منابع و ماخذ مقاله بازدارندگی، خاورمیانه، مطالعه موردی

دانلود پایان نامه ارشد

س برتری برخی قدرت‌های جهانی و حفظ شئونات آن تاکید دارد در حالی که این امر شاید یک امر لازمی باشد اما یقینا یک امر کافی نیست نمونه آن نبرد 8 روزه غزه که باعث بر هم زدن برخی معادلات در عرصه روابط بین‌الملل و باعث ایجاد باورهای نوینی در مبحث بازدارندگی شده است.
از بعد کاربردی: سعی می‌کند تا با بررسی و شناسایی پیامدهای این سامانه در محیط پیرامونی ایران وکل خاورمیانه و تاثیر مثبت آن بر امنیت و منافع ملی کشورمان و سرانجام شناخت راه‌کارهای مواجهه با خطرات منطقه‌ای و به حداقل رساندن آسیب‌های احتمالی مدل نوینی از بازدارندگی را ارائه نماید.

1-6-فرضیه

سیستم‌های دفاع موشکی تاثیردو وجهی بر امنیت منطقه‌ای کشورها داشته و در قالب سیستم بازدارندگی و ثبات استراتژیک تاثیرات آن تبیین می‌گردد. به این جهت سیستم دفاع موشکی با ایجاد ثبات استراتژیک در بازدارندگی سبب‌ساز امنیت منطقه‌ای بوده و از سوی دیگر در صورت توسعه آن در محیط با ثبات و ایجاد بی‌ثباتی منطقه‌ای، امنیت منطقه‌ای را تضعیف می‌نماید. در همین راستا در منطقه خاورمیانه به دلیل بی‌ثباتی استراتژیک، سیستم دفاع موشکی قدرت مداخله‌گر در منطقه، بی‌ثباتی بیشتر استراتژیک را در پی داشته و امنیت منطقه‌ای ج.ا. ایران را تهدید می‌نماید به همین سبب استقرار سپر موشکی توسط ایران نیز از جمله الزامات راهبردی در سیاست دفاعی این کشور محسوب می‌گردد.

1-7-عملیاتی کردن فرضیه و تعریف مفاهیم

فرضیه پژوهش از دو متغیر مستقل و وابسته شکل گرفته است که سیستم دفاع موشکی به عنوان متغیر مستقل و امنیت منطقه‌ای به عنوان متغیر وابسته می‌باشند و متغییر میانی ثبات و بی‌ثباتی در بازدارندگی می باشد.

1-7-1-متغیرهای پژوهش
با توجه به سوال اصلی و فرضیه پژوهش مهمترین متغیرهای پژوهش را می‌توان به صورت زیر نشان داد:

شکل1: متغیرهای پژوهش

در این پژوهش مهمترین مفاهیم تحلیلی عبارتند از:
1-امنیت منطقه‌ای: امنیت منطقه‌ای از دو بعد قابل تعریف می‌باشد. از بعد نخست بر اساس فقدان احساس ترس تعریف می‌شود. از این منظر تاکید بر بعد روانی امنیت می‌باشد. بعد دوم بر پایه عینی و نبود تهدید قابل تعریف خواهد بود.
2-دفاع استراتژیک: دفاع استراتژیک بیان‌گر دفاع مبتنی بر ابزارهای استراتژیک تامین‌کننده بقاء و تمامیت سرزمینی است.
3-سیستم دفاع استراتژیک: بیان‌گر مجموعه‌ای به هم پیوسته از ابزارها و سیاست‌ها و همچنین قواعد دفاعی است که نتیجه آن تامین بقاء و تمامیت سرزمینی کشورها خواهد بود.
4-ثبات استراتژیک: این مفهوم بیان‌گر معادله تهدید و توانایی می‌باشد.در این معادله موازنه بین توان و تهدید واحدها در مقابل یکدیگر به عنوان محور تعریفی انتخاب می‌گردد.

1-7-2-مدل تحلیلی فرضیه
به طور کلی مدل تحلیلی فرضیه را می‌توان به صورت شکل زیر نشان داد. در این مدل فرض بر آنارشی بودن سیستم جهانی است. به همین جهت سیستم‌های امنیتی فردگرایانه از جمله سیستم موازنه قوا و بازدارندگی به عنوان دو سیستم اصلی نظم و امنیت مطرح می‌گردند. به این جهت سیستم‌های مذکور با وضعیت ثبات و بی‌ثباتی روبرو می‌باشند. از جمله سیستم‌های فرعی مکمل سیستم‌های دفاع موشکی است که پیامدهای امنیتی آن در قالب ایجاد ثبات و بی‌ثباتی در سیستم‌های اصلی مذکور قابل تحلیل خواهد بود.

امنیت در محیط آنارشی

شکل‌گیری سیستم‌های امنیتی فردگرایانه

موازنه قوا بازدارندگی

شکل‌گیری وضعیت راهبردی در سیستم های فردگرایانه امنیتی

ثبات راهبردی بی ثباتی راهبردی

سیستم‌های تهاجمی سیستم‌های تدافعی

سیستم‌های موشکی

امنیت منطقه‌ای
شکل2: مدل تحلیلی فرضیه

1-8-روش آزمون

پژوهش از نوع مطالعه موردی با تقدم نظریه می‌باشد. لذا ابتدا نظریه و مدل تحلیلی متناسب تدارک دیده خواهد شد و پس از آن در قالب مطالعه موردی به بررسی موضوع ج.ا. ایران می‌پردازد.

1-9-پیامدهای اثبات فرضیه

در صورت تایید فرضیه پژوهش، دو پیامد نظری و عملی را می توانیم شاهد باشیم:
پیامد نظری: در صورت اثبات فرضیه پژوهش، از آنجایی که بازدارندگی و سامانه‌های موشکی لازم و ملزوم یکدیگرند و در واقع یکی از ابزارهای عملی ساختن توانایی تهدیدات است(قاسمی، 1390) می‌توان نظریه جدیدی در راستای خودباوری کشورهای منطقه خاورمیانه و راه مقابله و سرپیچی از قدرت‌های استکباری و لزوم تاثیرگذاری بر ثبات و امنیت منطقه‌ای بدون حضور قدرت مداخله‌گر ارائه کرد.
پیامد عملی: ارائه مدلی کارآمد از سیاست‌گذاری منطقی در حوزه امنیت منطقه‌ای برای کشورهای منطقه خاورمیانه علی‌الخصوص ج.ا. ایران در جهت تامین منافع ملی ومنطقه‌ای می‌باشد.

1-10-محدوده زمانی و مکانی

نخستین بعد پژوهش حاضر، بعد نظری است که از این منظر پژوهش متمرکز بر نظریه بازدارندگی و انواع آن به صورت عام و سامانه دفاع راهبردی و موشکی به صورت خاص می‌باشد. و بعد دوم مربوط به امنیت منطقه‌ای و مطالعه موردی و مکانی پژوهش است که متمرکز بر منطقه خاورمیانه می‌باشد. از بعد زمانی تاکید بر دوره نوین سیستم بین‌الملل یعنی از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تاکنون می‌باشد.

1-11-ساماندهی پژوهش

پژوهش حاضر در راستای پاسخ به پرسش اصلی و فرعی فرضیه مطروحه در سه فصل طراحی گردیده است.
فصل اول: پژوهش به طرح پژوهش اختصاص یافته است.
فصل دوم در قالب بنیان‌های مفهومی و نظری پژوهش به نظریات مختلف در خصوص سیستم‌های موشکی و جایگاه نظری آن در راهبرد امنیت منطقه‌ای کشورها پرداخته می‌شود. هدف اصلی در این فصل فراهم ساختن مدل تحلیلی برای تحلیل و تبیین سیستم‌های دفاع موشکی در استراتژی کشورهاست. که پس از تجزیه و تحلیل مدلی جامع از پیوند بین سیستم دفاع موشکی و امنیت منطقه‌ای ارائه می‌دهد.
فصل سوم: با نگاه و نگرش تاریخی بر سامانه‌های موشکی، چشم‌انداز راهبردی سامانه‌های دفاع موشکی آمریکا و شوروی سابق نیز مورد بررسی قرار گرفته است. در این فصل به تفاوت میزان هزینه‌های نظامی ایالات متحده امریکا و روسیه با سایر کشورها و اهداف و سیاست‌های کلان نظامی و لزوم تاثیرگذاری بر مدیریت و نظم و امنیت مناطق مختلف جهان از طریق تهدید و ارعاب پرداخته شده است.
فصل چهارم: به مطالعه موردی امنیت منطقه‌ای ج.ا. ایران و سیستم‌های دفاع موشکی می‌پردازد. در این فصل در قالب پژوهش‌های مبتنی بر مطالعه موردی به بررسی امنیت منطقه‌ای ج.ا. ایران در قالب منطقه‌ای خاورمیانه پرداخته می‌شود.

فصل دوم

بنیان‌های مفهومی و نظری

2-1- طرح موضوع

معمای امنیت گمشده جوامع بشری امروز می‌باشد. و این مهم در منطقه‌ای که دارای مخاصمات دیرینه بین دول منطقه‌ای و بعضاً فرامنطقه‌ای که ریشه در تاریخ و کشورگشائی‌ها و جنگ‌های متمادی در طی قرون و اعصار و همچنین جریانات سیاسی و با تشکیل دولت رژیم صهیونیستی غاصب اسرائیل در سرزمین فلسطین آغاز گردید با دخالت قدرت‌های مداخله‌گر روزبروز بر ابهامات و پیچیدگی‌های امنیت افزوده شد. پایان جنگ سرد شروع برداشتی نو از امنیت بود. شکل جدید امنیت به گونه‌ای ثبات پایدار در عرصه محلی و منطقه‌ای و بین‌المللی و نیز همکاری‌ میان کشورها بوجود آورد. به بیانی دیگر، لازمه ایجاد امنیت در عرصه بین‌المللی، ممانعت از وقوع جنگ و درگیری (تا سرحد امکان) بود. اما صحنه بین‌الملل هر لحظه در حال تغییر و تحول است یقینا با تحولات نوین مفهوم امنیت نیز شکل و مفهوم جدیدی به خود می‌گیرد و بسیار متفاوت از معنی و مفهوم سنتی خود ظاهر می‌گردد.
امنیت که از همان آغاز به عنوان معمای اصلی بشر با او همزاد بوده است، بر اثر کارکرد نیروهای ژرف، شکل و محتوا و عوامل آن نیاز به چارچوبی نو دارد، چارچوبی که مرکز اصلی جدال بین دیدگاهها و برداشتهای گوناگون است و به بیانی دیگر جدال دیدگاهها را در پهنه روابط‌بین‌الملل سبب شده است(قاسمی، 1386: 13).
امنیت ملی کشورها تحت تاثیر متغیرهای بین‌المللی و منطقه‌ای که کانونهای بحران محسوب می‌شوند همواره مورد تهدید قرار دارد. هرچه بر دامنه گسترش جهانی‌شدن و ابعاد آن افزوده می‌شود، کشورهایی که در معرض آسیب‌پذیری بیشتری قرار دارند، این تهدیدات را در عرصه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی با شدت هرچه ‌بیشتری دریافت می‌کنند؛ بنابراین لازم است که درخصوص پدیده جهانی‌شدن به مثابه تهدیدی برای امنیت منطقه‌ای و ملی کشورها، بررسی کارشناسی صورت گیرد. این مساله سوالات بسیاری را برمی‌انگیزد که برخی از این سوالات به ماهیت جهانی‌شدن و ابعاد آن مربوط می‌شود. همچنین خنثی‌سازی تهدیدات شیوه‌های گوناگونی دارد که در قالب مفهوم بازدارندگی قابل فهم می‌باشد.
اصولاً بازدارندگی به دلیل محیط آنارشیک سیستم بین‌الملل که در آن واحدها همیشه در معرض رفتارهای نامطلوب سایرین قرار دارند، امری رایج در سیاست خارجی و استراتژی کشورها محسوب می‌شود و هدف اصلی آن نیز جلوگیری از رخداد چنین رفتارهایی است. به دلیل ویژگی مناطق، بازدارندگی در این حوزه بسیار حساس بوده و از اهمیت خاصی برخوردار است، لذا بازدارندگی منطقه‌ای از بحث‌های تئوریک مهم در علم روابط بین‌الملل محسوب می‌شود(قاسمی، 1388: 81). سیستم دفاع موشکی یکی از سیستم‌های کمکی در قالب تقویت بازدارندگی است.
اما در شرایط و وضعیت‌های مختلف نظم‌های منطقه‌ای ممکن است دارای پیامدهای متفاوتی باشد.
به ویژه در دو حالت ثبات و بی‌ثباتی کارکردهای کاملاً متفاوتی در حوزه مدیریت نظم منطقه‌ای خواهد داشت.
یکی از متغیرهای موثر، سیستم دفاع موشکی است که در مناطق مختلف و در شرایط متفاوت باعث ایجاد ثبات و بی‌ثباتی در یک منطقه خاص گردیده است.
بنابراین، نوشتار حاضر نوشتار حاضر سعی در پاسخ به این پرسش اساسی دارد که سامانه دفاع موشکی چه تاثیری بر امنیت منطقه‌ای کشورها در پی دارد؟ در همین راستا پاسخ به سوالاتی چند از جمله فرآیند تآثیرگذاری سامانه دفاع موشکی بر امنیت منطقه‌ای کشورها چگونه است؟ جایگاه سامانه‌های دفاع موشکی در سیستم بازدارندگی کدام است ؟ سامانه‌های موشکی در چه وضعیتی باعث ایجاد ثبات راهبردی در بازدارندگی می‌شوند؟ سامانه‌های موشکی در چه وضعیتی باعث ایجاد بی‌ثباتی راهبردی در بازدارندگی می‌شوند؟
در پاسخ به سوالات فوق، نگارنده موارد زیر را مورد بررسی و کنکاش قرار داده و در نهایت با نتیجه گیری سعی در پاسخ به پرسش‌های مذکور دارد:
بدین منظور، نخست به بررسی نظم منطقه‌گرایانه سیستم نوین و سپس، بازدارندگی در نظم منطقه‌گرایانه و سیستم نوین موازنه قوا مورد بررسی قرار می‌گیرد و در مبحث بعدی کالبد شکافی نظریه بازدارندگی و پس از آن معادله دفاع و تهاجم در سیستم بازدارندگی برای درک شیوه اثرگذاری سامانه‌های موشکی بر امنیت منطقه‌ای بررسی می‌شود و در مرتبه بعدی راهبردهای بازدارندگی و سیستم‌های مربوطه و پس از آن سازه‌های فیزیکی بازدارندگی و گونه‌شناسی در خاورمیانه مورد کنکاش قرار می‌گیرد و همچنین سامانه‌های موشکی و جایگاه آن در منطق بازدارندگی و سپس سامانه‌های موشکی و جایگاه آن در سازه‌های فیزیکی بازدارندگی و در ادامه، مبحث

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ مقاله بازدارندگی، خاورمیانه، روابط بین‌الملل Next Entries منابع و ماخذ مقاله بازدارندگی، موازنه قدرت، خاورمیانه