منابع و ماخذ پایان نامه اکوتوریسم، زیست محیطی، محیط زیست، منابع طبیعی

دانلود پایان نامه ارشد

ارزش اقتصادي است كه با توسعه پايدار انطباق دارد. بر پايه برآورد سازمان جهاني جهانگردي در نخستين دهه سال 2000 بخش اكوتوريسم بين 10تا30 درصد رشد خواهد داشت و انتظار ميرود تا يك دهه ديگر طبيعتگردان كه اكنون هفت درصد كل مسافران جهان را تشكيل ميدهند به بيش از 20 درصد برسد (رضواني، 1380: 236). نقش اكوتوريسم در حمايت از توسعه پايدار، دستيابي به اهداف توسعه هزاره آينده و كاهش قابل ملاحظه فقر به طور بارزي شناخته شده است. در اكوتوريسم پايدار انگيزه اصلي مسافرت به طبيعت، ديدار از جذابيت هاي طبيعي يك منطقه شامل ويژگي هاي فيزيكي و فرهنگ بومي است و اكوتوريسم پس از مشاهده بدون اينكه خللي در آنها وارد آورده و به تخريب آنها بپردازد، محل را ترك ميكند؛ به اين ترتيب ضمن شناخت فرهنگ، سوابق تاريخي و نمودهاي طبيعي منطقه، شأن و جايگاه اكوسيستم را حفظ كرده، فرصتهاي اقتصادي و درآمدزايي را براي مردم محلي ايجاد ميكند. در اكوتوريسم پايدار براي حفظ و حمايت جدي از جذابيتها و زيباييهاي طبيعي، منابع مالي و اعتبارات مورد نياز فراهم ميشود. به اين ترتيب ميتوان گفت كه اكوتوريسم پايدار آنتيتزي براي گردشگي است كه صرفا به منافع كوتاه مدت ميانديشد. اكوتوريسم پايدار يك رويكرد مديريتي است كه با توجه به هدفهاي ارزشي، اقتصادي و اجتماعي و زيست محيطي با همكاري مسئولان و جامعه از طريق وضع قوانين مناسب و اعمال مؤثر آنها به طور مستقيم و غير مستقيم به حفظ طبيعت بيانجامد (زاهدي، 1385: 119).

2-9- اثرات زیست محیطی اکوتوریسم
محیط زیست اساسی ترین منابع طبیعی و فرهنگی برای جذب گردشگر است، بنابراین حفاظت از محیط زیست برای موفقیت برنامه های بلندمدت توسعه گردشگری بسیار ضروری است. بر همین اساس سازمان جهانی گردشگری نیز تلاش کرده است نکات اصلی بیانیه ریو و دستورالعمل 21 را در زمینه گردشگری مورد استفاده قرار دهد که اهم این موارد به شرح زیر است(دبیرخانه سازمان جهانی گردشگری،1372) :
محققان اعتقاد دارند که فعالیتهای گردشگری در صورت رعایت 6 اصل زیر مصادیق اکوتوریسم را می یابند:
التزام به انجام فعالیتهای که کمترین پیامد منفی زیست محیطی را داشته باشد .
زمینه سازی برای افزایش آگاهی درک طبیعت و ویژگیهای فرهنگی که باعث می شود بازدیدکنندگان نسبت به حفظ منابع طیبعی و خصوصیات فرهنگی احساس بیشتری نمایند .
مشارکت در حفظ مدیریت مناطقی که به طور قانونی مورد حفاظت قرار می گیرند و سایر منابع طبیعی
تقویت مشارکت جوامع محلی در فرایند تصمیم گیری مربوط به تعیین نوع و میزان فعالیتهای گردشگری
ایجاد منافع مستقیم و در آمدهای مکمل برای جوامع محلی نسبت به ارزشهای طبیعی محیط زندگی آنها
آموزش جوامع محلی نسبت به ارزشهای طبیعی زندگی آنها.(عبدالهی،عیوض)
اکوتوریسم ( توریسم طبیعی) است که برای جستجو در مناطق بکر و طبیعی و استفاده از زیبایی های طبیعت است و گردشگران را به محیط طبیعی و قابل دستیابی و منحصر به فرد معطوف می کند و نگرش مردم بومی و دولت را تغییر داده و در حفظ طبیعت از طریق آموزش افزایش آگاهی های مردم و مسئولین ، نقش آفرین و به تعبیری “توریسم فرهنگی ” باشد زیرا به دنبال ردپای فرهنگ های بومی سفر می کند (عبدالهی،عیوض)
بدون شک فعالیتهای گردشگری در مناطق اکوتوریستی پیامدهای زیست محیطی به جای میگذارد . که میتواند مستقیم و غیر مستقیم باشد، از جمله اثرات مثبت گردشگری طبیعی را می توان در موارد ذیل خلاصه کرد:
ترویج فرهنگ زیست محیطی در گردشگران و نزدیکی فرهنگها، فراهم شدن وحدت جوامع انسانی و ملل
کسب ارز خارجی و افزایش درآمد ناخالص ملی و گسترش امکانات اقامتی ، پذیرائی و امکانات جنبی
ایجاد زمینه اشتغال در زمینه های تولید و فروش کالا ، حمل و نقل ، خدمات و راهنمایی گردشگران
توسعه محل تجمیع فعالیتهای گردشگران

2-10- اثرات منفی زیست محیطی اکوتوریسم
به موازات پیامدهای مثبت بدون شک اثرات منفی زیست محیطی نیز متوجه فعالیتهای گردشگری است. این اثرات منفی عبارت از فاکتورهایی در قالب آلودگی، تخریب و یا تغییر سیستم در محیط زیست انسانی یا طبیعی پدیدار می شوند و بر انسان، حیوان، گیاه، زمین آب، خاک، هوا و ارتباط فی ما بین آنها و هم چنین به آثار طبیعی ، فرهنگی ، باستانی ، تاریخی و سایر منابع تاثیر می گذارند. اکو سیستمی یا نابودی آن را سبب خواهد شد . بر خی از اثرات منفی زیست محیطی صنعت گردشگری بویژه اکوتوریسم به شرح ذیل میباشد:
– تخریب محیط طبیعی در اثر پیاده روی در بیشه زارها و مراتع
– آتش سوزی در جنگلها، بوته کنی ، قطع اشجار ، چیدن گلها و نابودی گیاهان
– پراکندگی زباله ها در سواحل آبی ، دریاچه ها ، رودخانه ها ، چشمه ها ، پارکها و فضاهای باز
– تجمع پشه ، مگس و حیوانات موذی در محیط گردشگری
– انتشار بوهای فاضلابهای تصفیه نشده هتلها و سایر تاسیسات گردشگری در سواحل آبی ، رودخانه ها
– بروز ساخت و سازهای بی رویه در حوالی مراکز گردشگری
– بروز شغلهای کاذب و رواج گدائی و مزاحمتهای مردمی
– تغییر کاربری اراضی و تبدیل به فضاهای گردشگری
– افزایش آلودگی صوتی و آلودگی هوا در اثر تردد وسایل نقلیه و شلوغی مردم
– افزایش حوادث جاده
– نابودی حیاط وحش و گونه های گیاهی(رهبر ،1379 (
سه خطر عمده کره زمین را تهدید میکند: جنگ هستهای ،تغییرات اقلیمی و انقراض تنوع زیستی. خطرجنگ هسته ای امروزه با از بین رفتن نظام دو قطبی تا حدی فروکش کرده و خطر تغییرات اقلیمی نیز به صورت خشکسالی و افزایش دما خود را نشان داده و خوشبختانه خیلی زود اذهان جهانی را متوجه این خطر کرده است. اما در این میان،گرچه خطر نابودی تنوع زیستی به عنوان میراث طبیعی کمتر از دو پدیده فوق نیست، اما خطرات آن کمتر، مورد توجه قرار گرفته است. تنوع زیستی مقولهای است که ابعاد فاجعه نابودی آن، خارج از درک تصور انسان است. نابودی تنوع زیستی به معنی از بین رفتن زیستگاه ها ،گونه های گیاهی و جانوری و ساده شدن گوناگونی اشکال حیاتی است و بی توجهی نسبت به ادامه روند ناب ودی تنوع زیستی ، منجر به محدود شدن پیشرفت های بشر در تمام زمینه های شده و خلع سلاح شدن او در برابر بیماری ها و خطرهای غیر قابل پیش بینی و به خطرافتادن کل ح یات و بقای انسان را به دنبال دارد.زمین به عنوان تنها کره مسکونی و قابل حیات ، در بین دو سیاره داغ و یخ زده زهره ومریخ قرار گرفته که هیچ آثاری از حیات را در خود ندارند . این اعتقاد وجود دارد که علاوه بر حدود یک میلیارد موجود زنده در طول دوره تکامل زیستکره ،حدود 2 میلیون گونه نیز در زیستکره عصر حاضر وجود دارد. تنوع زیستی شامل اکوسیستم،گونه و ژن است که هر سه باهم ارتباط تنگاتنگ دارند . کاهش تنوع زیستی یکی از تهدیدهای زیست محیطی میباشد که خطرناک ترین عامل آن تخریب زیستگاهها است. مطابق آمار 58 گونه پستاندار در400سال پیش و 115 گونه پرنده در 200 سال پیش از بین رفته است و در حال حاضر حدود 25 هزار گونه گیاهی و بیش از یک هزار گونه جانوری از مهره داران ،جزو گروهی از میراث های طبیعی هستند که در معرض خطر انقراض میباشند. حدود 162 گونه پستاندار، 502 گونه پرنده بیش از 174 گونه ماهی در آب های داخلی کشور و 146 گونه خزنده، 20 گونه دوزیست و نزدیک به یک هزار گونه گیاهی شناسای ی شده ، از جمله میراث های طبیعی کشور محسوب میشوند که در معرض نابودی جدی قراردارند. دوگونه شاخص شیر ایران و ببر مازندران چند دهه است که در ایران منقرض شده اند. هر چند سازمان حفاظت محیط زیست با توجه به اصلی 50 قانون اساسی متولی تحویل این مجموعه نادر به نسل های آتی است اما هم اکنون بهره وری نامعقول نسل کنونی ازمیراث طبیعی به نحوی است که آسیب شدید به این میراث طبیعی وارد آورده و موجب تخریب سیستم حیاتی و بر هم خوردن تعادل طبیعی شده است. (عامری، 1382)
2-11- اهميت اكوتوريسم
امروزه اكوتوريسم به عنوان بخشي از نظام صادراتي كشور شده و با ارزش افزوده قابل ملاحظه و فوايد اقتصادي مستقيم و غير مستقيم بسيار همراه است. برنامهريزي بر اساس اكوتوريسم باعث شده است كه به حفظ تنوع زيستي و توان اكولوژيكي محيط كمك شود، ارزش و اهميت منابع طبيعي مشخص شود و منابع مالي براي حفاظت محيط هاي طبيعي و حفظ ارزش هاي طبيعي و بهبود كيفيت محيط زيست تأمين گردد. اكوتوريسم يكي از ابزارهاي مناسب در فرايند توسعه پايدار بوده و قادر است كه رشد اقتصادي را به روند حفاظت از منابع طبيعي در كشورهاي در حال توسعه پيوند دهد. اكوتوريسم و توسعه مي تواند در يك تعامل تنگاتنگ با جوامع محلي به پايداتري كمك كند. اكوتوريسم ميتواند از طريق كاهش روند فرسايش، حفاظت از يكپارچگي، ارتقاء آموزشهاي حفاظتي و تأمين انگيزههاي مالي در بهرهبرداري پايدار به حفاظت از اكوسيستم بپردازد ( پارسائي، 1384 : 27).
2-11- مدیریت اکوتوریسم
راهبردهای مدیریتی، اساس یک طرح مدیریتی اکوتوریسم را تشکیل می دهند. راهبردهای مدیریتی، فعالیت های گردشگری را تعیین می کنند که در اهداف حفاظتی یک منطقه حفاظت شده، نقش دارند. با این وجود این راهبردهارا می توان برای پیشرفت گردشگری در مناطقی بکار برد که رسمأ حفاظت نشده اند. برای حصول اطمینان از پایداری توریسم در مناطق حفاظت شده، لازم است که برنامه مدیریتی موثری اجرا شود تا تمام ذینفعان به صورت پویا در آن درگیر باشند.راهبرد های کلیدی مدیریت اکوتوریسم عبارتند از:
1.     زون بندی برای استفاده بازدیدکنندگان
2.     طرح ریزی وطراحی مکان بازدیدکننده
3.     طراحی پایدار زیر ساخت
4.     سازو کار های تولید درآمد
5.     مدیریت وپایش اثرات بازدید کننده
6.     راهنمایان طبیعت دوست
7.     زون بندی مناطق بازدیدی
زون بندی مناطق حفاظت شده، یک اصل بنیادی و اساسی برای هر یک از راهبرد های مدیریتی است. که شامل سازوکاری از تخصیص اهداف و اولویت های کلی، برای نواحی مختلف یعنی زون در درون یک منطقه یا ناحیه حفاظت شده است. با تخصیص دادن اهداف واولویت ها به این زون ها، طراحان بصورت تقریبی، استفاده های مجاز و غیر مجاز را، تعریف می کنند.
نوع وتعداد زون ها به عوامل زیر وابسته است:
•   اهداف و اولویت های مدیریتی آن مکان
•    کیفیت وتنوع منابع طبیعی و فرهنگی و درجه ای از تغییراتی که تحمل کرده اند
•    نوع استفاده ای که از قبل تعیین شده (بسیاری از استفاده ها با یگدیگر تعارض دارند و باید از نظر جغرافیایی از هم جدا شوند).
زون بندی مقدماتی برای یک منطقه حفاظت شده، معمولأدر طرح کلی مدیریت GMP، به صورت یک استفاده عمومی بیان می شود. در این طرح، اکوتوریسم به صورت یک استفاده عمومی مطلوب، تعریف می شود ولی اطلاعات اخیر، برای تعریف این که کدام زون برای استفاده عمومی، تخصیص داده شود، کافی نیست. در نتیجه ممکن است در جریان تکمیل یک طرح مدیریت اکوتوریسمEMP، نیاز باشدکه زون بندی مقدماتی مناطق حفاظت شده تغییر یابد. بنابراین، زون بندی برای اکوتوریسم باید با طرح زون بندی کلی برای یک منطقه، یکپارچه شود و برای اینکه در درون زون ها اجرا شوند باید بتوانند با اهداف مدیریتی آن مکان، سازگار شوند. بطور کلی، بسیاری از مناطق حفاظت شده، برای دو نوع یا حتی بیشتر از دو نوع استفاده عمومی، ارائه می شوند. زون استفاده متمرکز که دارای اثرات بالایی هستند و استفاده بازدیدکنندگان از آن به صورت متمرکز می باشدوزون استفاده گسترده که دارای اثرات پایینی است و بازدید از آن زون، توسط بازدید کنندگان کنار جاده ای اتفاق می افتد وزون های دیگر به صورت زون دست نخورده کنار گذاشته می شود که خیلی کوچک و به سبب شکنندگی وکمیابی منابع، بدون استفاده عمومی است. زون استفاده متمرکز معمولأ در نواحی کوچکی انتخاب می شود که کمتراز یک درصداز قلمرو مناطق حفاظت شده را اشغال می کند و زون استفاده گسترده، بطورکلی بزرگتر است با این وجود، بخش کوچکی از کل قلمرو مکانی را در بر می گیرد. همچنین در دیگر زون ها ممکن است اجازه بعضی از فعالیت های اکوتوریسمی بصورت کنترل شدید و محدود داده شود که غالبأ نیازمند کسب مجوز

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه توسعه پایدار، توسعه پاید، اکوتوریسم، محیط زیست Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه اکوتوریسم، گردشگری روستایی، بخش لواسانات، استان تهران