منابع و ماخذ پایان نامه آیات و روایات، امام خمینی، تدبر در قرآن، صاحب نظران

دانلود پایان نامه ارشد

نوعی سوء برداشت می داند ؛ ایشان می نویسد : « گاهى اخبارى، اصولى را شايد تكفير هم بكند، اصولى هم اخبارى را تجهيل مى‏كند. با اينكه اينها مطلبشان دو تا نيست »317‏ .
ایشان در جای دیگری تاکید می کند هنگام شنیدن سخن دیگران باید ابتدا بفهمیم منظور و مراد فرد از این سخنان و عبارات چه بوده است ، سپس به قضاوت در مورد سخنانشان بپردازیم و چه بسا بسیاری از اختلافات به خاطر سوء برداشت باشد و در اصل قضیه اختلافی وجود نداشته باشد ایشان می نویسد : « چرا بايد ما سوء ظن پيدا بكنيم به اشخاصى كه چنين تعبيراتى كردند. بفهميد او كه اين طور تعبير كرده، چه غرضى از اين تعبير داشته، چه مرضى داشته است كه اين طور تعبير بكند؟ »318 .

نتیجه گیری

اخباریان بدون بررسی کامل و همه جانبه و تفحص کافی در روایات ، پس از مشاهده تعدادی از روایات که فهم قرآن و تفسیر و تبیین آن را در اختیار ائمه اهل بیت و پیامبر دانسته ، در مقابل اجتهاد و استدلال عقلی موضع گرفته و با تعصب و احیانا عدم اگاهی براین موضع پافشاری نموده و در این راه به تعدادی از آیات قرآن نیز استدلال نموده اند حال آنکه با مراجعه به موضوع آیات و روایات فوق و بررسی محتوای آن متوجه شدیم و اثبات نمودیم که دیدگاه اخباریان فاقد مبنای عقلانی صحیحی است و با کنار گذاشتن تعصب و لجاجت و بررسی منطقی بسیاری از اختلافات بین اخباری و اصولی پایان می یابد زیرا بسیاری از روایات مورد تمسک اخباریان در کنایه به دیدگاه اهل سنت گفته شده و آنچه اصولیان در استنباط احکام از آن استفاده می کنند برخاسته از دل روایات اهل بیت عصمت و طهارت می باشد و مجتهدان شیعی نیز به پیروی از روایات اهل بیت به اصول دست ساخته اهل سنت در استنباط احکام مانند قیاس ، استحسان و مانند آن وقعی نمی نهند .

فصل چهارم

تحلیل دیدگاه اخباریان در خصوص فهم قرآن با تاکید
بر دیدگاه امام خمینی (ره ) ( نقد بیرونی )

نقد مبانی اخباریگری با آیات و روایات دیگر

در فصل گذشته آیات و روایات مورد تمسک اخباریان را دسته بندی نمودیم و به نقد محتوایی آن پرداختیم و اصطلاحا به آن نقد درونی اخباریان نام می نهیم در این فصل در نقد اخباریان از آیات و روایاتی استفاده می کنیم که برخلاف ادعای اخباریان ثابت می کند که همگان می توانند با مراجعه به قرآن و تدبر در معانی آیات آن از این معدن سراسر نور و روشنایی استفاده نمایند و لذا این فصل را نقد بیرونی اخباریان نام نهادیم البته برای تبیین بیشتر این نقد نیز از دیدگاه امام خمینی (ره )و دیگر صاحب نظران استفاده نموده ایم باشد که بتوانیم در راه زدودن غبارها از سر راه فهم قرآن پرده ای برگیریم و ابهامی بزداییم .

1. آیات

1-1. آیات قرائت .
1-1-1. « فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ »319 .
هر چه از قرآن ميسّر مى‏شود بخوانيد .
1-1-2. « فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجيم‏ »320 .
پس چون قرآن مى‏خوانى از شيطانِ مطرود به خدا پناه بر.
1-1-3. « وَ إِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً »321 .
و چون قرآن بخوانى، ميان تو و كسانى كه به آخرت ايمان ندارند پرده‏اى پوشيده قرار مى‏دهيم.

1-1-4. « فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْءَانَهُ‏ »322 .
پس چون آن را برخوانديم [همان‏گونه‏] خواندن آن را دنبال كن.
همانطور که ملاحظه می کنید آیات فوق دعوت به قرائت قرآن می نماید و چنانچه قرآن برای همه قابل فهم و استفاده نباشد معنایی برای قرائت قرآن وجود ندارد بویژه آیه بیست سوره مزمل که همگان را دعوت به قرائت قرآن نموده و دستور داده که هر چه قدر مقدور است قرآن قرائت نمایید ؛ امام خمینی نیز معتقد است قرآن برای همه بشر قابل استفاده بوده و همگان می توانند با مراجعه به آیات قرآن و تدبر در معانی آن از این سفره گسترده الهی طبقی برچینند ایشان در این زمینه می فرماید : « قرآن كريم يك سفره‏اى است كه خداى تبارك و تعالى به وسيله پيغمبر اكرم در بين بشر گسترده است كه تمام بشر از آن هر يك به مقدار استعداد خودش استفاده كند. اين كتاب و اين سفره گسترده در شرق و غرب و از زمان وحى تا قيامت كتابى است كه تمام بشر؛ عامى، عالم، فيلسوف، عارف، فقيه، همه از او استفاده مى‏كنند؛ يعنى، كتابى است كه در عين حال كه نازل شده است از مرحله غيب به مرحله شهود و گسترده شده است پيش ما جمعيتى كه در عالم طبيعت هستيم، در عين حالى كه متنزل شده است از آن مقام و رسيده است به جايى كه استفاده بتوانيم از او بكنيم، در عين حال، مسائلى در او هست كه همه مردم، عامى و عارف و عالم و غير عالم، از او استفاده مى‏كنند »323 .
1-2. آیات تفکر و تدبر

1-2-1. « أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّة »324 .
آيا نينديشيده‏اند كه همنشين آنان هيچ جنونى ندارد؟
1-2-2. « أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا في‏ أَنْفُسِهِمْ ما خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلاَّ بِالْحَق‏ »325 .
آيا در خودشان به تفكّر نپرداخته‏اند؟ خداوند آسمانها و زمين و آنچه را كه ميان آن دو است، جز به حق و تا هنگامى معيّن، نيافريده است‏ .
1-2-3. « الَّذينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى‏ جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ في‏ خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْض‏ »326 .
همانان كه خدا را [در همه احوال‏] ايستاده و نشسته، و به پهلو آرميده ياد مى‏كنند، و در آفرينش آسمانها و زمين مى‏انديشند .
1-2-4. « وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُون‏ »327 .
و از نشانه‏هاى او اينكه از [نوع‏] خودتان همسرانى براى شما آفريد تا بدانها آرام گيريد، و ميانتان دوستى و رحمت نهاد. آرى، در اين [نعمت‏] براى مردمى كه مى‏انديشند قطعاً نشانه‏هايى است.
1-2-5. « لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى‏ جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُون‏ »328 .
اگر اين قرآن را بر كوهى فرومى‏فرستاديم، يقيناً آن [كوه‏] را از بيم خدا فروتن [و] از هم پاشيده مى‏ديدى. و اين مَثَلها را براى مردم مى‏زنيم، باشد كه آنان بينديشند.
اینکه خداوند در آیات فوق بشر را مخاطب قرار داده و در مسائل مختلف دعوت به تفکر و تدبر نموده دال بر این مطلب است که بشر به عنوان مخاطبان قرآن ، آن را فهمیده و گرنه تا مادامی که کسی عبارتی و آیه ای را نفهمد چگونه می تواند به مضامین آن توجه و تفکر نماید امام خمینی نیز با عنایت به آیات فوق خطاب به دخترش به عنوان یک بشر توصیه به تدبر در قرآن و مفاهیم آن نموده ، می نویسد : « من قائل بى‏خبر و بى‏عمل به دخترم مى‏گويم در قرآن كريم اين سرچشمه فيض الهى تدبر كن هر چند صِرف خواندن آن كه نامه محبوب است به شنونده محجوب آثارى دلپذير دارد، لكن تدبر در آن انسان را به مقامات بالاتر و والاتر هدايت مى‏كند « أَ فَلا يتَدَبَّرُونَ الْقُرآنَ امْ عَلى‏ قُلُوبٍ اقْفالُها »329 و تا اين قفل و بندها بازنگردد و به هم نريزد، از تدبر هم آنچه نتيجه است حاصل نگردد. خداوند متعال پس از قَسَم عظيم مى‏فرمايد: « انَّهُ لَقُرآنٌ كَريمٌ فى‏ كِتابٍ مَكْنُونٍ لا يَمَسُّهُ الّا الْمُطَهَّرُونَ »330 و سر حلقه آنها آنان هستند كه آيه تطهير در شأنشان نازل گرديده. تو نيز مأيوس نباش، كه يأس از اقفال بزرگ است، به قدر ميسور در رفع حُجُب و شكستن اقفال براى رسيدن به آب زلال و سرچشمه نور كوشش كن. تا جوانى در دست‏ تو است كوشش كن در عمل و در تهذيب قلب و در شكستن اقفال و رفع حُجُب، كه هزاران جوان كه به افق ملكوت نزديكترند موفق مى‏شوند و يك پير موفق نمى‏شود. قيد و بندها و اقفال شيطانى اگر در جوانى غفلت از آنها شود، هر روز كه از عمر بگذرد ريشه‏دارتر و قويتر شوند.
« درختى كه اكنون گرفتست پاى به نيروى شخصى برآيد ز جاى‏
گرش همچنان روزگارى هِلى‏331 به گردونش از بيخ بر نَگْسلى‏ »332
ایشان در جای دیگری در باب اهمیت تدبر و تفکر به عنوان یک توصیه قرآنی می نویسد : « و در قرآن شريف دعوت به تفكّر و تعريف و تحسين از آن بسيار شده. قال تعالى: « وَ انْزَلْنَا الَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ الَيهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرون »333 در اين كريمه مدح بزرگى است از تفكّر، زيرا كه غايت انزال كتاب بزرگ آسمانى و صحيفه عظيمه نورانى را احتمال تفكّر قرار داده؛ و اين از شدّت اعتناء به آن است كه بس احتمال آن موجب يك همچو كرامتى عظيم شده. و در آيه ديگر فرمايد: « فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّروُن »334 و از اين قبيل يا قريب به آن، آيات بسيار است و روايات درباره تفكر نيز بسيار است. از حضرت ختمى مرتبت صلى اللَّه عليه و آله منقول است كه چون اين آيه شريفه نازل شد كه مى‏فرمايد: « انَّ فى خَلْقِ السَّمواتِ وَ الْارْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لآياتٍ … »335 فرمود: « وَيْلٌ لِمَنْ قَرَأَها وَ لَمْ يَتَفَكَّرْ فيها »336 عمده در اين باب آن است كه انسان بفهمد تفكّرِ ممدوح كدام است؛ و الّا در اين كه تفكّر در قرآن و حديث ممدوح است شك نيست. بهترين تعبيرها از براى آن، آن است كه خواجه عبد اللَّه انصارى قدس سره مى‏كند، قال: « اعْلَمْ، انَّ التَّفكُّرَ تَلَمُّسُ الْبَصيرَةِ لِاسْتِدْراكِ الْبُغْيَة »337 يعنى تفكّر جستجو نمودن «بصيرت» است- كه چشم قلب است- براى رسيدن به مقصود و نتيجه، كه غايت كمالْ آن است. و معلوم است مقصد و مقصودْ سعادت مطلقه است كه به كمال علمى و عملى حاصل آيد.»338 .
1-3. آیات تحدی و هماورد طلبی
1-3-1. « وَ إِنْ كُنْتُمْ في‏ رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى‏ عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ »339 .
و اگر در آنچه بر بنده خود نازل كرده‏ايم شك داريد، پس- اگر راست مى‏گوييد- سوره‏اى مانند آن بياوريد و گواهان خود را- غير خدا- فرا خوانيد.
1-3-2. « أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقين‏ »340 .
يا مى‏گويند: «آن را به دروغ ساخته است؟» بگو: «اگر راست مى‏گوييد، سوره‏اى مانند آن بياوريد، و هر كه را جز خدا مى‏توانيد، فرا خوانيد.»
ملاحظه می شود که خداوند در آیات فوق و آیات دیگری در قرآن بشر را به همانند آوری طلبیده و این در صورتی معنا خواهد داشت که قرآن برای همه حتی برای معاندان و مخالفان قابل فهم باشد نکته قابل ذکر آنکه معاندان و مخالفان از سر لجبازی و کینه توزی قرآن را انکار نموده و به آن بی توجهی می کنند و گرنه همگی در قلب و دل حقانیت قرآن را قبول دارند اما برای شانه خالی کردن از زیر بار تعهد انسانی به قرآن نسبت سحر341 ، دروغ و افترا342 ، شعر343 ، اسطوره344 ، خواب پریشان345 و مانند آن می دهند .
1-4. قرآن کتاب هدایت .
1-4-1. « ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فيهِ هُدىً لِلْمُتَّقينَ »346 .
اين است كتابى كه در [حقانيت‏] آن هيچ ترديدى نيست [و] مايه هدايت تقواپيشگان است .
1-4-2. « شَهْرُ رَمَضانَ الَّذي أُنْزِلَ فيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى‏ وَ الْفُرْقان‏ »347 .
ماه رمضان [همان ماه‏] است كه در آن، قرآن فرو فرستاده شده است، [كتابى‏] كه مردم را راهبر، و [متضمّن‏] دلايل آشكار

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه اهل بیت (ع)، امام خمینی، تفسیر قرآن، علوم دینی Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه امام خمینی، آیات الاحکام، جامعه بشری، قرآن کریم