منابع و ماخذ پایان نامه اکوتوریسم، میراث فرهنگی، منابع طبیعی، ایجاد اشتغال

دانلود پایان نامه ارشد

از محیط محافظت کند و از مردم بومی حمایت نماید.
 
با آنکه تعاریف مختلفی ارائه شده است ولی همگی یک ایده مشترک دارند اینکه اکوتوریسم باید به جامعه محلی منفعت برساند و در عین حال اثرات مثبتی بر روی حفاظت از محیط داشته باشد.

2-3-3-ویژگی های اکوتوریسم
هتزر براي تحقق مفهوم توسعه پايدار و توصيف اكوتوريسم چهار معيار زير را ارايه كرد:
1- حداقل تاثیر زیست محیطی؛
2- حداقل تاثیر و حداکثر توجه به فرهنگ های جوامع میزبان؛
3-حداکثر منافع اقتصادي براي جامعة ميزبان؛
-4-حداکثر رضايت تفریحی برای گردشگران
جامعه بین‌المللی اکوتوریسم TIES تعریف فراگیری برای اکوتوریسم ارائه داده است: اکوتوریسم سفری مسئولانه به مناطق طبیعی است که در آن محیط زیست حفظ و بر رفاه مردم محلی تأکید می شود اکوتوریسم از دیدگاه سازمان جهانی جهانگردی دارای مشخصات چهارگانه زیر است:
وابسته به طبيعت باشد.
  از نظر اكولوژيك پايدار باشد.
   آموزش و تفسير ارزش‌هاي سايت مهمترين بخش آن باشد.
جوامع محلي و ميزبان در آن مشاركت داشته باشند.
كشور ايران را مي‌توان يكي از کشورهای برتر جهان از نظر قابليت‌هاي طبيعي دانست. تنوع زيستي، تنوع اكوسيستم‌ها، تنوع اقليمي و وجود چهار فصل كامل، و به  طور كلي جاذبه‌‌هاي طبيعي بي‌بديل در كنار فرهنگ اصيل ايراني اسلامي بيانگر قابليت بالاي توسعه طبيعت‌گردي و اكوتوريسم در ايران است. مناطق حفاظت شده تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست، پارک ها و مناطق جنگلی تحت مدیریت سازمان جنگل‌ها و مراتع و آبخیزداری در کنار سایر جاذبه‌های طبیعی کم نظیر از قابلیت‌های ایران در خصوص توسعه طبیعت‌گردی می‌باشند.

2-3-4- انواع اکوتوریسم
گونه‌های مختلف طبیعت‌گردی عبارتند از :
بازدید از مناظر و اکوسیسم های طبیعی
مطالعه و تماشای زندگی جانوران
مطالعه و تماشای پوشش گیاهی
بازدید از مناطق روستایی و عشایری و اشنایی با شیوه های معیشتی بومیان
مطالعه پدیده های طبیعی خاص
درمان در طبیعت
گردش در طبیعت و انجام برخی ورزش های وابسته به طبیعت
بر اساس موارد فوق شاخه های اصلی اکوتوریسم را می توان یه قرار زیر برشمرد:
اکوتوریسم عام
کوهنوردی، غارنوردی و بازدید از غارها و برخی رشته های وابسته به طبیعت
بیابانگردی و کویر نوردی
پرنده نگری
بازدید از حیات وحش
بازدید از پوشش گیاهی و مناطق جنگلی
گردشگری عشایری و کوچ
گردشگری روستایی و کشاورزی
ژئوتوریسم
با اینکه زمین گردشگری گونه مستقلی از صنعت گردشگری است و زیر شاخه بوم گردشگری محسوب نمی‌شود اما در مواردی جاذبه‌های اکوتوریسم با ژئوتوریسم در تداخلند ولی در فعالیتهای اکوتوریسمی، آموزش همگانی زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی مورد نظر نمی‌باشد و توجه خاص به طبیعت زنده و جاذبه‌های آن است.

2-3-5- ویژگی های اکوتوریسم
در حالت ایده آل، اکوتوریسم باید بتواند معیارهای زیر را برآورده کند:
محافظت از تنوع بیولوژیکی و تنوع فرهنگی از طریق محافظت از اکوسیستم ها
بهبود برداشت پایداراز تنوع زیستی از طریق ایجاد اشتغال برای افراد محلی
تقسیم منابع اقتصادی حاصی از اکوتوریسم، با جمعیت های بومی ومردم محلی از طریق جلب رضایت آنها در سرمایه گذاری های اقتصادی و امور مدیریتی مربوط به اکوتوریسم
به حداقل رساندن خسارات و اثار منفی گردشگری
ارتقای فرهنگ محلی
توریسم در جاهایی که منابع طبیعی آن دستخورده و بکر باشد، به شرط داشتن کمترین تاثیرات منفی زیستی، از اولویت بالاتری برخوردار است.

2-3-6- منابع عمده اکوتوريسم
– منابع آبي گردشگري:
شامل آبهاي جاري مانند دريا، درياچه، رودخانه، آبشارها، چشمههاي طبيعي و آبهاي معدني است.
– جنگلها و پوشش گياهي: پوششهاي گياهي شامل مراتع، جنگلها، بيشهزارها، باغها و نواحي سرسبز هستند که مکاني مناسب براي گذران اوقات فراغت محسوب ميشود.
– اکوسيستمهاي کوهستاني: اکوسيستمهاي کوهستاني از مهمترين و زيباترين چهرههاي زمين به شمار ميروند. تسلط چشمگير آنها بر دشتها و فلاتهاي پيرامون خود پيامدهاي اکولوژيکي عمدهاي را بوجود آورده اند. به علاوه اکوسيستمهاي کوهستاني بر حسب عوامل زايش خود چشم انداز و سيماي متفاوتي دارند زيرا سيماي ظاهري چشم اندازها متأثر از سنگهاي تشکيل دهنده آنهاست که اين ويژگي تنوع زيبايي در خلق چشماندازهاي گردشگري بوجود آورده است.
– زندگي جانوري: شامل تماشاي زندگي حيوانات، مطالعه بر روي حيوانات خاص، برگزاري تورهاي شکار و تماشاي زيست دسته جمعي جانوران و پرندگان است که طرفداران خاص خود را دارد.

2-3-7-اهداف و اصول اساسي اکوتوريسم
گرچه تعاريف اکوتوريسم در جزئيات با يکديگر تفاوت دارند ولي اکثر اين تعاريف نوع خاصي از گردشگري را عرضه ميکنند که در سه معيار با يکديگر اشتراک دارند: 1- حفاظت 2- مشارکت جامعه محلي و 3- سودمندي و تداوم بقاء. اگر يک طرح يا فعاليت خدماتي بتواند اين سه هدف را بصورت توأمان محقق سازد بدون شک مي‌توان آنرا اکوتوريسم واقعي ناميد. ولي واقعيتها حاکي از آن است که حتي تحقق پيدا کردن تک تک اين اهداف بطور مجزا نيز امري بسيار مشکل است (لوک3 و همکاران، 2003: 101).
2-3-8-اکوتوريسم و گردشگري ماجراجويانه
گردشگري ماجراجويانه به عنوان شاخهاي از گردشگري طبيعتمحور، گاهي به جاي واژه اکوتوريسم مورد استفاده قرار ميگيرد. ولي اين شاخه از گردشگري با اکوتوريسم متفاوت بوده و بر روي سه عامل تأکيد دارد: عنصر ريسکپذيري 2- عنصر مشقت جسمي و 3- مهارت. فعاليتهاي که جزء گردشگري ماجراجويانه به حساب ميآيند و در محيطهاي طبيعي انجام ميگيرند عبارتند از:
قايقراني در رودهاي خروشان، پيادهروي در سرزمينهاي حيوانات وحشي، چتربازي، قايقراني در دريا، غارنوردي، مسابقه دو صحرايي کوهنورديو غواصي. اکوتوريسم روي تعامل تعليمي و ادراکي با محيط طبيعي يا برخي از اجزاي محيط طبيعي تأکيد دارد، ولي گردشگري ماجراجويانه عمدتا روي زمينههايي تأکيد دارد که عمدتاً با ريسکپذيري و مشقت فراوان همراه هستند. فعاليتهاي گردشگري ماجراجويانه عمدتاً به خاطر مسايل هيجانآور شخصي و چالشهاي آن صورت ميگيرند نه به خاطر علايق علمي. ولي برخي از فعاليتهاي گردشگري ماجراجويانه وجود دارد که در آن جنبههاي اکوتوريسمي نيز مشاهده ميشود مانند: کسانيکه به سرزمين حيوانات وحشي به منظور پيدا کردن برخي زيستگاههاي بکر و دستنخورده سفر ميکنند يا کسانيکه براي مشاهده پرندگان نادر به سکونتگاههاي آنها که در بالاي قلل کوهها قرار دارد انواع ريسکها را به عهده ميگيرند. بنابراين ميتوان گفت که برخي فعاليتهاي اکوتوريسم و گردشگري ماجراجويانه تا حدي با يکديگر همپوشاني دارد (ویور4، 2001: 74).

2-3-9- جایگاه اکوتوریسم در صنعت گردشگری ایران
ایران از نظر وجود آثار تاریخی و فرهنگی در میان ده کشور جهان قرار دارد و از نظر جاذبههای اکوتوریسمی، تنوع اقلیمی و زیست محیطی جزء پنج کشور برتر دنیا به حساب میآید. اکوسیستمهای ایران بستر مناسبی برای سودآوری و ایجاد فرصتهای مناسب اقتصادی هستند. طی چند سال اخیر تشکلهای طبیعتگردی کشور رو به فزونی رفته است و در برنامه سفرهای خدمات مسافرتی تورهای طبیعتگردی هم بهچشم میخورد. لکن هنوز این شاخه از گردشگری آنطور که باید در کشورمان جایگاهی ندارد. شاید بتوان گفت نداشتن یک متولی واحد برای امر گردشگری کشور در اینخصوص باتاثیر نباشد. از سوی دیگر همسو نبودن سازمانها و ارگانهای مختلف در حوزه گردشگری از دیگر عواملی است که بهرهبرداری درست از منابع طبیعی ایران را به فراموشی سپرده است. هرچند کمیته ملی طبیعت گردی در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری سعی کرده با اقداماتی چون تدوین سند ملی طبیعتگردی گامهایی در این خصوص بردارد، اما چنین اقداماتی اگرچه شرط لازم برای جذب گردشگران خارجی بهمنظور آشنایی با زیستبوم طبیعی ایران است ولی کافی نیست. درحال حاضر تعداد طبیعتگردانی که تنها به قصد بازدید از طبیعت بکر ایران به کشورمان سفر میکنند بسیار کم بوده و فقط شاهد حرکتهای اندکی در حوزه طبیعتگردی بین گردشگران داخلی هستیم. با توجه به پتانسیلهای اکوتوریستی ایران، چنانچه متوسط درآمد ارزی هر اکوتوریست (بین 1000 تا 1500 دلار) را بر اساس متوسط سفر نیمی از اکوتوریستهای جهان که بین 8 تا 14 روز است در نظر بگیریم خواهیم دید تا چه میزان ارز از طریق اکوتوریسم و توسعه آن عاید کشور خواهد شد(بررسی وضعیت اکوتوریسم در ایران،1389).
به طور کلی میتوان مزایای اکوتوریسم را در کشور اینگونه بیان کرد که صنعت اکوتوریسم باعث ایجاد اشتغال و افزایش درآمد در سطح ملی و محلی، توسعه خدمات و حمل و نقل و صنایع دستی، ایجاد تنوع در اقتصاد محلی مناطق زراعی، ایجاد خودگردانی در مناطق و تامین اقتصادی آنها، افزایش شمار حامیان طبیعتگرد یک کشور در بین جهانیان، ترئیج افکار دوستداران طبیعت در بین مردم، جلوگیری از مهاجرت بیرویه جوانان از روستا، حفظ کاربریهای اراضی، ایجا تفاهم بیشتر در نتیجه تماس بین مردم و شناسایی و تفسیر فرهنگ مناطق مختلف؛ حفاظت از منابع ملی و میراث فرهنگی برای مردم و توریستها میشود. ( ابوالفضل صیامیان گرجی)

2-4-اصول ده گانه توسعه پایدار در گردشگری
گردشگری در مفهوم پايداری در برگيرنده پردازش معنايی خاص خود است. در اين ميان زايش اين مفهوم در ادبيات گردشگری حاصل تلاش در دستيابی به توسعه پايدار در تمامی زمينه های توسعه می باشد. بخصوص بعد از اجلاس زمين در سال 1992در ريودوژانيرو که دولت ها را به سمت توسعه‌ای سوق داد که حداقل زيان ولطمه را برمحيط زيست وارد سازد؛ توافقات حاصله در دستور کار جلسه 21(يعنی برنامه‌های مربوط به قرن بيست ويکم) قرار گرفت. اين دستور جلسه در واقع شامل مجموعه‌ای از طرح ها عملی مفصل بود که نقش هر کشور در رسيدن به توسعه پايدار بيان می نمود. از اين رو بر مبنای دستور جلسه 21، از سوی سازمان های بين المللی گردشگری در سطح جهان « دستور جلسه 21برای گردشگری » منتشر شد.که در آن نياز به رسميت شناختن نقش گردشگری را در فرايند توسعة مناسب گوشزد می کرد و ضرورت طرح عملی برای سازمانهای گردشگری را در راستای به فعليت در آوردن اصول گردشگری پايدار را پيش می‌کشيد. به دنبال اين روند اولين کنفرانس جهانی گردشگری پايدار در سال 1995 در مادريد برگزار شد. برخی از نکات مطرح شده در اين کنفرانس پيرامون گردشگری پايدار عبارت بودند از (پاپلی یزدی وسقایی،1385: 48):
توسعه گردشگری بايد براساس معيارهای پايداری باشد.بدين معنا که مسايل اکولوژيکی در بلند مدت ، مسايل اقتصادی وتعهدات لازم نسبت به جنبه های اجتماعی و اخلاقی بايد رعايت شود.
ماهيت پايداری گردشگری مستلزم محيط های طبيعی ، فرهنگی وانسانی است.
گردشگری بايد جنبه های فرهنگی ، ارزشی وعناصر سنتی جوامع محلی را مد نظر داشت باشد.
بطور‌کلی اين تلاش ها نشان ازآن دارد که گردشگری بتواند  در پردازش توسعه پايدار راهکاری عملی را شکل دهد.از اين رو هدف اصلی در بسط معنايی گردشگری پايدار پيرامون ارائه روش های منطقی در بهره گيری از منابع طبيعی و انسانی و ممانعت از به کارگيری غير علمی اين منابع می باشد. توسعه پايدار گردشگری دارای دو جنبه حفاظت از محيط زيست ومنابع وميراث فرهنگی جوامع است. از اين روگردشگری پايدار بايد با سياست مشخص و مدونی به اجرا در آيد تا بتواند حرکت اميد بخشی را در توسعه همه جانبه فضاهای جغرافيايی تضمين کند. گردشگری پايدار برای کارايی بالاتر در اين زمينه دارای اصولی می باشد که هماهنگ کننده اهداف و راهکارهای عملی می باشد.اصول گردشگری پايدار را می توان به شرح زير بيان نمود(همان):
1.   استفاده از ماهيت پايدارگونة منابع :حفظ و استفاده از منابع(طبيعی ، اجتماعی و فرهنگی)بسيار حائز اهميت است وبه معنای تجارت دراز مدت می باشد.
2.   کاهش بيش از حد مصرف و اتلاف : که جلوی هزينه های بازسازی زيان های دراز مدت را گرفته وبه کيفيت گردشگری کمک می کند.
3.   حفظ تنوع : حفظ و ارتقای تنوع طبيعی ، اجتماعی وفرهنگی برای پايداری دراز مدت گردشگری اهميت ويژه دارد وپايگاه

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه اکوتوریسم، توسعه پایدار، توسعه پاید، جوامع محلی Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه اکوتوریسم، زیست محیطی، محیط زیست، منابع طبیعی