منابع و ماخذ پایان نامه اکوتوریسم، توسعه پایدار، توسعه پاید، جوامع محلی

دانلود پایان نامه ارشد

ی تواند فرصت توسعه روستایی را در همه ابعاد فراهم ساخته و به عنوان راهکاری اساسی در توسعه روستایی مطرح شود.( هاشمی ،175:1389 ). واژه توسعه پایدار را اولین بار به طور رسمی برانت لند در 1987 در گزارش (( آینده مشترک ما)) مطرح کرد.(زیاری،16:1378). هدف اصلی آن ارتقاء کیفیت زندگی یعنی دخالت دادن شاخص های کیفی و اجتماعی، تامین رفاه و عدالت اجتماعی است.(بیگدلی،39:1385 ). توسعه پایدار فرایندی است که طی آن مردم یک کشورنیازهای خود را برمی اورند و زندگی خود را ارتقاء می بخشند، بدون اینکه منابعی که به نسل های آینده تعلق دارد را به خطر اندازند .( زاهدی، 108:1390). به عبارتی دیگر توسعه پایدار مخالف هر سیاست یا عملکردی است که به نوعی منافع نسل های بعدی را به خطر بیاندازد. اين درحالي است كه بسياري از برنامه ريزان و سياست گذاران توسعه نيز، از صنعت گردشگري به عنوان يكي از اركان اصلي توسعه ي پايدار ياد مي كنند و بر اين باورند كه گردشگري، به عنوان يك موضوع چند ارزشي از راهكارهاي مهم نيل به توسعه ي پايدار به شمار مي رود؛ چراكه آثار تخريبي زيست محيطي آن حداقل و منبعي تما م نشدني است . بدين ترتيب مي توان همزمان با حفاظت از تنوع زيستي، از مناطق ديگر سرزمين بهره برداري متناسب، به شكلي مداوم و پايدار به عمل آورد و در عين حال، به افزايش رونق اقتصاد سرزمين از طريق ايجاد اشتغال، درآمد و بهبود رفاه جامعه كمك كرد. در سالهاي اخير تهيه طرح هاي گردشگري، بعنوان راهکاري جديد براي رهايي از اين شرايط مورد توجه قرار گرفته است، به نظر مي رسد کشورهايي که از قابليتهاي بالقوه مناسبي در اين زمينه برخوردارند، بتوانند توسعه گردشگري را در برنامه هاي توسعه ملي خود گنجانده و راه تکامل را طي نمايند (طیبی و همکاران ، 5:1387). به طور کلی کشور ایران یکی از کشورهایی است که دارای پتانسیل های جذب گردشگران در سطح منطقه و جهان می باشد. تنوع اقلیمی و فرهنگی در ایران از پتانسیل های مهم در مقوله توریسم و اکوتوریسم می باشد، بنابراین پتانسيل هاي توسعه اين بخش بالاست چنان كه به طور مثال مناطقی با تنوع اب و هوایی مانند لواسانات در شمال تهران تنها در شرايطي مي توانند سهم شايسته خود را از گردشگران بين المللي و داخلي جذب نمايند و از منافع چند بعدي حاصل از آن بهره مند گردند که براي عناصر و اجزاي مختلف تشکيل دهنده صنعت گردشگري، برنامه ريزي مناسب صورت گيرد. تجربيات جهاني و تجربه گذشته کشورمان نشان مي دهد که هر چند وجود امکانات و زير ساخت هاي گردشگري شرط لازم براي توسعه اين فعاليت مي باشد و ليکن اين تنها شرط، کافي نيست. کشورهايي که اين مسأله را در نيافته اند و به دليل نوع ايدئولوژي حاکم يا عدم برنامه ريزي مناسب نتوانسته اند ، شرايط جذب کننده گردشگر را فراهم آورند ، مهمترين بازندگان در ميدان رقابت بين المللي بوده ا ند . چرا که لازمه توسعه اين فعاليت و جذب گردشگران بيشتر ، برنامه ريزي جامع براي همه عناصر و اجزاي تشکيل دهنده گردشگري و ساماندهي وضع جاذبه هاي بالقوه است که، بتواند ايمني،آسايش و رضايت گردشگران را فراهم آورد.(امیریان ، 1379). بخش لواسانات ازجمله مناطق هدف گردشگری خصوصا برای ساکنین کلانشهر تهران می باشد که روستاهای آن به طور مستقیم و غیر مستقیم تحت تاثیر فعالیت های گردشگری قرار می گیرند ولی متاسفانه اقدامی لازم در خصوص توسعه گردشگری در این منطقه صورت نگرفته است. از این رو پیش از تدوین راه کارهای توسعه اکوتوریسم در این منطقه ،شناسایی دقیق قابلیت های اکوتوریستی و ارزیابی آنها می باشد. این شناسایی به برنامه ریزان این امکان را می دهد تا بر اساس توان های منطقه ، جهت و راهکارهای توسعه گردشگری منطقه را مشخص نموده ، برنامه ای متناسب با شرایط منطقه ارائه دهند. تدوین برنامه ای هدفمند و کارامد بر مبنای دستیابی به توسعه پایدار در این منطقه می تواند موجب توسعه فعالیت های اکوتوریستی این منطقه و در نتیجه منجر به جذب گردشگر و موازی ان حفظ محیط زیست منطقه گردد.
پذيرش مفهوم توسعه پايدار و ارزش ميراث طبيعي در بيشتر کشورها در مباحث گردشگري منجر به پيدايش اکوتوريسم گرديده است اين نوع گردشگري به لحاظ آرماني جهانگردي دوستدار طبيعت است. در اکوتوريسم به حفاظت زيستگاهها تنوعات زيستي و چرخههاي اکولوژيک باید توجه شود و با برنامهريزي درست ميتوان سودآوي مناسب براي جوامع محلي و حفاظت از منابع طبيعي را تضمين کرد و حاميان و دوستداران طبيعت را افزايش داد و رشد اقتصادي را با روند حفاظت از منابع طبيعي به ويژه در کشورهاي در حال توسعه پيوند زد (کوپر2،2000 : 164).

2-2- تعاریف و اصطلاحات

2-2-1-تعریف و مفهوم توریسم:
توریسم را باید آميزه اى از چندين جزء گوناگون در نظر گرفت: عمل مسافرت، توقفى کوتاه، هدفى خاص و فعاليتهائى که در مقصد انجام می گيرد.
توريسم صنعتي است كه با توريست ها و سرويس دهي به آنها سر و كار داشته و مي تواند فعاليتي تفريحي ، علمي ، كاري و يا عاطفي باشد..
Tourism یا گردشگری حركتی است، كه از یك نقطه آغاز و در همان نقطه به پایان رسد، یعنی حركت چرخشی حول یك محور و بازگشت به نقطه شروع. این صنعت در حال حاضر، یکی از سه صنعت برتر جهان (صنايع خودرو سازي،‌نفتي و توريسم) به شمار میرود. بنابر ساده ترین تعریف، گردشگری صنعتی است که موجب می گردد تا افراد برای مدتی از خانه های خود خارج شده و جهت بازدید از دیگر نقاط جهان به سفر بپردازند و در طول مدت سفر نیز نیازهای پذیرایی و اقامتی آنها را برطرف می نماید.

2-2-2- تعریف و مفهوم توریست
توریست شخصی است که به کشور یا شهری غیر از محیط زیست عادی خود برای مدتی که کمتر از 24 ساعت و بیشتر از یک سال نباشد سفر کند و قصد او از سفر، تفریح، استراحت، ورزش، دیدار اقوام و دوستان، مأموریت، شرکت در سمینار، کنفرانس یا اجلاس، معالجه، مطالعه و تحقیق و یا فعالیت مذهبی باشد. دکتر محمد تقی رهنمایی از اساتید گروه جغرافیای دانشگاه تهران نیز، در طرح جامع گردشگری استان اردبیل را از توریست یا گردشگر را اینگونه تعریف نموده است: « توریست یا گردشگر به مسافری گفته می شود که با انگیزه های گردشگری به مقصدی مسافرت نموده و بیش از یک شب و کمتر از 6 ماه در مقصد اقامت نماید، بدون اینکه اشتغال و اقامت دایم در مقصد داشته باشد.»
توريست كسي است كه با نيت كار ، تفريح و يا لذت بردن از محيط پيرامون از محل زندگي دائم خود دور شده و براي مدتي كه مي تواند بين يك روز تا يك سال باشد در محل ديگري بماند و توريسم صنعتي است كه با توريست ها و سرويس دهي به آنها سر و كار داشته و مي تواند فعاليتي تفريحي ، علمي ، كاري و يا عاطفي باشد.

2-2-3- انواع توریسم
والن اسميت شش نوع توريسم را در طبقه بندي خود از توريسم آورده است كه عبارتند از :
 1 -توريسم قومي؛ نوعي توريسم كه گردشگر با نيت مشاهده و آشنائي با سبك زندگي افراد بومي و اقوام محلي اقدام به سفر مي كند. مثلاً ؛ ديدار از منازل بوميان ، حضور در جشن ها ، شركت در مراسم مذهبي و …
2 – توريسم هنري ؛ نيت توريست از اين نوع گردش آشنائي با هنرهاي ملل و مردم نقاط ديگر ، آشنائي با هنرهاي دستي ، موسيقي ، و مواردي از اين دست است.
3 – توريسم طبيعت گرا : تأكيد بر جاذبه هاي طبيعي و محيطي دارد و مراد پناه بردن به آغوش طبيعت زيبا و تحسين جاذبه هاي طبيعي است.
4 – توريسم تاريخي ؛ چنين گردشي با نيت بازديد از مساجد و كليساها ، آثار باستاني و … دست به تفرج مي زند.
5 – توريسم تفريحي و ورزشي ؛ گردشگر توجه خود را به شركت در فعاليت هاي ورزشي و تفريحي از قبيل اسب سواري ، پياده روي و… معطوف مي نمايد.
6 – توريسم كاري يا حرفه اي ؛ مقصود اصلي از اين نوع توريسم ، شركت در كنفرانس ها و جلسات كاري است ( مهدوي، 1382 ).

2-3- تعریف و مفهوم اکوتوریسم
توريسم از اواخر قرن بيستم به يكي از مهم‌ترين بخش‌هاي فعاليت اقتصادي كشورها تبديل شده است. در این بین اکوتوریسم در مقایسه با سایر شاخه‌های توریسم از رشد بسیار چشمگیری برخوردار بوده است. براساس آخرين آمارهاي سازمان جهاني جهانگردي UNWTO در سال 2007 تعداد 898 ميليون مسافرت بين‌المللي در سطح جهان صورت گرفته است و درآمد حاصل از توريسم بين‌الملل بالغ بر733  میلیارد دلار(روزانه بالغ بر 2 ميليارد دلار) بوده است. این در حالیست که پيش‌بيني مي‌شود تا سال2020 آمار توريسم بين‌الملل به 1/6ميليارد برسد. با رشد صنعت گردشگري آمار تقاضا براي طبيعت‌گردي خصوصاً اكوتوريسم و شاخه ‌اي مرتبط با آن نظير توريسم روستايي، اگروتوريسم و … افزايش يافته است. سازمان جهاني جهانگردي رشد تقاضا براي گردشگري طبيعت را سالانه 10-30 درصد برآورد مي كند، در حالي که رشد سالانه تقاضا براي گردشگري در كل 3- 4 درصد مي‌باشد. طبق آمار انجمن جهانی اکوتوریسم در سال 2004 نزديك به 40 درصد انگيزه سفر گردشگران، اكوتوريسم و بازديد از جاذبه‌هاي طبيعي برآورد شده است.
اکوتوريسم که توريسم بومي شناختي(Ecological )نيز ناميده مي شود، شکلي از گردشگري است که جاذبه ها يا کولوژيکي و منحصر به فرد اجتماعي را مورد توجه قرار مي دهد. بنا به تعریف مجمع بینالمللی اکوتوریسم (TIES)، اکوتوریسم سفری است مسئولانه به مناطق طبیعی که حافظ محیطزیست بوده و موجب بهبود کیفیت زندگی مردم محلی میشود. در تعریفی دیگر کنوانسیون تنوع زیستی (CBD)، اکوتوریسم را نوعی توریسم متکی بر حفاظت و مراقبت تنوع زیستی و اکوسیستمهای موجود در عرصهها و با لحاظ نیازهای توسعهای عرصهها تلقی کرده که مشارکت جوامع محلی و ایجاد درآمد قابل اتکا برای جوامع محلی از نتایج آن است. در واقع اکوتوریسم را مسافرتی بدون تخریب، پراکندگی و آلودگی مناطق طبیعی، فعالیتهای خاص مطالعاتی و کاوشگرانه و احساس لذت از مناظر طبیعی همچون گیاهان وحشی، حیوانات و ارزشهای فرهنگی یک منطقه تعریف نمودهاند (بیاتی و همکاران؛ 1389: 30)

2-3-1-تاریخچه اکوتوریسم
پیرامون واژه طبیعت‌گردی و سابقه کاربرد آن اظهار نظرهای متفاوتی صورت گرفته است. برخی صاحبنظران سابقه کاربرد چنین واژه‌ای را در اواخر دهه 1980 ذکر کرده اند. اما در تمام متون مرتبط سبالوس لاسکورین Ceballos-Lascurain به عنوان نخستین کسی آمده است که این واژه را بکار برد است. برابر تعریف او: طبیعت‌گردی سفری است به مناطق نسبتا بکر و دست نخورده با هدف مطالعه، تحسین، ستایش و لذت بردن از مناظر، جانوران ، گیاهان وحشی منطقه و هرگونه اثار فرهنگی (گذشته و معاصر) که در این مناطق یافت می شود. برخي سابقه كاربرد واژه اكوتوريسم را به زماني دورتر و به “هتزر” نسبت داده اند و معتقدند كه او اين واژه را در دهة 1960 م براي تشريح روابط متقابل گردشگري و محيط زيست و ويژگي هاي فرهنگي به كار برده است.

2-3-2-تعریف اکوتوریسم  
در مورد تعریف اکوتوریسم اتفاق آراء وجود ندارد. بعضی از تعاریف ارائه شده لیست وار در زیر آورده شده است:
حفاظت بین الملل 1989 (Ziffer)
شکلی از گردشگری طبیعی منطقه، شامل فرهنگ بومی. اکوتوریست ها به طور نسبی از مناطق توسعه نیافته با روح قدردانی،‌ مشارکت و حساسیت نسبت به آنجا بازدید می نمایند. اکوتوریست ها طوری عمل می کنند که کمترین ضرر را به منابع طبیعی و حیات وحش وارد نمایند. و مردم مناطق بازدید شده را در منافع اقتصادی سهیم نمایند.
اتحادیه حفاظت جهان 1996 (Brando)
سفری مسئولانه در طبیعت و بازدید از مناطق طبیعی دست نخورده جهت لذت و قدردانی از طبیعت که محافظت را ارتقاء، اثرات منفی بازدیدکنندگان را کاهش می دهد و برای فعالیت های منفعت رسان اجتماعی- اقتصادی به جوامع بومی تلاش می کند.
‌مارتا هانی 1999 (Honey)
سفری به مناطق شکننده، بکر و معمولا حفاظت شده که در جهت کمترین تأثیرات بر منطقه با آموزش گردشگران، ایجاد صندوق اعتباری برای محافظت،‌ توسعه منفعت های اقتصادی و سیاسی جوامع محلی و احترام به تنوع فرهنگ ها و حقوق بشر تلاش    می کند.
انجمن بین المللی اکوتوریسم 2004
سفر مسئولانه نسبت به مناطق طبیعی که

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه اکوتوریسم، توسعه پایدار، توسعه پاید، محیط زیست Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه توسعه پایدار، توسعه پاید، اکوتوریسم، محیط زیست