منابع و ماخذ پایان نامه سوره معارج، سوره حجرات، رهایی بخشی، حیات طیبه

دانلود پایان نامه ارشد

مسلمانان به جان آنها افتادند و آنها را كشتند و اسير كردند همين پاشيدن سنگريزه‏ها سبب شكست قوم شد. روى همين اصل است كه خداوند به پيامبر9خود خطاب مى‏كند كه:﴿ وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى﴾369؛ هنگامى كه سنگريزه‏ها را انداختى، تو نبودى كه سنگريزه‏ها را انداختى. خدا بود! اين خود يكى از معجزات عجيب است که خداوند به پیامبر9خویش عطا کرده است.370
خنثی نمودن مکر مخالفان توسط خداوند از دیگر عنایات الهی به پیامبر9می باشد. آیه 30 ﴿ وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ﴾371 بیانگر این مطلب می باشد.
اشاره به جریان لیله المبیت که کفار نقشه ی قتل پیامبر9را کشیدند و جبرئیل پیامبر9 را از نیرنگ آنها آگاه کرد و حضرت علی 7 در بستر پیامبر9خوابیدند و پیامبر9به غاررفتند و مشرکان نیز تا نزدیک غار آمدند و چون بر در غار تار عنکبوت دیدند فکر کردند که پیامبر9آنجا نیستند و خداوند اینگونه نقشه آنها را بی اساس کرد. 372
لازم به ذکر است، هنگامى كه ابو سفيان از حركت مسلمانان آگاه شد، مسير كاروان را عوض كرد و از بيراهه از حاشيه درياى احمر با سرعت خود را به مكه نزديك ساخت، و اگر مسلمانان مسير كاروان را گم نمى‏كردند ممكن بود، به تعقيب كاروان بپردازند و از در گيرى با لشكر دشمن كه سرانجام باعث آن فتح و پيروزى عظيم شد خود دارى كنند.373
آیه 43 ﴿ إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنامِكَ قَلِيلًا وَ لَوْ أَراكَهُمْ كَثِيراً لَفَشِلْتُمْ وَ لَتَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَ لكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُور﴾374 متذکر این نکته می باشد که خداوند تعداد دشمنان را در خواب پیامبر9 به ایشان کم نشان داد و اگر این کار را نمی کرد، آنها برای رفتن به جهاد سست می شدند. لذا خداوند با اندك نشان دادن جمعیت دشمن آنها را از سستى و اختلاف رهایی بخشید.
آیه 62 ﴿ وَ إِنْ يُرِيدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِينَ﴾375 حمایت خداوند در برابر خدعه های احتمالی دشمنان نسبت به پیامبر9را نشان می دهد.
دشمنان بارها خطرات بزرگى براى پیامبر9 فراهم ساختند و نقشه‏هاى خطرناكى طرح كردند كه از طريق عادى غلبه بر آن ممكن نبود اما خداوند پیامبر9 را در برابر همه اينها حفظ نمود.376 تفسیر نور، نصرت الهی را پشتيبانى حضرت على 7 از پیامبر9 ذکر نموده است.377
از عنایات خداوند که آیه 63 ﴿ وَ أَلَّفَ بَينْ‏َ قُلُوبهِِمْ لَوْ أَنفَقْتَ مَا فىِ الْأَرْضِ جَمِيعًا مَّا أَلَّفْتَ بَينْ‏َ قُلُوبِهِمْ وَ لَكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنهَُمْ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ﴾378 ذکر نموده است، ایجاد الفت بین قلوب مؤمنین می باشد. این آیه تصریح نموده است که پیامبر9هرچقدر در راستای تألیف قلوب تلاش نمایند، جز به عنایت خداوند کاری پیش نمی برند.
در تفسير اهل بيت : ذکر شده است كه مراد اين آيه حضرت امير المؤمنين7 و تابعين آن سرورند. و ظواهر اخبار شاهد اين قول است. وهمچنین از آيه نصرت الهی نیز فهمیده می شود و آن نصرتى كه به تأييد الهى از امير المؤمنين 7 نسبت به رسول اكرم 9 ظهور يافت از هيچ كس ظاهر نشد، پس بديع نبود كه آيه خصوص آن حضرت و تابعين او باشد.379
مسلّط ساختن پیامبر9 بر دشمنان از دیگر عنایات خداوند به ایشان می باشد که آیه 71﴿ وَ إِنْ يُرِيدُوا خِيانَتَكَ فَقَدْ خانُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ فَأَمْكَنَ مِنْهُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ﴾380 به آن اشاره کرده است.

2-2- بررسی خطوط ارتباطی به صورت شبکه ای

جدول1بخش 2-2: شبکه ارتباطی

10

9

8

7

6

5

4

3

2

1

1

11

21

31

41

51

61

71

1-ویژگیها و امدادهای الهی

2- قوانین تکوینی

3-جهاد و مبارزه

4- مخالفان حق

5- دستورات و توصیه های الهی

6- مؤمنان

7- پیامبر9

نمودار بخش 2-2- نقاط تلاقی خطوط اصلی

2-2-1- نحوه اتصال خط دستورات و توصیه های الهی با خط مؤمنان
آیه 1﴿ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِين﴾، حکم انفال را بیان می کند و در ادامه مردم را به تقوای الهی و صلح و سازش و اطاعت از خدا و رسول9 سفارش می کند.
لازم به ذکر است که شأن نزول این آیه در رابطه با غنایم جنگ بدر می باشد.381
آیات4-2﴿ إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً وَ عَلى‏ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ * الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ * أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ﴾، به توصیف مؤمنان برجسته می پردازند. علت پرداختن به اوصاف مؤمنان پس از دستورات و تذکرات، بیان این حقیقت است که سؤال کنندگان از رسول9، از نظر ایمانی در سطح بالایی نیستند. به تعبیر دیگر با معرفی مؤمنان حقیقی در آیات4-2 و با اشاره به دو خصلت آنان یعنی استمرار و مواظبت بر نماز و انفاق﴿الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ﴾ (آیه3)، این مطلب روشن می شود که مؤمن حقیقی هرگز چشم داشتی به غنایم و انفال ندارد که برای کسب آن با دیگران درگیر شود و مشاجره نماید؛ چراکه چنین فردی بنا به آیات سوره معارج382، توانسته است از طریق نماز و انفاق، حالات پست انسانی چون حرص و زیاده خواهی را از خود دور نماید. بنابراین افرادی که بر سر غنایم جنگ بدر درگیر شده و به خاطر آن با پیامبر9مشاجره نموده اند، کسانی هستند که از نماز و انفاق فاصله گرفته و از دستورات خدا و پیامبر9 اطاعت ننموده اند.
2-2-2- نحوه اتصال خط پیامبر9و خداوند با خط مخالفان حق
آیه 5﴿ كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ﴾، خروج پیامبر9 از مدینه – به منظور جنگ با کفار- را به حق و از جانب خداوند دانسته است و از طرفی کراهت گروهی از مؤمنین از همراهی پیامبر9 جهت جنگ با کفار را نیز بیان نموده است.
آیه 6﴿ يُجادِلُونَكَ فِي الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَيَّنَ كَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ﴾، حال درون افرادی که رفتن به جهاد را همچون رفتن به قربانگاه می دانند به تصویر کشیده است.
آیه 7﴿ وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّها لَكُمْ وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ وَ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرِينَ﴾، اراده الهی مبنی بر پیروزی حق و نابودی دشمنان دین و کفار را بر خلاف میل باطنی و دنیاطلبی آنها، بیان کرده است.
آیه 8﴿ لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ﴾، نیز از مخالفان و مجرمانی سخن می گوید که از این مسئله یعنی نابودی کفار و دشمنان دین ( احقاق حق و ابطال باطل) کراهت دارند.
با تکیه بر روابط بین آیات و تعابیری چون﴿ وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ ، يُجادِلُونَكَ فِي الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَيَّنَ و وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ﴾، به حضور منافقان در کنار مؤمنان ضعیف در زمینه خروج پیامبر9جهت رفتن به جنگ می توان پی برد. تفسیر هدایت این تعابیر را متوجه منافقان می داند383. در حالی که تفسیر نمونه به مؤمنان ضعیف اشاره کرده و معتقد است كه: «اين مشاجره و گفتگو به خاطر روح نفاق و بى ايمانى نبوده، بلكه بر اثر ضعف ايمان و نداشتن بينش كافى در مسائل اسلامى می باشد»384.
این نکته قابل پذیرش است که مؤمنان ضعیف از جنگیدن با کفار که مجهز به سلاح و قوای بسیار هستند، ترس و هراس دارند و از همراهی پیامبر9برای جنگ، کراهت دارند اما آیه 6 ﴿يُجادِلُونَكَ فِي الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَيَّنَ كَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ﴾، از جدال با پیامبر9 پس از تبیین حق سخن گفته است. پیامبر9 بنا به وحی خداوند، -﴿ كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ (آیه5)﴾- از مدینه به قصد جنگ خارج می شوند و این حکم را به مردم و اطرافیانشان ابلاغ می نمایند. اما گروهی پس از تبیین حق، باز در مورد امر خداوند، جدال و مخالفت می کنند.
بنابراین مؤمن ضعیف، پس از روشن شدن حکم حق، دیگر حال جدال ندارد؛ چراکه با تلاوت آیات بر ایمانش افزوده گردیده-﴿ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً﴾ – و به کفر و مجادله با پیامبر9 ادامه نمی دهد.
همچنین، بیان حکم جنگ و جهاد که برای برخی مانند رفتن به قربانگاه می باشد، با حال منافقان تناسب دارد. زیرا مؤمن ضعیف اگر چه مرگ را لقای خداوند و ورود به حیات طیبه نمی داند. اما با اطمینان به وعده های پروردگار، ورود به بهشت پس از کشته شدن در راه خدا برایش قابل تصور می باشد.
لذا لفظ «مؤمنین» در تعبیر﴿ وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ﴾، با توجه به حضور افراد به ظاهر با ایمان اطراف پیامبر9 بیان شده و در این صورت مراد از ﴿ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ﴾، منافقان می باشند که با تظاهر به ایمان خود را در صف مؤمنان جا زده اند.
در سوره حجرات385 و مائده386 نیز خداوند متذکر این نکته شده که همواره کسانی هستند که خود را جزء اهل ایمان می دانند اما حقیقتاً مؤمن نمی باشند.
همچنین اثر وضعی تلاوت سوره که در روایات387 از بین رفتن روحیه نفاق ذکر شده است، می تواند مؤید دیگری بر حضور منافقان در سراسر این سوره باشد.
نتیجه اینکه آیات 5 و 6 و 7 و 8 علاوه بر اشاره به مؤمنان ضعیف با کمک قرائن، تصویری از منافقان نیز به دست می دهند.
تعبیر﴿ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ﴾، در آیه 8﴿ لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ﴾ نشان می دهد که مجرمان از تحقق اراده خداوند مبنی بر نابودی کفار -احقاق حق و ابطال باطل- کراهت دارند. در آیات 5 و 6 ﴿ كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ * يُجادِلُونَكَ فِي الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَيَّنَ كَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ﴾، نیز با گروهی مواجه شدیم که از رفتن به جهاد و جنگ با

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه 2-1-7-، :﴿، رَسُولَهُ، پیامبر9می Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه ایفای نقش