منابع و ماخذ مقاله عربستان سعودی، انقلاب اسلامی، ساختار سیاسی، طبقات اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

مطالبات مردم قبل از انقلاب اسلامی ایران وجود داشته است .(Www.farsnews.com)
همچنین محمد شریف بسیونی، مسئول کمیسیون تحقیق بحرین در مورد اعمال خشونت و سرکوب معترضان در جریان ناآرامی‌های این کشور گفته است که هیچ شواهد صریحی مبنی بر ارتباط ایران با ناآرامی‌های بحرین وجود ندارد. آقای بسیونی گفته است:” این کمیسیون هیچ‌گونه شواهدی که نشان دهد ایران در حوادث داخلی بحرین دست داشته پیدا نکرده است.” این در حالی است که شورای همکاری خلیج‌فارس پیش‌تر خواستار توقف “مداخله ایران” در امور داخلی بحرین شده بود (Www.bbc.co.uk).
یا مورد جالب در رد اتهام را میتوان رئیس گروه دوستی فرانسه و شورای همکاری خلیج‌فارس را عنوان کرد که تأکید کرد تاکنون به هیچ دلیلی مبنی بر دخالت ایران در امور داخلی بحرین دست نیافته است (Www.fa.alalam.ir).
وزیر امور خارجه بحرین هم در سخنانی تأکید کرد که دخالت‌های ایران در امور بحرین تنها رسانه‌ای است و ایران حضور میدانی در بحرین ندارد.  خالد بن احمد آل خلیفه وزیر خارجه در سخنانی در شهر عمان پایتخت اردن بحرین گفت: دخالت‌های ایران در امور داخلی بحرین از طریق سخنان مسئولان و رسانه‌های ایرانی و تأثیر مستقیم آن بر برخی گروه‌های سیاسی در بحرین صورت می‌گیرد. آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی پیش‌ازاین در خطبه‌های نماز جمعه با اشاره به ادعای حکام جزیره بحرین درباره دخالت جمهوری اسلامی ایران در اوضاع بحرین اعلام کردند: این حرف کاملاً دروغ است چراکه اگر ما دخالت می‌کردیم اوضاع بحرین طور دیگری می‌شد .(Www.alef.ir)
2-1-1-2-3 بحران یمن
نوع برخورد و مقابله شورای همکاری در قبال یمن، کاملاً با بحرین متفاوت بود. در یمن برخلاف بحرین، معترضان از تمامی اقشار، مذاهب و طبقات اجتماعی بودند؛ حال‌آنکه در بحرین اکثریت شیعیانِ تحتِ تبعیض؛ اعتراضات را پیش میبردند. جمعیت یمن از جمعیت عربستان بیشتر است و درگیری نظامی در این کشور، با توجه به ضعف ارتش عربستان در جنگ محدود صعده علیه حوثیها، مقدور نبود. افزون بر این، عربستان در چارچوب نهادی شورا و تحت عنوان تهدید ایران وارد بحرین شد، در مورد یمن نخست آنکه چارچوب نهادی مشترکی وجود نداشت و به‌علاوه تهدید خارجی حتی تهدید بی‌اساسی چون تهدید ایران، وجود نداشت. ازاین‌جهت جهتگیری شورا و رویکرد آن‌ها به علت شرایط متفاوت فوق، آن‌ها را وادار به اتخاذ سیاستها و راهبردهای متفاوتی نسبت به بحرین کرد. با توجه به این شرایط، شورا با همکاری رژیم یمن و حامیان خارجی آن‌ها اقدامات زیر را برای مقابله با این روند در پیش‌گرفته‌اند:

اقدامات شورای همکاری در یمن
اعلام تغییرات در سطح وزرا و به‌اصطلاح طرح آشتی ملی، تقسیم مردم میان حامی و مخالف منصور هادی برای ایجاد شکاف میان مردم، گسترش اختلافات قبیلهای و مذهبی، استفاده از نیروی نظامی برای ایجاد فضای رعب و وحشت و سرکوب که احتمال کشتار دسته‌جمعی مردم را قوت بخشیده است و اعلام کمک‌های مالی عربستان و کشورهای غربی برای رفع چالش‌های اقتصادی یمن ازجمله این رفتارها است تا شاید با این حربه‌ها بتوانند از میزان اتحاد مردمی بکاهند و زمینه را برای سرکوب مطالبات آن‌ها و در اصل مقابله با شعله‌ورتر شدن روند بیداری اسلامی فراهم سازند.
1- 2-1-1-1-4 طرح آشتی ملی
از ابتکارات شورا برای حل قائله یمن ارائه طرح موسوم به آشتی ملی بود که در ابتدا در تاریخ 3 آوریل در ریاض بر سر کنارهگیری صالح و کسب کرسی قدرت توسط اپوزیسیون بود که این طرح به علت رسانهای کردن این مسئله از سوی نخست‌وزیر قطر از سوی صالح رد شد.
این ابتکار 10 آوریل مجدداً تعدیل‌شده و انتقال قدرت به مخالفین به انتقال قدرت به معاونین تغییر کرده بود. صالح این طرح را پذیرفت اما اپوزیسیون آن را رد کردند. در 19 آوریل در ابوظبی شورا با حضور هیئتی از اپوزیسیون و دولت یمن طرح تصحیح‌شده سوم معروف به سقوط طلایی را مطرح کردند که در آن از صالح خواسته‌شده بود ظرف یک ماه از قدرت کنارهگیری و قدرت را به معاونانش تحویل دهد و از مخالفین نیز خواسته شده بود که اعتصابات و اعتراضات خیابانی را خاتمه بدهند. این طرح شامل 10 بند بود. به علت پارهای موارد رد شده از سوی صالح طرح نهایی سرانجام در تاریخ 21 نوامبر 2011 علی عبدالله صالح قدرت را به معاون خود منصور هادی تحویل داد. (احمدیان، 1390: 57-58)
این ابتکار که در ۱۶ آوریل ۲۰۱۱ از سوی وزرای خارجه شورای همکاری در ریاض اعلام شد، متضمن انتقال اختیارات صالح به معاون وی و تشکیل دولت از سوی اپوزیسیون یمن در یک فرآیند زمانی بود. طرح اولیه شوراى همکارى خلیج‌فارس متناسب با خواست عبدالله صالح تنظیم‌شده بود. هدف این بود که رئیس‌جمهوری یمن تا پایان سال ۲۰۱۳ بدون برخوردارى از قدرت اجرایى در رأس قدرت باقى بماند. این طرح که دربرگیرنده خواست انقلابیون نبود با شکست مواجه شد. سرانجام در جریان نشست‌های متعدد نمایندگان گروه مخالف و وزرای امور خارجه شوراى همکارى خلیج‌فارس در ریاض موافقت شد صالح ظرف یک ماه قدرت را به معاون خود واگذار کند و از سمت‌های نظامى و غیرنظامى خود استعفا دهد. کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس به‌ویژه عربستان در ابتدا بر حفظ صالح تأکید داشتند. اما بعدازآن طرح انتقال قدرت به معاونانش را مطرح کردند. آن‌ها از این طرح دو هدف داشتند، نخست آنکه، روی کار آمدن دولتی همسو با خواست شورا و دوم جلوگیری از تبدیل یمن به الگویی برای سایر کشورهای منطقه. (بخشی، 1391)
2-2-1-1-1-4 ارتباط با نخبگان و رهبران قبایل
محور سیاست سعودی‌ها در یمن، برقراری ارتباطی قوی با رهبران اپوزیسیون یمن برای کنترل اوضاع آن کشور، پس از کنارهگیری علی عبدالله صالح می‌باشد. درواقع سعودیها با قدرتمندترین رهبران اپوزیسیون حزب اسلام‌گرای اصلاح ارتباط نیرومندی دارند. به نظر می‌رسد عربستان با توجه به آشکار شدن امکان-ناپذیریِ بقای صالح در قدرت، درصدد پیشبرد سناریویی در یمن است که بر مبنای آن متحدانش در یمن به قدرت رسیده و دگرگونیها را از این طریق تا حدودی کنترل کنند. این نوع سیاست در مصرِ پس از مبارک نیز دنبال می‌شود. ارائۀ کمک مالی هنگفت به مصر و تلاش برای برقراری رابطۀ مناسب با نخبگان جدید حاکم بر این کشور، باهدف اثرگذاری بر سیاست خارجی قاهره در خاورمیانه صورت می‌گیرد. (احمدیان،1390: )

3- 2-1-1-1-4 تحریف جنبش و تفرقه در میان مخالفین
بااین‌حال بررسي رويکرد کشورهاي عربی مخصوصاً عربستان نشان می‌دهد که آن‌ها در تلاشاند ماهيت جنبش اعتراضي را تحريف کنند و با سرپوش گذاشتن بر ماهيت مدني و مسالمت‌جویانه اين جنبش از آن تصويري مسلحانه و خشونت‌طلب به تصوير بکشند تا احتمالاً زمينه را براي سرکوب‌های بعدي و اجراي سياست مشت آهنين فراهم کنند. (کاظمزاده، 1393) بااین‌وجود، برخی معتقدند اختلافات فرقه‌ای جدی عامل این تنشها بوده‌اند و آن‌ها را به‌عنوان بخشی از یک درگیری منطقه‌ای بین مسلمانان شیعه سنی مطرح می‌کنند که درنهایت یمن را به کارزار جنگ بین عربستان سعودی و ایران بدل کرده است (Ir.voanews.com).
راه‌اندازی تظاهرات به‌ظاهر حامیان دولت و فضاسازی برای انشقاق گروه‌های سیاسی به‌ویژه انصار الله،(Www.farhangnews.ir) . ايجاد دولت وحدت ملي ضعيف و وابسته و ابقاي ارتش و سازمان امنيت در دست افراد مطمئن و عدم استيلاي عناصر متمايل به اسلام‌گرایان وجه مشترك را میتوان ازاین‌دست اقدامات دانست. (مظاهری،2011) علاوه بر این، عربستان سعودی به دلیل تضاد با شیعیان زیدی، جنبش حوثی‌ها را در لیست تروریستی خود قرار داده است.
4- 2-1-1-1-4 جلوگیری از تشکیل دولت مردمی
کشورهای شورای همکاری برای ایجاد ساختار سیاسی جایگزین مناسب و همسو با خویش با توسل به راهکارهای متعدد از ایجاد یک دولت ملی و مردمی در یمن جلوگیری کند. در این چارچوب آن‌ها مؤلفه‌های بسیاری را در پیش‌گرفته‌اند، برجسته‌سازی ادعای بازگشت صالح به یمن برای سوق دادن مردم به پذیرش حاکمیت معاون صالح و نزدیکانش، افزایش بازیگری ارتش برای سوق دادن نظامیان به همگرایی به طرح‌های عربستان و آمریکا، برجسته‌سازی نقش القاعده و لزوم تشکیل هرچه سریع‌تر دولت به بهانه جلوگیری از به قدرت رسیدن القاعده، تشدید بحران امنیتی و درگیری‌های داخلی با اهداف ایجاد فضای رعب و وحشت و زمینه‌چینی احتمالی برای تجزیه یمن ازجمله اقداماتی است که برای مصادره قیام مردم یمن صورت گرفته و می‌گیرد. ائتلاف مذکور تلاش دارد تا خواست مردم برای دگرگونی در ساختار سیاسی یمن را به برخی خواسته‌ها، نظیر حذف صالح و ماندن بدنه دولت گذشته تقلیل دهند. (بخشی، 1391)
5- 2-1-1-1-4 کمک‌های مالی – نظامی
دیگر قدرت و ابزار میانجیگری برای کنترل بحران در یمن، حربه مالی – نظامی است. بزرگ‌ترین ابزار شورای همکاری برای اعمال‌نفوذ در یمن کمکهای مالی به دولت یمن و نخبگان قبایل این کشور است. اکثر نخبگان قبیلهای و نیروهای نظامی یمن حقوق ماهانه از عربستان دریافت می‌کنند. این پول چندین برابر پول‌های اردنی و عراقی است. در سال 2008 عربستان سعودی 800 دلار به شیح الاحمر رئیس اتحاد قبیلهای حاشد کمک کرده است و به این دلیل هم در سطح دولت و مخالفان در یمن به نقش و نفوذ عربستان و دیگر اعضای شورای همکاری در قبال تحولات یمن اذعان کرد. (احمدیان، 1390: 107)
وزرای خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس در نشست یک ماه پس از شروع تحولات در اواخر 2010 تصمیم گرفتند که 20 میلیارد دلار در اختیار کشورهای عمان و بحرین که با اعتراض‌های مردمی مواجه شده‌اند، کمک مالی کنند (Www1.jamejamonline.ir). این در صورتی است که وزیر امور برنامه‌ریزی و همکاری‌های بین‌المللی یمن، کمک فوری پادشاه عربستان به این کشور در پی اعتراضات اخیر را برملا کرد. از زمان انقلاب یمن در سال 2011، عربستان سعودی 3 بار کمک نفتی به یمن کرده است. که ارزش هریک از آن‌ها یک میلیارد دلار بوده است. عربستان سعودي علاوه بر کمک 3 میلیارد دلاري به يمن و تقبل هزینه‌های جنگ عليه حوثی‌ها علناً نيروي هوايي خود را وارد جنگ کرده است که از پايگاه هوايي خميس عربستان پرواز می‌کردند.
در زمینه نظامی و امنیتی نیز کشورهای شورا خصوصاً عربستان تحرکاتی در یمن داشته‌اند که از آن جمله میتوان از استفاده از افسران ارتش سابق عراق یادکرد که منابع آگاه در شهر صنعا پايتخت يمن می‌گویند: ده‌ها افسر بلندپايه ارتش سابق عراق، فرماندهان گارد ويژه صدام و فرماندهان ستاد فراري از عراق به يمن آمده‌اند و دولت علي عبدالله صالح (رئیس‌جمهوری يمن) آن‌ها را براي آموزش و تعليم افسران و فرماندهان نظامي بکار گرفته است (Www.siasi.porsemani.ir). همچنین ارسال تسلیحات، کمک‌های بلاعوض مالی، تحویل نفت مجانی و اعزام نیروی نظامی در این راستا قرار میگیرند.
در مورد نقش ایران در یمن، باید اشاره کرد که واکنش ایران نسبت به بیداری در یمن و خیزشهای رخ‌داده مثبت بوده و حمایت ایران از این حرکتها را در پی داشته است. حمایت ایران جنبه سیاسی و دیپلماتیک داشته و از موضع زبانی و شفاهی فراتر نرفته است. و در این زمینه این حمایت به حمایت نظامی و اقتصادی منجر نگشته. امری که کشورهای خلیج‌فارس ایران را به آن متهم کرده و خواستار عدم دخالت ایران در بحران یمن و تجهیز مخالفین حوثی هستند. در زیر برخی از این اتهامات را مشاهده مینمایید.
سفیر آمریکا در یمن «جرالد فیریشتاین» مدعی همکاری ایران با تجزیه‌طلبان جنوب یمن، برای گسترش نفوذ خود شده و دراین‌باره گفته: «شواهدی هست که حمایت ایران از برخی عناصر تندروی جنبش جنوب ازجمله جنبش الحرکه را اثبات می‌کند (Www.beytoote.com).
یا در مورد دیگر مقام‌های یمنی گروه الحوثی را به داشتن ارتباط با برخی از حلقه‌های مذهبی در جمهوری اسلامی ایران و دریافت کمک برای نشر مذهب شیعه، برقراری یک نظام شیعی در یمن، توسعه نفوذ ایران و ضربه زدن به منافع دوستان یمن متهم کرده‌اند، اتهامی که امروز افراد قبیله حاشد و متحدان آن نیز مطرح می‌کنند. دیگری در ۲۶ اکتبر سال

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ مقاله خاورمیانه، سیاست خارجی، صهیونیستی، انقلاب اسلامی Next Entries منابع و ماخذ مقاله اخوان المسلمین، خاورمیانه، رادیکالیسم، ایدئولوژی