منابع و ماخذ مقاله مطالعات اجتماعی، برنامه درسی، برنامه ی درسی، علوم اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

آموزش مطابق طرح پیش بینی شده تحقق یافته است.
ب – با توجه به تحلیل های آموزگاران و دانش آموختگان و احتمالا خانواده آنها یافتن راه های بهبود کیفیت دوره های بعدی آموزش.
لازم به یادآوری است که باید ارزیابی تاثیر نهایی یک دوره ی آموزشی حقوق شهروندی کاملا محتاط بود، زیرا آموزش حقوق شهروندی یک مبارزه مستمر است که باید در تمام طول زندگی آن را ادامه داد، برای هر نسل دوباره آن را آغاز کرد. (امیر ارجمند، 1380).

2-16: تعاريف و ماهيت درس مطالعات اجتماعی
در ميان برنامه های درسی، مطالعات اجتماعی يک حوزه ی يادگيری اصلی است که مفاهيم اصلی خود را از ائتلاف رشته های گوناگون به ويژه جغرافيا، تاريخ و علوم اجتماعی می گيرد. با بررسی تاريخچه ی مطالعات اجتماعی می توان دريافت که صاحب نظران درباره ی مفهوم مطالعات اجتماعی، تعاريف و مقاصد آن و به ويژه درباره ی آموزش مجزای رشته ها يا تلفيق حوزه های مرتبط، برداشت يکسانی ندارند و در زمينه های فوق از ديرباز نوعی تنوع آرا و انديشه در ميان برنامه ريزان درسی وجود داشته است که تاکنون نيز ادامه دارد.
گفتنی است اصطلاح مطالعات اجتماعی نخستين بار توسط جسی جونز52، (1950)در مقاله ای با عنوان کارگر جنوبی در آمريکا به کار گرفته شد. وی در اين مقاله، مشکل انطباق و مشارکت سياه پوستان و نژاد سرخ پوست را در جامعه ی آمريکا مطرح کرد. صرف نظر از آن که هدف اصلی مقاله ی جونز مشارکت واقعی سياهان يا اطاعت آن ها از فرامين حاکم و جامعه پذيری آن ها بوده باشد، به هر حال در سال ١٩١٦ سرانجام يک حوزه ی برنامه ی درسی با عنوان مطالعات اجتماعی که هدف آن، آماده کردن افراد جوان به عنوان شهروندانی مؤثر در جامعه بود، به وجود آمد و در سال١٩٢١ اين درس مشروعيت قانونی يافت.
پس از آن زمان، تلاشی برای تهيه ی برنامه ی درسی تلفيقی که محتوای آن از علوم انسانی و اجتماعی گرفته می شد، آغاز گرديد و دانش آموزان دوره ی ابتدايی در درسی با عنوان مطالعات اجتماعی با تنوعی از موضوعات تاريخی، جغرافيايی، اجتماعی و اقتصادی با تأکيد بر مشاغل، مسکن، غذا، حمل و نقل و …، رو به رو شدند که به تدريج با پيچيدگی بيش تر در سال های بعد، ادامه می يافت و به موضوعات ديگر ختم می شد. پس از نضج اين برنامه ی درسی در آمريکا، به تدريج مطالعات اجتماعی به ساير کشورهای جهان راه یافت(ملکی، 1375).
دايرة المعارف بين المللی آموزش و پرورش، در جلد دهم، مطالعات اجتماعی را اين گونه تعريف کرده است:
مطالعات اجتماعی حوزه ای از برنامه ی درسی است که هدف آن، آشنا کردن بچه ها با محيط اطرافشان و نيز توسعه ی ارتباطات انسانی است؛ به گونه ای که دانش آموزان، شهروندان خوبی تربيت شوند. محتوای اين درس از تاريخ، جغرافيا و ديگر علوم اجتماعی استخراج می شود(همان منبع، 1375).
مطالعات اجتماعی برنامه ی درسی است که:
1. هدف های خود را از ماهيت جامعه می گيرد و به اجتماعات ديگر مربوط می سازد؛
2. محتوای خود را از علوم اجتماعی رشته های ديگر می گيرد؛
3. به شيوه ای آموزش داده می شود که تجربيات شخصی، اجتماعی و فرهنگی دانش آموزان را منعکس می سازد؛
4. به دانش آموزان کمک می کند که يادگيری خود را به زندگی اجتماعی خارج ازمدرسه انتقال دهند.
در ايران، در سال ١٣٧7، برای نخستين بار شورای وقت برنامه ريزی مطالعات اجتماعی دفتربرنامه ريزی و تأليف کتب درسی، تعريف زير را برای مطالعات اجتماعی ارائه داد:
حوزه ای که درباره ی انسان و تعامل او با محيط های اجتماعی، فرهنگی، طبيعی و تحولات زندگی بشر در گذشته، حال و آينده و جنبه های گوناگون آن)سياسی و اقتصادی، فرهنگی و محيطی) بحث می کند.
چنين تعريفی، اوّل اين که رشته های مختلف مانند تاريخ، جغرافيا، جامعه شناسی، مردم شناسی، علوم سياسی، اقتصاد و روان شناسی را زير پوشش قرار می دهد و دوم اين که بر ارتباط بين شاخه های علوم اجتماعی برای رسيدن به فهمی وسيع تر اشاره می کند.

2-17: ضرورت واهميت برنامه ی درسی مطالعات اجتماعی
1. پويايی هر جامعه تا حدود زيادی به وجود شهروندانی که برای مشارکت و تعامل در امور زندگی اجتماعی احساس تعهد کنند و از آگاهی های لازم در اين زمينه برخوردار باشند، بستگی دارد. بر همين مبنا، از يک نظر امروزه اغلب برنامه های درسی و از جمله برنامه ی درسی مطالعات اجتماعی به سمت تربيت شهروند آگاه و مسئول جهت گيری کرده اند.
2. درس مطالعات اجتماعی بستر مناسبی برای پرورش مهارت های زندگی اجتماعی فراهم می آورد. در اين درس، دانش آموزان با حقوق و مسئوليت های شهروندی مورد نظر در جامعه ی خود آشنا می شوند
3. و با درک و فهم مسائل و موضوعات جامعه ی محلی، محيط پيرامون و کشور خود، چگونگی زندگی در
4. اجتماع را می آموزند و به مهارت های لازم برای زندگی اجتماعی مجهز می شوند .درس مطالعات اجتماعی اين قابليت را دارد که تصميم گيری فردی و مشارکت اجتماعی و با هم زيستن را در دانش آموزان تقويت کند.
5. درس مطالعات اجتماعی با بهره گيری از رشته ها و شاخه های علمی چون تاريخ، جغرافيا، فرهنگ
6. و مردم شناسی، مبانی دينی و اخلاق می تواند در امر هويت بخشی به دانش آموزان نقش مهمی را ايفا کند.
7. يکی از ضرورت های اساسی وجود اين برنامه ی درسی ، لزوم ايجاد عشق و علاقه نسبت به سرزمين و حفظ کشور، شناخت منابع و استعدادهای آن و همچنين حفظ و انتقال ميراث فرهنگی کشور است .کودکان و نوجوانان از طريق برنامه ی درسی مطالعات اجتماعی می توانند با گذشته ی سرزمين خود، آثار و مفاخر و شخصيت های بزرگ و هم چنين توان های محيطی، جغرافيايی و استعدادهای کشورشان آشنا شوند و بدين ترتیب، هويت خود را بهتر درک کنند؛ بديهی است اين غرور ملی که موجب روحيه ی اعتماد به نفس و خودباوری می شود، يکی از اهداف و رسالت های عمده ی اين درس است.
8. برنامه ی درسی مطالعات اجتماعی می تواند علاوه بر تربيت اجتماعی و کمک به جامعه پذيری، زمينه ی پرورش تفکر انتقادی و توانايی نقادی اجتماعی را نيز فراهم آورد؛ بدين ترتيب که دانش آموزان را به تدريج برای داشتن يک موضع فعال، حساس، پويا و منطقی نه صرفاً انفعالی دررويارويی با مسائل جامعه آماده کند؛ به گونه ای که آن ها بتوانند مسائل اجتماع و محيط پيرامون خود راهر چند در چارچوب ساده و کودکانه مورد نقد و داوری قرار دهند تا در آينده به افرادی متفکر و مبتکرمبدل شوند و قادر به حلّ مسائل و دگرگون کردن شرايط و پيشبرد آرمان های جامعه باشند.
به طورکلّی، برنامه های درسی و به ويژه برنامه ی درسی مطالعات اجتماعی وظيفه ی انتقال ميراث فرهنگی، بسط ميراث فرهنگی و نقد ميراث فرهنگی را به عهده دارند. لذا علاوه بر اهميت انتقال وبسط ميراث فرهنگی، توسط اين برنامه، نقد و ارزيابی هنجارها، رسوم، اخلاق و … مورد توجه است. بديهی است معيار و ملاک اين نقد و بررسی، مبانی اعتقادی و اجتماعی است که زيربنای برنامه راتشکيل می دهد و در کشور ما اين مبانی همانا مبانی اعتقادی و اجتماعی دين مبين اسلام است.
2-18: برنامه ریزی درسی
واژه «برنا مه ریزی درسی» دارای معانی و تعاریف متفاوت است. به عبارتی، عده ای آن را مترادفی برای رشته تحصیلی نوشتاری یا نکته مهم مندرج در موضوعی خاص مثل علم حساب به شمار می آورند، عدهای دیگر آن را به طور مترادف با برنامه های آموزشی و پرورشی استفاده می کنند، همچنین گروه دیگری از مربیان تعریف کلی تر کرده ا ند که به معنای تمام مهارت هایی است که بچه ها تحت نظارت و سرپرستی مدرسه بدست می آورند. برای مردم مختلف برنامه ریزی درسی این است که چه چیزی آموزش داده می شود، چگونه آموزش داده می شود. مهارت های از پیش تعیین شده ای که با دقت هدایت شده ا ند، طرح هایی واقعی برای یادگیری، مقصود و نتایج آموزش دیدن، سیستمی برای دستیابی به عملیات آموزشی(فرجی به نقل از سینائی،1387).
برنامه درسی
برنامه درسی به عنوان موضوع اساسی آموزش و انتقال میراث فرهنگ بشری از دیر باز مورد توجه بوده است. برنامه درسی یعنی محور و اساس آنچه کودک در مدرسه یاد می گیرد و آن را فقط به عنوان یک کتاب درسی و یا ابزار خاص نمی داند. دیویی53 (1952-1809) بنیانگذار تفکر نوین تربیتی آمریکا، سنت ها و ارزش های ثابت را رد می کند و به دنبال توانا ساختن ذهن بشر برای پیشرفت مستمر در جهان در حال تحول است. در دیدگاه دیویی دو نوع برنامه درسی موضوع محور و کودک محور مورد توجه قرار می گیرد. و دیدگاه کودک محوری مورد تایید قرار می گیرد. وی در کتاب دموکراسی و تعلیم و تربیت در ارتباط با موضوعات درسی متناسب با احتیاجات و امکانات شاگردان چنین اظهار نظر می کند: معلم نباید وقت خود را صرف موضوعات درسی به خاطر خود آن موضوعات کند بلکه باید احتیاجات و استعداد های گوناگون شاگردان را در نظر داشته باشد. و این که مطالعه و تحقیق درباره ی بعضی رشته ها و تجربیات شاگردان است(شریعت مداری،1362).
بابیت54 در سال 1918 اولین کتابی را که بطور مستقل در برنامه درسی نوشته شده است چاپ و منتشر ساخت و به این ترتیب برنامه درسی تولد رسمی خود را به ثبت رساند. وی برای اولین بار در تعریف برنامه درسی، به یادگیرنده اهمیت می دهد و برنامه ریزی را چنین تعریف می کند: برنامه ریزی یک سری فعالیت هایی است که کودکان و نوجوانان باید انجام دهند و تجربه کسب کنند تا توانایی های لازم برای امور زندگی در بزرگسالی را بدست آورند (پروند،1380 ).
2-18-1: عناصربرنامه درسی:
برنامه درسی شامل عناصر مختلفی است که توسط صاحبنظران ومتخصصان این رشته، به طور متفاوت ذکر شده، تا آنجا که کولد وکلاین55 برنامه درسی را متشکل از 9عنصر می دانند: اهداف ومقاصد، محتوا، مواد و منابع، فعالیتها، راهبردهای تدریس، ارزشیابی، گروه بندی، زمان و فضا(قورچیان وتن ساز1374). ولی در اغلب موارد معمولا چهار یا پنج عنصر اصلی، موردتوجه قرار دارد که عبارت اند از: هدف، محتوا، روش و ارزشیابی؛
این عناصر در هر برنامه درسی به یکدیگر وابسته بوده واز تعامل وتاثیر متقابل برخوردارند چنان که:
1. تغییر هریک می تواند عناصر دیگر راتحت تاثیر قرار دهد.
2. اصلاح و بهبود واقعی برنامه درسی و آموزش دریک مرکز مستلزم ایجاد تغییرات مناسب در مجموعه این عناصر است.
ارتباط و تعامل بین عناصر مورد اشاره در نمودار زیر نمایش داده شده است(میرزابیگی، 1380).

شکل(2-1)میرزابیگی (1380)

2-19: اجرای برنامه درسی
به فرایند بکار بستن برنامه هایی اطلاق می شود که قبلا طراحی، ساخته و تدوین گردیده اند. حساسیت و اهمیت مرحله اجرا در برنامه ریزی درسی از این روست که کلیه طرح ها و برنامه ها در صورتی موفق به ایجاد تغییرات مطلوب می شوند که در مرحله ی اجرایی با موفقیت پیاده شوند. حقیقت امر آن است که از یک سو بهترین برنامه های درسی که از لحاظ منطقی به خوبی طراحی و تدوین شده اند. به علت اجرای ناقص یا نادرست ممکن است در دستیابی به اهداف مورد نظر با شکست مواجه شوند و از سویی دیگر می توان برنامه ها و طرح هایی را سراغ گرفت که علی رغم نقایص موجود در مرحله طراحی، به علت اجرای درست و صحیح، نتایج مثبتی به همراه داشته اند. از این رو برنامه ریزی برای اجرا است(فتحی واجارگاه، 1388).
2-20: تحلیل محتوا
اواخر قرن نوزده با رواج روزنامه در کشورهای غربی و به ویژه ایالات متحده آمریکا، موجی از نگرانی‌ها نسبت به تحولات این نشریات به وجود آمده بود. محافظه کاران عمدتاً از نظرات و اندیشه هایی که این جراید به خوانندگان خود عرضه می کردند واهمه داشتند و البته برای محکوم نمودن آنها و اثبات اتهامات خود نیاز به شیوه های علمی و محکمه پسند داشتند. شیوه ای که نتوان آن را به سلیقه محافظه

پایان نامه
Previous Entries تحقیق درباره شوري، افزايش، ژنوتيپ، برگهاي Next Entries منابع و ماخذ مقاله تحلیل محتوا، کتاب های درسی، برنامه درسی، آموزش و پرورش