منابع و ماخذ مقاله بحران بحرین، حکومت آل خلیفه، تبلیغات رسانه، بیداری اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

خلیج‌فارس حق چنین اقدامی را نداشتند اما امارات متحده عربی و عربستان سعودی به اعزام نیروی نظامی تحت لوای نیروی سپر جزیره به بحرین مبادرت کردند.
مهم‌ترین تحرک شورای همکاری خلیج‌فارس را می‌توان در تصمیمات این شورا در بحرین مشاهده کرد. قیام ۱۴ فوریه مردم بحرین در حالی ادامه داشت که در ماه مارس، شورا با نام حمایت از یکی از اعضا طرح ورود نظامی به این کشور را اعلام کرد. بر اساس تصمیم شورا نیروهایی متشکل از کشورهای امارات، عربستان و کویت برای حمایت از حکومت آل خلیفه تحت نام «سپر جزیره» وارد بحرین شدند. شورا با این اقدام تلاش داشت تا ضمن سرکوب قیام مردمی و جلوگیری از الگو شدن و تبدیل به دولت سرمشق شدن آن برای سایر کشورهای عربی منطقه از این مقوله برای بیان اقتدار نظامی خویش بهره‌برداری کند. البته بازیگر اصلی این طرح عربستان بوده و سایر کشورها بیشتر جنبه حامی و توجیه‌کننده اقدامات عربستان را داشته‌اند.
بحرین به‌عنوان یکی از شش کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس، با توجه به زمینههای فرهنگی و تاریخی خاص، در روند خیزشهای منطقهای خیزشهای مردمی در جهان عرب دچار بحران عمیقی شد. با توجه به اشتراکات و تشابهات ساختار سیاسی و حتی وضعیت اقتصادی کشورهای شورا، رهبران این شورا واکنش و سیاست جمعی مشترکی در قبال بحران بحرین اتخاذ نمودند. به‌بیان‌دیگر فهم و احساس تهدید مشترک رژیمهای سیاسی جنوب خلیج‌فارس باعث شد تا این کشورها به محوریت عربستان تلاش نمایند رویکرد مشترک و منسجمی را برای مهار و مدیریت بحران و ممانعت از اشاعه آن به سایر کشورها عضو اتخاذ نمایند. علاوه بر این بحران بحرین، بر روابط شورا با سایر بازیگران منطقه‌ای به‌خصوص بازیگران متأثر از این بحران تأثیرگذار بود. به‌طوری‌که میتوان به رویکرد تقریباً مشترک شورا در قبال ایران اشاره داشت. (اسدی، 1390)
این معاضدت به دلیل اهداف و منافع متعارضی است که دو طرف دعوا در بحران اخیر پیگیری می‌کنند، به‌نحوی‌که رویکرد دو بازیگر در تقابل با یکدیگر قرار داشته است و در جبهه علیه دیگری قرار داشتهاند. به‌طورکلی همه کشورهای عربی، کمابیش در برابر خیزش شیعیان بحرین موضع مخالفت گرفتند حتی همانهایی که گاه با ناراضیان و مخالفان در لیبی و یمن حمایت کرده بودند. (حمیدی، 1390: 47) کشورهای عضو شورای همکاری سعی کردند با القای این موضوع که اعتراضات در بحرین جنبه فرقهای و منطقهای دارد و بخصوص باعث گسترش نفوذ ایران در منطقه می‌شود، بحران را مهار نمایند.. بااین‌حال تلاش بسیاری از سوی رژیم آل خلیفه و رسانههای غربی صورت گرفت تا قیام مردم بحرین را جنبشی فرقهای و شیعی و متأثر از ایران معرفی کنند. به‌طوری‌که این‌گونه اتهامات و شکیات در ایجاد شکاف بین تشیع و اهل تسنن بحرینی مشارکتکننده در قیام و همچنین بسترسازی منطقهای و بینالمللی برای سرکوب قیام بی‌تأثیر نبود. (نیاکویی، 1390: 285)
شورای همکاری خلیج‌فارس در پی بحران بحرین به اقدامات و سیاستهایی از قبیل موارد ذیل مبادرت ورزید:
1-1-1-1-1-4 اعزام نیروهای سپر جزیره
پس از تداوم درگیریها در بحرین دقیقاً یک ماه پس‌ازآن در 14 مارس 2011 نیروهای شورای همکاری موسوم به سپر جزیره وارد خاک بحرین شدند، تعداد این نیروها بالغ‌بر 1000 نیروی نظامی، 500 نیروی امنیتی و 100 ماشین سنگین نظامی تخمین زده‌شده بود که این نیروها از کشورهای عربستان و امارات بودند (نیاکویی، 1390: 258).
این عملکرد شورای همکاری دارای دو ایراد قانونی است: اول اینکه طبق اساسنامه شورا، ماده 14 همکاری اعضا را در مسائل سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی تعریف کرده و صحبتی از همکاریهای نظامی و امنیتی به میان نیامده است. این عملکرد در چهارچوب وظایف سیاسی –امنیتی است و به معنای تخلف اعضا از اساسنامه است. دوم به پیمان سپر جزیره مربوط می‌شود که پیمانی است در مورد همکاریهای نظامی– امنیتی در صورت وقوع تهدید خارجی است. این در حالی است که بحران بحرین مسئلهای کاملاً داخلی و بر خواسته از مردم و مطالبات آن‌هاست. (رجایی باغ سیایی، 1390: 177-188)
بر این اساس عربستان، حفظ رژیم آل خلیفه را از اولویتهای استراتژیک خود تعریف کرده و با گسترش بحران در این کشور به گسیل نیروهای امنیتی و نظامی خود برای سرکوب مخالفین مبادرت ورزید. در ماه مارس 2011، پادشاه بحرین به بهانه دفاع از منافع استراتژیک خود، امّا درواقع برای سرکوب قیام مردم این کشور فوراً خواستار ورود نیروهای موسوم به سپر جزیره به این کشور شد. (هاشمی نسب، 1389: 31)
این در حالی بود که اشغال نظامی کشور بحرین توسط نیروهای اماراتی و سعودی می‌تواند تبعات خطرناکی برای کل منطقه به بار آورد اعزام نیروهای عربستانی به بحرین خطرناکترین تحول سیاسی نظامی از زمان حمله عراق به کویت در سال 1990 است. به علت وجود دو دلیل: نخست آنکه دخالت عربستان در یک کشور مستقل بیسابقه است و دوم اینکه این اقدام مشکل طایفهای را دوچندان میکند. (راضی، 1390: 55)
2-1-1-1-1-4 طرح الحاق بحرین از سوی عربستان
طرح الحاق بحرین عامل گسترش تنشها و اختلافات و افزایش ترس و هراس شورای همکاری از جانب ایران به‌عنوان منادی صدور انقلاب اسلامی گشت. این مساله ازآن‌جهت که میتوانست تهدیدی جدی برای امنیت و منافع حیاتی آن‌ها تلقی شود، نگرانی آنان نسبت به ایران دوچندان میکرد.
عربستان در ادامه تلاش خود، طرح الحاق بحرین را داده بود. پادشاه بحرین و همتای بحرینی او در نشستی تحت عنوان «همایش فرهنگی الجنادریه» توافق کردند بحرین به یکی از مناطق تحت سلطه آل سعود تبدیل و استقلال سیاسیاش لغو و به یکی استانهای عربستان مبدل گردد. که این تفکر خود نشانگر مقدمهسازی این کشور برای تشکیل یک کنفدراسیون خیالی از کشورهای جنوبی خلیج‌فارس است. عبدالله بن عبدالعزیز شاه سعودی طرح الحاق شش کشور شورا را به سازمان داد و ادعا کرد این اقدام امنیت نظامی، مالی و سیاسی اعضا را در برابر ایران تأمین خواهد نمود. (پارساپور، 1391: 50) نکته قابل‌توجه اینجاست که هیچ‌کدام از شیخنشینهای خلیج‌فارس از این ایده حمایت نکرده زیرا آن‌ها سودای رهبری عربستان و تبدیل‌شدن به قدرت فائقه در بین اعضا را هیچ‌گاه خوش نمیدارند و این مسئله را در جهت منافع و مصالح ملی خویش نمیبینند.
3- 1-1-1-1-4 تبلیغات رسانهای
رسانههای همسو با حکومت آل خلیفه در قبال بحران بحرین یا خاموشی پیشه گرفتند و یا با کمک اعضای شورای همکاری به‌ویژه عربستان و بحرین تلاش نمودند با ایجاد درگیریهای فرقهای و اختلاف تشیع – تسنن مردم بحرین را با متدهای متعدد سرکوب نمایند و سعی کرد این خیزشها را فرقهای و مذهبی نشان دهد. (امیر عبداللهیان، 1390: 153) در مقابل رسانههای معارض با پرداختن به رخدادهای اخیر سبب مطرح شدن آن‌ها و در تلاش برای معرفی خیزشها با ویژگیهای اصلی خود بودند.که نمونه آن را میتوان شبکههای شیعی در منطقه مانند العالم و حزب الله و رسانههای ایرانی، به صورت گسترده در جراید و مطبوعات به پوشش خیرشهای مردمی بحرین پرداخته و سعی در جذب افکار عمومی جهانی و جلب حمایت سایر دولتهای منطقه از این حرکتها نمودند. این در حالی است که دول عربی منطقه این اقدام ایران را به مثابه تحریک جنبشهای اخیر تلقی کرده و این امر را تجلی دخالت در امور داخلی خود عنوان میکرد.
در مقابل ایران، با وقوع بحران همه‌جانبه وارد صحنه شد و ازلحاظ سیاسی، دیپلماتیک و رسانهای به حمایت از انقلابیون و معترضان در بحرین پرداخت و لزوم توجه حکومت به حقوق و درخواستهای مردم را موردتوجه تأکید داد. همچنین سرکوب مخالفان از سوی حکومت آل خلیفه را محکوم کرد.
پس از قشونکشی نیروهای عربستانی به بحرین برای سرکوب مخالفین، ایران به مقامات سعودی برای خروج خود از خاک بحرین هشدار داد. به دنبال این مسئله تنش بین ایران و کشورهای شورا مخصوصاً عربستان افزوده گردید. در حقیقت تنش اخیر به سبب متهم کردن ایران به حمایت از مخالفین در بحرین در جهت سرنگونی حکومت سنی مذهب وقت و همچنین اعتراض ایران به دخالت نظامی در بحرین برای سرکوب معترضین شیعه بود (Robert, 2011: 3). باوجود دخالت کشورهای عربی در بحرین، شورای همکاری ایران را به دخالت در امور منطقه، نقض قوانین بینالمللی و اصول حسن هم‌جواری متهم کرد. عربستان و امارات دو رکن اصلی در شورا نقش اساسی در سرکوبی قیام بحرین و متهم کردن ایران ایفا کردند. (صالحی، 1390: 164-1366)
در این میان رویکرد کشورهای شورا نسبت به ایران بدبینانه بوده و ایران را متهم به نقض قوانین بینالمللی و دخالت در امور داخلی و سعی در تحریک اقوام و اقلیتها در منطقه کردند. آن‌ها معتقدند ایران از طرق گوناگون مبادرت به تحریک اقلیت شیعه در منطقه میکند و از ناآرامیها حمایت میکند. برخی از اتهاماتشان به ایران از قرار زیر است.
وزیر خارجه بحرین با اشاره به مشترکات تاریخی و برادری دینی ملت بحرین با ملت ایران، گفت: “تاکنون هرچه ما دست برادری به‌سوی ایران دراز کردیم متأسفانه با دخالت‌ها و خرابکاری‌های ایران در کشورمان مواجه شدیم” (Www.alarabiya.net).
در مورد دیگر شورای همکاری این سخنان آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران، که در اجلاس بین‌المللی علما و بیداری اسلامی با اشاره به ناآرامی‌های بحرین گفته بود که در این کشور «اکثریتی مظلوم سال‌های متمادی است از حق رأی و دیگر حقوق اساسی یک ملت محروم‌اند و حال به مطالبه حق خود برخاسته‌اند» و حکومت بحرین را حکومتی «جبار و سکولار» خواند که «تظاهر به سنی‌گری» می‌کنند و می‌خواهند وانمود کنند که تقابل آنان با مخالفان شیعه‌مذهب، «نزاع شیعه و سنی» است، را نشانه‌ای «آشکار دخالت ایران در امور داخلی ناسازگار با اسلام، قوانین بین‌المللی و حسن هم‌جواری» دانسته است. (Www.radiofarda.com)
یا مثال دیگر، رئیس دستگاه امنیت داخلی بحرین “طارق حسن الحسن” مدعی آموزش و تسلیح مخالفان در این کشور از سوی ایران شد.! او ادعا کرد اعضای گروهکی را در بحرین دستگیر کرده که ایران آن‌ها را “آموزش” و “تسلیح” کرده است. اتهام تشکیل یک گروه شبه‌نظامی و هسته ترور و با هدف ترور چهره‌های سرشناس، حمله به فرودگاه این کشور و ساختمان‌های دولتی در این کشور به حبس ابد محکوم کرده است. که در این رابطه عدهای را دستگیر که 4 نفر را به حبس ابد و شش نفر دیگر را به 15 سال حبس مجازات کردند
(Www.bbc.co.uk).
این اتهام آنان تا جایی پیشروی داشته که در پی درخواست بحرین از بانکی‌مون برای جلوگیری از دخالت ایران در امور بحرین، وزیر خارجه بحرین در ادامه سیاست‌های مغرضانه این کشور با ارسال نامه‌ای به مجامع بین‌المللی از آن‌ها خواست تا در مقابل آنچه نقض حاکمیت این کشور از سوی ایران خواند، اقدامی بکنند.
شیخ خالد بن احمد آل خلیفه وزیر خارجه بحرین با نوشتن نامه‌ای خطاب به دبیر کل سازمان ملل (بان گی مون)، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا (کاترین اشتون)، دبیر کل اتحادیه عرب (نبیل العربی) و نیز دبیر کل سازمان همکاری‌های اسلامی (اکمل الدین احسان اوغلو) از این مجامع خواست تا در برابر تهدیدات ناشی از ایران علیه حاکمیت بحرین اقدامی انجام دهند. در این نامه ادعاشده است که اظهارات خصمانه اخیر و نیز جوسازی‌های رسانه‌های ایرانی علیه بحرین، صلح و ثبات در منطقه خلیج‌فارس و کل جهان را بر هم می‌زند (Www.omidnameh.ir).

در متقابلاً “علی فایز” رئیس انجمن “بحرینی‌ها برای آزادی” در واکنش به اظهارات اخیر وزیر کشور بحرین ضد ایران و حزب‌الله لبنان گفت: “این اتهامات برای فرار رژیم بحرین از بحران داخلی و متهم کردن دیگران در خارج است” .(Www. fa.alalam.ir) دبیر کل جمعیت الوافاق با رد ادعای خبرنگار بی‌بی‌سی در مورد دخالت ایران در بحرین تأکید کرد که این اظهارات بی‌اساس است. دخالتی از سوی ایران نیست و تمام ادعا درباره حمایت ایران درواقع مربوط به حمایت رسانه‌ای است و این ادعا چیز بیشتری از این نیست. این معارض سیاسی بحرینی تأکید کرد آنچه در بحرین در جریان است مطالبه مردمی است نه دخالت ایران و

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ مقاله خاورمیانه، سیاست خارجی، صهیونیستی، انقلاب اسلامی Next Entries منابع و ماخذ مقاله عربستان سعودی، اخوان المسلمین، اعراب و اسرائیل، بیداری اسلامی