منابع و ماخذ مقاله خاورمیانه، روابط دیپلماتیک، صدور انقلاب، سیاست خارجی

دانلود پایان نامه ارشد

(Www.parsnews.com). بااین‌حال، همه حساب قطر توپی از حمایت از گروه مخالف سوریه باقی‌مانده است، با برخی از گزارش‌های برآورد که بیش از 3 میلیارد دلار کمک قطر به مخالفان رفته از درگیری مارس 2011 آغاز شد .(Bulos,2014)
8- 3-2-1-1-4 قطع روابط دیپلماتیک
یکی دیگر از ابزارهای شورای همکاری خلیج‌فارس در تقابل با محور مقاومت و سوریه قطع روابط دیپلماتیک با سوریه بوده است. کشورهای عربی با محوریت اعضای شورای همکاری خلیج‌فارس در نشست اتحادیه عرب در فوریه 2012 با انعقاد بیانیهای در مورد روابط با سوریه از اعضا خواستند تا روابط خود را با قطع و یا کاهش داده و سفرای خود را به کشور خویش برگردانند.
از دیگر اقدامات شورای همکاری خلیج‌فارس در سوریه و در جهت مخالف اسد و دولت او میتوان به جلب نظر متحدین ازجمله آمریکا و غرب جهت تشدید فشار بر اسد، مطرح کردن بحران سوریه در مجمع عمومی سازمان ملل پس از شکست طرح ابتکاری کوفی عنان، طرح اعزام نیروهای حافظ صلح از طرف قطر و… را نام برد
4-2-1-1-4 ایران در بحران سوریه
بدون شک، یکی از جذاب‌ترین تحولات در مدرن سیاست خاورمیانه، ظهور و تداوم اتحاد سوریه و ایران از زمان تشکیل آن در سال 1979 است. برای بیش از سه دهه در حال حاضر، محور تهران، دمشق بسیاری از ناظران گیجکننده و غیرقابل فهم مانده است. وی با اشاره به تفاوت در ایدئولوژی‌های مربوطه خود، و همچنین پایه و ساختارهای سیاسی خود، بسیاری از تحلیلگران را بهت‌زده داشته است که چگونه یک حکومت دینی پان اسلامی انقلابی مانند ایران می‌تواند خود را با حکومتی سکولار، پان عرب، جمهوری سوسیالیستی مانند سوریه متحد کند بعلاوه که بعث سوریه ادعا می‌کند به یک حامی سرسخت و رهبر برحق نهضت پان عرب است. به‌رغم چالش‌های بسیاری که گاه و به‌صورت دورهای در روابط میان ایران و سوریه وجود داشته است اما اتحاد آن‌ها در بلندمدت خصوصاً پس از 2011 و شروع خیزشها و تحولات عربی تداوم داشته و روابط خود اهمیت بسیاری قائل هستند .(Goodarzi, 2013,1)
اهمیت اتحاد سوریه و ایران از چند جهت قابل‌توجه است: اول اینکه این دو کشور در تحولات سه دهه گذشته تابه‌حال خصوصاً پس از اشغال عراق در 2003 و لبنان به‌صورت مستقیم و در بازارهای جهانی نفت به‌صورت غیرمستقیم بسیار تأثیرگذار بوده‌اند. دوم، آن‌ها ثابت کردهاند که دارای یک رابطه پایدار هستند که تاکنون بیش از سی سال تا به اکنون به طول انجامید و برخلاف نوسانات و ناملایمات منطقهای همچنان پابرجاست. سوم پیچیده بودن اتحاد آن‌ها بر اساس اهداف و ماهیت به نسبت متفاوت آن‌هاست .(Goodarzi, 2013,2)

به‌عنوان یک کاتالیزور مهم در نزدیک ساختن سوریه و ایران عمل کرد و سوریه با ارائه کمک‌های دیپلماتیک و نظامی ارزشمند به ایران حسن نیت خود را به ایران نشان داد. پس از ایران نیز برای جبران دین سوریه بر گردن خود از آن در جنگ ا اسرائیل در ژوئن 1982 با بسیج جامعه شیعه لبنان نشان داد. سال 1989، قبل از جنگ کویت، دو متحد همچنین در لبنان برای درهم شکستن شورش ضد سوری میشل عون همکاری کردند.
برخی دیگر از همکاری‌های این دو کشور به همکاری در عراق پس از 2003 و تلاش برای روی کار آمدن حکومت شیعی، حمایت از برنامه هستهای ایران، سرمایهگذاری گسترده ایران در بخش اقتصادی سوریه، حمایت ایران از سوریه در مقابل مخالفان پس از 20011 اشاره داشت .(Goodarzi, 2013,5)

سوریه به‌عنوان یکی از مهرههای اساسی در حلقه سیاست خارجی ایران از اهمیت راهبردی وافری برخوردار است و وجود برخی علل در این کشور چشمان سیاستمداران ایرانی را به این کشور دوخته نگاه داشته که در زیر به علل این هواخواهی پرداخته می‌شود:
اهمیت ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی سوریه، مجاورت با متحدین ایران در منطقه یعنی لبنان، فلسطین و عراق، نزدیکی به دشمن و خصم اسرائیل، تأثیرگذاری در منطقه خصوصاً لبنان، مخالفت با رژیم صهیونیستی، متحد اصلی ایران در محور مقاومت و.. (فرزندی، 1391: 22)
اهداف ایران در بحران سوریه:
1- جلوگیری از سقوط اسد به‌عنوان خط قرمز خود
2- توازن قوا در مقابل محور سازش و سعی در تضعیف این محور از طریق حمایت از سوریه
3- عقیم کردن تلاش برای تضعیف نفوذ ایران در منطقه از طرف محور سازش و بازیگران غربی
4- افزایش نفوذ و عمق استراتژیک خود در منطقه از طریق استفاده از خیزشهای مردمی
5- حفظ سوریه به‌عنوان دروازه ورود به لبنان و فلسطین جهت حمایت از متحدین اصلی خود
6- کسب وجهه سیاسی در میان شیعیان و علویان
7- استفاده از بازار سوریه جهت سرمایهگذاری در بخشهای مختلف خصوصاً نفت و گاز
8- جلوگیری از فروپاشی ضمنی محور مقاومت (سوریه ستون محور مقاومت است)
9- جلوگیری از تسری گفتمان رقیب در سوریه

اقدامات ایران در سوریه
ایران برای دستیابی به اهداف خود در سوریه با توسل به رویکردهای نرمافزاری و سختافزاری سعی در حفظ متحد خود ا توان قوا در تمامی سطوح از ابزارها و رویکردهای متعددی استفاده کرده است که به برخی از آن‌ها پرداخته می‌شود:
مالی:
آمار دقیقی از کمکهای پولی و مالی ایران به سوریه در دست نیست اما در زیر به برخی از آن‌ها که به‌صورت پراکنده در رسانهها موجود بوده اشاره می‌شود:
تصویب کمک 8/5 میلیارد دلاری به سوریه توسط رهبر جمهوری اسلامی به سوریه در دسامبر 2011، اعطای کمکهای ایران به سوریه بالغ‌بر 10 میلیارد دلار در 2012 (Www.persian.ruvr.ru).
ایجاد بانک مشترک، قراردادهای نفتی و گازی، انعقاد قرارداد گازی بین ایران، سوریه و عراق برای ساخت خط لوله گاز، فروش نفت به سوریه به ارزش (Rafizadeh,2013).
“ادیب میاله” رئیس بانک مرکزی سوریه گفت: قرار شد بهای نفت سه میلیارد و شش‌صد میلیون دلاری ایران به سوریه از طریق سرمایه‌گذاری ایران در سوریه نظیر احداث ساختمان و کارخانه پرداخت شود (Www.yjc.ir).
ایران همچنین از رژیم سوریه به لحاظ مالی و سیاسی است. در ماه ژوئیه ایران به سوریه یک خط اعتباری 3600000000 دلار به خرید نفت و مواد غذایی و در ماه ژانویه یکی دیگر از خط اعتباری 1 میلیارد دلار برای واردات کالا از ایران ارائه می‌گردد .(Reuters, 2013)
ایران درزمینه نظامی و تسلیحاتی نیز با ارسال تجهیزات سبک و سنگین، آموزش نیروهای نظامی، اعزام فرماندهان نظامی و مستشار، اعزام نیروی نظامی و … سعی در حمایت از نیروهای سوری نماید. میزان رسمی و تائید شده از آمارهای کمکهای نظامی ایران در دست نیست اما قطع به‌یقین ارسال تجهیزات نظامی و تسلیحات مختلف از تفنگ و خمپاره به‌عنوان تسلیحات سبک گرفته تا موشکهای دوربرد مانند فلق 1 و 2 در بحران سوریه این کشور را حمایت کرد. علاوه بر استمدادهای فوق حضور نیروهای سپاه قدس به رهبری قاسم سلیمانی در سوریه نشانه دیگری از حمایت ایران از سوریه است. که این مساله را میتوان از دستگیری 48 عضو از نیروهای اعزامی به سوریه دریافت.
هم‌چنین با توجه به هر دو گزارش دولت ایالات‌متحده و بیانیه‌های رسمی ایران، تهران ایجاد یک گروه قوی پنجاه‌هزارنفری شبه‌نظامی سوری موسوم به جایش آل شبی (ارتش خلق) برای کمک به نیروهای دولتی سوریه کمک کرده است (Www.bultannews.com).
2-1-4 لبنان
تقویت و افزایش نفوذ ایران در پی رخدادهای مردمی در خاورمیانه هراس و نگرانی محور سازش را برای مقابل با این روند رو به فزونی تشدید کرد. آن‌ها علاوه بر سوریه به‌عنوان اسب تروای محور مقاومت و ستون این محور سعی در تضعیف و دخالت در سایر حوزههای نفوذ ایران کردهاند. یکی از علل اصلی این ائتلاف، تضعیف حداکثری ایران از طریق خروج سوریه از محور مقاومت بود. عدم سقوط سوریه در کوتاه‌مدت و استقامت در برابر اتحاد قوی سازش نه تنها مقاومت را تضعیف نکرده بلکه موجبات دلسردی بیشتر آن‌ها را فراهم آورده است. ازاین‌جهت محور سازش سعی در جبران جبهه سوریه، مایل به دخالت در لبنان و عراق برای قطع ارتباط ایران با مدیترانه هستند. این در صورتی است که علاوه بر اهمیت لبنان در قدرت و نفوذ ایران، عربستان لبنان را به‌عنوان منافع استراتژیک خود تلقی میکند که همان‌گونه که شرح داده شد یکی از دلایل تلاش برای سرنگونی اسد نیز خلع ید سوریه از تحولات لبنان است.
عربستان با حمایت از گروه‌های سیاسی همسو با خود مثل 14 مارس سعی در مقابله و تضعیف جریانات تجدیدنظرطلبانه و رادیکال و در مقابل نیروهای محافظهکار وابسته به خود است. با وقوع بحران در سوریه و ناکامی شورا سعی در جبران آن از راه لبنان ضربه محکمی بر پیکره ایران و سوریه وارد آورد چراکه لبنان دروازه سوریه به جهان خارج است. وجود یک دولت ضد اسد در لبنان یعنی تنگ‌تر کردن حلقه محاصره علیه حکومت بشار اسد. ازاین‌رو شاهدیم که عربستان سعی دارد که از تشکیل دولت مستقل یا بی‌طرف خودداری کند. به‌گونه‌ای که به‌طور مثال علی‌رغم اینکه “تمام سلام” از اعضای “۱۴ مارس” و دارای شخصیت میانه‌رو محسوب می‌شود ولی به او اجازه تشکیل دولت نمی دهند؛ همچنین با حمایت از گروهای معارض لبنانی که در جبهه مخالف اسد هستند سعی در تضعیف هر چه بیشتری مقاومت نماید. (امیدی، 1392) در این راه از کمکهای مالی، رشوه و تطمیع برای دست‌کاری سیستم سیاسی لبنان استفاده کرده که یک نمونه آن را میتوان اعطای کمک 3 میلیارد دلاری به میشل سلیمان عنوان داشت.

3-1-4 عراق
اشغال عراق در 2003 توسط آمریکا و به‌تبع آن افزایش نفوذ ایران در عراق و تقویت نفوذ شیعیان و روی کار آمدن شیعی و در مقابل سقوط حزب بحث نگرانی بیش‌ازپیش اعراب را منجر شد. این روند با روی کار آمدن نوری مالکی و تشدید عمق استراتژیک ایران در خاورمیانه اهمیتی دوچندان گرفت. با تحولات عربی نیز این رویه تشدید و اعراب به دلایلی ازجمله رویکارآوردن حکومت سنی موردنظر خود، مقابله با گسترش نقش شیعیان در منطقه، تضعیف نقش ایران از طریق کوتاه کردن دست او از عراق که دروازه ورود او در حمایت از متحدین خود خصوصاً سوریه است، مقابله با ایجاد یک حکومت باثبات در عراق به علت ترس از تبدیل عراق به یک حکومت سرمشق و نمونه الگوی شیعی در منطقه، افزایش نفوذ منطقهای خود و … به تحولات عراق ورود و با توسل به ابزارهای متعدد سعی در چرخش توازن استراتژیک به نفع محور سازش و ایجاد بستر مناسب جهت ظهور دولتی سنی در عراق کرده است. که در این راه از اقداماتی از قبیل ایجاد بی‌ثباتی و گسترش ناامنی از طریق بمبگذاریها، حمایت از نیروهای القاعده، گروهای تکفیری ازجمله داعش، ایجاد اختلال در روند انتخابات و …. را میتوان از اقدامات سازش در عراق عنوان نمود.

2-1-4 تشدید رویکرد امنیتی و افزایش خریدهای نظامی و تسلیحاتی
ایران هراسی از زمان پيروزي انقلاب اسلامي در ايران و با زيرسوال رفتن پایه‌های دکترين نيکسون- کيسينجر شدت يافت. کشورهاي غربي با تحريک کشورهاي منطقه این گونه القا کرده‌اند که جمهوري اسلامي درصدد صدور انقلاب اسلامي است بنابراين بايست با کمربند بهداشتي يا امنيتي ايران را احاطه کرد. همين مدل را در مقطعي در مورد شوروي سابق هم شاهد بوديم اما درباره جمهوري اسلامي ايران يکي از نتايج چنين رويکردي شکل‌گیری شوراي همکاري خلیج‌فارس بود که از همان ابتدا از آن به‌عنوان وحدت مصلحتي در مقابل ايران استفاده می‌شد. بر همین مبنا اين نوزاد (شوراي همکاري خلیج‌فارس) زودتر از موعد به سمت نظامی‌گری رفت و بدين ترتيب نيروي دفاع مشترک جزيره را تأسیس کردند و از همان دوران هم روز به روز خريد تسليحات در اين کشورها افزايش يافت (kavirgomnam.blogfa.com).
سیاستهای نظامی و امنیتی شورا به دلیل القائات امریکا و دول غربی از یک‌سو و عدم درک درست از راهبرد و ایستار نظامی سایر رقبا در خاورمیانه در کنار علل دیگر، به عدم درست منتج به اشتباه استراتژیک و طرح نادرست راهبرد دفاعی – نظامی منجر شده است. سیاست نظامی شورا به دلایل عدیده پس از انقلاب وارد رویکرد تهاجمی با ایران شده و ازاین‌جهت یکی از مسیرهای موردنظر خود را در افزایش هزینههای نظامی، خریدهای تسلیحاتی کلان و افزایش قدرت

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ مقاله عربستان سعودی، خاورمیانه، ایفای نقش، ژئوپلیتیک Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه مسئولیت مدنی، بیمه اجباری، شخص ثالث، حوادث رانندگی