منابع و ماخذ مقاله روابط تجاری، روابط اقتصادی، امارات متحده عربی، روابط سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

با وقوع جریانات عربی کاهش سطح روابط دیپلماتیک میان دو طرف را شاهدیم.
به‌نحوی‌که کویت در مارس 2011 سفیر خود را از ایران فراخوانده و 3 تن از دیپلمات‌های ایرانی در کویت را به اتهام جاسوسی و اقدام خرابکارانه و عضویت در هسته جاسوسی به‌عنوان عنصر نامطلوب تشخیص داده و از کویت اخراج کرده و دو شهروند ایرانی را به اعدام محکوم کرده است. این در صورتی است که کویت آن‌ها را به تصویربرداری از مراکز نظامی و انتظامی و ارتباط با سپاه پاسداران متهم کرده است. در مقابل ایران نیز سفیر خود را از کویت خواسته و در مقابل اقدامی متقابل تعدادی از دیپلمات‌های کویتی را در آوریل 2011 از کشور اخراج کرد.
در بحرین نیز ابتدا بحرین و سپس ایران به جبران اقدام بحرین سفیر خود را از کشور میزبان فراخواندند. وزارت امور خارجه بحرین همچنین یک دیپلمات ایرانی (حجت‌الله رحمانی، دبیر دوم سفارت ایران در منامه) را به اتهام جاسوسی و ارتباط وی با شبکه جاسوسی ایران در کویت از این کشور در 26 آوریل 2011 اخراج کرد.
در عربستان نیز به دنبال ورود نیروهای سپر جزیره شاهد تجمعات اعتراضآمیز به سیاستهای عربستان در مقابل سفارت عربستان توسط ایرانیان بودیم که در آن از کوکتل مولوتوف استفاده‌شده بود و خشم مقامات سعودی از این رفتار با دیپلماتهای سعودی را برانگیخته بود.
نمونه دیگر در افزایش تنش را میتوان در نحوه برخورد و ایجاد محدودیت برای شهروندان ایرانی را میتوان نام برد که این نمونه در امارات و عربستان جلوه بیشتری داشته است.
در این میان عمان به مانند قبل رابطه خود را با ایران حفظ کرده هرچند در چهارچوب شورا در اتخاذ تصمیمات شورا حضورداشته است.

جمعبندی
تغییرات و تحولات منطقهای اواخر 2010 موجد ایجاد بستر گستردهای از دگرگونیهای متعدد اعم از سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، مذهبی و فرهنگی گردید. این خیزشها با تغییرات ساختاری سیاسی در خاورمیانه و شمال آفریقا بستر تغییر پویشهای منطقهای و معادلات قدرت موجود در منطقه را باعث گردید. بازیگران منطقهای در مواجه با این دگرگونی‌های منطقهای سعی در تطابق و استفاده حداکثری از این امور گرفتند؛ که در این میان تضاد منافع و مصالح میان بازیگران نمود بارز یافته و شاهد شکلگیری و تقویت اتحادها و ائتلافها در منطقه هستیم. یکی از حوزههای رقابت و تنش، حوزه خلیجفارس و اختلاف میان ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس بوده است. که به تأسی از تحولات منطقهای شاهد افزایش تنش و تقابلات میان طرفین بودهایم. بیداری اسلامی از طریق فاکتورهای گوناگونی از قبیل درک متعارض، تقابل ایدئولوژیک، نگاه بدبیانه تاریخی، ایرانهراسی و شیعههراسی و موازنه قوا باعث تأثیرگذاری بر روابط سیاسی میان ایران و شورای همکاری گردید که نتیجه این روند تشدید تقابلات منطقهای در قالب موازنه قوا و حمایت از متحدین در قالب جنگ نیابتی6 ، امنیتی شدن سیاست کشورهای شورای همکاری، تصویب قطعنامهها علیه یکدیگر و کاهش روابط دیپلماتیک مشاهده کرد.

فصل پنجم

بیداری اسلامی و روابط اقتصادی ایران و شورای همکاری خلیجفارس(2010-2013)

تاریخچه روابط اقتصادی شورای همکاری خلیج فارس
روابط تجاری و اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس تحت تأثیر روابط سیاسی دارای فراز و نشیب‌های فراوان بوده ولی هیچ‌گاه به مرحله ثبات و فراتر از تجارت معمول و رسیدن به مرحله روابط اقتصادی قابل‌اتکا که عبارت‌اند از همکاری‌های مشترک و سرمایه‌گذاری در حوزه‌های اقتصادی مشترک و پیوندهای اقتصادی دوجانبه نرسیده است. در اینجا به روابط اقتصادی ایران و اعضای شورا در طی چند دهه اخیر پرداخته می‌شود.
روابط میان ایران و کشورهای خلیج‌فارس را با اندکی تسامح می‌توان در قامت روابط با عربستان به‌عنوان رهبر شورا و در حکم پدرخوانده این سازمان تعریف کرد. که در دوره‌های مختلف به این ارگان جهت داده است. در دوران جنگ عربستان به علت حمایت مالی از عراق، اتخاذ سیاست‌های نفتی خود در قالب اپک برای کاهش قیمت نفت و درنتیجه ایجاد ضربه به بازوی اقتصادی جنگ، اجازه به عراق برای استفاده از خاک آن کشور در مقابل ایران، فروش نفت عراق از طریق بندر ینبع و بوبیان و …. شاهد کاهش شدید روابط تجاری این دو هستیم. هم‌چنین تنش در روابط ایران و عربستان باعث گردید روابط تجاری خود با ایران را کاهش دهد و در ماجرای تحریم اقتصادی ایران از طرف غرب در سال 61 مبادرت به تحریم ورود کالاهای واردشده از شورای همکاری به ایران گردید.
در دوران هاشمی به علت سیاست‌های معتدل شاهد گسترش روابط هستیم به‌نحوی‌که شاهد ورود اولین هیئت ایران به عربستان در مهر 70 و ورود هیئت ایرانی در همان ماه ایرانی به عربستان به نحو متقابل هستیم. این روند در زمان خاتمی تشدید شد. که نمونه آن را می‌توان در جریان بازدید خاتمی در سفر به عربستان، بحرین و قطر در خرداد 78 شاهد اتخاذ توافقنامه‌های گسترده در ابعاد مختلف مخصوصاً اقتصادی هستیم به نحوی اولین کمیسیون مشترک اقتصادی در سال 77 و برگزاری هفت اجلاس آن از 77 تا 84 هستیم. برخی از موافقت‌نامه‌های این دوران به شرح زیر هستند:
موافقت‌نامه عمومی همکاری‌های اقتصادی، بازرگانی، سرمایه‌گذاری، فنی در سال‌های 1377، موافقت‌نامه حمل‌ونقل هوایی در سال 78، موافقت‌نامه کشتیرانی تجاری – دریایی در سال 84، یادداشت تفاهم همکاری در زمینه شیلات در 78، یادداشت تفاهم همکاری صندوق صادرات ایران و صندوق توسعه سعودی در سال 81، یادداشت تفاهم همکاری اتاق بازرگانی، صنایع و معادن ایران و شورای مشترک اتاق بازرگانی عربستان سعودی در سال 81، برگزاری 15 نمایشگاه بازرگانی از سال 77 الی 84 و… اشاره کرد. با روی کار آمدن دولت احمدی‌نژاد شاهد تیرگی در روابط دو کشور و تقلیل روابط مابین دو طرف هستیم. نتیجه بارز این روند در زمینه اقتصادی عدم پایبندی و درنتیجه عدم اجرای تمایل به اجرای توافقنامه‌های اقتصادی میان دو طرف بود.
امارات متحده عربی: روابط سیاسی – اقتصادی ایران و امارات به علت ساختار سیاسی و فدرال بودن آن با سایر کشورها تفاوت دارد به‌نحوی‌که به علت فدرال بودن روابط امیرنشین‌ها با یک متفاوت از سایر امیرنشین‌ها ممکن است باشد به‌طوری‌که سیاست دبی در قبال ایران با ابوظبی تفاوت فاحش دارد. (نشست تحولات داخلی و روابط خارجی امارات متحده عربی، مرکز تحقیقات استراتژیک، 1389)
روابط تجاری ایران با امارات خصوصاً دبی از سایر کشورهای عربی گسترده‌تر بوده به‌نحوی‌که همیشه بخش اعظم تراز تجاری ایران با این کشور است که این خود به سبب سرمایه ایرانی، بازار ایرانی، نیروی کار ایرانی عظیم در این کشور است که بستر مساعدی جهت برقراری تجارت میان دو کشور ایجاد نموده است. این روابط در دوره‌های متعدد ادامه داشته است. حتی در رمان جنگ زیرا پس از انقلاب و جنگ تحمیلی به علت سردی روابط با کویت و درگیری و تنش در مرزهای کویت امارات متحده عربی به طور مشخص دبی جایگزین کویت برای کارهای بازرگانی و صادرات مجدد با ایران گردید و تسهیلات ارائه‌شده توسط دبی به‌عنوان یک منطقه آزاد تجاری و بازرگانی سهم مهمی در جایگزین شدن دبی به جای کویت داشت.
با روی کار آمدن آقای احمدی‌نژاد روابط میان دو کشور به سبب محذورات محیطی تعدیل شده و در قالب خاصی تعریف می‌شود. که به‌عنوان‌مثال در سال 2008 به دنبال فشار آمریکا به امارات برای تحریم ایران، امارات برخلاف تمایل خود به این عمل، به دنبال تحریم‌های 2010 دارایی‌های 41 نفر از اتباع ایرانی را مسدود و بلوکه کرد.
در طول جنگ روابط دو طرف بسیار تنزل یافته به‌نحوی‌که مرکز توسعه صادرات ایران که در سال 55 در دوحه گشایش‌یافته بود و 44 درصد سرمایه آن به ایران و 51 درصد آن به شیخ جاسم خالد آل ثانی تعلق داشت، تعطیل و تلاش برای بازگشایی آن را به جایی نبرد. (کتاب قطر، 1374: 97)
روابط ایران و قطر نیز پس از جنگ مانند سایر کشورهای عربی خلیج و چه بسا زودتر از برخی دیگر ترمیم یافت. که نمونه آن را می‌توان در افتتاح نخستین خط کشتیرانی بوشهر – دوحه و یادداشت انتقال آب به قطر در سال 70 در جریان سفر ولیعهد قطر به ایران را نام برد. (کتاب سبز قطر، 1374:95- 96) نمونه دیگر این همکاری را می‌توان در تشکیل اولین کمیسیون همکاری اقتصادی بین دو کشور دانست. نمونه دیگر همکاری در زمینه گازی و حوزه گازی پارس جنوبی به‌عنوان میدان گازی مشترک را می‌توان زمینه مهمی برای توافق دو طرف دانست. در دوره اصولگرایی دولت دهم این مسئله به دلایل عدیده منطقه‌ای و بین‌المللی کمرنگ شد. به‌طورکلی روابط ایران و قطر با و جود توافقات گسترده، به مرحله سرمایه‌گذاری نرسیده است و قطر در هیچ دورهای سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در ایران نداشته است و ظواهر ظاهراً مناسبی که با ایران داشته بیشتر برای برقراری موازنه قدرت با عربستان سعودی بوده ولی در عمل همراهی مناسبی با ایران نداشته است. که به ‌عنوان مثال می‌توان از دعوت از رئیس‌جمهور در بیست و هفتمین اجلاس شورای همکاری نام برد که از پیشنهادهای رئیس‌جمهور حمایت نشد.
روابط عمان نسبت به سایر اعضا به دلایل روابط دوستانه ایران با عمان در دهه گذشته آن و حمایت ایران از عمان در جنبش ظفار و نزدیکی دو کشور در تنگه هرمز زودتر از سر گرفته و بهبود یافت. به‌نحوی‌که در سال 68 شاهد تشکیل کمیسون اقتصادی میان دو کشور بودیم. این روند به نحوی بود که طی سال‌های 68 تا 72 شاهد افزایش محسوس مبادلات دو کشور و افزایش حجم مبادلات تجاری از 5 میلیون ریال عمانی در 67 به 210 میلیون ریال عمانی در سال 70 هستیم. (کتاب سبز عمان، 1387: 168- 169) در دوره خاتمی این روند ادامه یافت و بهبودی گسترده داشت که می‌توان نشانه این تقویت روابط را در موافقت‌نامه همکاری بین اتاق بازرگانی دو کشور در

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ مقاله عربستان سعودی، خاورمیانه، ایفای نقش، ژئوپلیتیک Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه مسئولیت مدنی، بیمه اجباری، شخص ثالث، حوادث رانندگی