منابع و ماخذ مقاله روابط بین‌الملل، روابط اقتصادی، روابط تجاری، روابط سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

آن‌ها نتوانند از چنان قدرت مسلطی برخوردار شوند که اراده خود را بر دیگران تحمیل کنند. واژه توازن قوا از سابقه تاریخی زیادی برخوردار است و برای نظریه‌پردازان سیاسی و سیاستمداران دوره باستان نیز آشنا بوده است. موازنه‌ی قدرت، قانون رفتار دولتهاست، دولتها در صورت رویارویی با قدرتی متجاوز و برهم زننده‌ی تعادل، به تأسیس یک ائتلاف متوازن‌کننده مبادرت ورزیده و از ظهور قدرتی مسلط و برتر جلوگیری می‌کنند. (دوئرتی و گراف، 1372: 67) وجود نظام توازن قوا بیانگر این است که کشورها در شرایط متعدد اتحادها و ائتلاف‌های خود را تغییر دهند.
ایرانهراسی
تلاشی از سوی کشورهای غربی و عربی با مقاصد مختلف جهت القای انگاره تهدید بودن ایران برای نظام بینالملل خصوصاً منطقه خاورمیانه است. در این راهبرد ایران به‌عنوان عامل ناامنی و عنصر نامطلوب در منطقه ترویج داده می‌شود. در این رویکرد ایران را یک تهدید امنیتی برای منطقه تلقی کرده و سعی در افزایش ایجاد ذهنیت منفی به ایران و قدرت او در منطقه هستند. که در این راستا برنامه هستهای ایران، افزایش قدرت منطقهای ایران، افزایش نفوذ در میان شیعیان، دستاوردهای فنی و نظامی و… را در جهت عکس تفسیر و برداشتهای تقابلی را پرورش میدهند.
ایدئولوژی
چیدمان ارزشهای بنیادین سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در قالب منظومهای از انگارهها که به‌عنوان زیربنایی برای یک نظام اجتماعی یا «شیوه زندگی» آرمانی ایفای نقش میکند.(پلنو و آلتون، 1387: 171).
هویت:
تصوراتی از خصوصیات فردی و تمایز (خودمحوری) مربوط می‌شود که توسط یک بازیگر حفظ و القا شده و به واسطه روابط با دیگران شکل‌گرفته و در طول زمان اصلاح شده است. (وهاب پور، 1385: 6)
11- ادبیات و پیشینه تحقیق
مجید روحی دهبنه در مقاله‌ای با عنوان تبييني سازهانگارانه از علل واگرايي ايران و شوراي همکاري خلیج‌فارس به تبیین ابعاد نظري واگرايي در روابط خارجي بين ايران و کشورهاي شوراي همکاري خلیج‌فارس بدون تأکید بر دوره خاصي میپردازد. او علل واگرایی را علاوه بر محذورات ساختاری، فضاي رقابتي، بی‌اعتمادی و عدم آگاهي منطقه‌ای را بين ايران و شوراي همکاري خلیج‌فارس عنوان میدارد که برای بهبود روابط، دو طرف محکوم به تغییر انگارههای ذهنی خود از یکدیگرند.(روحی دهبنه، 1390)
سید امیر نیاکویی و حسین بهمنش در مقالهای تحت عنوان بازيگران معارض در بحران سوريه: اهداف و رويکردها به بررسی تغییر و دگرگونیهای سیاسی در منطقه به طور خاص در سوریه پرداخته است. در این مقاله نویسندگان به واکاوي انگیزه‌های مهم‌ترین بازيگران بین‌المللی که خواهان سقوط نظام حاکم در سوريه میپردازد. که با توجه به گستردگي بازيگران معارض، تنها به امريکا، عربستان و ترکيه که تأثیرگذارترین بازيگران نيز محسوب می‌شوند، پرداخته شده است. برداشتهای این مقاله حاکي از آن است که منافع سه کشور فوق در سوريه، به سطح بالايي از همپوشاني رسيده است؛ امريکا به دنبال تضعيف جبهه مقاومت به نفع رژيم صهيونيستي است، عربستان به دنبال گسترش نقش‌آفرینی و جلوگيري از نفوذ ژئوپلیتیکی و ايدئولوژيکي ايران در منطقه است و درنهایت، ترکيه گسترش نفوذ در خاورميانه و اعاده گذشته تاريخي خود را دنبال می‌کند. در اين ميان، جلوگيري از گسترش قلمرو ژئوپلیتیکی ايران، فصل مشترک انگیزه‌های بازيگران فوق می‌باشد.(نیاکویی و بهمنش، 1390)
سيد جلال دهقاني فيروزآبادي و وحيد نوري در مقالهای با عنوان تحليلي بر تعاملات جمهوري اسلامي ايران و شوراي همكاري خلیج‌فارس(1384-1391) به تحلیل روابط سیاسی ایران و شورای همکاری خلیج‌فارس در دولت آقای احمدینژاد پرداختهاند. در این مقاله آن‌ها درصدد پاسخگویی به این سؤال هستند كه مهم‌ترین عامل در رويكرد شوراي همكاري خلیج‌فارس در قبال ايران چیست؟ به‌زعم آن‌ها پندار تهدید ایران مهمترین عامل در رویکرد تقابلی یکدیگر در این دوره بوده است. در این مقاله همچنین به موارد مختلف مورد اختلاف دو طرف ازجمله ایران هراسی، گسترش خرید تسلیحات از جانب شورای همکاری، برنامه هستهای، تحولات منطقه‌ای و رویکرد دو طرف خلیج‌فارس به این تحولات مورد بحث واقع‌شده است که خود به تیرگی روابط دو طرف منجر گردیده است.(دهقانی فیروزآبادی و نوری، 1390)
کوثر جهانی در مقاله با عنوان تحریمهای ایران از دیدگاه امارات متحده عربی چاپ دانشگاه تافتس به بررسی تأثیر تحریمها بر روابط ایران و شورای همکاری خلیج‌فارس میپردازد. او در این مقاله ضمن بررسی روابط تجاری ایران و امارات، روابط با کل شورای همکاری خلیج‌فارس نیز اشاره دارد . او تحریمها را عامل خسران برای روابط تجاری ایران و شورای همکاری خلیج‌فارس میداند. (جهانی، 2011)1

آروبا خالید در مقاله‌ای با عنوان عواقب بیثباتی و منازعات درون منطقهای بر جریان تجاری در خلیج‌فارس به بررسی تأثیر حوادث و تحولات سیاسی بر جریان تجاری و بازرگانی در خلیج‌فارس پرداخته است. او ضمن ارائه تاریخچه اقتصادی، روابط تجاری ایران و شورای همکاری را بررسی نموده است.(خالید،2010)2
نادر حبیبی استاد اقتصاد دانشگاه براندیس نیز در مقاله‌ای تحت عنوان تأثیر تحریمها بر روابط اقتصادی ایران و شورای همکاری خلیجفارس ضمن بررسی روابط اقتصادی، تأثیر تحریمها بر روابط تجاری دو طرف را مورد مطالعه قرار است.(حبیبی، 2010)3
با توجه به منابع فوق نکتهای که در این منابع به آن پرداخته نشده است اقدامات و رویکرد عملی شورای همکاری خلیجفارس در خاورمیانه و عملکرد آن‌ها در تحولات اخیر در محورهای متحد ایران خصوصاً سوریه است که در بیان اهداف و سیاستهای آن‌ها به امور کلی و عمومی پرداخته شده است. در موارد فوق و موارد مشابه به ارائه سیاست کلی و راهبردهای عمده آن‌ها پرداخته شده و رویارویی و تأثیر تحولات به طور مشخص و مستقیم بر روابط دو طرف مورد بررسی قرار نگرفته است.
در مورد منابع اقتصادی نیز نکتهای که جای خالی آن بسیار محسوس است عدم وجود منابع فارسی و نپرداختن به روابط اقتصادی میان ایران و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به صورت منسجم است. تنها طرحی که اینجانب به آن مواجه شدم یک پایاننامه در دانشگاه تهران مرکز با موضوع روابط اقتصادی ایران و شورای همکاری بود که بسیار توصیفی به این مساله پرداخته و آمار و دادههای آن قدیمی بود. ازاین‌جهت در این پژوهش سعی گردیده تا خلأ پرداختن به مباحث کمتر مطروحه را جبران نماید.
12- روش تحقیق
روش مورد استفاده در این تحقیق روش توصیفی – تحلیلی است. به‌گونه‌ای که با استفاده از نظریه سازهانگاری و با تأکید بیشتر بر عناصری نظیر ارزشها، هنجارها، فرهنگ ، تصور بینالاذهانی متفاوت میان دو بازیگر ایران و شورای همکاری خلیجفارس به تبیین تأثیر بیداری اسلامی بر روابط سیاسی و اقتصادی ایران و شورای همکاری پرداخته شده است.
13- روش گردآوری دادهها
روش گردآوری دادهها روش کتابخانهای با استفاده از کتب و مجلات و مقالات تخصصی و منابع اینترنتی بوده است.
14- سازماندهی تحقیق
این تحقیق در 5 فصل سازماندهی شده است که در فصل اول آن به توضیح ارائه کلیات بحث پرداخته شده است. در فصل دوم به چهارچوب نظری اختصاص داده شده است. فصل سوم به توضیح چگونگی تأثیر بیداری اسلامی بر روابط طرفین، در فصل چهارم به اثرات این تحولات بر روابط سیاسی ایران و شورای همکاری خلیج‌فارس طی این دوره و در فصل پنج نیز روابط اقتصادی این دو را بررسی کردهایم. و در آخر نیز نتیجهگیری بحث ارائه‌شده است.

فصل دوم

چارچوب نظری

مقدمه
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای هر رشته علمی یا حوزه مطالعاتی را دستاوردهای نظری آن تشکیل می‌دهد. (مشیرزاده، 1384: 15). نظریه‌ها در روابط بین‌الملل نوعی نظم ذهنی به وجود می‌آورند و ما را قادر می‌سازند تا رویدادهای پراکنده کنونی و گذشته را مفهوم‌سازی کرده، تحولات آتی را پیش‌بینی کنیم (قوام، 1384: 8). هم‌چنین استفاده از این نظریات می‌تواند در فهم این حوزه به ما کمک کند و در پردازش بهتر و منظم‌تر کردن فهم ما از تعاملات یکی از فواید استفاده از نظریه در روابط بین‌الملل معنا دادن به نهادها، رویدادها و فرآیندهایی است که در جهان امروز حضور دارند. در چهارچوب نظریه می‌توان ضمن تشریح روندها و پدیده‌های کلی و توضیحات علی، رویدادهای گوناگون را تحلیل کرد. (قوام، 1384: 24) نظریه‌ها ابزار تحلیل سیاسی‌اند و آجرهای ساختمان سیاسی را تشکیل می‌دهند. سراسر پژوهش سیاسی و اجتماعی درون چهارچوب فکری خاص یا پارادایم ایدئولوژیک عملی می‌گردد. (هیوود، 1389: 30).
کنت والتز با تأکید بر ضرورت نظریه‌پردازی برای جمع‌آوری اطلاعات و توضیح حوادث بین‌المللی، معتقد است که عصاره هر نظریه باید بر پیوند بین مفاهیم نظری، و متغییرهای جوهری روابط درصحنه واقعی بین‌المللی استوار باشد. بدون مفاهیم نظری، جمع‌آوری استقرایی اطلاعات ما را به توصیفی نادرست از واقعیات رهنمون خواهد کرد. (سیف زاده، 1387: 30). از این منظر سعی شده است که از نظریه سازه‌انگاری برای تبیین و تحلیل و درک بهتر موضوع استفاده شود.
رهیافت‌های گوناگونی در رشته روابط بین‌الملل خودنمایی می‌کنند که برخی از آنان مخالف با دو جریان اصلی نو رئالیسم و نو لیبرالیسم را اساس آموزه خود قرار داده‌اند. درواقع این‌گونه نظریات در حوزه فراگفتمانی و در اصطلاح به‌عنوان فرانظریه مطرح می‌گردند. بدین معنا که نظریه خود را از بطن نقد واسازانه نظریه‌های دیگر روابط بین‌الملل بیرون کشیده‌اند. (دهقانی فیروزآبادی، جدیدی، 1389: 91). سازه‌انگاری نیز به‌عنوان یکی از نظریه‌های بازاندیشی گرایی قابل بررسی است.
سازهانگاری
اصطلاح سازه‌انگاری عنوانی است که به انواع گسترده‌ای از رویکردها و روابط بین‌الملل از منظر واقع‌گرایی علمی تا سازه‌انگاری پسا ساختارگرایی اطلاق می‌شود. (روحی دهبنه، 1391: 83). این نظریه که از اواخر دهه 1980 و اوایل دهه 1990 به یکی از تئوری‌های اصلی روابط بین‌الملل تبدیل‌شده بود، پیش از طرح در روابط بین‌الملل، در جامعه‌شناسی معرفت و مباحث فرا نظری در کل علوم اجتماعی مطرح بود. در روابط بین‌الملل این نظریه ریشه در مسئله جامعه‌شناسی شناخت دارد که در دهه 1970 از سوی پیتر برگر و لاکمن در کتاب «ساخت اجتماعی واقعیت: رساله‌ای در جامعه‌شناسی شناخت» مطرح شد (مشیر زاده، 1383: ص 170)؛ و سپس در مباحثات روابط بین‌الملل جایگاه قابل‌توجهی یافت. در رشته روابط بین‌الملل نیز فهم سازه‌انگارانه امور در اواخر دهه 1980 و با انتشار کتابی «جهانی که ما می‌سازیم» (Onuf, 1989: 3-8) نوشته نیکلاس اونف در کتاب «قواعد، هنجارها و تصمیمات» اثر فردریش کراتوچویل، وارد مباحثات علوم سیاسی و روابط بین‌الملل شد. یک دهه پس‌ازآن دو نویسنده ونت کتاب «نظریه اجتماعی سیاست بین‌الملل» را منتشر کرد. (Wendt, 1999: 7-17). این کتاب درواقع نقدی بر کتاب «سیاست بین‌الملل کنت والت» است. (Waltz, 1979). با انتشار کتاب ونت، مکتب سازه‌انگاری ظهور کرد و شیوه فهم و نقد نوینی در ادبیات روابط بین‌الملل و علوم سیاسی آغاز گردید. هرچند اونف و کراتوچویل اثرات خود را حدود یک دهه زودتر از الکساندر ونت منتشر کردند، امّا تحلیل سازه انگاران بیشتر با نام ونت شناخته می‌شود. ونت در سال 1999 در «نظریه اجتماعی سیاست بین‌الملل»، کانستراکتیویسم را در حد یک مکتب فکری مطرح ساخت. (عباسی اشلقی، فرخی، 1388: 73)
ونت به‌عنوان مؤثرترین شخصیت سازه‌انگاری متعارف در روابط بین‌الملل، این نظریه را این‌گونه معرفی می‌کند: «سازه‌انگاری نظریه ساختاری (کلان) نظام بین‌الملل محسوب می‌شود که دولت‌ها، واحد اولیه تحلیلشان در نظریه سیاسی هستند و سیستم بین‌الملل متشکل از دولت‌ها، دارای ساختاری می‌باشند که ویژگی بین الاذهانی آن برجسته است و بخش مهمی از منافع و هویت دولت‌ها به‌وسیله این ساختار اجتماعی ساخته می‌شود».Wendt; 1994: 383-384) به نقل از: دهقانی فیروزآبادی

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ مقاله بیداری اسلامی، خاورمیانه، ایران هراسی، روابط دیپلماتیک Next Entries منابع و ماخذ مقاله بیداری اسلامی، سیاست خارجی، انقلاب اسلامی، امارات متحده عربی