منابع و ماخذ مقاله بازدارندگی، خاورمیانه، روابط بین‌الملل

دانلود پایان نامه ارشد

موفق نبود.
علی رغم صرف هزینه‌های زیاد اکثر این طرح-‌ها برروی کاغذ باقی ماندند و هیچگاه عملیاتی نگردیدند. اما یکی از مهم‌ترین طرح‌های مطرح شده ، طرح سپر دفاع موشکی آمریکا یا جنگ ستارگان در زمان بوش پسر مطرح گردید. این طرح نظامی که قرار است تا سال 2020میلادی اجرا گردد به طرح ضربه سریع جهانی موسوم(PGS) 1 گردیده است این طرح در ابتدا درسال 2001 در وزارت دفاع آمریکا وپنتاگون تصویب گردید و در سال2006میلادی مورد تجدید نظر قرار گرفت. هدف نهایی این طرح آن است که در کمتر از شصت دقیقه بدون نیاز به جابه‌جایی عظیم نیروی انسانی و تجهیزات فوق‌العاده نظامی ، اهداف خود را درسراسر جهان مورد هدف و تهاجم قرار دهد. این طرح در واقع نوعی استراتژی پیش‌دستانه ضربه اول است که الگوی زمینی جنگ ستارگان محسوب می‌گردد. طرح ابتکار دفاع استراتژیک یا همان استراتژی جنگ ستارگان براین فرض طراحی گردیده که از زمان صدور دستور حمله موشکی دشمن فرضی تا هنگام شلیک موشک زمانی لازم است تا موشک‌های مذبور از سیلوها خارج شوند و از سکوی‌های پرتاب شلیک شوند این طرح براین فرض استوار است که بهترین زمان حمله به سایت موشکی حد فاصل دستور شلیک تا زمان پرتاب موشک است. این سامانه دفاعی بر ضد شوروی طراحی گردیده بود، اما هیچ گاه مورد استفاده قرار نگرفت. پس از فرو پاشی شوروی، آمریکا قصد دارد این سامانه موشکی را برای حمله در سراسر جهان آماده و مهیا نماید((military.ir.
دفاع موشکی نقش بسیار مهم و راهبردی در استراتژی امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی دارد. دفاع موشکی به عنوان پشتوانه نظامی برای دیپلماسی و صلح عمل می‌کند و توان بازدارندگی کشورها را افزایش می‌دهد. به طورکلی قدرت نظامی نه تنها از بعد نظامی بلکه از حیث سیاسی و اقتصادی نیز حائز اهمیت است و کشوری می‌تواند در عرصه دیپلماسی و چانه‌زنی موفق گردد که در عرصه دفاع نظامی نیز دارای پتانسیل‌های بالقوه باشد و از آن به عنوان ابزاری برای پیشبرد توانائی دیپلماسی خود درعرصه بین‌المللی و منطقه‌ای استفاده نماید.
اما دولتهایی که داوطلبانه می پذیرند که جزو « ندارها » باشند خود را در معرض « نامعلوم بودن» قرار می ‌دهند و هیچ پشتوانه و تضمینی به عنوان استراتژی بقا برای خود ندارند(عسکرخانی ، 1377).
جهان قابل درک کنونی پس از فروپاشی شوروی سابق، فرصتی را برای آمریکا ایجاد نمود که بر اساس آموزه‌های استراتژیست‌های نومحافظه‌کار در جهت حفظ بقا در قرن پیش رو، مبنی بر عدم وجود تهدیدی علیه منافع این کشور و متحدانش در هیچ نقطه‌ای از جهان، و همچنین کنترل کشورهای قدرتمندی چون روسیه، چین، کره شمالی و ج. ا. ایران، برهمین اساس طرح‌های سپر دفاع موشکی آمریکا در شرق اروپا و در ژاپن و کره جنوبی و زمینه‌سازی ورود جنگ افزارهای جدید و پیشرفته به تعدادی از کشورهای خلیج فارس (قطر، امارات، کویت، بحرین وحتی عربستان …) در راستای استقرار سپر دفاع موشکی در خلیج فارس و اخیراً برای اولین بار استقرار سامانه دفاع موشکی توسط ناتو در ترکیه جنبه عملیاتی به خود گرفته است.
در مجموع ایجاد سامانه‌های دفاعی چندلایه به شکل یک زنجیره دفاعی مرتبط و بهم پیوسته در راستای اهداف دفاعی استراتژیک جهت کنترل قدرت‌های چالش‌گر جهانی و منطقه‌ای برنامه‌ریزی شده است. و دولت‌های دیگر نیز برای اینکه در زیر این گردونه نابود نشوند تلاش مضاعفی را در جهت حفظ توازن انجام می‌دهند.
هر کشوری سعی می‌کند بسته به موقعیت جغرافیایی و نظامی، خود را به جایگاه قابل قبولی از توان نظامی برساند. امروز موضوع سپر دفاع موشکی که ناشی از توان نظامی و قدرت بازدارندگی کشور درنظام بین‌الملل است موضوع بحث و رایزنی‌های گسترده محافل سیاسی و نظامی است وتحقیق نیز در این موضوع بسیار مهم و اجتناب ناپذیرمی‌باشد.
سامانه‌های دفاع موشکی هرچند در وهله نخست در جهت اهداف دفاعی تعریف می‌شوند و به عنوان تقویت‌کننده امنیت ملی تصور می‌گردند، اما با توجه به خصلت و ویژگی ارتباطات در روابط بین‌الملل و بهم پیوستگی امنیت کشورها به یکدیگر این نوع از سیستم‌ها دارای پیامدهای بعدی در روابط بین‌الملل و منطقه‌ای می‌باشند. این موضوع دفاع موشکی را به عنوان یکی از محورهای جدال نظری در روابط بین‌الملل و مطالعات استراتژیک وارد ساخته است. به این جهت در قالب نظریه بازدارندگی این موضوع دارای تاثیرات چند وجهی می باشد.
از سوی دیگرجمهوری اسلامی ایران نیز در حوزه منطقه‌ای از جمله در خاورمیانه با چنین سامانه‌هایی روبرو بوده، و آمریکا نیز سعی در استقرار آن در برخی از گستره‌های راهبردی این منطقه دارد، بنابر این تاثیر‌گذاری آن بر امنیت منطقه‌ای ج.ا. ایران مطرح می‌گردد.

1-2-سوال اصلی

منطقه خاورمیانه نقطه تلاقی راهبردهای نظامی و امنیتی است . با توجه به توسعه و فناوری‌های نوین و تغییر استراتژی جدید قدرت مداخله‌گر، از فضای راهبردی به فضای عملیاتی، این پرسش محور اساسی پژوهش حاضر را شکل می‌دهد که :
سامانه دفاع موشکی چه تاثیری بر امنیت منطقه‌ای کشورها در پی دارد؟ واین موضوع درخصوص ج.ا. ایران نیز مطرح می گردد که اصولاٌ استقرار سامانه دفاع موشکی توسط قدرت‌های مداخله‌گر در برخی از مناطق حساس خاورمیانه چه تآثیری بر امنیت منطقه‌ای ج. ا. ایران در پی دارد؟
1-3-سوالات فرعی

فرآیند تآثیر گذاری سامانه دفاع موشکی بر امنیت منطقه ای کشورها چگونه است؟
جایگاه سامانه‌های دفاع موشکی در سیستم بازدارندگی کدام است ؟
با توجه به گسترش چنین سامانه‌هایی در منطقه، فرآیند تاثیرگذاری این سامانه بر امنیت منطقه‌ای ج.ا.ایران چگونه است ؟
سامانه‌های موشکی در چه وضعیتی باعث ایجاد ثبات راهبردی در بازدارندگی می‌شوند؟
سامانه‌های موشکی در چه وضعیتی باعث ایجاد بی ثباتی راهبردی در بازدارندگی می‌شوند؟
ثبات و بی ثباتی در بازدارندگی چه ارتباطی با امنیت منطقه‌ای دارند؟

1-4-ادبیات موضوع

درپاسخ به پرسش های مذکور، پس از کنکاش در باب موضوع فوق الذکر که در واقع موضوع جدید و قابل دسترسی محدود به نظر می‌رسد آثار و متون اندکی در حوزه روابط بین‌الملل به رشته تحریر درآمده است که فهرست‌وار به تعدادی از آنها اشاره می‌گردد:
بیشتر محققین متفق‌القولند که سامانه های‌موشکی در قالب بازدارندگی وجهه مثبت به خود می‌گیرند. به عنوان نمونه سامانه‌های موشکی عنصرهای اصلی نظریه بازدارندگی‌اند . و با تحول و تغییر در نقطه ثبات راهبردی نظام بین‌الملل و نظام‌های منطقه‌ای انواع جدیدی از بازدارندگی مانند بازدارندگی یک جانبه و گسترده، مثلثی و شبکه‌ای نام می‌برند(قاسمی، 1390). و بازعده‌ای دیگر، در همان قالب بازدارندگی در فضای ملتهب امنیتی خاورمیانه، سامانه موشکی را تعریف نموده و تاثیر آن بر راهبرد بازدارندگی ج . ا. ایران با توجه به توانمندی قدرت آمریکا و اسرائیل در مقابل ایران تعریف نموده‌اند و در نهایت دفاع موشکی را عملی غیر قابل اجتناب در زندگی و تامین امنیت و پایداری و استحکام آنالیز کرده اند(قوام ملکی، 1390).
نمونه دیگر، پژوهشی در راستای مفاهیم مربوط به بازدارندگی و امنیت بین‌المللی است. که سه نظریه بازدارندگی هسته‌ای، خلع‌سلاح و کنترل تسلیحات را مطرح نموده و اینکه کدامیک بهتر می‌تواند در برقراری امنیت مفید باشد، از جمله سوالات مورد بررسی آن است. و در نهایت اصول خودیاری و دفاع از خود مهمترین اقدام امنیت و اعتمادآفرین مطرح شده. به عبارت دیگر ملتی که انتخاب می‌کند مسلح نباشد، در ساختار نظام بین المللی که مهمترین مظاهر آن مبارزه قدرت است، منفعل می‌شود، قدرت چانه‌زنی را از دست می‌دهد، در ایجاد رژیم‌ها یعنی در ایجاد اصول ، هنجارها ، قواعد و رویه‌های تصمیم‌گیری ، ناتوان می‌شود(عسکرخانی، 1377).
در ادامه پژوهشی دیگر در راستای متحول شدن استراتژی و سرزمین در عصر موشک را بیان نموده و استراتژی جنگ زمینی را به مفهوم ثانوی تبدیل کرده است. در واقع «عمق استراتژیک» در مقابل موشک‌های قاره‌پیمای میان‌برد و سلاح‌های کشتارجمعی، معنای اولیه خود را از دست داده است. و نتیجه آن تغییر معنا و مفهوم امنیت است(کرمی، 1375).
تحقیق دیگری علت وجود سپر دفاع موشکی ترکیه را از ضروریات سیاست دفاعی ناتو برمی‌شمرد چرا که پیشرفت‌های موشکی و بالستیکی ایران باعث نگرانی آنان گردیده است(بهرامی، 1390).
برخی دیگر با دادن آمار و اطلاعات نظامی، موازنه نظامی، سلاح های کشتار جمعی که بیشتر جنبه تطبیقی و مقایسه ای از جهت توانمندی و تنظیم موازنه قدرت و سلاح های کشتار جمعی بحث و بررسی نموده‌اند(کوردسمن، 1382).
تحقیق دیگری که در رابطه با سامانه های موشکی مورد بررسی قرار گرفت، با اشاره به سپر دفاع موشکی آمریکا و ابعاد مختلف این سامانه در منطقه خلیج فارس پرداخته و پیامدهای آن و چگونگی تاثیر بر امنیت و منافع ملی کشورمان و شناخت راهکارهای مواجهه با این سپر در محیط امنیتی ج.ا. ایران را مورد بررسی قرار داده است(قربانی، 1391).
برخی از پژوهش‌ها نیزکه در تقابل با رویکرد بازدارندگی و دفاعی درجهت دستیابی به فناوری‌های موشکی پیشرفته، حفظ سامانه‌های موشکی را مهمترین اهداف هرملت تعریف می‌نماید ، طراحی سایت‌های موشکی و سکوهای پرتاب سیلویی به شیوه دفاع غیر عامل (مانند مکان‌یابی سایت، استتار، اختفاء، فریب، پراکندگی، مقاوم‌سازی و استحکامات) که باعث کاهش آسیب پذیری تاسیسات، تجهیزات و نیروی انسانی می‌گردد. به عنوان عوامل مهم در مقابله با تهدیدات در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است(سوادکوهی فر، خیراندیش، 1390).
بررسی سامانه‌های موشکی که جنبه عملیاتی دارد از دیگر پژوهش‌های مورد بررسی است که در واقع در راستای استراتژی امنیتی ایالات متحده و اسرائیل در منطقه خاورمیانه می‌باشد(2010،Roze A.).
نظریات دیگری نیز وجود دارد که سامانه های موشکی و نظریات راهبردی آن را با نگاه ساده‌تری پیوند می‌زند و در واقع دفاع موشکی را یک قسمت الحاقی انحصاری از موازنه‌های هسته‌ای بر می‌شمرد که نیاز به تجدید نظر دارد. دفاع موشکی مدرن دو اختیار به طراحان استراتژی می دهد 1-دفاع بدون منع و بازداری مثل ژاپن و جمهوری اتحادیه عرب 2- دفاع با منع و بازداری مثل هند ودر نهایت آن را به عنوان عامل امنیت و پایداری می پذیرد(2010، Rubin ).
هر یک از موضوعات مطروحه به یک بخشی از مباحث دفاع استراتژیک و موشکی پرداخته‌اند. که جای بسی تقدیر و تشکر دارد. لکن خواسته نگارنده این تحقیق را برآورده نمی‌کند ولی آنچه نگارنده را بر آن داشت تا موضوع سامانه‌های دفاع موشکی وتاثیر آن بر امنیت ج.ا. ایران را مورد پژوهش قرار دهد، وجود انقلابی است که با گذشت سی و اندی سال مدام با چالش‌گران بین‌المللی در کشمکش بوده و بارها و بارها با وجود تحریم‌ها از پا ننشسته بلکه از ویژگی‌های منحصر به فرد آن انعطاف‌پذیری است که همانند نهری جاری در برخورد با مانع از حرکت نمی‌ایستد و به طور طبیعی شکل و شرایط موجود را به خود می‌گیرد و این ویژگی باعث شده است کشوری باشد پویا، نوشونده و در برابر شرایط بحرانی عکس‌العمل مناسبی از خود بروز دهد. در واقع یکی از دلایل انتخاب موضوع مذکور اهمیت افزایش قدرت دفاعی ج.ا. ایران و تاثیر مثبت آن بر امنیت منطقه‌ای است که همواره در شرایط دسترسی محدود به این قابلیت و توانمندی دست یافته و امروزه در عرصه دفاع استراتژیک و دستیابی به فناوری موشک های کوتاه‌برد و میان‌برد تا حدودی به جایگاه قابل قبولی در بین کشورهای منطقه دست یافته که در شرایط نامتعادل به شیوه‌های نامتقارن و پدافند غیرعامل دارای انعطاف‌پذیری لازم می‌باشد. و توانسته است عاملی مهم در دور کردن خطر از منطقه باشد.

1-5-هدف پژوهش

پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد مختلف تاثیرات سامانه‌های دفاع موشکی بر امنیت منطقه خاورمیانه از دو بعد نظری و کاربردی طراحی گردیده است:
از بعد نظری: اکنون ادبیاتی که در حوزه روابط بین الملل حاکم است و کم وبیش در تحقیق‌های مورد بررسی یافت می‌شود در اکثر مواقع بر ح

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ مقاله بازدارندگی، خاورمیانه، موشک بالستیک Next Entries منابع و ماخذ مقاله بازدارندگی، خاورمیانه، مطالعه موردی