منابع مقاله درمورد ژئوتوریسم، ژئومورفولوژی، اکوتوریسم

دانلود پایان نامه ارشد

بهداشتی، زیبایی اندام، گذراندن دورهٌ نقاهت و بازپروری، استفاده از چشمه های آب درمانی گردشگری دارای اهداف خاصیت که هرکدام از گردشگران با آن نیت به سفر می پردازند. بنابراین شناخت انگیزه های گردشگران در بحث گردشگری مهم است.

2-6- توسعه پایدار و گردشگری پایدار
• توسعه پایدار نوعی راهبرد توسعه است که تمام داراییها و منابع طبیعی و انسانی را به خوبی منابع مالی و فیزیکی برای افزایش ثروت در بلند مدت مدیریت می کند. توسعه پایدار مخالف هر سیاست با عملکردی است که به نوعی منافع نسل های بعدی را به خطر بیندازد. (کاظمی، 1383، ) بطور کلی با در نظر گرفتن تعریف توسعه پایدار و اهمیت توسعه گردشگری پایدار، شاخص های یک برنامه توسعه باید مورد توجه قرار گیرد. (خاکساری، 1382)
• سه اصل پایدار عبارتند از:
• الف- پایداری زیست محیطی
• ب- پایداری عوامل فرهنگی و اجتماعی
• ج- پایداری اقتصادی (پارسائیان، 1377)

2-7- گردشگری بر پایه طبیعت ( اکوتوریسم )
• اکوتوریسم، نوعی از گردشگری است که ریشه های آن به طبیعت و محیط های باز بر می گردد. (رضوانی، 1387) نخستین مسافرانی که حدود نیم سده پیش از سرنگیتی بازدید کردند، و یا ماجراجویانی که در هیمالیا کوه پیمایی کردند، را می توان از نخستین اکوتوریست ها به شمار آورد (Lindberg,1993) به طور کلی اصطلاح اکوتوریسم برای نخستین بار توسط میلر وارد ادبیات گردشگری شد و راه خود را به سوی جنبش توسعهٌ پایدار گشود. در این دیدگاه، اکوتوریسم در وهلهٌ نخست ناظر بر ملاحظات زیست محیطی و مفهوم توسعهٌ پایدار است و در آن طبیعت گردی در درجه دوم اهمیت قرار می گیرد. (رضوانی، 1387)

2-8- ارکان اصلی اکوتوریسم
• استفادهٌ پایدار از تنوع زیستی و منابع طبیعی
• به حداقل رساندن تاثیرگذاری بر محیط زیست طبیعی و فضاهای اجتماعی – فرهنگی، به ویژه از نظر تغییرات آب و هوایی، مصرف انرژی و فرهنگ های سنتی
• مشارکت موٌثر و کامل تمامی طرف های دارای نفع، به ویژه اجتماع های محلی و اهالی بومی.
• افزایش آگاهی و آموزش زیست محیطی تمامی طرف های دارای نفع، به ویژه گردشگران و میزبان های آنها
• منافع اقتصادی پایدار برای همهٌ فعالان این عرصه.

2-9- مفهوم ژئوتوریسم
• واژه ژئوتوریسم اصطلاحی میان رشته ای مرکب از دو کلمهٌ “ژئو” و “توریسم” است. خود توریسم نیز علمی چند رشته ای است که مفاهیم اقتصاد، سیاست، و فرهنگ را در بر می گیرد. ژئوتوریسم حد و مرز تعریف شده ای دارد که توریسم زمین شناختی در کانون توجه آن است. (نیوسام و داولینگ، 1388).
• این واژه به منزلهٌ بخشی از دارایی های قابل عرضه به گردشگران در حلقهٌ بازار گردشگری است. صاحب نظران به طور جمعی در این امر توافق دارند که ژئوتوریسم پتاسیل عظیمی برای بسیاری از مناطقی که رونق توریستی ندارند به وجود می آورد. (حاج علیلو، 1390 ص24)

2-10- قلمرو ژئوتوریسم
• قلمرو ژئوتوریسم با شکل زمین، فرایندهای زمین، و ترکیب آن ها با مجموعهٌ بزرگ صنعت گردشگری مشخص می شود.

2-11- شکل های جالب زمین
• شکل های جالب زمین در علم ژئوتوریسم شکل هایی از جمله موارد زیر است :
آتشفشان ها، یخچال ها، چشم اندازهای رودخانه ای، پدیده های حاصل از باد، شکل های کارستی، پدیده‎های رسوبی (چینه بندی، دگرشیبی)، شکل های ساحلی، رخنمون های سنگی، مقاطع سنگ پوش، و شکل کانی ها و بلورها (حاج علیلو، 1390 ص27)

2-12- فرایندهای زمین
شکل زمین به دلیل ارتباط مستقیم با اقلیم، پویایی مداوم زمین حفظ می کند. (بل، 1382) از طرف دیگر، فعالیت های درونی زمین گاهی به طور سریع یا بطئ نمود خارجی می یابند؛ از جمله فعالیت های آتشفشان‎ها یا فرایندهای بطئ کوه زایی. اهمیت این مثال ها علاوه بر شکل زمین، در صنعت ژئوتوریسم است. (حاج علیلو، 1390 ص27)

2-13- ژئوسایت ها
• بسیاری از مردم با رشد و نمو و پویایی گیاهان و طبیعت جاندار آشنایی دارند؛ اما عده بسیار قلیلی از وجود رشد و نمو و زیبایی های طبیعت بی جان آگاهی دارند، چنان که باور این حقیقت که برخی کانیها در حفرات داخل زمین و در میان سنگها همانند گلها به صورت بلورهایی زیبا روییده اند (متبلور شده اند) و رنگ های متنوعی دارند برای عده زیادی سخت خواهد بود. (نکوئی صدری، 1388، ص 23)
• مکان هایی که دارای شکل ها و فرایندهای جالب زمین شناسی و ژئومورفولوژیکی هستند در صورت ایجاد زیر ساخت های گردشگری به ژئوسایت بدل می شوند. در واقع، مکانی را که دارای شکل یا فرایند زیبا، جالب، و تأثیرگذار زمین شناختی است با ایجاد امکانات اقامتی و مسیرهای گردشگری و مدیریت مربوط به حفظ آن جاذبه می توان به ژئوسایت تبدیل کرد. (حاج علیلو، 1390 ص 28)

2-13-1- ژئوسایت های اولیه
ژئوسایت‎های اولیه دارای صورت های ویژهٌ زمین شناختی و ژئومورفولوژیکی هستند (هم به صورت طبیعی و هم به صورت مصنوعی) که در داخل محدوده های مرزبندی شده در نواحی روباز رخنمون دارند و به طور محلی به دلیل ارزش تفسیری، آموزشی، یا علمی اهمیت دارند (هوز، 2003).

2-13-2- ژئوسایت های ثانویه
سایر مکان های ژئوتوریسمی مثل موزه های علوم زمین و مجموعه های کتابخانه ای، مراکز بازدید ژئوتوریسمی در فضاهای بسته، موزه های محل سکونت زمین شناسان معروف، نمایشگاه تابلوها و تمثال‎های مخصوص اعلام وقایع، و مکان های یادمان وقایع تاریخ گذشتهٌ زمین شناسی را ژئوسایت های ثانویه می نامند. (حاج علیلو، 1390 ص 29).

2-14- نمونه ای از ژئوسایتهای ایران و جهان
ایران دارای فرهنگ و تمدن غنی و نیز محیط طبیعی برجسته ای است خصوصیات مختلف فرهنگی و طبیعی ایران، آن را در زمره ی یکی از ده کشور سرآمد گردشگری جهان قرار داده است. (فرانسیسکو فرانجیالی، دبیر کل سازمان جهانی توریسم، 2004) و جاذبه های باستان شناختی، فرهنگی و طبیعی آن، بستری بسیار مناسب برای توسعه‎ی ژئوتوریسم بوجود می آورد. (نجف زاده، 1388، ص 173)

2-15- مفهوم ژئوپارک
به محدوده ای گفته می شود که پدیده های زمین شناسی بی همتا و تاریخچهٌ تکامل زمین شناسی مشخص شده باشند و از نظر علمی و زیبا شناختی و وجود سایر آثار طبیعی، باستان شناسی، تاریخی، و فرهنگی جایگاه مهم، ویژه، و فراوانی زیادی دارد. این محدوده ممکن است از میان مناطق حفاظت شدهٌ سازمان محیط زیست کشورها و نیز محدودهٌ جدید منتخب با برنامهٌ جفاظتی مدون در کشورها باشد (گفتهٌ شفاهی علیرضا امری کاظمی از تصمیمات نهمین کنفرانس ژئوپارک های اروپایی، یونان، 2010)

2-16- مفهوم ژئوپارک از دیدگاه یونسکو
• سازمان علمی فرهنگی یونسکو، ژئوپارک را یک محدوده معین جغرافیایی تعریف می‌کند که شامل چند پدیده خاص و زیبای زمین‌شناسی است. در این محدوده ممکن است علاوه بر جاذبه‌های زمین‌شناسی تعدادی جاذبه‌های طبیعی، فرهنگی، هنری و تاریخی هم وجود داشته باشد. (اروجی، احدزاده، 1388 ص 7)
• به طور کلی، مفهوم ژئوپارک بر پایهٌ عرضهٌ اطلاعات / آموزش، توریسم و علوم زمین بنا نهاده شده است و با ایجاد پیوند میان علوم زمین، توریسم/ اقتصاد، سیاست و جامعه عملی می شود. بنابراین، ساکنان محلی و گردشگران در برنامه ریزی های آتی و توسعهٌ ناحیهٌ خود سهیم می شوند. (حاج علیلو، 1390، ص 43 و 42)

2-17- چشم انداز یا Landscape
• واژه چشم انداز اصطلاحی جغرافیایی است و در مفاهیم علم کاربردی جغرافیا یا به عبارتی برنامه ریزی محیطی معنای وسیعی دارد و معادل اصطلاح انگلیسی Landscape و آلمانی Landschaff است به معنای قسمتی از سطح زمین با خصوصیات خاصی از لحاظ طبیعی و انسانی. (حاج علیلو، 1391، ص 43)
• منظور از آن تنها منظر طبیعی نیست، بلکه بر خصوصیات انسانی – به خصوص فرهنگی- در کنار طبیعت تأکید دارد (نکوئی صدری، 1387). اما بخش اصلی آن، زمین و شکل های موجود در محیط زمین شناسی و ژئومورفولوژیایی یک چشم انداز است.

2-18- پتانسیل بالقوهٌ ژئوپارک های ایران
• بحث پتانسیل های ژئوپارک ها در ایران با این سئوال آغاز می شود که چه وقت از ژئوپارک صحبت به میان می آید؟ برای حفاظت از میراث زمین شناختی، رشد اقتصادی – اجتماعی منطقه از بعد گردشگری، یا آموزش عمومی در زمینهٌ ارزش های زمین شناختی، زیست شناختی، و فرهنگی منطقه ناگزیر به سراغ نظام مدیریتی می رویم.
• بنابراین، اگر در منطقه ای پارک ملی وجود داشته باشد که نظام مدیریتی در آن به خوبی رعایت شده باشد و از انواع ارزش های زیست شناختی، زمین شناختی، و فرهنگی آن حفاظت شود، دیگر نیازی به طرح ژئوپارک نیست. اما چون قبلأ در حفاظت از میراث زمین شناختی غفلت شده یا کمتر مورد توجه بوده است، تأسیس ژئوپارک به کمک حفاظت از میراث زمین شناختی می آید.
• از این رو، آن دسته از پارک های ملی که با وضعیت نامناسب از جهت حفظ میراث زمین شناختی مواجه نیستند، بهتر است یا به ژئوپارک تبدیل شوند یا ژئوسایت های بالقوه و منتخب در آن ها تبدیل به ژئوسایت واقعی شوند. در ایران در مجموع 133 منطقهٌ حفاظت شده و پناهگاه حیات وحش به علاوه 19 پارک ملی وجود دارد. (حاج علیلو، 1391، ص 132)

2-19- گونه های مختلف ژئوتوریسم
• ژئوتوریسم شکل ویژه ای از صنعت گردشگری است که در آن ژئوسایت ها در مرکز توجه گردشگران قرار می گیرند. ژئوسایت ممکن است چشم انداز، دسته ای از اشکال متنوع ناهمواری ها، رخنمون سنگی، همچنین لایه های فسیل دار یا فسیل به خصوصی باشد.
• از طرفی شکل شناسی زمین یا ژئومورفولوژی در قالب جغرافیای فیزیکی معنا می یابد. در واقع، جغرافیای فیزیکی زیر شاخه ای از دو حوزهٌ جغرافیا و علوم زمین است که هدف اصلی آن شرح ویژگی‎های مکانی پدیده های مختلف طبیعی همراه با هیدروسفر، بیوسفر، اتمسفر، و لیتوسفر زمین است.
• این علم به دلیل مطالعهٌ فرایندها و اشکال سطحی زمین، در معرفی پدیده‎های زمین به صنعت ژئوتوریسم نقش کلیدی دارد.
• از طرف دیگر، جاذبه های تاریخی- فرهنگی معادن و سکونتگاه های حفر شده در طبیعت و فعالیت‎های ماجراجویانه نیز در این بین جای می گیرند. تقسیم بندی انواع ژئوتوریسم در جدول زیر مشاهده می‎کنید.

نمودار 2-1- نموداری از زیرشاخه های برجسته صنعت زمین گردشگری

2-20- ژئوتوریسم ماجراجویانه
• ژئوتوریسم براساس ماجراجویی یکی از شاخه های جوان پسند و جذاب ژئوتوریسم است که تا به حال به علت ناشناخته ماندن آن فرصتی برای استفادهٌ نسل جوان کشور از آن فراهم نشده است. در این نوع گردشگری صحنهٌ نمایش همان فرایندهای ژئومورفولوژیایی و چشم اندازهای زمین شناختی است که تبدیل به محلی برای فعالیت های دلهره آور و پرهیجان می شود. در شکل زیر به چهار زمینهٌ ژئوتوریسم ماجراجویانه اشاره شده است. (حاج علیلو، 1391، ص67)

نمودار 2-2- تقسیم بندی محیط های مناسب فعالیت ژئوتوریسم ماجراجویانه (نکونی صدری، 1388)
2-21- ژئوتوریسم پایدار
• ژئوتوریسم پایدار توریسمی است که با استفاده از امکانات محلی و با کمک مردم بومی توسعه می یابد. با مدیریت منابع و توریسم، می توان امیدوار بود که آیندگان نیز از کیفیت بالا و ارزش های حفاظتی مناطق بهره ببرند. (حاج علیلو، 1390، ص 182)
• مباحثی چون فنون کنترل و محدود نمودن آثار استفاده از محیط، حداکثر بازدید، حداقل ضرر به منطقه، مدیریت توریسم منطقه یا سایت، راه کارهای ارتقای کیفیت توریسم، و بررسی نقش توریسم در حفظ تنوع زیستی و توسعهٌ جوامع محلی ( حمایلی مهربانی، 1386)
• در توسعهٌ ژئوتوریسم پایدار و ژئوپارک ها اهمیت دارند. این امر در بسیاری از موارد نیاز به کارهای پژوهشی دارد. خصوصیات مناطق از مکانی به مکان دیگر تفاوت می کند. (حاج علیلو، 1390، ص 182)

2-22- ابزارهايى مورد استفاده در تفسير ژئوتوريسم و ژئوسايت ها
• عکس :
ابزار قدرتمندى براى نشان دادن يک ژئوسايت و ويژگى هاى آن است يک عکس خوب ودقيق مى‎تواند حجم زيادى از اطلاعات را ارائه داده و از توصيفات طولانى براى شرح و تفسير يک پديده زمين شناختى جلوگيرى نمايد.
• کتابچه هاى راهنما:
مى توان اطلاعات پايه وبرخى ويژگى

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد ژئوتوریسم، اکوتوریسم، ایجاد اشتغال Next Entries منابع مقاله درمورد سیاست گذاری، توسعه پایدار، جوامع محلی