منابع و ماخذ پایان نامه اخوان المسلمین، کشورهای اسلامی، شورهای اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

مسائل ایدئولوژیک اسلامی سخنرانی میکرد و کسانی را که تحت تأثیر حرف‌های وی قرار گرفتند به جلسات خصوصی دعوت‌ می‌کرد و از همین افراد کادر اصلی را برای سازمان انتخاب‌ می‌نمود. در سال 1927م جمعیت شباب المسلمین (سازمان جوانان اسلامی) در قاهره به وسیله برخی دوستان قدیمی وی تشکیل شد. حسن البناء نمایندگی این سازمان و مسؤولیت بخش مجله الفتح، ارگان آن را بر عهده گرفت.(نقوي1358،49)
حسن البنا كه در قاهره مشکلات زندگی در شهرهای بزرگ و اختلاف سطح زندگی نیروهای انگلیسی و فرانسوی ساکن در مصر با مردم مصر را مشاهده نموده بود در اين باره گفته است:
“در قاهره عنان گسیختگی و آثار گوناگون ترک اخلاق اسلامی در محلات و اماکن مختلف را به چشم دیدم. اینها چیزهایی بود که در روستاهای سالم و پاک اصلاً دیده نمی شد و برای من کاملاً تازگی داشت روزنامه‌ها پر از مطالب منافی تعالیم دینی بود و توده‌های عوام غافل و بی خبر از دستورات دینی. فهمیدم که جریان فساد و انحراف بسیار نیرومند است و همه را در بر گرفته است و دانستم که مساجد به تنهایی نمی توانند تعلیمات اسلامی را برای همه مردم عملی سازند)بنا،1358،53)
پس از چنین مشاهداتی حسن البنا در سال 1928میلادی با همفکری شش نفر از همکاران خود سازمان اخوان المسلمین را بنا نهاد.به روايتي، شش نفر از کارگرانی که از وضع زندگی و اوضاع کشور خود ناراضی بودند به دیدار حسن البنا آمده و گفتند:
“در س‌های تو را شنیدیم و فراگرفتیم و در ما مؤثر شد اما برای نیرومندی اسلام و بهروزی مسلمانان نمی دانیم چه باید کرد؟ از این زندگی مذلت بار و اسیروار به تنگ آمدیم . خودت شاهدی که عرب‌ها و مسلمانان این سرزمین نه منزلتی دارند و نه احترام و عزتی. ما هم چیزی جز خون‌هایی که در رگ‌هایمان است نداریم ولی آن طور که تو راه مبارزه را‌ می‌دانی ما نمی دانیم .مقصودمان این است که اکنون آمادگی خود را برای انجام خدمت اعلام‌ می‌داریم تا بار مسئولیتی که در پیشگاه خداوند بر دوش داریم فرو نهاده باشیم”. (بنا 1358،88)
بنا نيز در پاسخ آنها گفت:
“خدا از شما خشنود باشد و بر نیت پاکتان فزونی بخشد و همه ما را در خدمت به مردم و آن چه رضای اوست موفق گرداند.(بنا 1358،88).
دهه1920م که حسن البناء جنبش خود را بنیان نهاد، افکار سیاسی اسلام بین اندیشه‌های سه مکتب در نوسان بود:
1- عناصر محافظه کار الازهر یا سنّت گرایان که هر گونه سازش یا نوسازی جامعه و دگرگونی دین و مذهب را رد‌ می‌کردند.
2- حامیان نوسازی یا شاگردان عبده که هدفشان ساماندهي جوامعي مسلمان بود که دین و سیاست از هم جدا باشد.
3 ـ اصلاح طلبان پیرو رشید رضا که خواستار بازگشت به عقاید و اعمال اوّلین نسل از احکام اسلامی بودند؛ که در این میان حسن البناء به مکتب سوم تمایل داشت.(آقايي و صفوي1365،19)
حسن البناء تلاش‌های خود را در سه مرحله “تبلیغ”، “جذب و سازماندهی” و “مرحله عملی”آغاز نمود.(پيشين،19)
اصولی که حسن البناء بر آن اعتقاد داشت و آن را مبناي عمل قرار داد، عبارت بودند از:
1- اجتناب از جدال‌های مذهبی و فرقه ای: حسن البناء در مراسم حج 1948با ایت الله کاشانی دیدار کرد و میان آنها تفاهم برقرار گردید و برخی از دانشجویان شیعه که در مصر تحصیل‌ می‌کردند به جنبش اخوان المسلمین پیوستند.(شقاقي1375،68)
2- سیاست گام به گام: در نگاه وی جنبش قبل از آن که به هدف غایی خویش برسد، باید مراحل تبلیغ، بیان و تفسیر؛ عمل و نتیجه گیریرا گام به گام طی نماید؛
3- استفاده از نیروهای مختلف برای تحقق اهداف
4- برپایی حکومت اسلامی: اخوان المسلمین حکومت را برای خود نمی خواهد، بلکه حامی کسانی میباشد که بتوانند مسؤولیت حکومت را بر عهده بگیرند و قوانین قرآن را اجرا نمایند و اگر چنین فردی پیدا نشد، تشکیل حکومت یکی از برنامه‌های اخوان المسلمین خواهد بود
5- مقاومت در برابر تجاوزگران. (خودران1380،11)
جنگ جهانی دوم و پیامدهای آن درمصر، روند تصاعدی نفوذ اخوان المسلمین را در اين كشور گسترش داد، تشکیلات اخوان المسلمین سازمان یافته تر و مواضع سیاسی و ایدئولوژیک آنها منسجم تر گردید.
بعد از جنگ سازمان از وضع آشفته “حزب وفد” استفاده نمود و خود را به عنوان سازمان انقلابی و مخالف نظام موجود معرفی کرد و پایگاه‌های توده ای حزب وفد را به سرعت تصرف کرد. بر اثر دسیسه‌ها و برخی اقدامات خودسرانه که بعضی از افراد در سازمان علیه دولت انجام‌ می‌دادند، دولت در سال 1948م با سیزده مورد اتهام به سازمان در مورد فعالیت‌های تروریستی، توطئه علیه سرنگونی نظام سلطنتی مصر، جمع آوری مهمّات و… سازمان را منحل اعلام نمود و حسن البناء در توطئه ای سازمان یافته در فوریه 1949م ترور گردید .(صديقي،1357،57)
بنابراین فعالیت‌های سیاسی – اجتماعی حسن البناء را‌ می‌توان در سه مرحله بیان نمود:
مرحله ی اول: از 1928تا 1939م که تمام سعی و تلاش وی بر کارهای نظری،سخنرانی‌ها، انتشار مجلات و فراگیر شدن نهضت در کشورهای اسلامی بود مرحله ی دوم از 1939تا 1945م که وی به سازماندهی سیاسی جنبش پرداخت و مرحله ی سوم از 1945تا 1949م که دوران اثرگذاری اخوان المسلمین در مسائل اساسی مصر بود که با ترور وی در 1949م پایان یافت.(محمدي،1385؛65)

3-5 اصول و اهداف واسلام سیاسی اخوان المسلمین
جنبش اخوان المسلمين، از منظر بسياري از پژوهشگران جهان اسلام به مثابه نوعي حركت مبتني براسلام سياسي يا (الاسلاميه) است. نسل اوليه اخوان المسلمين به رهبري حسن البناء،درواقع، مشي اعتدالي و گفتماني داشته اند. وي، به هنگام شاگردي رشيدرضا در دارالعلوم، تحت تأثير رويكرد سلفيه قرارگرفت. او مي خواست روياي سيدجمال الدين اسدآبادي، مبني برتأسيس حزب اسلامي انقلابي حامل ايدئولوژي اسلامي و طرح اسلام رهايي بخش را تحقق بخشد(ابراهیمی، 1390، 137).
حركت اصولي اخوان المسلمين درمصر از انديشه‌هاي محمدعبده و رشيدرضا وعلاوه برآن، تحتت تأثيرمجله”العروه الوثقی”جمال الدين اسدآبادي شكل گرفت.
جناحِ بومي اخواني كه با حسن البناء در مصرتأسيس شد تا مأمون الهضيبي والتلمساني، همواره وبه طور مستمر، بر به كارگيري سياست مسالمت آميز از طريق انتخابات وپيمان‌ها تأكيد داشت. گسترش سازمان‌هاي جامعه مدني با ايجاد دگرگوني وتغييراز داخل با گفتمان اعتدال از گفتمان اسلام سياسي اخواني حكايت داشت (لشری، 1981، 275).
جنبش اخوان المسلمین یک تشکیلات جامع در مصر بوده است که نه تنها یک نهضت سیاسی بلکه یک واحد فرهنگی، موسسه اقتصادی، یک بینش اجتماعی بود که توانست به تدریج در دیگر کشورهای اسلامی به عنوان یک الگوی مبارزه بر ضد دولت هاي استعماری پذیرفته شود.
اصول راهبردی مرامنامه اخوان المسلمین به شرح زیر است:
1- دعوت به اسلام ناب و سلف صالح و بازگشت به اسلام اصیل.
2- عمل به سنت پیامبر در کلیه امور اعتقادی و عبادی.
3- خودسازی از طریق تهذیب نفس، مواظبت بر اعمال، دوستی و برادری در راه خدا.
4- تشکیل‌ سازمان سیاسی به منظور اصلاح حاکمیت، تربیت مردم براساس عزت و کرامت انسانی و تجدیدنظر در رابطة امت اسلامی با سایر ملت ها.
5- تأکید بر کسب علم و دانش و فناوری به عنوان یک فریضه دینی.
6- بهسازی جامعه و درمان بیماری‌های اجتماعي.
7- انجام فعالیت‌های اقتصادی و کسب ثروت.
8- تأکید بر تربیت بدنی و تقویت جسمی. (جنتي1390،50)
اهداف اخوان المسلمین بر شش اصل علمی، عملی، اقتصادی، اجتماعی نوع دوستانه، ناسیونالیستی و میهن پرستانه، انسان گرایانه و جهانی استوار است که به شرح زیر‌ می‌باشد:
• اصل علمی: تفسیر و توضیح کامل قرآن کریم با بازگشت به اسلام اصیل و زدودن غبار قرون از چهره ی آن و پاک کردن هرچه ناخالصی و دروغ از ساحت مقدس آن.
• اصل عملی: متحد ساختن ملت مصر و ملل اسلامی بر پایه ی اصول قرآنی، بازگشت به اسلام اصیل و تربیت نسل جدید بر مبنای اصول آن، تا ملت آینده ملتی قرآنی باشد. نزدیک کردن نقطه نظرهای فرقه‌های مختلف اسلامی به یکدیگر.
• اقتصادی: رشد ثروت ملی و حفاظت از آن . بالا بردن سطح زندگی، عدالت اجتماعی فردی و گروهی، تضمین فرصتهای برابر برای همگان، محدود کردن نفوذ خارجی در اقتصاد مصر، تشویق صنایع داخلی و تشکیل اتحادیه‌های کارگری به منظور ارتقای سطح زندگی اقتصادی و اجتماعی زحمت کشان.
• اجتماعی نوع دوستانه: خدمات اجتماعی، تلاش برای محو جهل و بیسوادی، بیماری، فقر و تشویق به انجام کارهای مفید، عام المنفعه و سودآور.
• ناسیونالیستی و میهن پرستانه: آزادی دره ی نیل و تمامی کشورهای عربی و سرزمین های اسلامی از چنگال خارجیان، کمک به اقلیت‌های اسلامی در تمامی سرزمین ها برای آنکه بتوانند حقوق از دست رفته ی خویش را بدست آورند، حمایت از اتحاد عرب، تلاش مستمر در راه تشکیل جامعه ی بین المللی اسلامی.
• انسانگرایانه و جهانی: ترغیب به ایجاد جامعه ای بر مبنای اصول اخلاقی- چه مادی و چه معنوی – از طریق قوانین جهانی اسلام . (موسي الحسيني1375،82)
• حسن البناء منابع اساسی تعالیم اسلامی را قرآن و سیره رسول اکرم (ص)‌ می‌دانست و تأکید داشت مردم با تکیه به این دو به کامروایی دست‌ می‌یابند و خواهان بازگشت به اسلام اصیل بود، نه اسلامی که به مرور زمان در جوامع مختلف براثر نفوذ صاحبان قدرت ابزاری برای دستیابی به منافع آنان علیه مردم عامی شده بود؛ در حالی که اسلام اصیل تمامی عرصه‌های زندگی انسان را در هر دو جهان مورد توجه قرار‌ می‌دهد که در این صورت آن را‌ می‌توان “مکتب عبادت، وطن دوستی، تمدّن، دین، حکومت، اخلاق و شمشیر” ناميد.(همان.114)
سید قطب، یکی از رهبران اصلی بنیادگرایان اسلامی، اعتقاد داشت ایمان واقعی به اسلام با تسلیم کامل در مقابل اراده خداوند است و جامعه‌های موجود جامعة جاهلی است و دارالسلام، جامعه ای است که در آن دولت اسلامی برقرار‌ می‌باشد و حدود الهی در آن اجرا‌ می‌گردد. در مقابل تمام سرزمین‌های که در آن با عقیده یک مسلمان حقیقی مبارزه‌ می‌کنند و تعالیم اسلام را رعایت نمی کنند، “دارالحرب”‌ می‌باشد اگر چه مسلمانان در آنجا زندگی کنند. وظیفة مسلمانان واقعی مبارزه با این وضعیت و تبدیل وضعیت به جامعة اسلامی میباشد و هدف نهایی مسلمانان استقرار حاکمیت خدا در زمین‌ می‌باشد وی معتقد بود از آنجا که عمل مسلمان همیشه امری بنیادی‌ می‌باشد، باید در پی تشکیل یک جامعه عقیدتی برآمد هر چند که آن کوچک باشد و اطاعت از حاکم در قوانین اسلامی، به دلیل خود شخص و جایگاه وی در جامعه نیست، بلکه اطاعت از وی ناشی از تبعیتش از قانون الهی‌ می‌باشد. (دكمجيان،1385،165)
عمر تلمسانی دیگر رهبر جنبش، اسلام را مبلغ ایمان، عبادت، عشق به میهن، فرهنگ، قانون وقدرت‌ می‌دانست که یک سیستم کامل برای ادارة تمامی جنبه‌های زندگی بشر‌ می‌باشد و تمامی عرصه‌های زندگی انسان را تحت پوشش و راهنمایی قرار‌ می‌دهد و به همین دلیل است که مردم برای حل مشکلات خود به سوی اسلام گرایش‌ می‌یابند. وی در توجیه کسب قدرت از سوی اخوان المسلمین معتقد است: نخستین حلقة قدرت، مربوط به قدرت ایمان و اعتقاد است، دومین حلقه از وحدت وهمدلی ناشی‌ می‌شود و سومین حلقه، قدرت به سلاح و نیروی فیزیکی‌ می‌باشد، اگر قدرت ایمان وجود نداشته باشد و مسلمین در افتراق و پراکندگی به سر برند اتکا به سلاح‌ می‌تواند به ویرانی و مصیبت بیانجامد، اخوان المسلمین خواستار انقلاب نیست و به کار ایی و سودمندی آن نیز باور ندارد، اخوان قدرت را برای خود نمی خواهد و اگر در میان امّت اسلامی کسی را بیابد که بتواند بار سنگین مسؤولیت حکومت براساس اصول اسلامی را بر دوش بکشد، به سربازی او همّت خواهد بست و از وی حمایت خواهد نمود و اگر چنین فردی را نیابد آنگاه تلاش خواهد کرد تا برنامه خاص خود را عملی کند. (بي نام1376،1)
عمر تلمسانی معتقد بود اخوان المسلمین مایل است حقیقت اسلام در جهان گسترش یابد. وی مانند بنیانگذار اخوان المسلمین اعتقاد داشت اسلام با هر گونه فرقه گرایی و اختلافات مذهبی مخالف بوده و هدف اصلی اتحاد بین مسلمانان برای دستیابی به اهداف بزرگ تری‌ می‌باشد . (بي نام،1365،2)
اخوان

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه اخوان المسلمین، روشنفکران، ناسیونالیسم Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه اخوان المسلمین، تعالیم اسلام، سوسیالیسم