منابع و ماخذ تحقیق آموزش علوم، ارزشیابی توصیفی، سنجش معلومات، جهان مادی

دانلود پایان نامه ارشد

پيش سازماندهنده را داردتادانش آموزان با مشاهده وبحث پيرامون آن با برخي از مفاهيم ومطالب عرضه شده در درس آشنا شوند وانگيزه و علاقه ي لازم براي يادگيري آن را به دست آورند.
ب) فعاليتها: در هر درس به تناسب ماهيت موضوع درس انواع فعاليتهاي فردي و گروهي براي فراگيران در نظر گرفته شده است. اين فعاليتها براي تحقق يافتن هدفهاي سه گانه ي دانشي، مهارتي و نگرشي سازماندهي شده اند.در كتابهاي راهنماي معلم به معلمان توصيه شده است تا آموزش علوم را با فعاليت دانش آموزان آغاز كنندودر جريان اين فعاليتها در نقش راهنما وتسهيل كننده يادگيري هاي فراگيران را سازماندهي و جهت دهي كنند.اين فعاليتها با عناوين( شروع كنيد،‌مقايسه كنيد، بحث كنيد،بپرسيدوبگوييد، مشاهده كنيد،تحقيق كنيد،آزمايش كنيد،‌پاسخ دهيد،بسازيد،‌اندازه گيري كنيد، رسم كنيد و…) مطرح شده است،طوري كه با توجه به رويكرد علوم در دوره ي ابتدايي دانش آموزان از طريق اين فعاليتها بتوانند توليد كننده ي دانشها،مهارتها، و نگرشهاي خويش باشند.
پ) تصاوير واشكال :‌ تصاوير كتابهاي علوم دبستان تركيبي از تصويرهاي واقعي ونقاشي هاست.تصاوير در مجموع نقش آموزشي داشته ومحتواي آنها در برگيرنده ي يك يا چند مفهوم خاص و يا مكمل مفاهيمي است كه در متن كتاب آده است.معمولا درباره تصاوير پرسشهايي مطرح شده است كه دانش آموزان بايد به آنها پاسخ دهند.گذشته از تصاوير از انواع جدولها، نمودارها،نقشه هاونظاير آن براي درك عميق تر مطالب موجود در كتابهاي علوم استفاده شده است.
ت)‌ پرسشها وتمرينها : پرسشها وتمرينها ‌برخلاف روشهاي سنتي كه معمولا در پايان درس آورده مي شود،در لابه لاي مطالب مطرح شده است.بيشتر پرسشها از نوع واگرا هستند كه دانش آموزان را از حفظ كردن پاسخ هاي كليشه ايي وقالبي دور نگه داشته وآنان را به تفكر وا مي دارندوقدرت تجزيه و تحليل،خلاقيت و ارزشيابي را در آنان افزايش مي دهد( احمدي، 1386،ص70).

2-4-3 شيوه هاي تدريس در برنامه ي درسي علوم در دوره ي ابتدايي
بشر برای کشف شناخت جهان مادی عمدتا” از ابزارهای حسی خود استفاده می‌کند به همین دلیل نقش تجربه در این حوزه بسیار اساسی و تکیه بر آن بسیارضروی است.دانش آموزی که به مدرسه وارد می‌شود از یک سو دارای نیروی خداداد کنجکاوی است نیرویی که هر لحظه او را به یافتن دانشی تازه وپاسخی برای پرسش‌های بیشمار می‌کشاندواز سوی دیگراین دانش آموز باید برای زندگی در دنیای فردا که دنیای علم وتکنولوژی است آماده شود برای آموزش علوم باید سعی شود که فرآیند یاد گیری از حالت انفعالی یعنی یاد گیری به روش سنتی به حالت یاد گیری مبتني برپژوهش( حل مسأله ) درآید.در پژوهش محوري، شيوه ي آموزش علوم بيشتر به صورت يك فرايند وفعاليت پوياست، يعني مراحلي كه دانشمندان در جريان برخورد با موقعيتهاي نامعين ومساله اي طي مي كنند در نظر گرفته مي شود.در اين رويكرد، بايدعلوم را به همان شيوه اي كه دانشمندان آن را توليد كرده اند، آموخت.لازم به ذكر است هر چندكه رويكردفعاليت مدارورويكردپژوهش مدار(مسئله محوري) هر دو از شيوه هاي فعال تدريس هستندولي باهم تفاوت دارند،چرا كه دررويكردفعاليت گرا،دانش آموزان با يك سلسله ابزار، وسايل،مجمو عه هايابسته هاي معين ومحدودروبه روهستند كه مي توانند ساعتهامشغول باشند.در حالي كه در پژوهش گرايي،فعاليتهااز ميان پرسشهاوعلايق دانش آموزان تعيين مي شوند.در اين شيوه دانش آموزان به دنبال يافتن الگوهاوروابط مرتبط با مشاهدات خود در جهان اطراف هستند، بنابراين معلمان عزيز در استفاده از روشهاي فعال تدريس دربرنامه ي درسي علوم بايد رويكرد پژوهش مدار را انتخاب نمايند تا فراگيرنده ضمن فعال بودن، خود به اكتشاف ويافتن روابط بين پديده هاي طبيعي و علمي بپردازند (‌گروه تكنولوژي وآموزشي دوره ي ابتدايي،1390،ص46).

2-5-3 ارزشيابي از دانش آموزان در برنامه ي درسي علوم در دوره ي ابتدايي
ارزشیابی توصیفی،الگوی جدیدی است که تلاش می‌کند زمینه‌ای را فراهم سازد تا دانش آموزان در کلاس درس با شادابی و نشاط بهتر و بیشتر و عمیق تر مطالب درسی را یاد بگیرند.بنابراین، به جای توجه افراطی به آزمون‌های پایانی و نمره، روند یاددهی و یادگیری را در طول سال تحصیلی مورد توجّه قرار می‌دهد و در راستای این توجّه، رشد عاطفی و اجتماعی و حتّی جسمانی دانش آموز را نیز در نظر می‌گیرد.اين نوع از ارزشيابي درپايه هاي اول تا سوم ابتدايي مورد استفاده قرار مي گيرد( همان منبع).
2-1-5-3 روشهاوابزار جمع آوري اطلاعات درارزشيابي توصيفي
همانگونه كه مستحضريدعلوم تجربي دردوره ي ابتدايي شامل اهداف( دانستني ها،مهارتها،نگرشهاي ضروري) است.بنابراين شيوه هاي سنجش وارزشيابي وابزار آن بايد متناسب با اهداف فوق باشد،دراين راستا اگرمعلم بخواهد ميزان يادگيري دانش آموزان را درحيطه ي دانستني هاي ضروري بسنجد،آزمون هاي مدادـ كاغذي،كه نتيجه آن سنجش معلومات و محفوظات است مي تواند كارايي داشته باشد.اما اگر هدف،سنجش حيطه ي مهارتهاونگرشهاي ضروري چون(مشاهده، جمع آوري اطلاعات،تجزيه وتحليل، فرضيه سازي وكنجكاوي پرسشگري و…) باشد، طوري كه دانش آموزان از طريق آنها به مهارتهاي پژوهشي و سطوح بالاي تفكر برسند حتماْ بايد از ابزار وشيوه هاي مناسبي كه متناسب با هدف مورد نظر باشد استفاده كرد مانند:
1-پوشه ي كار: مجموعه ي هدفدارومنظم ازكار وفعاليت فراگير،كه نشان دهنده ي تلاش وكوشش وپيشرفت ومؤفقيتهاي دانش آموز است.
2-آزمونهاي عملكردي
(2ـ الف)ـ آزمونهاي كتبي: دراين نوع از آزمون،معلم از دانش آموزان مي خواهد گزارشي را ارائه كنندويا نقشه ايي رارسم نمايند.
( 2ـ ب)ـ آزمون شناسايي: معلم از دانش آموزان مي خواهد وسايل ومراحل يك آزمايش را مشخص نمايند.ويا نقص يك آزمايش را پيدا كنند.
(2ـ پ)ـ آزمونهاي شبيه سازي شده : معلم از دانش آموزان مي خواهد تادرموقعيتي غيرواقعي،فعاليتي راانجام دهندكه در موقعيت واقعي لازم است.مثلاً نوشتن نامه وقرار دادن آن در پاكت ونحوه پست كردن آن.
(2ـ‌ ت)ـ نمونه ي كار :معلم از دانش آموزدر موقعيت وشرايط واقعي فعاليتي راميخواهد كه انجام دهد.مانند كار با مواد شيميايي ويا اندازه گيري مساحت كلاس درس
3ـ چك ليست: عبارت از فهرست كردن مفاهيم،مهارتها،فرايندهاونگرشهاي مورد انتظار معلم.چك ليست درواقع همان اهداف عيني است كه مي خواهيم بعدازتدريس دردانش آموزان مشاهده كنيم.

4ـ‌ ثبت مشاهدات :يادداشتهاي معلم در مشاهده ي واقعيتهايي در مورد دانش آموزان
5ـ ‌تكاليف دانش آموزان :فعاليتهايي كه معلم براي دانش آموز تعيين مي كندتاآنهارادرحين تدريس،بعدازآن
ويا خارج ازمدرسه انجام دهد( همان منبع).
2-6-3 وضعيت كنوني برنامه درسي علوم، در دوره ي ا بتدايي
در ايران نيز اين طرح جديد چند سالي است كه وارد نظام آموزشي كشور شده است كه تأكيد اصلي در آن ايجاد و توسعه ي سواد علمي در دانش آموزان است.منظور از سواد علمي،كسب دانشها،مهارتهاو نگرشهاي عقلاني و فيزيكي ضروري براي اخذ تصميمات معتبر و مناسب در خصوص مسائل مختلف و مبتلا به جامعه ي امروزي بشرمانند مسئله ي حفظ محيط زيست،كنترل جمعيت،استفاده از نيرهاي هسته اي و…است.به غير از فراهم آوردن سواد علمي ـ‌ فناورانه،برنامه ي درسي علوم در وضعيت كنوني شامل اهدافي در سه حيطه ي اهداف دانشي،حيطه ي اهداف مهارتي و حيطه ي اهداف نگرشي را شامل مي شودوكسب دانستني هاي ضروري در زمينه هاي چهارگانه ي علوم (زيستي، فيزيكي،زمين وبهداشت)،كسب مهارتهاي ضروري مثل روش يادگيري وكسب نگرشهاي ضروري،به منظورشهروند مطلوب شدن از جمله اهداف كلي آموزش علوم در ايران محسوب مي شوند(رستگارو ديگران،1387،ص2).
محتوا دربرنامه ي درسي علوم در وضعيت كنوني شامل،سه حيطه ي محتوايي دانشي،مهارتي ونگرشي است. حيطه ي دانش به دانستني‌ها اشاره دارد.حيطه ي مهارتي به مهارتهاي يادگيري مورد نياز براي يادگيري دانش،وحيطه ي نگرشي به باورها واعتقادات در مورد علوم ونيزبه مواردي همچون كنجكاوي،پشتكار،انعطاف پذيري وعدم تعصب اشاره دارد.در دوره ي ابتدايي محتواي دانشي به صورت در هم تنيده ودر چهار زمينه ي علوم(زيستي،فيزيكي،زمين و بهداشت) ارائه مي شود.محتواي دانش در پايه ي سوم در علوم زيستي شامل نيازهاي جانوران،جانوران مهره دار،گوناگوني گياهان ؛در علوم زيستي شامل گرماومواد،انرژي و منابع انرژي ؛در علوم زمين شامل آب در روي زمين و درياها ؛در علوم بهداشت محتوا شامل،اندامهاي حركتي،دستگاه گوارش و غذاي سالم مي باشد(جعفري هرندي،1388، ص162).
در نظام آموزشي ايران معلمان در انتخاب شيوه هاي تدريس علوم آزادي عمل زيادي دارند،هر چنددر كتابهاي راهنماي معلم يا كتابهاي كار پيشنهادهايي در اين زمينه داده شده است.در بيشتر مدارس، معلمان علوم در تدريس خود بيشتر از روشهاي سنتي آموزش محور (سخنراني،پرسش وپاسخ و…) بهره مي گيرند ومهارتهاي رضايت بخشي براي شروع و خاتمه ي تدريس و فعاليتهاي پاياني دارند؛امادر عين حال آنها از روشهاي فعال به نحو احسن بهره نمي گيرند،هر چندكه اهداف ومحتوا(كتابهاي درسي) برپايه ي رويكرد فعال و پژوهش محور تهيه شده،و تلاش مي شودتا معلمان از شيوه هاي سنتي پرهيز كننداما در عمل رويكردهاي نوين تدريس توسط تمام معلمان اجرا نمي شود(همان منبع).
با تغيير رويكرد آموزش علوم در ايران نظام ارزشيابي نيز متحول شده و بر ارزشيابي تكويني يا مستمر(توصيفي) تأكيد زيادي شده است.بنابراين،بهترين شكل ارزشيابي درس علوم آن است كه معلم در حين انجام دادن فعاليتها توسط فراگيران،براساس عملكردهايشان درباره ي دانستني ها،مهارتهاو نگرشها قضاوت كند.باوجود تحول در ارزشيابي برنامه ي درسي علوم در دوره ي ابتدايي پژوهشهاي انجام يافته حاكي ازآن است كه متأسفانه معلمان، باهمان شيوه هاي سنتي،عملكرد دانش آموزان را مورد قضاوت قرار مي دهند،يعني اطلاعات ودانشي راكه خود معلمان به دانش آموزان ارائه كرده اند همان اطلاعات رادرزمان ارزشيابي ازدانش آموزان به صورت حفظي وطوطي وار طلب مي كنند،ويا اين كه با توجه به نظرشخصي خود معلم نسبت به دانش آموزباتوجه به پيشرفت وعملكردشان در سايردروس،رتبه هاي عالي،خوب و…نيز در درس علوم داده مي شودكه دليل اين امرآن است كه معلمان به غلط علوم تجربي رادر مقايسه با خواندن ونوشتن ورياضيات دراولويت كمتري قرار مي دهند.ودليل ديگر آن است كه ارزشيابي از خواندن، نوشتن ورياضيات براي معلمان ظاهراً راحت تراز ارزشيابي ازمهارتها ونگرشهاي ضروري در درس علوم است(همان منبع).

2-7-3سواد علمي ـ فناورانه،به عنوان يك هدف محوري
در سالهاي اخير،جهان شاهدتغييروتحولات فراواني درعرصه هاي گوناگون ازجمله حوزه ي تعليم وتربيت بوده است.در اين ميان شايدهيچ حوزه اي به اندازه ي حوزه ي علوم تجربي دچار تغييروتحول نشده است.اين تغييرات تنهاجنبه ي محتوايي آموزش علوم را در برنمي گيرد،بلكه اهداف،نحوه ي گزينش محتوا،روشهاي ياددهي ـ يادگيري و ارزشيابي را نيز شامل مي شود.آنچه دراين سالهاتوجه بيشترصاحبنظران رابه خودمعطوف داشته،اين است كه چگونه مي توان دانش آموزان رابه گونه اي آموزش دادتاتوانايي رويارويي بامشكلات جديدي را كه دردنياي غير قابل پيش بيني فردابروز خواهندكرد،داشته باشندوبتوانندبه حل مسائل ومشكلات آتي بپردازند(عسگري،1387،ص27 ).
امروزه سازمانهاي مهمي كه درزمينه ي آموزش علوم كارمي كننداهداف خودرابراين اصل بنانهاده اندكه افرادراباحداقل سوادعلمي پرورش دهند.سوادعلمي يعني توانايي درك علم وفناوري در زندگي روزمره،سواد علمي به فرد اين توانايي را مي بخشدكه درهر موردي كه به علم مربوط مي شود،اطلاعات لازم راجمع آوري كندتابتواندبه طورصحيح تصميم گيري نمايدبه عبارت ديگر،فردي كه سواد علمي داردآن چنان ازتوانايي علمي ومهارتي برخورداراست كه مي توانددرمواردي كه به مسايل علمي مربوط است مسئولانه تصميم گرفته،به موقع سئوال كرده وبراساس منطق،نه احساس نقدوبررسي كرده وتصميم بگيردبه عبارت

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ تحقیق آموزش علوم Next Entries منابع و ماخذ تحقیق آموزش علوم، بهداشت و سلامت، آموزش مادام العمر، آموزش مهارت