منابع و ماخذ پایان نامه دنیاگرایی

دانلود پایان نامه ارشد

بَصِيرٌ﴾ یعنی خداوند به آنچه بندگان مي كنند آگاه و بیناست و مطابق اعمالشان، آنها را جزا خواهد داد.53
2-1-1-5-3- محیط
تنها آیه 47 به این موضوع اشاره کرده است.
آیه 47 ﴿ وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بَطَراً وَ رِئاءَ النَّاسِ وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ اللَّهُ بِما يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ﴾54 به احاطه و آگاهی خداوند نسبت به آنچه که بندگان انجام می دهند، اشاره می کند55.
2-1-1-6- سمع
آیاتی که به این موضوع پرداخته اند عبارتند از:«17-42-53-61».
سمیع بودن خداوند بدین معناست که اقوال و گفته های بندگانش را می شنود و این بیانگر حضور دائمی خداوند در همه احوال می باشد.
آیات 17 ﴿فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى‏ وَ لِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلاءً حَسَناً إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ﴾56، 42 ﴿إِذْ أَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيا وَ هُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوى‏ وَ الرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَ لَوْ تَواعَدْتُمْ لاخْتَلَفْتُمْ فِي الْمِيعادِ وَ لكِنْ لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولاً لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى‏ مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ إِنَّ اللَّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ﴾57، 53 ﴿ ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى‏ قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ﴾58 و 61 ﴿ وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ﴾59، سمیع بودن خداوند را متذکر شده اند .لازم به ذکر است که در تمام موارد مذکور، سمیع با علیم همراه شده است و سمیع بودن خداوند هنگامی است که موضوعی را بیان می کنند و خداوند آن را می شنود و علیم بودن خداوند آنجا است که اگر چیزی را به زبان هم نیاورند، خداوند آن را می داند.

2-1-1-7- مکر
آیه 18 و آیه 30 به این موضوع پرداخته اند.
آیه 18﴿ وَ أَنَّ اللَّهَ مُوهِنُ كَيْدِ الْكافِرِينَ﴾60، خداوند را در هم شکننده کید و مکر کافران معرفی کرده است. خداوند در برابر کسانی که مکر می زنند، مکر متقابل می زند بدون اینکه خود پی ببرند.
خیر الماکرین بودن خداند نیز در آیه 30﴿ وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ﴾61 اشاره شده است.
2-1-1-8- همراهی و یاوری62
آیات«19-26-46-62-66»، یاری و همراهی خداوند را متذکر شده اند.
در آیه 19﴿ انْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جاءَكُمُ الْفَتْحُ وَ إِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَ لَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئاً وَ لَوْ كَثُرَتْ وَ أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ﴾63، خداوند خود را همراه و یاور مؤمنان دانسته است.
آیه 26﴿ وَ اذْكُرُوا إِذْ أَنْتُمْ قَلِيلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فِي الْأَرْضِ تَخافُونَ أَنْ يَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَآواكُمْ وَ أَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهِ وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ﴾64، یاری خداوند در دوران استضعاف مؤمنان را یاد آور شده است که چگونه به یاری خداوند آنها از شر کفار نجات یافتند.
یاری و همراهی خداوند در آیه 46﴿ وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ ﴾65 نسبت به صابران بیان شده است.
در آیه 62 ﴿ وَ إِنْ يُرِيدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِينَ ﴾66 یاری خداوند به پیامبر9و مؤمنان در برابر خدعه و خیانت دشمن ذکر شده است.
بار دیگر همراهی خداوند نسبت به صابران در آیه 66﴿ الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ﴾67 بیان شده است.
2-1-1-9- عدل
آیاتی که به عدل خداوند اشاره کرده اند عبارتند از:«51-60-68».
آیه 51 ﴿ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ﴾68 صریحاً به این مطلب اشاره می کند که خداوند هرگز به بندگانش ظلم نمی کند و عذابها و کیفرها تنها نتیجه عملکرد خود انسانها می باشد.
عبارت ﴿وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ﴾ در آیه 60 ﴿ وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ وَ آخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْ‏ءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ﴾69 بیانگرعدل خداوند می باشد. گرچه انسان با انفاق کردن در راه خدا به ظاهر چیزی را از دست می دهد اما در حقیقت، به او باز می گردد و عملش حبط نمی شود. و این ریشه در عدل خداوند دارد.
آیه 68﴿ لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيما أَخَذْتُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ﴾70 دال براین است که خداوند تا زمانی که حکمی را تبیین نکرده و از طریق رسولان، حجت را تمام نکرده باشد، عذابی نازل نمی کند. پس از این آیه نیز می توان عدل خداوند را نتیجه گرفت71.

2-1-1-10- مولا
تنها آیه 40 به ولایت الهی اشاره کرده است.
ولایت خداوند را، آیه 40﴿وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَوْلاكُمْ نِعْمَ الْمَوْلى‏ وَ نِعْمَ النَّصِيرُ﴾72 بیان کرده است. و این هنگامی است که دیگران روی گردانده اند.
2-1-1-11- اجابت کننده
آیه 9 استجابت الهی را به تصویر کشیده است.
آیه 9 ﴿ إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ﴾73، خداوند را اجابت کننده دعا و استغاثه مؤمنان بیان کرده است.
2-1-1-12- الفت دهنده
آیه 63 تنها آیه ای می باشد که به این موضوع پرداخته است.
خداوند در آیه 63 ﴿ وَ أَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ما أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ﴾74، تنها خود را تألیف دهنده قلوب معرفی کرده است.

2-1-1-2- امدادهای الهی
یکی از مهمترین نکاتی که در این سوره به چشم می خورد، یادآوری عنایات و امدادهای الهی به پیامبر9و مؤمنان می باشد.
این موضوع، در آیات« 7- 9- 10- 11- 12- 17-19- 26- 30- 40-42-43-44-46-62- 63- 64-66 » ذکر شده است.
در آیه 7 ﴿ وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّها لَكُمْ وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ وَ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرِينَ﴾75، خداوند وعده غلبه بر یکی از دو کاروان – کاروان تجاری و نظامی- را یادآور شده است. که اراده خداوند بر این بود که مؤ منان بر کاروان نظامی پیروز شوند اما برخی از اطرافیان پیامبر9به خاطر دنیاگرایی و راحت طلبی خواهان کاروان تجاری بودند.
یاری خداوند به مؤمنان با هزار فرشته، یکی دیگر از عنایاتی است که خداوند در عرصه جنگ بدر به آنها نموده است و آیه 9 ﴿ إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ﴾76 به این موضوع اشاره کرده است.
نزول ملائکه در جنگ بدر که از جمله امدادهای الهی می باشد تنها به منظور بشارت و آرامش قلب مؤمنان صورت گرفت:﴿ وَ ما جَعَلَهُ اللَّهُ إِلاَّ بُشْرى‏ وَ لِتَطْمَئِنَّ بِهِ قُلُوبُكُمْ وَ مَا النَّصْرُ إِلاَّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ﴾ (10)77.
برای جلوگیری از این تصور که ملائکه عامل اصلی پیروزی بوده اند، به نقش اساسی خداوند در پایان آیه اشاره می شود:﴿ وَ مَا النَّصْرُ إِلاَّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ﴾78. و این بدین معناست که پيروزى جز از ناحيه خداوند نيست زيرا خداوند آن چنان قادر و قوى است كه هيچكس نمى‏تواند در برابر اراده او ايستادگى كند و آن چنان حكيم و دانا است كه يارى خود را جز در مورد افراد شايسته قرار نخواهد داد.79
و آیه 11 ﴿ إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطانِ وَ لِيَرْبِطَ عَلى‏ قُلُوبِكُمْ وَ يُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدامَ﴾80 بیانگر نصرت و مددکاری دیگر خداوند است که در اثر آرامش يافتن دلها همگی به خواب رفتند و معلوم است كه اگر ترس و رعب آنها از بين نرفته بود معقول نبود كه در ميدان جنگ، خواب بر آنها مسلط شود. باران را هم بر آنها نازل كرد تا آنها را پاكيزه كند و وسوسه شيطان را از دلهایشان بزدايد، و با فرستادن باران قدم‏هاى آنها را بر روى ريگ‏هاى بيابان استوار نموده و بدين وسيله دلهایشان را محكم سازد.81
عنایت دیگر خداوند به مؤمنان، این بود که به ملائکه وحی کرد که شما را در تقويت مؤمنان كمك مى‏كنم و شما مؤمنان را ثابت قدم بداريد. که این موضوع در آیه 12﴿ إِذْ يُوحِي رَبُّكَ إِلَى الْمَلائِكَةِ أَنِّي مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِينَ آمَنُوا﴾82 بیان شده است. لازم به ذکر است که ملائکه، نیروهای اجرایی عالم می باشند که اوامر خداوند را بی چون و چرا انجام می دهند:﴿ يَخافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُون‏﴾.83
آیه 17 ﴿ فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى‏ وَ لِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلاءً حَسَناً إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴾84 این نکته را متذکر می شود که در میدان بدر در ظاهر همه كارها را پيامبر9و مجاهدان بدر انجام می دادند اما قدرت جسمانى و روحانى و نيروى ايمان كه سرچشمه ی اين برنامه‏ها بود، از ناحيه خدا به آنها بخشيده شده بود.85
در آیه 19﴿ انْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جاءَكُمُ الْفَتْحُ وَ إِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَ لَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئاً وَ لَوْ كَثُرَتْ وَ أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ﴾86، صریحاً به این مطلب اشاره شده است که خداوند یاری دهنده مؤمنان است و آنها را مدد می رساند.
نصرت و یاری دیگر خداوند، درآیه 26 ﴿ وَ اذْكُرُوا إِذْ أَنْتُمْ قَلِيلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فِي الْأَرْضِ تَخافُونَ أَنْ يَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَآواكُمْ وَ أَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهِ وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ﴾87 این گونه بیان شده است، که به آنها زمانی را یادآوری می کند که گروهی کوچک و ضعیف بودند و از این می ترسیدند که مردم آنها را بربایند ولى خداوند آنها را پناه داد و يارى كرد و از روزيهاى پاكيزه بهره‏مند ساخت تا شكر نعمتش را به جا آورند.
در آیه 30﴿ وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ﴾88 خداوند یاری خویش را به پیامبر 9متذکر شده است؛ آن هنگام که دشمنان با نقشه های شوم، قصد جان ایشان را داشتند، جز امداد الهی، قدرت دیگری نمی توانست توطئه هایشان را نقش بر آب نماید.
برخی از مفسران، ذیل این آیه به داستان هجرت پیامبر9 اشاره کرده اند که مشرکان مکه قصد جان ایشان را داشتند و خداوند با يك وسيله بسيار ساده و كوچك- چند تار عنكبوت- پیامبر9 را از چنگال آنها نجات داد.89
نصرت الهی ویژه مؤمنان می باشد. لذا در آیه 40﴿ وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَوْلاكُمْ نِعْمَ الْمَوْلى‏ وَ نِعْمَ النَّصِيرُ﴾90 به امدادگری خداوند اشاره شده است.
آیه 42 ﴿ إِذْ

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه حکمت خداوند، صفات خداوند، اسرای جنگی Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه عدل و داد