند.(دهقانورداني.1390،85)
اما هنگامی که اخوان از دولت درخواست نمود در جهت اهداف اسلامی، حرکت‌های خود را در جامعه آغاز کند، ناصر معتقد بود دین باید از سیاست جدا باشد و مذهب رابطه ی فردی بین انسان و خداست و نباید در امور جامعه دخالت نماید.(ذوالفقاری،1389،110)
بنابراین ناصر بعد از تحکیم قدرت خود به تمام گروه‌های اپوزیسیون حمله نموده و یک نظام تک حزبی با نام اتحادیه ی سوسیالیست عربی را راه اندازی نمود. همچنین مبارزه ای را با اخوان آغاز نمود و رابطه ی اخوات با دولت کدر شد.
به دنبال

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه اخوان المسلمین، کشورهای اسلامی، شورهای اسلامی Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه اخوان المسلمین، حزب دموکرات، اقتدارگرایی