منابع و ماخذ مقاله کارل بارت

دانلود پایان نامه ارشد

را نسبت به انديشههاي غربي آشكارتر نماييم.
4- پيشينه پژوهش
در رابطه با كاركرد دين در انديشه علامه طباطبايي يا دوركيم هيچ كتابي كه به طور مستقل به اين موضوع پرداخته باشد پيدا نكردم. لذا انديشههاي اين دو متفكر دراين زمينه از طريق كتب مختلفي كه خود آنان نگاشتهاند يا نويسندگان ديگر در كتب خود بدان اشاره داشتهاند، جمع آوري شده است.
از بين كتابهايي علامه طباطبايي ميتوان به الميزان اشاره كردكه بيش از هر كتاب ديگري ازآن استفاده شده است. كتاب انتظار بشر از دين نوشته عبد الله نصري كتاب ديگري است كه در بخش سوم آن به بيان ديدگاه علامه طباطبايي در زمينه دين پرداخته شده است.و مورد استفاده واقع شده است.
يكي ديگر از منابع مورد استفاده در اين پژوهش كتاب كاركرد دين نوشته اسد الله تبريزي است، كه از منظر درون ديني به مطالعه دين پرداخته است. و داراي دو بخش ميباشد.دربخش اول به كاركردهاي فردي دين پرداخته شده است ودر بخش دوم كاركردهاي اجتماعي دين مطرح شده است. در اين پژوهش از پيش گفتار و فصل اول كه شامل كليات نيز ميشودبهره گرفته شده است.
علاوه بر اين كتابها به كتابهاي تعاليم اسلام نوشته علامه طباطبايي، كاركرد دين در زندگي بشر نوشته محمد سبحاني نيا ميتوان اشاره كرد.
از بين كتابهايي كه به انديشه دوركيم در زمينه موضوع مورد پژوهش پرداختهاند كتاب صور بنياني حيات ديني است كه شامل سه كتاب است: كتاب اول مسائل مقدماتي را باز مي‌گويد، كتاب دوم باورهاي بنياني دين را معرفي مي‌كند و كتاب سوم مسأله مناسك ديني را كه در هر ديني وجود دارد تحليل مي‌نمايد.كه بيشتركتاب اول و سوم بهره گرفته شده است.
زندگي و انديشه بزرگان جامعه شناسي نوشته لوئيس كوزراز جمله كتابهايي است كه به انديشه و زندگي بزرگان جامعه شناسي از جمله دوركيم پرداخته كاركردهاي دين از نظر وي را توضيح داده است.
يكي ديگر از منابع مورد استفاده كتاب جامعه شناسي دين است كه از منظر برون ديني به مطالعه دين پرداخته است وتوسط جابر دانش در هفت فصل تدوين شده است. فصلهاي چهارم با موضوع عرصههاي مطالعاتي جامعه شناسي دين، فصل پنجم با موضوع سير مطالعاتي جامعه شناسي دين و فصل ششم با موضوع انديشههاي بزرگان جامعه شناسي دين در اين پژوهش به كار رفتهاند.
كتاب درآمدي بر منشأدين نوشته عليرضا قائمي نيا يكي ديگر از كتابهايي است كه در فصل اول آن تحت عنوان نظريات تكامل گرايانه به بيان و نقد نظريه دين دوركيم پرداخته است.كتاب مراحل اساسي انديشه در جامعه شناسي نوشته ريمون آرون، منبع ديگري است كه نظريه دين دوركيم در آن مطرح شده است.
5- اهداف پژوهش
1. شناخت عرصههاي حضور دين در زندگي انسانها از ديدگاه دورکيم و علامه طباطبايي
2. شناخت نقش و تأثير آموزههاي ديني در زندگي انسانها از ديدگاه دورکيم
3. شناخت نقش و تأثير آموزههاي ديني در زندگي انسانها از ديدگاه علامه طباطبايي
4. شناخت كاركردهاي اجتماعي دين از ديدگاه دوركيم و علامه طباطبايي و وجوه اشتراک و افتراق ديدگاههاي آنها
6- تعريف مفاهيم
قبل از ورود به مباحث اصلي لازم است مفاهيم كليدي كه در اين پژوهش به كار رفتهاند را تعريف كنيم تا معناي دقيق اين مفاهيم را به درستي روشن كرده باشيم :
1-6- تعريف دين:
دين يكي از واژگان كليدي اين پژوهش است. كه از لحاظ لغوي و اصطلاحي معاني متفاوتي دارد. كه به آنها ميپردازيم.
1-1-6-معناي لغوي دين
لغويان براي واژه” دين ” معاني گوناگوني ذكر كردهاند كه برخي از آنها عبارتند از :طاعت، جزا، عادت، قهر، استيلا، تدبير، سيره، كرنش، پيروي، تسليم و. ..برخي يك معناي اصلي را براي اين واژه بيان كردهاند. ابن فارس در كتاب معجم مقاييس اللغه براي اين واژه يك معنا را بيشتر نمي پذيرد. به نظر وي معناي اصلي اين واژه انقياد و اطاعت است. در لغت نامه دهخدا نيز اين معاني براي واژه دين ثبت شده است :كيش، ملت، صبغه، طريقت، شريعت، مقابل كفر، توحيد، عبادت پرهيزكاري، پاداش، اسلام، حساب، معصيت، قضا، حال، سياست و راي، سيرت، عادت و كار، بيماري خواري و. …1با تدبر در معاني واژه دين درمي يابيم كه به نظر همه لغت شناسان دين به معناي اطاعت و انقياد آمده است و در قرآن نيز به اين معنا به كار رفته است:
“ولايدينون دين الحق”:دين حق را نمي پذيرند و اطاعت نميكنند.
برخي از لغت شناسان معتقدندكه در معناي اصلي اين واژه “د-ي-ن”دو چيز نهفته است:
1.خضوع و فرمان برداري2.بودن اين انقياد در برابر يك قانون، دستور و مقررات ويژه و معين . پس معناي دين و حقيقت آن عبارت است از :تسليم، خضوع و فرمان برداري كامل و خالص در برابر احكام تكويني و تشريعي خداوند. ظهور واقعي اين حقيقت در آخرت است از اين رو ،آن را يوم الدين گويند. اماعلت وجود معاني گوناگون واژه دين، ميتوانداين باشد كه، چون اين واژه در دهها و صدها جمله گوناگون و در موقعيت ها، زمانها و مكانهاي مختلف به كار رفته، معاني جديد پيدا كرده است، بدون انكه با معناي اصلي تناقضي داشته باشد. 2
2-1-6-دين در قرآن
واژه دين بيش از نود بار در قرآن با معاني ذيل به كار رفته است :
1- دين به معناي جزا و پاداش، مانند: مالك يوم الدين،
2- دين به معناي اطاعت و بندگي، مانند:قل اني امرت ان اعبد الله مخلصا له الدين
3- دين به معناي ملك و سلطنت، مانند:و قاتلوهم حتي لا تكون فتنه و يكون الدين لله.
4- دين به معناي شريعت و قانون، مانند:لكم دينكم ولي الدين.
5- دين به معناي ملت، مانند:قل انني هداني ربي الي صراط مستقيم دينا قيما مله ابراهيم حنيفا.3
6- دين به معناي تسليم، مانند:ان الدين عند الله الاسلام.
7- دين به معناي اعتقادات، مانند :لا اكراه في الدين.
8- دين به معناي كيش و آيين:درآيه 21سوره شوري، آيه28سوره فتح، آيه 61سوره صف، آيه 6سوره كافرون، آيه 26سوره غافر.
9- دين به معناي راز و نياز:فاذا ركبوا في الفلك دعواالله مخلصين له الدين .
علامه طباطبايي در تفسير اين آيه شريفه مينويسد: دين سلسلهاي از معارف علمي است كه اعمالي را به دنبال دارد پس ميتوان گفت :دين اعتقادات است و اعتقاد و ايمان از امور قلبي به شمار ميرود كه اكراه و اجبار بر آنها حكومت نمي كند. اكراه در اعمال ظاهري و افعال و حركات بدني و مادي اثر دارد.4
10- دين به معناي مجموعه معارف و احكام الهي، مانند:فلولانفرمن كل فرقهم منهم طائفه ليتفقهوا في الدين
در ساير موارد دين به معناي اطاعت، انقياد، عبادت و پرستش است كه البته مانعه الجمع نمي باشند.5
3-1-6-دين در روايات
پيشوايان ديني اسلام، دين را به اركان و ويژگيهايش از جمله ايمان، يقين، حب و بغض قلبي، معرفت داشتن، دوستي ورزيدن، اخلاق حسن، نورانيت، عزت طلب علم، مايه حيات و مانند اينها تفسير كردهاند.
ارزيابي تعاريف دين در قرآن و روايات :بسياري از تعابير درباره دين در متون اسلامي، ازجمله معناي جزا، پاداش، ملك و سلطنت به مقصود ما از دين در بحث كاركردهاي اجتماعي دين هيچ ارتباطي ندارد و اين اشارهها به صفات و افعال الهي مرتبطند و پاره اي ديگر از تعابير از جمله آيه 11سوره زمر و احاديثي مانند غايه الدين الايمان، ان الدين كشجره اصلها اليقين بالله و… نيز به تبيين تدين و دينداري ناظرند، نه بيان حقيقت دين. بنابراين فقط دين در معاني اعتقادات و مجموعه معارف و احكام، با مباحث ما ارتباط مييابد. با توجه به آيات و روايات ميتوان دين را به مجموعه اي از معارف، احكام، اخلاق و در يك كلام “ما جاءبه النبي”تفسير كرد.6
4-1-6-تعاريف اصطلاحي دين و عوامل اصلي بروز اختلاف در آن
براي دين تعاريف متعددي از سوي انديشمندان مسلمان و غربي ارايه شده است و شمار آنها به قدري است كه بسيار مشكل ميتوان آنها را جمع و شمارش كرد. ساموئل كينگ از انديشمندان غربي اعتقاد دارد كه از دين، هزاران تعريف ارايه شده است . 7به طور كلي چهار دسته عوامل در بروز تعدد و تنوع در تعريف دين مي توان مطرح كرد:
1- حوزه هاي دين پژوهي و مسأله تعريف دين
اين که مسأله “تعريف‏” در ميان رشته‏هاي دين‏پژوهي از چه جايگاهي برخوردار باشد و چقدرمورد اهتمام انديشمندان آن حوزه قرار گيرد، بستگي به اثر و وضع دو ويژگي معرفت‏ شناختي در آن دانش دارد:
الف . موضع و نگاه عالم برحسب “بيروني‏” يا “دروني‏” بودن نسبت او با پديده مورد مطالعه.
ب. ويژگي موضوع مورد مطالعه از نظر “نوعي‏” يا “مصداقي‏” بودن آن.
برحسب اين دو خصوصيت، فلسفه، جامعه‏شناسي و روان‏شناسي، جزء آن دسته از معارفي قرار مي‏گيرند که به واسطه جستجوي ويژگيهاي “نوعي‏” و داشتن نگاه “بيروني‏” به موضوع مورد مطالعه خويش، از ديگر رشته‏هاي دين‏پژوهي متمايز گشته و “تعريف‏” در آن، جايگاه مهمي يافته است. به همين دليل است که شاهد فراواني و تنوع “تعريف‏” نزد روان‏شناسان، جامعه‏شناسان و فيلسوفان دين مي‏باشيم.
در مقابل، دسته ديگري از رشته‏هاي دين‏پژوهي مثل تاريخ و مردم‏شناسي قرار دارند که اگرچه از منظري “بيروني‏” به پديده مورد مطالعه خويش مي‏نگرند، به علت تامل “مصداقي‏” در موضوع خويش، تعريف دين در آن، موقعيتي فرعي و اهميتي حاشيه‏اي دارد. “کلام‏” از جمله علومي است که به جهت تقيد و تخصيص موضوعي، از سنخ تاريخ و مردم‏شناسي است؛ ولي به دليل نگاه درون‏ديني، از بقيه حوزه‏هاي دين‏پژوهي متمايز مي‏گردد.8
2- دين و مترادف هاي آن
هر لفظ به لحاظ معنايي که بر آن بار مي‏گردد و فحوايي که از آن فهميده مي‏شود، در دسته مشخصي از واژه‏هاي قريب‏المعنا جاي مي‏گيرد و با مجموعه اصطلاحات معيني ارتباط پيدا مي‏کند. با اين که الفاظ با مرادفهايشان همنشينند و در کاربردهاي عاميانه نيز با تسامح به جاي هم استعمال مي‏شوند، ولي غالباً حاوي تباينهاي قابل اعتنايي هستند که نمي‏توان آنها را در عبارتهاي دقيق علمي با همان تسامح به کار برد و با سهولت ‏به هم تبديل کرد.
“دين‏” از چنين الفاظي است که در عين دارا بودن معناي مشخص و ضيق، برحسب اعتبارهاي مختلف، معاني متفاوتي بر آن بار شده و بعضا، به خطا، با مفاهيمي متباين مترادف گرديده است. برخي ازاين مفاهيم مترادف عبارتند از :ايدئولوژي ،ايمان ،شريعت ،ماوراءالطبيعه ،الهيات و …حال به اختصاربرخي از اين مفاهيم را كه در اين پژوهش استفاده مي شوند را توضيح مي دهيم .
1-2- دين وايدئولوژي
مکتب و مرام در فارسي، نزديک‏ترين معادل براي ايدئولوژي است. بدين اعتبار، نسبت ميان “دين‏” و “مکتب‏”، عموم و خصوص من‏وجه است. يعني ممکن است ‏برخي از اديان کامل‏تر، نقش يک مکتب و مرام دنيوي را به عهده گيرند و کارکردهاي ايدئولوژيک بيابند؛ اما به طور قطع نمي‏توان تماميت‏ يک دين را در يک مکتب يا ايدئولوژي خلاصه کرد . آنچه دين را از ايدئولوژي جدا مي‏سازد و بر وسعت و دامنگيري آن مي‏افزايد، افتراقي است که ميان “غايات‏” اين دو وجود دارد. در حالي که غايت‏الغايات ايدئولوژي‏ها، “آبادي دنيا” براي کاميابي هم‏انديشان است، اصولا دين، حتي اديان دنياپذير، نظر به “دنياي ديگر” دارند. C,J.A روش ديگري را براي فرار از اين ابهام و تخليط پيشنهاد مي‏کند. او مي‏گويد براي اين منظور لازم است که بر خصايص نوعي اديان مثل “اجراي مناسک عبادي‏” تاکيد نمود؛ هرچند که ممکن است اين جنبه در بعضي از اديان نقش محوري نداشته باشد . ديگراني هم بوده‏اند که بر وجود “ايده‏هاي متعالي‏”، توام با “تقدس‏” و نگاه “غايت‏نگرانه‏” در دين به عنوان وجوه اصلي تمايز دين از انواع مکاتب تاکيد نموده‏اند.9
2-2- دين و ايمان
“ايمان‏”، حلول “دين‏” در ضمير شخصي افراد است. برخلاف جنبه خصوصي ايمان، دين جز در اجتماع تجلي نمي‏يابد . بايد توجه داشت که گرچه ايمان، چيزي ضروري و انحصاري براي دين است، اما آنچه دين را صورتي اجتماعي مي‏بخشد و ايمان را متجلي مي‏سازد، عناصر ديگر حيات ديني است.
کارل بارت نيز در تميز ميان دين و ايما

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ مقاله صدق و کذب، مبدأ و معاد Next Entries منابع و ماخذ مقاله وجود خداوند