منابع مقاله درمورد محیط زیست، زیست محیطی، چهارمحال و بختیاری، وضعیت اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

می گذارند.»در قوانین و مقررات زیست محیطی ایران تعریفی از اکوسیستم بیان نشده است و آشکارا نیز از این واژه به ندرت یاد شده است، اما مقررات پراکنده درباره مفهوم و یا اجزای اکوسیستم های گوناگون وجود دارد.درباره اکوسیستم طبقه بندی های گوناگونی از سوی متخصصین ، به ویژه دانشمندان علوم زیستی و بیولوژی ارائه شده است بنابراین طبقه بندی ، دو نوع اکوسیستم وجود دارد که عبارتند از:
– اکوسیستم خشکی که در بسیاری از موارد به آن «بیومز7» نیز گفته می شود. این نوع از اکوسیستم خود دارای شقوق مختلفی می باشد مانند اکوسیستم جنگل ،مرتع ، کویر ،بیابان ، کشتزار ،حیات وحش و مانند آن.
– اکوسیستم دریایی که این نوع از اکوسیستم نیز دارای شاخه های فرعی متعدد است. از جمله این شاخه ها می توان از اکوسیستم آب های شیرین ،دریاها، دریاچه ها، مرداب ها ، باتلاق ها ، چاله های آب دار و مانند آن نام برد.
اینک پس از آشنایی با محیط زیست و انواع آن و شناخت اکوسیستم در بخش دوم به معرفی و شناخت محیط زیست بخش گندمان به طور خاص که موضوع این پژوهش است می پردازیم.

بخش دوم : محیط زیست و منابع طبیعی بخش گندمان
پس از شناخت تعریف و مفهوم محیط زیست به طور کلی در بخش قبل اینک به شرح ذیل در دو گفتار به معرفی وشناخت سابقه تاریخی و وضعیت جغرافیایی و اجتماعی بخش گندمان و سپس محیط زیست و منابع طبیعی این منطقه که از مصادیق بارز محیط زیست است می پردازیم.
گفتار اول : تاریخچه ، موقعیت جغرافیایی و اجتماعی
در این گفتار تاریخ بخش گندمان ،موقعیت جغرافیایی و وضعیت اجتماعی این شهر به صورت خلاصه جهت شناخت اجمالی نسبت به آن بیان می شود و با توجه به این پایان نامه که مجال بحث تاریخی نیست، برای کسب اطلاع بیشتر و مفصل می توان به کتب تاریخی و جغرافیایی استان چهارمحال و بختیاری مراجعه کرد.
1- تاریخچه : پیشینه تاریخی این شهر به قدمت تاریخ سرزمین ایران است طبق گمانه زنی هایی که در سال 1372 شمسی در دامنه تپه باستانی بهرام گور گندمان از سوی میراث فرهنگی استان چهارمحال و بختیاری انجام گرفت مجسمه های سفالی در اشکال حیوانات اهلی پیدا شد که قدمتی با حدود 5 هزار سال ق م دارد و نوع زندگی و معیشت مردمان این خطه را کشاورزی و دامداری با توجه به آب فراوان و خاک حاصلخیز و مرتع های پهناور نشان داد. در کتب اخبارالبلدان و تاریخ دفینه های ایران و تاریخ قاجاریه و سفرنامه ناصر خسرو قبادیانی و تاریخ گزیده از حمدالله مستوفی راجع به این سرزمین متمدن و با فرهنگ و تاریخی صحبت به میان آمده است. در زمان اشکانیان و ساسانیان حاکمی به این منطقه فرستاده شد که این شهر را به عنوان ضرابخانه کشوری نمایان کرد و حتی سکه های پیدا شده از زمان شاپور اول دلیل این امر است و آثار قلعه های متعدد در بخش گندمان هم این موضوعات را ثابت کرده است.زمانی که آقا محمد خان قاجار بعد از مرگ کریمخان زند شیراز را به سمت استرآباد (گرگان)ترک کرد تا ایل قاجار را با خود به قصد جنگ با آخرین فرمانروای زند لطفعلی خان در شیراز همراه و همگام سازد،هنگام برگشت به سمت شیراز با اردو و سپاه در چمنزارهای گندمان اتراق کرد و در تاریخ قاجاریه بنام «چمن گندمان»نام برده شده است.در کتاب تاریخ زندگانی شاه عباس اول نوشته نصرالله فلسفی چنین آمده است که : هنگامی که شاه عباس اول به قصد جنگ با پرتغالیها عازم جنوب ایران شد از این منطقه آباد نام برده است(اسدی،12،1375) و به واسطه چمن وسیع و سرسبزش در کنار تالاب عمومأ تفرجگاه پادشاهان صفوی بوده است. (بیگی ،400،1387)
یکی از مکان هایی که در ایران ارامنه نشین بوده است بخش گندمان می باشد مزار های این قوم در جای جای این بخش به چشم می خورد در کتاب زندگانی شاه عباس او این موضوع آورده شده زمانی که شاه عباس برای جنگ با عثمانی ها عازم جنگ شد از ارامنه جلفا و ایروان و نخجوان خواست که خانه های خود را ترک کرده و چشمه های آب را کور کرده تا دست عثمانی ها به آب و غذا نرسد ،ارامنه جلفا با وی همکاری کرده اما ارامنه ایروان و نخجوان از این کار سرباز زدند . شاه عباس ارامنه جلفا را به پاس خدمتشان به اصفهان کوچاند و منطقه ای را به اسم جلفا نامید و برای آنان در نظر گرفت و آنان را در مناصب و پست های مهم گمارد و از دادن مالیات معاف نمود ولی ارامنه ایروان و نخجوان را به جاهای دوردست ایران از جمله منطقه گندمان به جرم عدم همکاری کوچاند.ارامنه بخش گندمان جزء ارامنه ایروان و نخجوان بودهاند و هم اکنون بعضی مواقع به دیدن مزارهایشان میآیند.
ازآثار باستانی شهر گندمان می توان از «تپه باستانی بهرام گور»با شماره ثبت 8223 نام برد که در تاریخ 24 فروردین 1282 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.گورستان ارامنه لیواسگان در جنوب غربی شهر گندمان مربوط به سال های 1853 لغایت 1883 میلادی که در تاریخ 25 خرداد 1381 با شماره ثبت 5880ثبت آثار ملی شد . همچنین «کلیسای ارامنه معموره»نیز با شماره ثبت 6003 در تاریخ 8 مرداد 1381 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.(بیگی ،711،1387)و «حمام تاریخی شاه عباس» و «محله چهار بازار»از دیگر آثار تاریخی این شهر هستند.
2- موقعیت جغرافیایی : این شهر در طول جغرافیایی 51 درجه و 9 دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی 31 درجه و 52 دقیقه شمالی، در قسمت مرکزی استان چهار محال و بختیاری و در 15 کیلومتری جنوب شهرستان بروجن واقع است. همچنین نام یکی از نواحی چهارمحال و بختیاری (محال اربعه)است که سه محله دیگر آن «لار»«کیار» و«میزدج» می باشد.این بخش از یک شهر کوچک به نام «شهر گندمان » و مجموعاً 24 روستای کوچک و بزرگ شامل : گردبیشه،دِه خدا، دِه باغ،دوراهان،چشمه علی،سولیجان،گُدار کَبک،تِگِرگ آب،سناجان،ده توت،سرپیر، امام قِیس،کُردشامی،بیژگرد، نصیرآباد،وَستِگان،مورچگان، کُنَرک عُلیاء و کُنَرک سُفلی، حسین آباد،کَتَک،چرمهینه،مَعموره و آق بُلاغ تشکیل شده است .مساحت این بخش حدود 84000هکتار اعم از اراضی ملی و مستثنیات می باشد.جمعیت این بخش ، براساس آخرین سرشماری سال 1390تعداد 16687 نفر می باشد که از این تعداد 5867 نفر در شهر گندمان و 10820 نفر در روستاهای اطراف آن سکونت دارند.(قهفرخی،41،1391) آب و هوای منطقه با توجه به اینکه در منطقه کوهستانی زاگرس مرکزی واقع است، عمدتاً سردسیر و دارای زمستانهای بسیار سرد و سخت می باشد، که دمای هوا در فصل زمستان گاهی تا 20 درجه زیر صفر می رسد و فصل تابستان ،نیز بسیارخنک می باشد سردترین ماه سال دی ماه و گرم ترین ماه سال در این شهر تیر ماه می باشد و بارش ها عمدتاً برف و باران است . علاوه بر نزولات جوی منابع آبی این بخش از رودخانه های آق بُلاغ،گُدار کَبک و گِردِبیشه است. کوه های مهم این منطقه از جمله کوه کلار و سبزکوه معمولاً تا اواخر خرداد ماه پوشیده از برف است . این منطقه در مسیر شاهراه ارتباط استان های جنوبی کشور یعنی خوزستان،فارس،بوشهر ، کهگیلویه و بویراحمد با اصفهان و مرکز کشور می باشد.
3- وضعیت اجتماعی : منطقه گندمان، با وضعیت خاص اقلیمی اش که بیشتر مرتع،کوه،جلگه و تالاب است، همیشه محل مناسبی برای کشاورزی و دامداری بوده است.که این امر زمینه مهاجرت برخی از عشایر و کوچ نشینان را ازاستان اصفهان و همچنین از استان خوزستان در فصل بهار به این منطقه فراهم کرده است.این منطقه محل بسیار مناسبی برای پرورش گاو،گوسفند،بز،گاومیش و اسب است.مخصوصاً حاشیه تالاب گندمان و کوه های اطراف مراتع بسیار خوبی برای دام پروری هستند.اقتصاد این منطقه عمدتاً بر پایه کشاورزی و دام پروری است . بر اساس سرشماری سال 1390جمعیت کل بخش گندمان 16687 نفر بوده است،که5867 نفر در شهر گندمان و 10820 نفر در روستا سکونت دارند که بیشتر جمعیت حدود 34 درصد جوان بین 15 تا 29 سال هستند. (قهفرخی و همکاران،51،1390) و متوسط سن ازدواج آنها 18 سالگی است.(اسدی،36،1375) شغل اصلی مردم عمدتاً دامپروری و کشاورزی است ،حدود 85%مردم این بخش به کشاورزی و دامپروری و تقریباً 15% به شغل اداری ،خدماتی و صنعتی مشغول هستند. مردم این بخش عمدتاً بی سواد یا کم سوادند. (آمار رسمی وجود ندارد)زبان مردم این بخش معمولاً لری و در شهر گندمان لهجه خاص خود را دارند که شیرین و جذاب است. در حال حاضر با توجه به مهاجرت آنان به دیگر شهرها و ورود افرادی اداری و بازرگان و دیگر افراد غیر بومی زبان لری جای خود را به فارسی بدون لهجه داده است.(اسدی،14،1375)دین مردم اسلام و مذهب آنها عموماً شیعه اثنی عشری است. مردم دارای اعتقادات سنتی خاص خود هستند که بیشتر مربوط به دوره های زرتشتی و ساسانی است ،از جمله سوگند خوردن به چراغ و غروب آفتاب،آب نریختن بر روی شعله آتش و… را می توان نام برد. پوشش آنها عمدتاً سنتی با لباس محلی ،لچک8،مینا9وجلیقه10 است.(اسدی ،1375،104)البته در حال حاضر با توجه به سرعت گسترش ارتباطات اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی در نتیجه پیشرفت فناوری اطلاعات،مهاجرت نسل جدید دیگر از لباس های محلی بجز بزرگسالان و سالمندان استفاده نمی کنند و فرهنگ اجتماعی خانواده ها به سرعت به سمت فرهنگ شهرنشینی در حال حرکت است و از آداب و رسوم سنتی و عقاید سنتی به تدریج فاصله گرفتهاند.به گونهای که تازه ترین مد لباس یا خرده فرهنگ در کلان شهرها در مدت زمان بسیار کوتاهی در این منطقه رواج پیدا می کند.
گفتار دوم : تنوع زیست محیطی
منظور از تنوع زیست محیطی ، تنوع زیستگاه های گیاهی و جانوری، تنوع ژنتیکی،تعداد گونه ها و فراوانی نسبی گونه ها یا گونه های در خطر انقراض می باشد. بخش گندمان به لحاظ واقع شدن در رشته کوه های زاگرس از سه قسمت کوه، دشت و جلگه تشکیل شده است. و به دلیل دارا بودن اکوسیستم کوهستانی و وجود گونه های گیاهی و جانوری متعدد که در واقع اصل و اساس تنوع ژنتیکی و زیستی را تشکیل می دهند از نظر تنوع زیستی دارای اهمیت بسیار بالایی است. مهمترین زیستگاه های گیاهی و جانوری این بخش در سه قسمت شامل : تالاب بین المللی گندمان، اراضی جنگلی و باغات و مراتع ملی به شرح زیر معرفی می گردد.
1- تالاب گندمان
تالاب گندمان در ضلع جنوب غربی شهرستان بروجن با فاصله قریب 25 کیلومتر واقع شده است و با مرکز استان نزدیک به 85 کیلومتر فاصله دارد. این تالاب نزدیک به یک هزار هکتار وسعت دارد و ارتفاع آن از سطح دریا نزدیک به 2219 متر می باشد. آب تالاب از چشمه های اطراف آن و چشمه هایی که از درون تالاب می جوشد و همچنین آبهای جاری در فصول بارندگی که بارش نسبتاً خوبی دارد تأمین می شود. از مراکز اسکان جمعیت در اطراف تالاب بایستی از شهر گندمان و روستاهای حسین آباد، کَتَک عُلیا، کَتَک سُفلی، وَستِگان و نصیرآباد یاد کرد. زیستگاه این تالاب ویژگی های منحصر به فردی دارد از جمله :
الف- مهاجرت و زادآوری ماهیان مهاجر آنادرموسی از رودخانه کارون.
ب- وجود گونه منحصر به فرد ماهی گورخری یا آفانوس ولادی کولیا در تالاب.
پ- تنها زیستگاه ماهی زنده زای گامبوزیا در تالاب فوق که گویا در سالهای قبل از انقلاب
جهت مبارزه بیولوژی با لارو پشه آنوفل جهت کنترل بیماری مالاریا به تالاب معرفی و در آنجا
زیست می نماید.
ت- تنها مأمن و زیستگاه گونه در خطر انقراض درنای خاکستری در استان.
ث- محل مهاجرت اردک های غازنما از قبیل آنقوت و تُنجه.
ج- محل اسکان زمستانه دو گونه قوی گنگ و قوی فریادکش در استان.
چ- شناسایی و بررسی بیست گونه ماهی از خانواده کپور ماهیان رودخانه در تالاب فوق.
ح- تنوع قابل تأمل پوشش نباتی شامل : گیاهان ساحلی و بن در آب مانند نی، لوئی، جگن و گیاهان شناور مانند سنبل آبی و گیاهان غوطه ور مانند عدسک آبی و غیره است. (عباسی، نوروزی،92،1388)
تالاب ها نوعاً اهمیت و ارزش بالایی در حفظ تنوع زیست محیطی دارند از جمله کارکرد و اهمیت تالاب می توان به :
اکوسیستم های پربازده با تولیدات گیاهی بسیار بالا بطوریکه میزان تولید هر هکتار از اراضی تالابی

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد محیط زیست، زیست محیطی، جرائم زیست محیطی، حوزه قضایی Next Entries منابع مقاله درمورد محیط زیست، زیست محیطی، جرائم زیست محیطی، حقوق بین الملل