منابع و ماخذ پایان نامه رسول خدا (ص)، امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

393اباريق ظرف هايي است داراي دسته ولوله.394
در وصف اين ظرف ها ملاصدرا مي گويد:مانند آنها رادر اين جهان جز ستارگان در خشنده و گردشهاي دايره وار فلکي که نفوس آسماني آنها را از روي شادي وشوق ونزديکي به مبادي وغايات ومعشوقات عقلي وحرکت دهندگان ملکي ومحرکان فلکي به واسطه قواي عملي به فرمان الهي به گردش در مي آورند نمي يابي.395
در وصف محتواي اين اکواب واباريق ملاصدرا چنين توضيح مي دهد:جامهايي لبريز از شراب احديت از چشمه مي که جاري در آبراهه هاي مدارک شوقي ومشارب ذوقي بوده براي اهل مشاهده وبينش عياني مکشوف وآشکار است .چون چشمه ي آن منشأ حيات وعقل وشهود است.396
در آيه ديگري خداوند در وصف اين ظرف ها مي فرمايد:
“يُطافُ عَلَيْهِمْ بِصِحافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَ أَكْوابٍ وَ فيها ما تَشْتَهيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَ أَنْتُمْ فيها خالِدُونَ” 71 زخرف
قدحهاى زرين و سبوها را در ميانشان به گردش مى‏آورند. در آنجاست هر چه نفس آرزو كند و ديده از آن لذت ببرد. و در آنجا جاودانه خواهيد بود.
صحاف جمع صحفه است به معناى كاسه و يا كوچكتر از كاسه است و آن جامى است كه غذا در آن خورده مي شود.397و آوردن دو كلمه” صحاف” و” اكواب” اشاره است به اينكه اهل بهشت هم داراى طعامند، و هم داراى شراب، در صفحه‏ها طعام مى‏خورند، و از كوبها آب مى‏نوشند.398
منظور از نقره‏اى بودن قوارير تشبيه ظرفهاى بهشتى است، كه از نظر صفا و زيبايى مانند ظرف نقره است نه اينكه حقيقتا از جنس نقره باشد.399
حضرت صادق عليه السّلام ميفرمايد: چشم نفوذ ميكند در نقره بهشتى چنانچه در شيشه نفوذ ميكند (مترجم گويد: يعنى همانطورى كه از خارج ظرف بلورى و ليوانهاى شيشه‏اى داخل آن ديده ميشود ظرفهاى نقره‏اى بهشت هم داخلش از خارجش ديده ميشود) معنايش اينست كه اصل آن ظرفها از نقره است در آن جمع شده سفيدى نقره و صفاى شيشه پس از خارج داخلش ديده ميشود.
4-1-3 لباس‏ها و زيورهاي بهشتي
خداوند درچندين آيه ي قرآن به لباس ها وزينت هاي بهشتيان اشاره کرده است:
يحلّون فيها من أساور من ذهبٍ ويلبسون ثياباً خضراً من سُندسٍ وإستبرقٍ متّكئين فيها علي الأرائك) سوره كهف، آيه 31؛
در آن‏جا با دستبندهايي از طلا آراسته مي‏شوند و جامه‏هايي سبز از پرنيان نازك و حرير ستبر مي‏پوشند و بر سريرها تكيه مي‏زنند.400
4-1-3-1 لباس هايي از سندس واستبرق
الحلّى جمع حلى يعنى زيور آلات، يعنى با زيور پيراسته شد.خضررنگى است ميان سياه و سپيد يعنى سبز پر رنگ كه بسياهى نزديكتر است.سندس: ديباى نازك و ظريف زربفت و ابريشمين است.401
بنابراين، بهترين زينت‏ها و بهترين لباس‏ها و زيباترين رنگ‏ها با هم آميزه‏اي بسيار شادي بخش ايجاد مي‏كند و حق‏تعالي در انتخاب آنها بهترين را برگزيده است؛ زيرا آنان برگزيدگان جهان خلقت به شمار رفته‏اند، گرچه هيچ يك از اين نعمت‏هاي محسوس و معقول توان عطف عنان و جلب توجه كساني را كه غريق بحر جمال و مستغرق بحر جلال الهي هستند راندارند.402
4-1-3-2 دستبندهايي از طلا ،نقره ومرواريد
أساور جمع اسوار كه دستبند زنان را گويند. 403 ولى راغب گفته اين كلمه فارسى است، و اصل آن دستواره است.
و بعضى گفته‏اند: آنها گاهى خود را با طلا زينت ميكنند و گاهى با نقره تا اينكه جمع كنند زينتهاى خوب را چنانچه خداوند تعالى فرمود (يُحَلَّوْنَ فِيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ) آراسته ميشوند در بهشت بدستبندهايى از طلاو نقره گر چه قيمتش در دنيا از طلا پست‏تر است ولى نقره بهشتى در نهايت- خوبى مخصوصى است وقتى كه به آن صفتى كه ما ياد نموديم باشد. و مقصود در آخرت چيزيست كه لذّت و سرور به آن زياد ميشود نه اينكه ارزشش زيادتر باشد زيرا در آنجا قيمتى در كار نيست.404
4-1-4 همسران بهشتي
حكمت خداوند به مقتضاي طبع انسان اقتضا داشته كه از آغاز آفرينش او جفت و همسري براي او بيافريند و در فرآيند زندگي باري بزرگ و وظيفه‏اي سنگين و دشوار و مشترك بر عهده آنان نهد و گام به گام همراه باشند و با هم زندگاني دنيوي را سپري سازند405.
لذايکي ديگر از نعمت‏هاي عظيم بهشت، وجود همسراني است که ويژگي هاي متعددي براي آنها ذکر شده است که ذيلا به آنهايي مي پردازيم که توانسته ايم از مباني فکري ملاصدرا و امام تفسيري براي آنها بيابيم:
4-1-4- 1پاک و پاکيزه
وَ لَهُمْ فِيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فِيها خالِدُونَ بقره: 25 وَ أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ آل عمران: 15 لَهُمْ فِيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ .نساء: 57.
طهارت در اجسام به معناي پاکي از کثيفي هاوناپاکي هاست ودر نفوس به معناي پاکي از خباثت و سيئات وناپاکي هاي اعتقادي مانند کفر است.وطهارت در اين آيه هردو معنا را شامل مي شود يعني زناني که هم از نجاست هاي جسمي مانند حيض و…پاکند هم از نجاست هاي اخلاقي مانند رذائل وسوء اخلاقي.406
نسبت نفوس به ارواح اعلي مانند نسبت زنان است به همسرانشان، مانند نسبت حوا به آدم.پس قول خداوند که مي فرمايد:ازواجٌ مطهره يعني براي ارواح مقدسه ي کامل در علم وعمل که به واسطه ي ايمان حلال شده است برايشان، وبراي نفوس مطمئني که به دور از نقايص جسمي در مقعد صدق ساکن هستند.407
كلمه ازواج قرينه‏اي است كه دلالت مى‏كند بر اينكه مراد بطهارت طهارت از همه انواع قذارتها و مكارهى است كه مانع از تماميت الفت و التيام و انس ميشود، چه قذارتهاى ظاهرى و خلقتى، و چه قذارتهاى باطنى و اخلاقى.408
امام صادق (عليه‏السلام) مي‏فرمايد: زنان بهشتي از هر آلودگي و از آلودگي‏هاي زنانه پاك و مبرّا هستند.409
4-1-4-2 فراخ چشم
كَذلِكَ وَ زَوَّجْناهُمْ بِحُورٍ عِينٍ دخان: 54 وَ زَوَّجْناهُمْ بِحُورٍ عِينٍ طور: 20
منظور از” تزويج” قرين شدن دو نفر با هم است چه مذکر چه مؤنث410 و معناى جمله اين است كه: ما ايشان را قرين حور العين كرديم، نه اينكه ميان آنان عقد زناشويى برقرار ساختيم، به دليل اينكه فرموده:” بحور عين” و تزويج را با حرف” باء” متعدى كرده و اگر منظور از تزويج نكاح به عقد بود احتياج به حرف باء نبود، هم چنان كه در جاى ديگر قرآن بدون حرف مذكور مفعول خود را گرفته‏ است.411
علامه حسن زاده در معناي تزويج اين گونه مي فرمايد: اين ملكيت اعتبارى نيست كه در واقع دارايى بيرون از ذات انسان است جز اين كه با او يك نحو اضافه و انتساب دارد بلكه ملكيتى است كه دارايى حقيقى اوست و لها و له است لا لغيرها و غيره. پس حقيقت معنى ازدواج و تزويج در كريمه‏ وَ زَوَّجْناهُمْ‏ بِحُورٍ عِينٍ‏ و نظائر آن، از اين اشارتى كه نموده‏ايم معلوم شده است. 412
عين الحوراء آن چشمى است كه سفيديش بسيار سفيد و سياهيش خيلى سياه باشد و زيبايى چشم به اين تمام ميشود.413چشمى كه درشت و در عين حال زيبا باشد (مانند چشم آهو).414
4-1-4-3 تنها دلباخته ي همسران خويش و هم سن وسال
إِنَّا أَنْشَأْناهُنَّ إِنْشاءً فَجَعَلْناهُنَّ أَبْكاراً عُرُباً أَتْراباً واقعه: 35- 37
ملاصدرا در توضيح “عربا”همين ويژگي را براي حوريان بهشتي بيان مي کند:عربا جمع عروب است ، يعني طنازان ومتمايلان به شوهران خويش وعشق ورزان به ايشانند.415
در آيه ي ديگري از قرآن اين ويژگي آنها اين گونه بيان شده است : وَ عِنْدَهُمْ قاصِراتُ الطَّرْفِ أَتْرابٌ ص/52
و نزدشان [دلبرانِ‏] فروهشته‏نگاهِ همسال است.416 منظور از صفت” قاصرات الطرف” اين است كه: آن همسران به شوهران خود راضى و قانعند، و چشم به ديگرى ندارند. 417ممكن هم هست كنايه باشد از اينكه همسرانى پر ناز و كرشمه‏اند.418
و در الدر المنثور است كه ابن مردويه از جعفر بن محمد از پدرش از جدش از رسول خدا (ص) روايت كرده كه در معناى جمله” قاصِراتُ الطَّرْفِ” فرموده:يعنى جز به همسران خود نظر نمى‏افكنند .419
ابو ذر رضى اللَّه عنه گويد: آنها بشوهرهايشان ميگويند، قسم به عزّت پروردگارم چيزى را در بهشت قشنگ‏تر و زيباتر از تو نمى‏بينم. فالحمد للَّه الذى جعلنى زوجك و جعلك زوجى، پس سپاس خدايى را كه مرا همسر و جفت تو قرار داد و تو را نيز همسر و شوهر من گردانيد.و الطرف: پلك و مژه چشم است براى آنكه طرف و درب چشم است گاهى مى‏بندد و گاهى باز ميكند.420
واژه أتراب يعنى دو نوزادى كه با هم بزرگ مى‏شوند.421 ملاصدرا مي گويد:شوهرداراني نيکوي همسال که در سن واندام مشابه اند.422
و كلمه” أتراب” به معناى” اقران” است. مى‏خواهد بفرمايد: همسران بهشتى همتاى شوهران خويشند، نه از جهت سن با آنان اختلاف دارند، و نه از جهت جمال. ممكن هم هست مراد از” اقران” اين باشد كه مثل شوهران خويشند، هر قدر شوهران نور و بهائشان بيشتر شود، از ايشان هم حسن و جمال بيشتر مى‏گردد.423
” أَنْشَأْناهُنَّ إِنْشاءً” يعني ما آغاز به آفرينش آنان نموديم بدون ماده وزائيدن ، چون امور آخرت تمامي انشاء وآفريدن هايي است بدون ماده واستعداد ورکت برعکس امور دنيا چون امور دنيا همه اش مادي ومتجدد وسپري شونده است که فاعل آن طبيعي است که وجودش سيال وروان (غير ثابت )وهستي يافتنش تدريجي وپشت سرهم است وقابل آن قوه ي انفعالي تجددي است وتأثير از فاعل جز حرکت دادن آماده نمودن نيست.نه انشاء وايجاد.پس يا مراد از آن زناني هستند که انشاء ايشان را ابتدا وآغاز مي نمايد ويا زناي هستند که خلقت آنان بازگشت به جواني وشادابي است.424
در تفسير قمى در ذيل آيه” إِنَّا أَنْشَأْناهُنَّ إِنْشاءً” فرموده: منظور حور العين در بهشت است..425
و از انس از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت شده كه فرمود: در شب معراج عبور كردم بنهرى كه در دو طرفش قبّه‏هايى از مرجان بود، پس از ميان آنها مرا صدا زده گفتند السلام عليك يا رسول اللَّه، پس بجبرئيل گفتم اينها چه كسانى هستند؟ گفت:اينها كنيزانى از حور العين ميباشند از پروردگارشان اجازه گرفتند تا برشما سلام كنند، پس خدا بايشان رخصت داد، پس گفتند ما زنان جاودانى هستيم كه مرگ نداريم و نمى‏ميريم و ما زنان باكره و دوشيزه هستيم كه هرگز بكارت ما از بين نميرود همسران مردان بزرگواريم آن گاه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله قرائت فرمود: (حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِي الْخِيامِ رحمن/70).426
4-1-4-4 همچون مرواريد در صدف وياقوت ومرجان
در آيه سوره واقعه امده است حور العين مانند لؤلؤ مكنون است يعنى لؤلؤيى كه در صدف خود مخزون و محفوظ و دست نخورده است، و اين تعريف نشان دهنده منتهاى صفاى حور است.427وَ حُورٌ عِينٌ كَأَمْثالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ‏ واقعه: 22.
مرجان مرواريد كوچك است‏ 428.همسران نامبرده در صفاى رنگ و بهاء و تلألؤ چون ياقوت و مرجانند، (لبها چون ياقوت و چهره چون مرجان).و در مجمع البيان در ذيل آيه” كَأَنَّهُنَّ الْياقُوتُ وَ الْمَرْجانُ” مى‏گويد: در حديث آمده كه زنان بهشتى آن قدر لطيفند كه مغز استخوان ساقشان ديده مى‏شود، هر چند كه هفتاد جامه از حرير پوشيده باشند .429
ملاصدرا اين حوريان را چنين توصيف مي کند:سفيدروياني سياه چشم بر آنان آيند که داراي ذواتي نفساني ونوراني اند، از نفوسي که تحت مراتب عقلي آنان در مقام تجليات جمال و سراپرده هاي جلال واقع مي باشند.ودر مجال وجلوه گاه هاي مشاهدات صفات در بستان هاي قدس وحضرت اسماءمي باشند.چون نسبت نفس به عقل کامل کننده اش به واسطه افاضه وتشويق مانند نسبت حواء به آدم است.430
اين حوريان به عين يعني چشم سياه توصيف شده اند چون حقايق ذوات آنان به تمامي چشماني است که لحظه اي از بهشتيان ديده بر نمي گيرند. چنانکه خداوند مي فرمايد: وَ عِنْدَهُمْ قاصِراتُ الطَّرْفِ عِينٌ صافات/48
اين به سبب فزوني محبت وعشق آنان است به بهشتيان.اين بهشتيان همان معشوقانند.محبت از لوازم وجود است، چون آنها خير محض هستند و هر خيري چون از بدي ها دور باشد محبوب وسزاوار برگزيدن است.و هر چيزي که عقل بالفعل باشد وجودي است که از شر وبدي دور بوده واز پليدي وکاستي ها وآسيب ها پاک وپاکيزه است لذا معشوق بالفعل است خواه کسي عاشق اوشده باشد يا نه

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه رسول خدا (ص)، امام صادق Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه حيات، شير، تطهير