منابع و ماخذ تحقیق آموزش و پرورش، سلسله مراتب، حوزه آموزش

دانلود پایان نامه ارشد

اي طولاني داردوهمان گونه كه از نام اين روش برمي آيد،درآن،پديده يا واقعيتي به نمايش گذاشته مي شود ومهارت هاي ديدن،از محورهاي اصلي اين نوع آموزش است.با استفاده از اين روش مي توان با كمترين زمان،به تعدادزيادي از دانش آموزان اطلاعات داد.در مورد اجراي اين روش،دو مشكل اساسي وجود دارد:
الف) دانش آموزان فقط از يك حس،يعني ديدن استفاده كرده وصرفاً دانش و اطلاعات به دست مي آورند.
ب) دانش آموزان در اين روش غير فعال هستند( فضلي خاني، 1383،ص244).

مراحل اجراي روش نمايشي
1- مرحله آمادگي و توضيح
در اين مرحله معلم چند وظيفه ي مهم بر عهده دارد.
(1-1) فراهم آوردن امكانات ووسايل لازم
(2-1) از آن جايي كه اين روش غير فعال است،شرح وتوضيح اهداف درس براي دانش آموزان لازم است.
(3-1) معرفي وسايل و دستگاه ها، تعريف واژه‌ها ومفاهيم كليدي وراهبردهاي ايجاد انگيزه
2- نمايش دادن
معلم،نمايش را طبق مراحل مشخص شده به ترتيب اجرا مي كندو دانش آموزان با دقت به مشاهده ي آن مي پردازندودر صورت لزوم،يادداشت بر مي دارند.البته بهتر است نمايش با توضيحات مختصري همراه باشد.بعضي از موضوعات نمايش دادني،بنابر ماهيت آن ها، به چند شكل انجام پذير است:
(1-2) استفاده از مدل : براي چيزهاي خيلي كوچك و خيلي بزرگ كه امكان مشاهده ي واقعي آن مشكل باشد.
(2-2) استفاده از نمونه : براي موضوعاتي كه فراهم كردن اصل وكل آن ميسر نباشد.
(3-2) استفاده از اشياي حقيقي و واقعي.
(4-2) استفاده از پوستر و تصوير.

3-آزمايش و سنجش
بعد از نمايش،در صورت امكان بعضي از دانش آموزان نمايش را تكرار مي كنندتا شخصاً به تجربه ي آن بپردازند واگر در حين اجرا سئوالاتي برايشان مطرح شد، از معلم خود بپرسند.اين مرحله براي تثبيت وتعميم يادگيري مؤثر است وعلاوه برآن،مهارتهاي عملي و كلامي دانش آموزان نيز تقويت مي شود. معلم هم در اجراي مستقل و طي جريان آزمايش آنان، ميزان مؤفقيت خود وتحقق اهداف را ارزشيابي مي كند(همان منبع).

2-2-2-5 الگوي پيش سازماندهنده
اساس الگوي پيش سازمان دهنده را نظريه معني دار « آزوبل» تشكيل مي دهد. در اين الگو ساخت شناختي و تغييراتي كه در اثر يادگيري در آن صورت مي گيرد زير بناي اصلي يادگيري و تعميم هاي سازمان يافته اي است كه دانش آموز قبلاً آموخته است. دانش‌ها و مهارتها و نگرشهاي تازه وقتي با ساخت شناختي فرد پيوند معني دار داشته باشد مي گوييم يادگيري معني دار است. اين الگو براي تقويت، تثبيت و تعميق ساخت شناختي دانش آموزان تدوين شده است. به عقيده آزوبل ساخت شناختي فرد عامل اصلي معني دار شدن مطالب جديد است، ساختاري كه دانش مورد نظر طبق آن كل مي گيرد موازي با ساختاري است كه فرد آن دانش را در ذهن خود سازمان مي دهد. هر يك از رشته هاي علمي داراي ساختاري از مفاهيم است كه به صورت سلسله مراتبي سازماندهي مي شوند. به اين ترتيب در بالاترين سطح اين ساختار، مفاهيم كلي و گسترده و در سطوح پايين تر آن، مفاهيم جزئي تر و عيني تر قرار مي گيرد ( اكبري شلدره اي، 1388، ص 148).

2-1-2-2-5 اصول اساسي الگوي پيش سازمان دهنده
1- كنترل عوامل موثر بر يادگيري
براساس اين الگو، يادگيري زماني تحقق مي يابد كه بين مطالب تازه و ساخت شناختي دانش اموز ارتباط ايجاد شود. بنابراين عواملي چون سازماندهي مناسب، ثبات و روشني اطلاعات در ساخت شناختي در تقويت يادگيري موثر هستند. به اعتقاد آزوبل مهمترين عامل بر يادگيري، آموخته‌ها و اطلاعات قبلي هستند.
2- استفاده از پيش سازمان دهنده‌ها
ساخت شناختي هر فردي به شكل هرمي فرضي است كه اطلاعات به صورت سلسله مراتب منظم و منطقي از كلي به جزئي و از انتزاعي به عيني در آن سازمان يافته اند. بنابراين ابتدا بايد مفاهيم و اطلاعات كلي و جامع را به طور خلاصه معرفي كرد، سپس به معرفي مطالب جزئي كه همان مفاهيم اصلي درس هستند پرداخت.
3- تفكيك تدريجي
طبق اين اصل بايد در آغاز آموزش، مفاهيم و مطالب كلي تر عرضه شود، سپس به تدريج مطالب و مفاهيم جزئي تر
4- توافق يك پارچه
مفاهيم و مطالب تازه درس بايد به طور آگاهانه و منطقي به ساخت شناختي دانش آموزان ( آموخته هاي قبلي ) پيوند بخورند.
5- استفاده از انواع پيش سازماندهنده‌ها
(1-5) پيش سازمان دهنده توضيحي : زماني به كار مي رود كه دانش آموز اطلاعات منسجم از درس تازه در ساخت شناختي خود ندارد.
(2-5 ) پيش سازمان دهنده مقايسه اي: زماني كاربرد دارد كه دانش آموز اطلاعاتي در مورد درسي تازه در ساخت شناختي خود دارد و معلم مي تواند با مقايسه اطلاعات قبلي با اطلاعات جديد، شباهتها و تفاوتها را مشخص سازد ( همان منبع، ص 152).

2-2-3-5 مهمترين شيوه تدريس الگوي پيش سازماندهنده در رويكرد آموزش محور
روش تدريس سخنراني
روش سخنراني در نظامهاي اموزشي سابقه اي طولاني دارد. اين روش يكي از روشهايي است كه در چارچوب الگوي پيش سازماندهنده مورد استفاده اكثر معلمان در سراسر جهان است.به گفته وول فولك ( 1995) يك پنجم وقت فعاليتهاي آموزشي در كلاس درس صرف سخنراني مي شود. ارائه مفاهيم به طور شفاهي از طرف معلم و يادگيري آنها از طريق گوش دادن و يادداشت برداري از طرف دانش آموزان اساس كار اين روش را تشكيل مي دهد. به همين دليل بعضي اين روش را توضيحي نيز گفته اند. ازخصوصيات بارز اين روش فعال و متكلم بودن معلم است. او بداند آن را پايان دهد و در واقع انتقال پيام يك جريان فكري يك طرفه از سوي معلم به دانش آموزان است( گيج و برلانير، 1988، به نقل از شعباني، 1385، ص 178).

مراحل اجراي روش سخنراني
الف) مرحله ي مقدماتي يا آغازين: در اين مرحله معلم به عنوان مقدمه، زمينه ي سخنراني رابراي ايجاد انگيزه ورغبت در مخاطبان فراهم مي كند.سپس،موضوع سخنراني وبرنامه ي مورد نظرش را اعلام كرده وانتظارات خود را از مخاطبان در جريان سخنراني متذكر مي شود.
ب) مرحله ي مياني سخنراني : در اين مرحله،سخنران مطالب مورد نظر خود را نكته به نكته بيان مي كند،البته بهتر است هر نكته مستند يا با مثال باشد ونيزمطالب تهيه شده براي سخنراني بايد به گونه اي مرتبط با يكديگربوده تا بتواندپاسخگوي مسائل وسؤالهاي مخاطبان باشد.
ج) مرحله ي پاياني : در پايان سخنراني،معلم مطالب و اطلاعات ارائه شده را جمع بندي وخلاصه مي كند،به سؤالات پاسخ مي دهد و در صورت لزوم براي دانش آموزان تكليف درسي تعيين مي كندوسرانجام سخنراني را با يك حسن ختام پايان مي دهد ؛ حسن ختام بايد كوتاه،برانگيزنده وبا شور وحال بيان شود(صفوي،1389،ص120).

2-6 برنامه درسي پژوهش محور
يعني فعاليتهايي كه در آن دانش آموزان، دانش و درك خود را از ايده هاي علمي و چگونگي مطالعه دنيا توسط دانشمندان گسترش و توسعه مي دهند ( داگلاس،‌2007،ص4).
رويكرد برنامه درسي پژوهش محور، برگرفته از ايده‌ها و رهنمودهاي سرگردان حوزه آموزش و پرورش است كه به عنوان مهمترين منبع نوآوري در طي دو دهه گذشته در نظام آموزشي قرار گرفته است. جان ديويي11، هوارد باروز12 و جورج پوليا13 از جمله حاميان اين رويكرد مي باشند. ريشه برنامه درسي مسئله محور را مي توان در جنبش آموزش و پرورش پيشرو، به ويژه آثار جان ديويي پي جويي كرد. به خصوص آن كه ديويي بر اين باور بود كه معلمان بايد با دانش آموزان مانند كاوشگراني طبيعي رفتار كنند، كاوشگران كه در صدد جستن و آفريدن هستند ( آقازاده،1384، ص152).
رويكرد برنامه درسي پژوهش محور بايد براي دانش آموزاني كه در هزاره سوم تربيت مي شوند و بايد عادتهاي تفكر، پژوهشگري و حل مساله را براي جهان پرشتاب و پرتحول فرا بگيرند اعمال شود اين شيوه آموزش باعث مي شود كه دانش آموزان به درك و فهم مواد و وسايل نايل شده و انگيزه بالايي پيدا كنند، كه سبب پيشرفت تحصيلي و ارتقاي سطح درك آنان مي شود ( همان منبع ).
جهتگيري برنامه درسي پژوهش محور به سمت دانش آموز مداري است و تاكيد بر رشد مهارتهاي شناختي دارد. در اين رويكرد بر پرورش مهارتهاي پژوهش ( كاوشگري) و تصميم گيري تاكيد شده است، بنابراين مدارس و معلماني كه در چارچوب اين برنامه درسي عمل مي كنند، دانش آموزان را به شناسايي مسايل، انتخاب راه حلهاي گوناگون، تجزيه و تحليل اطلاعات و تصميم گيري تشويق مي كنند ( ميلر14، 1983،ترجمه مهر محمدي، 1387، ص 266).
از مهمترين دستاوردهاي رويكرد پژوهش محور در ارتباط با آموزش و پرورش اين است كه به كودكان اجازه داده مي شود خود متقبل امر يادگيري شوند، كسي نمي تواند به پيشبرد درك و فهم كودكان تنها از طريق گفتن به او كمك كند. آموزش خوب عبارت است از مواجه كردن دانش آموز با موقعيتهايي كه به وسيع ترين معني كلمه، دست به آزمايش كردن بزند، آزمودن چيزها براي مشاهده نتايج، طرح سوال‌ها و جستجو براي پاسخ آن ها، ايجاد كردن سازگاري بين يافته هاي خود و مقايسه آن با نتايج بدست آمده از ساير كودكان. براي همين فلويد رابينسون15 و همكاران او در موسسه مطالعات آموزش و پرورش اُنتاريو (اُ آي اس اي)16 اجراي پروژه اي را با هدف رشد مهارتهاي فكري در دوره ابتدايي آغاز كرده اند. رابينسون به خصوص برنامه هايي را طراحي كرده است كه پژوهش مهارتهاي حل مساله را تسهيل مي كند. (همان منبع، ص 147 و 158).
در برنامه ي درسي پژوهش محور، دو اصل اساسي مورد توجه قرار مي گيرد : نسبيت گرايي معرفتي17، و رابطه گرايي18؛ اصل نسبيت گرايي معرفتي، حاصل اين انديشه است كه ادراك فرد از يك واقعيت ممكن است با ماهيت واقعي آن متفاوت باشد. بر پايه اين اصل، امكان دارد پديده ي واحدي به وسيله‌ي افراد گوناگون به صورتهاي متفاوتي فهميده و درك شود بر مبناي اصل نسبت گرايي معرفتي، انسان موجودي فعال است كه پيوسته تلاش مي كند بين آنچه هست و آنچه بايد باشد، پل ارتباطي برقرار كند و به مرحله اي بالاتري از رشد ذهني برسد. در اصل رابطه گرايي، براي شناخت يك پديده، علاوه بر انديشيدن به راه حل هاي گوناگون يك مسئله، دستيابي به راه جل هاي ديگران هم با ارزش است. استفاده از شيوه هاي چند منطقي19، و غوطه ور ساختن كودكان در فرآيندهاي اجتماعي – پژوهشي و كمك گرفتن از روشهاي آموزش گروهي و مشاركتي، تا حد زيادي به آنان در انديشيدن به شيوه ي تك منطقي20، و خروج از خودمحوري شناختي21 كمك مي كند (جهاني، 1384، ص 147).
هاري22 (2003) در مقاله اي با عنوان «تدريس علوم به شيوه كاوشگري» به بررسي ادبيات كاوشگري طي سالهاي 1992 تا 2003 پرداخته است. به عقيده ي او، آموزش كاوش محور به شيوه هاي گوناگوني در ادبيات تحقيق ظاهر شده است. براي مثال، مي توان به ديدگاه هاي كالينز23 (1986)، دبور24 (1991) و راكو25 (1986) اشاره كرد. برخي از اين افراد بر ماهيت و چگونگي درگير شدن فراگيرنده در فرآيند يادگيري تأكيد داشتند و برخي كاوشگري را انجام دادن آزمايش و اجراي كارهاي عملي يا فعاليت مدار و فرآيند محور توصيف كردند. در صورتي كه به عقيده ي هاري، روش كاوشگري بر جمع آوري و تفسير داده‌ها براي پاسخ گويي به كنجكاوي و سئوالات دانش آموز يا شيوه ي پژوهش محور است.در اين شيوه جست و جوي حقيقت، شناخت چگونگي به دست آوردن اطلاعات، و تحليل اين اطلاعات مد نظر است. از ويژگي هاي پژوهش محوري، ايجاد توازن بين محتوا و فرآيند، فهم عميق از طريق تلفيق محتوا و فرآيند در موقعيت هايي كه بررسي و بحث و استدلال درباره‌ي تجربيات دانش آموز با ساير افراد و معلمان وجود دارد، امكان پذير است( هاري، 2003،به نقل از عشرت زماني،1387،ص136).

2-1-6 عناصر برنامه درسي پژوهش محور
اهداف
1- كسب و توسعه سواد علمي – فناورانه
2- تبديل دانش آموز به يادگيرنده ي مادام العمر(هومز26، 2005،به نقل از حيدري همت آبادي و همكاران، 1386، ص 37).
3- برنامه درسي پژوهش محور به دانش آموزان كمك مي كند تا مهارتهاي مورد توجه تعليم و تربيت را كسب كنند. مهارتهايي چون :
(1-3) مهارتهاي پژوهشي : مانند قدرت مقايسه كردن، تفكيك

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ تحقیق سلسله مراتب Next Entries منابع و ماخذ تحقیق انتقال اطلاعات، آموزش علوم