منابع و ماخذ تحقیق آموزش علوم

دانلود پایان نامه ارشد

است، تصور مي كنم براي طراحي مناسب باشد.
2- آهن ربايي را در اطراف يك قطب نما حركت دهيد، مشاهدات و نوع استنباط خود را درباره علت بروز پديده‌ها بنويسيد.
3- در يك جعبه دربسته چند شيء مختلف ريخته ( گيره، ميخ، سنجاق، پاك كن ) و بعدجعبه را به دانش آموزان بداده و از آنها بخواهيد بدون ديدن محتويات داخل جعبه در مورد آن سه مشاهده و سه استنباط انجام دهند. بين مشاهدات و استنباطهاي مربوطه يك خط بكشيد. آنها مي توانند در مورد جعبه هر عملي به جز ديدن و بازكردن انجام دهند سپس بخواهيد اين فعاليت را تكرار كنند ولي اين بار اجازه دارند در جعبه را باز كنند و بدون نگاه كردن به محتويات آن، فقط اشياي درون آن را با دست لمس كنند. تجديد نظرهاي لازم را درباره مشاهدها و استنباطها در جدول ديگري ثبت كنند.
4- مثال هايي مشابه مثال زير بزنيد و از دانش آموزان بخواهيد تفسير كنند :
مثال : از دو مقدار مساوي از قالب هاي يخ هم اندازه، يكي را خرد كرده ايم. مشاهده كرده ايم كه يخ خرد شده زودتر ذوب مي شود بنابراين نتيجه مي گيريم كه هر چه « يخ ريزتر باشد، زودتر ذوب مي شود» و در سطح بالاتر چنين نتيجه مي گيريم كه « هر چه سطح تماس يخ با هواي گرم مجاور بيشتر باشد، زودتر ذوب مي شود » و اين تفسير اطلاعاتي است كه از مقايسه يخ در دو حالت به دست آورده ايم بديهي است. در تفسير يافته‌ها برخوردار بودن از اطلاعات زمينه و پايه، ضرورت دارد. هم چنان كه پزشك در تفسير علايم يك بيماري و هواشناس در تفسير علايم يك پديده جوي به دليل اطلاعات زمينه اي كه دارند صلاحيت بيشتري دارند(همان منبع).
2-6-2-8-3 پيش بيني كردن
پيش بيني، بيان اتفاقاتي است كه ممكن است در آينده به وقوع بپيوندد، يا آنچه كه ممكن است بر اساس فرضيه يا دانش قبلي براي نخستين بار به دست آيد( هارلن،1380،ص 42).
پيش بيني با حدس زدن متفاوت است. زيرا پيش بيني براساس اطلاعات، دانسته‌ها و فرضيه‌ها انجام مي شود. اما حدس را نمي توان براساس فرضيه يا شواهد و دلايل توضيح داد. مثال خيلي متداول در اين مورد، پيش بيني وضعيت هوا در ساعات آينده است كه براساس اطلاعات و شواهدي كه از وضعيت ابرها،، حركت ابرها و… فاصله آنها تا زمين كسب مي شود ممكن است هواشناسان پيش بيني ريزش باران سيل آسا كنند. اگر ما بتوانيم پيش بين هاي قابل اعتمادي بكنيم، طبعاً توانايي در پيش گرفتن رفتارهاي مناسب را هم در مقابل طبيعت خواهيم داشت. پيش بيني كردن با مشاهده و تفسير يافته‌ها كاملاً متفاوت است ولي ارتباط نزديكي با آنها دارد. به يك مثال توجه كنيد :
ابرها خيلي تيره اند ( مشاهده ) اطلاعات از طريق اندام هاي حسي كسب شده اند.تيرگي ابرها به خاطر فشردگي زياد ابرهاست ( تفسير يافته‌ها ) به دليل بروزاين پديده هافكر مي كنم چند ساعت ديگر باران مفصلي خواهد باريد. ( پيش بيني ) بيان چيزي كه احتمال مشاهده‌ي آن در آينده وجود دارد. اين مثال اتكاي يك مهارت به مهارت ديگر است. پيش بيني براساس مشاهده دقيق و استنباط مشاهده‌گر از ارتباطات موجود ميان حوادث و پديدهاست. حتماً توجه كرده ايد كه استنباطها، توضيحات يا تفسيرهايي از مشاهدات هستند و توسط آنها حمايت مي شوند. وجود نظم در محيط، تشخيص و پيش بيني الگوهايي را كه در آينده مشاهده خواهد شد ممكن مي سازد(‌رستگار وهمكاران،1387،ص18).
هر پيش بيني بر يك يا چند مشاهده و الگوهايي استوار است كه از مشاهدات گذشته، حاصل شده اند. چگونگي توضيح و تفسير، از مشاهده بر نوع پيش بيني ما اثر مي گذارد. براي آزمون هر پيش بيني به مشاهدات بيشتري نياز داريم كه نتيجه آن تاييد يا عدم تاييد پيش بيني است؛ براي همين بايد به دانش آموزان كمك كرد تا پيش بيني علمي كنندبراي اين كار لازم است به آنها يادآوري كرد كه :
الف ـ اطلاعات را در طي مشاهدات دقيق جمع آوري كنيد. مثلاً از مقايسه نقطه انجماد آب شرب و آب شور ديده مي شود كه آب شور در دماي پايين تري منجمد مي شود ( مشاهده)
ب ـ الگوهاي مربوط به حوادث را بيابند. براي مثال چون نمك در آب حل شده نقطه انجماد آب را كاهش داده است ( تفسير يافته‌ها )
ج ـ روابط ميان علت و معلول را استنباط كنند. براي مثال حل شدن نمك در آب، نقطه انجماد آن را كاهش مي دهد ( فرضيه )
د ـ نوع مشاهده اي را كه ممكن است در آينده انجام دهند مشخص كنند. اين مشاهده بايد براساس الگوي وقايع ( پيش بيني) باشد مثلاً آب شيرين ( آب شكر) هم در دماي پايين تري منجمد مي شود ( پيش بيني)
ه ـ ميزان درست بودن وقايع را بيازمايند. آزمون تعيين نقطه انجماد آب شكر به هدف آزمون صحت پيش بيني ( همان منبع).

2-7-2-8-3 مهارت تشخيص متغيرها
توانايي تعيين متغيرها در يك آزمايش، اينكه كدام متغير مستقل است و كدام يك وابسته، در نتيجه گيري و تجزيه و تحليل يافته‌ها بسيار مهم است. به طور كلي متغير يعني چيزي كه مي تواند عوض شود. مثلاً وقتي مي گوييم تعداد ضربان قلب يك فرد به ميزان فعاليت ورزشي او بستگي دارد، ضربان قلب يك متغير است. اما اين متغير به متغير ديگري وابسته است كه توسط آن كنترل مي شود.يعني ميزان فعاليت ورزشي او بستگي دارد، ضربان قلب يك متغير است. اما اين متغير به متغير ديگري وابسته است كه توسط آن كنترل مي شود، يعني ميزان فعاليت ورزشي، تعداد ضربان قلب را كنترل مي كند. فعاليت ورزشي متغير مستقل و تعداد ضربان قلب متغير وابسته است. به طور كلي متغيري كه تغيير ان در دست ماست را متغير مستقل مي نامند. مثلاً در عبارت « اگر به خاك كود بيشتري بدهيد، گياه بيشتر رشد مي كند» متغير مستقل، مقدار كود متغير وابسته، رشد گياه است(‌رستگار وهمكاران،1387،ص19).
2-8-2-2-3 مهارت فرضيه سازي
فرضيه نوعي اظهار نظر ما براي توضيح دادن يك اتفاق يا يك خاصيت است.زماني كه يك فرضيه را مطرح مي كنيم بايد با شواهد و دلايل منطقي و موجود منطبق ونيز با مفاهيم و اصول علمي معقول هماهنگ باشد. براي ساختن يك فرضيه دانستههايي كه مربوط به شواهد و دلايل باشند وجود دارند (هارلن،1380، ص41).
زماني كه براي استنباط خود از مشاهدات توضيحي ارائه مي دهيم، در حقيقت « فرضيه سازي » مي كنيم مثلاً :
آن ستاره خيلي درخشان است ( مشاهده). من تصور مي كنم از بقيه ستارگان به زمين نزديك تر است (استنباط) هرچه فاصله ستاره اي تا زمين نزديك تر باشد آن ستاره درخشان تر است، ( فرضيه )
در اين مثال فرضيه توضيحي براي استنباط است. به مثال ديگر توجه كنيد : هواي مدرسه ما خنك تر از هواي خانه ماست ( مشاهده ) تصور مي كنم تعداد پنجره‌ها و درهاي روبه خارج در خانه ما بيشتر است (استنباط) هر چه تعداد پنجره‌ها و درهاي روبه خارج ساختماني بيشتر باشد، دماي داخل ساختمان كمتر است. ( فرضيه)
به عبارت ديگر فرضيه اظهار نظر ما براي توضيح دادن يك پديده يا يك خاصيت است. اين توضيح لازم نيست همواره صحيح باشد ولي بايد با دلايل موجود منطبق و با مفاهيم يا اصول علمي معقول هماهنگ باشد. هميشه هنگام ساختن يك فرضيه، دانسته هايي كه مربوط به شواهد و دلايل باشند وجود دارند. مثلاً در مورد ستاره درخشان، اين تصور كه نوراني بودن آن به دليل نزديكي فاصله است، تنها براساس مشاهده نيست بلكه بر دانش ما از اينكه هر چه منبع نوراني به ناظر ( گيرنده نور) نزديك تر باشد، ميزان نور دريافتي از منبع توسط ناظر بيشتر است، نيز متكي است(‌رستگار وهمكاران،1387،ص19).

2-9-2-8-3 مهارت طراحي تحقيق
پرورش انسان هاي توانا، كه بتوانند توانايي حل مسايلي را كه با آن رو به رو مي شوند داشته باشند، هدف مهم آموزش و از جمله آموزش علوم تجربي است. طراحي تحقيق از جمله مهارتهايي است كه پرورش آن به توانا كردن دانش آموزان براي حل مسايل كمك مي كند، در فرآيند حل مساله يادگيرنده بايد فرضيه هاي خود را آزمون كند و صحت و اعتبار آنها را به طور مستدل معين سازد، منظور از مهارت طراحي تحقيق، طرحي است كه يادگيرنده براي آزمون فرضيه خود تهيه مي كند تا درستي و نادرستي آن را معلوم نمايد. در جريان طراحي تحقيق فرد بايد با استفاده از قوه تفكر و ابداع خود نتايج فرضيه آزمايي را تا حدودي پيش بيني كند، به علاوه، او بايد بداند كه در جريان انجام دادن تحقيق چه چيز را بايد ثابت نگاه دارد، چه چيز را بايد تفسير كند و چه چيزي را بايد اندازه بگيرد، به عبارت ديگر، توجه به نحوه ارتباط ميان متغييرها اهميت خاصي دارد (احمدي، 1380،ص 29).
تلاش هر فرد براي ارضاي كنجكاوي، يافتن پاسخ هاي قانع كننده به پرسش هايي است كه با آن روبرو مي شود و روبرو شدن با مشكلات روزمره اي كه لازم است به گونه اي حل شود، مستلزم به كارگيري مهارتهايي است كه بايد زمينه لازم براي پرورش و رشد آنها در دوران كودكي و نوجواني، يعني در دوره دانش آموزي فراهم آيد. به اين دليل، يكي از هدف هاي مهم آموزش علوم پرورش « مهارت پژوهش» در دانش آموزان است. در فرايند انجام دادن يك پژوهش، ممكن است معلم،مجموعه مراحلي از فعاليت‌ها را تعيين كند و دانش آموزان اين مراحل را طبق دستورالعمل از پيش نوشته شده اي دنبال كنند تا آنچه هدف معلم است برسند. به عبارت ديگر مشابه آشپزي كردن براساس دستورالعمل كتاب آشپزي بدون هيچ دخل و تصرفي عمل كنند. اما زماني كه دانش آموزان خود فعاليت هاي پژوهشي طراحي مي كند، سعي مي كند به آنچه كه درك نكرده يا پرسش هايي كه جديداً براي او مطرح شده است، پاسخ گويد. او با طرح اين پرسش‌ها در ابتداي كار به طراحي مراحل پاسخ يابي مي پردازد و به نتيجه اي كه به دست آورده است، اعتبار مي بخشد. دانش آموز در انتهاي پژوهش پرسش هاي جديدي مطرح مي كند كه لازم است، مجدداً از طريق طراحي تحقيق به آنها پاسخ دهد. به اين ترتيب، از طريق درگيري مداوم با مسائل و تفكر در يافتن پاسخ، توانايي مسئله يابي و حل مسئله را پيدا مي كند و نسبت به راه حل هايي كه ارائه مي دهد، احساس مالكيت مي كند.تحقيق را مي توان « طراحي يك موقعيت برنامه ريزي شده » تعريف كرد. هدف از انجام اين كار نيز به دست آوردن اطلاعاتي است كه فرضيه را تاييد يا رد مي كند. اگر در فرضيه، روش به كارگيري يك متغير و نوع پاسخ مورد انتظار تعريف شده باشد، بيشتر كارهاي لازم براي جمع آوري اطلاعات انجام شده است و فقط بايد شرايطي را كه كار تحت آن شرايط انجام مي گيرد تعيين شود(رستگار و همكاران،1387، ص20).

2-3-8-3 ايجاد و پرورش نگرش هاي لازم
منظور از نگرش‌ها و عادت هاي ذهني، گرايش هايي هستند كه اعتقاد و توجه يادگيرنده را به فعاليتهاي ذهني و تفكر نشان مي دهد تمايل ذهني براي عمل كردن براساس مطلوب بودن پيامدهاي پيش بيني نشده، نگرش ناميده مي شود. دليل توجه به نگرش يادگيرنده در جريان آموزش علوم اين است كه او مايل به پيش بيني مطلوبيت يا نامطلوبيت بودن اثرات اعمالي است كه انجام مي دهد. نگرش‌ها در تداوم يا توقف فعاليتهاي يادگيري نقش تعيين كننده اي دارند. نگرش مثبت دانش آموزان نسبت به يادگيري و به ويژه علم و علم آموزي در پيشرفت آنان در آينده تاثير به سزايي دارد.در واقع، آموزش را بايد وسيله اي براي نيل به ارزش‌ها دانست. اگر ما بتوانيم تمامي سواد علمي مورد نياز هر فرد را در اختيار او بگذاريم اما شخصيت و نگرش هايش را در مسير قرار ندهيم، هيچ مشكلي از مشكلات جهان امروز حل نخواهد شد، بنابراين، بايد در كنار دانش پايه و مهارت ها، به هدف هاي نگرشي نيز توجه كامل داشته باشيم. البته هدف هاي نگرشي جنبه عمومي دارند و خاص درس علوم تجربي نيستند. بسياري از هدف هاي نگرشي در زمره ي هدف هاي مشترك آموزش علوم در همه ي كشورها قرار مي گيرند. شايد بتوان گفت كه شعار «جهاني فكر كنيد و منطقه اي عمل كنيد»، حتي در عرصه ي تدوين هدف هاي آموزشي نيز معنا يافته است، هدف هايي مانند توجه به قانونمندي و نظم موجود در پديده هاي طبيعت و پي بردن به وجود خالق آنها، قدرداني از مواهب طبيعي به عنوان نعمت هاي الهي، تمايل به همكاران گروهي، صبر و حوصله، مسئوليت پذيري، درستكاري و راست گويي، تصميم گيري مسئولانه، احترام گذاشتن به عقايد ديگران، اعتقاد به نفس، انعطاف

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ تحقیق گيري، هايي، كاربرد، كنيد Next Entries منابع و ماخذ تحقیق آموزش علوم، دانش آموزان دختر، نگرش معلمان، ابزار پژوهش