منابع مقاله درمورد کانون پرورش فکری، کودکان و نوجوانان، کودکان و نوجوان، اقتصاد کشاورزی

دانلود پایان نامه ارشد

تأثیر این نابسامانی‌ها را در شعرش، به وضوح مشاهده نمود.

فصل سوم:
معرفی زندگینامه و آثار شمس لنگرودی
بررسی ویژگی‌های زبانی و ادبی

3-1- مقدمه :
آنچه مسلّم است اینست که سروده‌های شاعر تحت تأثیر عوامل مختلف دستخوش تغییر و تحوّل است.زندگی شاعر، باورها، اعتقادات او از جمله عواملی است که بر شعر شاعر تأثیر می‎نهد. در این میان از اتّفاقات اجتماعی نباید غافل شویم. چرا که شعرا همواره قلم جامعه هستند و وقایع را به شکل مستقیم در شعر خود انعکاس می‎دهند. دغدغه‌های فردی شاعر – حتی به معنای سلطه ذهنیّتِ محض- باز هم تحت شرایط موجود و موقعیّت ممکن جامعه به وجود می‌آیند.
قبل از بررسی درون‌مایه‌ی اشعار شمس لنگرودی لازم است ابتدا مختصری از زندگی‌نامه محمّدتقی جواهری گیلانی معروف به محمّد شمس لنگرودی  ذکر ‌شود و معرفی کامل انجام پذیرد .آثار و زمینه‎های فعالیّت شاعر در این مبحث گنجانده شده و بیان سال‌شمار زندگی شمس از جمله مباحث این فصل است.
در بخش بعدی این فصل ویژگی‌های ادبی، زبانی، مورد توجّه قرارگرفته است. در مبحث ادبی ، به بررسی استعاره، تشبیه، مجاز، کنایه، تشخیص،تناسب پرداخته شده است. در ادامه‎ی مطلب، موسیقی درونی کناری و میانی مورد بررسی قرار گرفته است.
3-2- زندگینامه
محمّدتقی جواهری گیلانی مشهور به شمس لنگرودی، شاعر و پژوهشگر، در سال ۱۳۲۹ در محلۀ آسید عبدالله لنگرود به دنیا آمد. وی در خانواده‌ای مذهبی بزرگ شد. پدرش آیت الله جعفر شمس لنگرودی از روحانیان و امام جمعۀ لنگرود بود. این شاعر پرکار، دوره دبستان و دبیرستان را در لنگرود و دورۀ دانشگاه را در رشت گذراند. سپس برای ادامه تحصیل به شهر رشت رفت و در مدرسه عالی بازرگانی فارغ التحصیل رشته اقتصاد شد. شمس لنگرودي شاعری را از سنین نوجواني با اشعار كلاسیك ، همچون قصیده و غزل ، آغاز کرد. در شانزده سالگي با اشعار فريدون تولّلي آشنا شد. فضاي رمانتیك ، تصويري ورنگین اشعار تولّلي به قدري براي شمس جذابیّت ايجاد نمود كه شیوه‌ی کلاسیک را رها کرد و شیفته تولّلي شد . او اولین شعري كه از تولّلي خواند ، شعر كارون بود:
«بلم آرام چون قويي سبك بال به نرمي بر سر كارون همي رفت»
(توللی،1385،ص.65)
و متوجه شد که از زندگي روزمره خودمان صحبت مي‌كند. شمس در ادامه راه، با نادر نادرپور ، سیاوش كسرايي و كارو آشنا شد. بعد از اينها ، علاقمند به شعر فروغ شد و در دوره دانشجويي شاملو را شناخت. در سال ١٣٥٤ و پس از اتمام تحصیلات خود ، به پايتخت آمد و در سال 1355 به رشت بازگشت و برای کار در اداره‌ی کلّ کشاورزی رشت با سمت کارشناس اقتصاد کشاورزی خود را آماده نمود.
در سال 1356 به تهران بازگشت و مشغول کار در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شد. و در سال 1358 با خانم فرزانه داوری ازدواج نمود. یک سال بعد با سمت دبیر اقتصاد و ادبیّات فارسی در چند دبیرستان تهران مشغول فعالیّت شد.
در سال 1360 با انتشار جُنگ بیداران به همراه رضا علّامه زاده، نسیم خاکسار، بتول عزیزپور، فریدون فریاد، امیرحسن چهل تن و… مشغول فعالیّت‌های ادبی تازه‌ای شد. انتشار نمایش‌نامه‌ی «قانون» در جُنگ بیداران یکی از مهمترین کارهای شمس در این دوره بود. یک سال بعد به اتّهام فعالیّت سیاسی، زندانی شد که این اتّفاق مهم ، زمینه‌ی ایجاد تحوّل در اندیشه‌های اورا فراهم آورد . در سال 1363 به چاپ دومین مجموعه‌ی شعر با نام «در مهتابی دنیا» مشغول شد در همین سال شروع به کار در انجمن آثار ملّی نمود و همکاری مجدّد با مطبوعات ادبی را آغاز کرد .
از این سال به بعد او مشغول سرایش و چاپ آثارش در زمینه‌های مختلف ادبی از جمله رمان ، شعر و تحقیق‌های ادبی شد و در خلال این سال‌ها بارها از او برای سخنرانی در زمینه‌ی ادبیّات نوین فارسی و شعرخوانی و… دعوت به عمل آمد و شمس لنگرودی به این دعوت‌ها پاسخ مثبت داد.
در سال 1378 به همراه خانواده به ایران بازگشت و دوباره در زمینه‌ی کارهای ادبی و چاپ آثار و … مشغول فعالیّت شد. در خلال این سال‌ها در دانشگاه‌های مختلف برای او مراسم تجلیل برگزار گردید و در سال 1381 برنده‌ی جایزه‌ی بنیاد بیژن جلالی در عرصه‌ی تحقیق شد .
او از سال 1381تاکنون مشغول چاپ دفترهای شعری خود است و در این میان بارها در همایش های شعری کشورهای دیگر حضور یافته است.دریافت نشان سپاس گوهران یکی از موفقیت های او در این سالهاست.

3-3- معرفی کتابها:
3-3-1- دفترهای شعر:
3-3-1-1- رفتار تشنگی(1355- مولّف)
مجموعه شعر رفتار تشنگي ، تجلّي زندگي واقعي و افكار او در آن سال‌هاست. شمس در مورد این کتاب می‌گوید: «حسي كه داشتم مثل احساس شاعران دوران رمانتیك اروپا بود كه از زير سلطه كلیسا بیرون آمده‎اند و حالا مي‌خواهند هر چه را كه در ذهنشان مي‌گذرد ، بريزند روی دايره»(مصاحبه‎ی پیوست،ص.191).
تنها رسالتم از ماندن
گویا گریز بود و تباهی
که حرکتم همه با کاستنم
برابر آمده است.(لنگرودی،1390،ص.90)
3-3-1-2- در مهتابي دنیا (1363- چشمه)
دومین مجموعه شعر شمس لنگرودي است.«فاصله انتشار اين دو مجموعه برابر است با مهم‌ترين روي‌دادهاي تاريخ معاصر ايران ، انقلاب ، درگیريهاي داخلي و جنگ. شكست جنبش چپ در اوايل دهه شصت ، يك سال زندان را براي شمس لنگرودي به دنبال آورد كه بیشتر اشعار مجموعه در مهتابي دنیا مشمول اين مقطع زماني شد اشعاري كه هر يك نمايانگر تأمّل شاعر برمفهوم حقیقي شكست است .ديگر تفاوت مجموعه «در مهتابي دنیا » با« رفتارتشنگي» آرامش مستتر در اشعار آن است . انگار شاعر ، فارغ از بي‌قراري هاي پیشین ، اين‌ بار بر فراز دنیا ايستاده و نظاره‌گر آن است. »(عابدی ،1381،ص.4)
در خون تو
چه پرده ی زربفتی از تمام جهان است. . (لنگرودی،1390،ص. 173)
3-3-1-3- خاکسترو بانو(1363- چشمه)
مجموعه شعر خاکستر و بانو این دفتر مجموعه‌اي است مشتمل بر يك شعر بلند، كه عنوان كتاب از نام آن گرفته شده ، به همراه شانزده شعر كوتاه. اشعار اين مجموعه آكنده از تصاوير تلخ و اندوهگینانه زاست . شعر «بلند خاكستر » بانو حكايت مادري است كه در سوگ فرزند كشته شده‌اش مرثیه خواني مي‌كند. شعر روايتي خطي و ساده دارد و شاعر نیز با انتخاب واژه هاي بسیار مأنوس بر اين سادگي افزوده ، اگر چه در لحظاتي به منظور آهنگین كردن شعر ا ين سادگي از میان مي‌رود :
زندگی
همین
ندانستن و ترسیدن و پرواز کردن است.(همان،،ص.201)
3-3-1-4- جشن ناپیدا(1367- چشمه)
دو سال بعد ، شمس لنگرودي چهارمین مجموعه خود را با« نام جشن ناپیدا» منتشر کرد. نكته‌اي كه با انتشار اين كتاب قطعي به نظر رسید، گرايش شاعر به طبیعت ناب است. اگر ديگر شاعران براي بیان واقعیّت‌ها و زندگي كوچه ها و خیابان‌هاي شهررا به تصوير مي‌كشند ، شمس فضايي ديگر خلق مي‌کند ، فضايي آكنده از تصاوير ناب طبیعت مثل كوه ، در يا ، جنگل ، و براساس آن فضا به بازسازي واقعیّات مي‌پردازد :
می خواهم زیبایی دنیا را بسرایم
و در حواس جهان
گم شوم.( همان،ص.298)
3-3-1-5- قصیده لبخند چاك چاك (1369- مرکز)
پنجمین كتاب شعر شمس لنگرودي این کتاب بود ، كه توفیق بزرگي را براي او به همراه آورد. به گونه‌اي كه شمس را در شمار معروف‌ترين‌هاي شعر نو در دهه شصت قرار داد. دفتر شعر« قصیده لبخند چاك چاك» مشتمل بر سه بخش است: يكي منظومه« قصیده لبخند چاك چاك» و دو بخش ديگر ، مجموعه اي از اشعار كوتاه شمس. در منظومه «قصیده لبخند چاك چاك» برخلاف شعر بلند «خاكستر و بانو »هیچ داستاني به طور مشخص روايت نمی‌شود:
انسان
در نیمه راه جهان به دنیا می‌آید
و چون پرنده‌ای تنها
در رودخانه برفی فرومی‌رود و دیگر هیچگاه
باز نمی‌گردد.(همان،ص. 353)
3-3-1-6- نت‌هایی برای بلبل چوبی(1379- سالی)
شمس پس از سكوتي ١٠ ساله« نت‌هایي براي بلبل چوبي» را به چاپ ‎رساند. در این کتاب دنیایي به تصوير كشیده شده که در آن چندان امیدواری دیده نمی‎شود:
تکه های بهار را که در قلبم جا نهادی
کجا بگذارم.( همان،ص.518)
3-3-1-7- پنجاه و سه ترانه ی عاشقانه (1383- آهنگ دیگر)
اما اشعار بعدي او« پنجاه و سه ترانه عاشقانه» است که در سال 1383 به وسیله‌ی انتشارات آهنگ دیگر منتشرشد. این کتاب خبر از تحوّلی عمیق در اندیشه‌های شمس می‌دهد:
الفبا برای سخن گفتن نیست
برای نوشتن نام توست. (همان،ص.633)
3-3-1-8- باغبان جهنم(1383- آهنگ دیگر)
کتاب دیگر شمس «باغبان جهنم» بود . اشعار این کتاب تحت تأثیر حال و هوای زندان سروده شده است . این کتاب توسط انتشارات آهنگ دیگر منتشر گردید:
شیرین و تلخ
لفظ های جهان را چشیدم. (همان،ص.667)
3-3-1-9- ملاح خیابانها(1386-آهنگ دیگر)
در سال 1386«ملاح خیابانها» از این شاعر به دست چاپ رسید. این کتاب شامل 54 شعر کوتاه و بلند است که سادگی زبان در آن دیده می‌شود. اکثر اشعار این مجموعه خطاب به مخاطبی است که غایب است. او در این کتاب از روزهای گذشته و خاطرات آن می‌گوید که گویا روزهای وصل بوده، سپس به هجران می‌پردازد و این هجران را به شکل گزارش برای مخاطب غایب بیان می‌کند در نتیجه اغلب اشعار حول محور عاشقانه‌ها می‌چرخد. اما انگاره‌های فلسفی نیز در این مجموعه دیده می‌شود:
نزدیک تر بیا
که معنی زندگی را بدانم. (همان،ص.814)
3-3-1-10- لب خوانی‌های قزل آلای من (1389- آهنگ دیگر)
در این مجموعه با شعرهای کوتاه شمس روبرو می‌شویم که توانسته روزمرگی‌ها و لحظه‌های کوتاه را مقابل مخاطب قرار دهد. در این مجموعه شاعر گرایش به سرودن اشعاری دارد که عامّه می‌فهمند و از ابهام کمتری برخوردار است:
چاره نیست
با زخم چراغ ها زیبا باش
شب شعله ور در باران! (همان،ص. 63)
3-3-1-11- رسم کردن دستهای تو (1389- آهنگ دیگر)
شمس در سال 1389 دست به چاپ کتاب دیگری زد بنام«رسم کردن دستهای تو». این کتاب سرشار از ابیاتی است که درباره زندگی به صراحت سخن می‌گوید. این مجموعه، شامل تغزل و عاشقانه هایی یک‌دست و دارای انسجام معنایی است. در نتیجه افکار خواننده پراکنده و پریشان نمی‌شود. ساده نویسی در این مجموعه بیشتر از مجموعه های پیشین جلوه‌گر می‌شود:
شادیت را بر صورت من بریز فروردین من!
و اضافه اش را پست کن برای کسی که بهاری ندارد. (همان،ص. 145)
3-3-1-12- میمیرم به جرم انکه هنوز زنده بودم(1389- چشمه)
در همین سال نشر چشمه کتابی بنام« میمیرم به جرم آنکه هنوز زنده بودم» را منتشر کرد. اشعار این مجموعه نیز کوتاه است که دارای صمیمیت و سادگیست و البتّه عمق تصاویر در این مجموعه دیده می‌شود. اشعار این مجموعه گاه زبانی شکوه‌گر دارد که با وجود قرار گرفتن در کنار اشعار تغزّلی هنوز رنگ شکایت را نشان می‌دهد :
از گلی که نچیده ام
عطری به سرانگشتم نیست
خاری در دل است. (همان،ص.278)
3-3-1-13- شب نقاب عمومی(1390- نگاه)
کتاب دیگر شاعر بنام «شب نقاب عمومی» است که شامل 124 شعر کوتاه و بلند می‌باشد. شاعر این مجموعه را ترکیبی بین «لب خوانی های قزل آلای من» و «میمیرم به جرم آنکه هنوز زنده بودم» می‌داند. دوازده شعر اول این مجموعه در مورد شهر «ست» در فرانسه است، حاصل «جشنواره صداهای زنده»که دارای فضایی متفاوت نسبت به سایر اشعار این مجموعه است:
شب نقاب عمومی است
بیدار باش بی حاصل سیاره ها. (همان،ص .309)
3-3-1-14- آوازهای فرشته ی بی بال(1392- نگاه)
دفتر شعر «آوازهاي فرشته بي بال» مجموعه شعر دیگری از محمّد شمس لنگرودي است که توسط انتشارات نگاه منتشر شده است. مضمون اجتماعي، اين مجموعه را با ديگر مجموعه شعرهاي شاعر متفاوت کرده است. گرچه شعرهاي اين دفتر در ادامه سبک ساده نويسي تعريف مي‌شود اما به خاطر فضاي اعتراضي-

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد شعر فارسی، حیات اجتماعی، مدیحه سرایی، نهضت مشروطه Next Entries منابع مقاله درمورد کانون پرورش فکری، کودکان و نوجوان، کودکان و نوجوانان، هنر ایران