منابع و ماخذ مقاله زیست محیطی، نیروهای مسلح، استان کرمانشاه، استان کرمان

دانلود پایان نامه ارشد

رسوبات محل کشف هرگونه گياهي شناسایی نمود. براي نخستين بار از اين شيوه در درياچه زريبار استفاده شد. بر اساس اطلاعات آن‌ها نوع پوشش گياهي منطقه در اواخر دوره پله ايستوسن سردتر و خشک‌تر بوده است که با آغاز هولوسن رفته‌رفته گرم‌تر و مرطوب‌تر می‌شود بر اساس نمودار منتشره در اين خصوص (نمودار شماره 1-5) در فاصل سال‌های 10000 تا 6000 سال با افزايش رشد درختاني مانند بلوط و پسته وحشي منطقه به‌صورت جنگلي انبوه درآمد درحالی‌که از حدود 3000 ق.م به بعد تغييرات شديدي و کوتاه‌مدتی در وضعيت اقليمي منطقه دیده‌شده که قطعاً اثر آن بر جابجایی و تغییرات جمعيتي اواخر مس و سنگ و اوايل مفرغ ديده می‌شود (Vanzeist & Bottema,1977).
فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال 36

(نمودار 2-2، تغييرات اقليمي برحسب گرده‌های موجود در رسوبات درياچه زريبار)

یک تغییر عمومی و تدریجی از وضعیت سرد و خشک به هوای گرم‌تر و مرطوب‌تر بین اواخر عصر پالیستوسین تا حدود سال 3500 ق.م در منطقه‌ی زاگرس و مناطق همسایه رخ‌داده است. قبل از حدود سال 1200 ق.م منطقه‌ی زاگرس دارای هوای سرد و خشک و جلگه‌های پوشیده از آرتمیسیا بود (مجید زاده،1392: 81).
در حدود سال 1200 ق.م هوا تدریجاً گرم‌تر و مرطوب‌تر می‌شود. مقدار گرده‌ی آرتمیسیا یک‌بار کاهش می‌یابد و ما نخستین شواهد مربوط به پیدایش درختان بلوط و پسته را در منطقه مشاهده می‌کنیم. این روند همچنان ادامه می‌یابد و در حدود سال 9000 ق.م سه روند نسبتاً مهم در وضعیت محیطی منطقه رخ می‌دهد. مناطق وسیعی مبدل به علفزارهای متراکم می‌شود؛ شماره درختان بلوط یک‌باره شروع به ازدیاد می‌کند و گیاهی خاص به نام پلانتاگو که اغلب در زمین‌های کشاورزی می‌روید، به مقدار فراوان در منطقه پدید می‌آید. این
فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال 37
وضعیت به مدت دو تا سه هزار ادامه می‌یابد. در طول این مدت گیاهانی چون پلانتاگو همچنان به مقدار زیاد می‌روید و درختان پسته حتی به تراکمی بیش از امروز می‌رسد؛ بنابراین به نظر می‌رسد که وضعیت آب‌وهوا و محیط‌زیست در مناطق کوهستانی زاگرس از اواخر دوران عبید (حدود 3500 ق.م) به‌صورت امروزی درآمده باشد (همان:81).
نتايج کلي مطالعات اقليم باستان‌شناسی حاکي از آن است که از حدود 3500-550 ق.م به بعد وضعيت اقليمي امروزي در منطقه پديد آمده و تغييرات عمده‌ای بعدازآن ديده نشده است. آخرين و دقیق‌ترین تفسير و مطالعات جديد برحسب رسوبات درياچه زريبار به روش گرده فسیل‌شناسی 1 انجام‌شده است و اطلاعات دقیق‌تری راجع به تغييرات آب و هوائی در آن آمده است( Wasylikowa,et all,2006 ).
با این شرایط که از حدود 3500 ق.م وضعیت اقلیمی امروزی در منطقه پدیدار شده و از سویی موردبحث ما یعنی دوره مفرغ در محدوده‌ی زمانی پس‌ازاین رویداد قرار می‌گیرد لذا ما می‌توانیم شرایط و الگوهای اقلیمی امروزی را به‌مثابه دوران سکونت در دوران مفرغ و آهن منطقه برای تحلیل مورداستفاده قرار دهیم.

Palaeolimnology

فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال 38
2-10- منابع آب
2-10-1- حوضه آبگیر گاماسیاب

نقشه 2-10، حوزه‌های آبخیز، http://www.ksh-frw.ir

در دشت چمچمال ناحیه‌ای که رودخانه‌ی گاماسیاب را تشکیل می‌دهد، بسیار وسیع است. یکی از شاخه‌های آن، از حدود نهاوند سرچشمه گرفته و تعدادی نهر و چشمه به آن اضافه می‌شود. شاخه‌ی اصلی دیگر آن، از دشت ملایر سرچشمه گرفته پس از پیوستن تعدادی چشمه و نهر به آن در نزدیکی نهاوند با آب نهاوند یکی می‌شود. شاخه‌ی دیگر از ناحیه‌ی شمال شرقی دامنه‌های کوه الوند سرچشمه می‌گیرد و در شمال شرقی تویسرکان به آب نهاوند و ملایر افزوده می‌شود و تشکیل رودخانه‌ی گاماسیاب را می‌دهد (افشار سیستانی، 1381: 135-136). دو سرچشمه فرعی دیگر از رودخانه گاماسیاب یکی خرم رود است که یکی از شاخه‌های آن به آب کنگاور موسوم است که از ارتفاعات کنگاور سرچشمه می‌گیرد. دیگر رودخانه جامیشان است که سرچشمه آن در ارتفاعات غربی مستقر است. (همان:136).

فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال 39
این رود پس از طی مسافتی در امتداد جاده کرمانشاه به مسیرش ادامه می‌دهد و در شرق بیستون (کارخانه قند) با رودخانه دینور یکی شده و بانام رودخانه گاماسیاب در جهت جنوب غربی ادامه مسیر داده و در نزدیکی فرامان به رودخانه قره سو متصل شده و با این نام از کرمانشاه خارج و بانام سیمره وارد استان لرستان شده و در استان خوزستان بانام کرخه وارد هورالعظیم می‌شود (سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1381:65).

2-10-2- حوضه آبریز رودخانه گاماسیاب
ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ رودﺧﺎﻧﻪ ﮔﺎﻣﺎﺳﯿﺎب به‌عنوان ﺣﺪ ﺷﻤﺎﻟﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﮐﺮﺧﻪ در ﻏﺮب ﮐﺸﻮر و در حدفاصل رشته‌کوه‌های زاﮔﺮس و اﻟﻮﻧﺪ ﻗﺮار دارد و رودﺧﺎﻧﻪ ﮔﺎﻣﺎﺳﯿﺎب ﺟﺪاﮐﻨﻨﺪه اﯾﻦ دو رشته‌کوه اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ تقسیم‌بندی ﮐﻠﯽ ﻫﯿﺪروﻟﻮژي اﯾﺮان جزئی از ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ خلیج‌فارس ﺑﻪ ﺷﻤﺎر می‌رود ﮐﻪ از ﺷﻤﺎل و ﻣﺸﺮق ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ رودخانه‌های ﻗﺮهﭼﺎي ﺳﻔﯿﺪرود، از ﻣﻐﺮب ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺮهﺳﻮ و از ﺟﻨﻮب ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ ﮐﺸﮑﺎن ﻣﺤﺪود می‌گردد. از ﺷﻬﺮﻫﺎي ﻣﻬﻢ داﺧﻞ اﯾﻦ ﺣﻮﺿﻪ می‌توان از ﻣﻼﯾﺮ، ﻧﻬﺎوﻧﺪ، ﺗﻮﯾﺴﺮﮐﺎن، اﺳﺪآﺑﺎد در اﺳﺘﺎن ﻫﻤﺪان و کنگاور، ﺳﻨﻘﺮ، ﺻﺤﻨﻪ، ﺑﯿﺴﺘﻮن و ﻫﺮﺳﯿﻦ در استان کرمانشاه ﻧﺎم ﺑﺮد (ﺗﺮاﺑﯽ،1373: 13).

نقشه 2-11، وضعیت منابع آب استان: http://www.kermanshah.maj.ir

فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال 40
ﺟﺮﯾﺎن آب ﮔﺎﻣﺎﺳﯿﺎب ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ. در ﻣﻮاﻗﻊ ﺳﯿﻼب ناگهانی، دبی آن به 400 ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ می‌رسد، وﻟﯽ در ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن به‌شدت کاهش می‌یابد. در ﭼﻨﺪ ﺳﺎل اﺧﯿﺮ ﺑﺴﺘﺮ ﮔﺎﻣﺎﺳﯿﺎب در تابستان‌ها ﺧﺸﮏ ﻫﻢ می‌شود (علایی طالقانی و دیگران،1392:110).

متوسط دبی بر اساس مترمکعب بر ثانیه
حداکثر دبی بر اساس مترمکعب بر ثانیه
حداقل دبی
متوسط تخلیه به میلیون تن مکعب
تا تاریخ
از تاریخ
مساحت
ایستگاه
رودخانه
حوضه
37/21
04/255
74%
231/597
1390
1346
3601
دوآب
گاماسیاب
کرخه

جدول 2-2، میزان آبدهی رودخانه گاماسیاب، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1381:67

فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال 41

تصویر 2-1، سال پرآبی گاماسیاب، مترجم:1391

تصویر 2-2، سال خشک‌سالی گاماسیاب، مترجم: 1391

فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال 42
اولین ایستگاه مشهور به ایستگاه دوآب در 25 کیلومتری دشت چمچمال واقع است و دومین ایستگاه در محل روستای چهر (ایستگاه پل چهر) واقع است که میزان مشترک آب این رودخانه و رودخانه دینور را که در محل شهرک بیستون واقع در محدوده دشت به گاماسیاب می‌پیوندد اندازه‌گیری می‌کند (دوستانی، 1389: 22). حداقل متوسط آبدهی مشاهده‌شده در این رودخانه در پل چهر در شهریورماه 5/3 مترمکعب در ثانیه و حداکثر آن در فروردین‌ماه برابر 105 مترمکعب در ثانیه اندازه‌گیری شده است، شیب متوسط این رودخانه 5/1 در هزار است (همان:22).
متوسط دبی رودخانه گاماسیاب در”دوآب آران” حدود 76/15 مترمکعب و در محل “چهر”، متوسط دبی حدود 48/32 مترمکعب در ثانیه است. رودخانه دینور با دبی متوسط 18 مترمکعب در ثانیه در محل قورباغستان به گاماسیاب می‌ریزد (سلطانی،1370: 94).

مساحت حوضچه آبریز به کیلومتر
سال 58-59
سال 57-58
سال 56-57
سال 55-56
سال 54-55
سال 53-54
سال 52-53
سال 51-52
سال 50-51
محل ایستگاه
نام رودخانه
——
——-
——
——-
27/16
31/26
46/20
63/24
48/18
12/32
دوآب
گاماسیاب
10483
18/26
23/31
82/27
97/24
71/43
22
45
54/25
29/50
پل چهر
گاماسیاب
——-
——-
——
——-
81/8
10/15
03/13
12/27
70/8
67/17
بیستون
دینور

جدول 2-3، دبی متوسط رودخانه‌های دشت چمچمال در بین سال‌های 59-50 برحسب مترمکعب بر ثانیهسازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1381: 68

فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال 43
در مجموع شرایط فوق موجب ایجاد شبکه‌های روان آب‌ها به‌عنوان زهکش طبیعی منطقه شده که شامل دو حوضه آب آبریز داخلی و خارجی است. رودخانه دائمی گاماسیاب با متوسط دبی 48/32 مترمکعب طی دوره آماری 26 ساله 1348 تا 1372 در محل ایستگاه هیدرومتری پل چهر (فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور،1348) به‌عنوان سرشاخه‌ی اصلی حوضه آبریز کرخه علیا از نهاوند سرچشمه می‌گیرد و طی مسیر خود با دریافت بسیاری از رودخانه و آب‌های دشت‌های ملایر و نهاوند، کنگاور، اسدآباد، سنقر و دینور ضمن ایجاد شرایط مطلوب زیستی نهایتاً بانام سیمره و کرخه به خلیج‌فارس می‌ریزد (بدیعی،1367) ازاین‌رو این بخش شرق زاگرس مرکزی دارای منابع آب کافی و دائمی‌تر است.
مساحت حوضه‌ی آبریز گاماسیاب 11331 کیلومترمربع است و جزئی از حوضه‌ی آبریز خلیج‌فارس محسوب می‌شود. این رود از ارتفاعات گرین و چشمه سراب گاماسیاب سرچشمه می‌گیرد و پس از طی اراضی نهاوند و پیوستن رودهای خرچنگ رود، کلنگ کوب و خرم رود، وارد استان کرمانشاه می‌شود و از جنوب شهرستان‌های کنگاور و صحنه گذر کرده و در ناحیه‌ی بیستون با رود دینور یکی شده و درنهایت به رودخانه قره سو می‌پیوندد (سعیدی هرسینی و دیگران،1391: 27).
نهرهایی که از رود گاماسیاب جدا می‌شوند:
2-10-3- نهر قره ولی
این نهر از زیردست اراضی دهکده‌ی عالی کودان “علی کردان” از پهلوی چپ گاماسیاب جداشده و دهکده‌های عالی کردان، یک جفتی، یک‌دانگی، تخت شیرین، چمبطان، قراولی، فراش را آبیاری می‌کند (سلطانی،1370: 94).
2-10-4- نهر سمگان “سمنگان”
این نهر از پهلوی راست گاماسیاب زیردست اراضی دهکده‌ی پا قلا جداشده، اراضی دهکده‌های میرزای پاقلا “پاقلعه”، سمنگان، شریف‌آباد، گرگوند، سگاز، هریل آباد “هرل آوا” و قوزیوند را آبیاری می‌کند (همان:94).

2-10-5- رودخانه دینورآب
فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال 44
این رودخانه از به هم پیوستن سه‌شاخه کنگر شاه، جامیشان و چمچمال تشکیل می‌گردد و از شمال غرب وارد دشت چمچمال می‌شود و در محل شهرک بیستون با پیوستن به گاماسیاب از جنوب غرب منطقه خارج می‌گردد. شاخه‌های این رودخانه از ارتفاعات کنگاور، سنقر وکلیایی، کوه نخودچال و زرین کوه سرچشمه می‌گیرد (دوستانی، 1389: 23).
این آب پس از مشروب کردن قسمتی از دهکده‌های بلوک دینور و بلوک چمچمال در جنوب دهکده‌ی بیستون به گاماسیاب می‌ریزد (سلطانی،1370: 96). شیب متوسط این رودخانه در حدود 2 در هزار است. حداقل آبدهی این رودخانه در شهریورماه 32% وحداکثر آن در فروردین‌ماه برابر 40 مترمکعب در ثانیه بوده است. این دو رودخانه مقادیر زیادی از آب سفره آبرفتی و آهکی این دشت را دریافت می‌کنند. دبی متوسط سالیانه این دو رودخانه در ایستگاه‌های ورودی این دشت به ترتیب برابر 8/32 و 11 مترمکعب در ثانیه است (همان:23). نهرهایی که از رودخانه دینور آب جدا می‌شود:
2-10-6- نهرآزان وازان
این نهر از زیردست دهکده‌ی بر آفتابان از دینور آب جداشده اراضی دهکده‌های آزان وازان، عالی آوا”علی‌آباد”، مارانتو، سفیدچقا، ماراوی و قشلاق سید ناصر را آبیاری می‌کند (سلطانی،1370: 94).
2-10-7- نهر کاشانتو
این نهر از دینور آب جداشده و دارای دو بند است: یکی بند

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ مقاله زیست محیطی، غرب ایران، استان کرمانشاه، استان کرمان Next Entries منابع و ماخذ مقاله زیست محیطی، پوشش گیاهی، دریاچه زریبار، اقتصاد روستایی