منابع مقاله درمورد مال امیر، تمدن ایلام، نقش برجسته

دانلود پایان نامه ارشد

Shimut-Wartash
سیو-پلر-هوپک Siwe-Palar-Hupak
کودوزولوش (اول) Kuduzulush
کویتر-ناهونته (اول) Kutir-Nahhunte
لیل-لیر-تش Lila-ir-tash
تمتی-اگون Temti-agun
تن/دن (اول) Tan/Dan Uli
تمتی-هلکی Temti-halki
کوک-نشور (دوم) Kuk-Nashur
تمتی-رپتش Temti-raptash
کودوزولوش (سوم) Kuduzulush
تت (دوم) Tata
ات-مر-هلکی Atta-mera-halki
پ‍لر-ایشن Palar-ishshan
کوک-کیروش Kak-kirwash
کوک-ناهونته Kuk-Nahhunte
کوتر-ناهونته Kutir-Nahhunte
فهرست اسامی شاهان ایلام میانی بر مبنای نظریه استوپلر 1450-110 ق.م
کیدینو Kidinu
این-شوشیناک-شر-ایلانی Inshushinak-shar-ilani
تن/دن-روهورایتر (دوم) Tan/Dan-Ruhuratir
تپتی-اهر Tepti-ahar
هورپتیل Hurapatila
ایک-هلکی (1) Ike-Halki
پهیر-اشن Pahir-ishshan
اتر-کیته Attar-kitah
هومبان-نومن Humban-numena
اونتش-گال (ناپیریشا) Untash-Gal
اونپتر-گل Unpatar-Gal
کیدین-هوتران kidin-hutran
هلوتوش-این-شوشیناک Hallutush-in-shushinak
شوتروک-ناهونته Shutruk-Nahhunte
کوتیر-ناهونته Kutir-Nahhunte
شیلهلک-این-شمشیناک Shilhak-in-Shushinak
هوتلوتوش-این-شوشیناک Hute-Lutash-in-Shushinak
شلهین-همرو-لکمر Shalhina-hamru-lakamar
فهرست اسامی پادشاهان ایلام جدید بر مبنای نظریه استوپلر 743-500 ق.م
هومبان-نیکش Humban-nikash
شوتروک-ناهونته (دوم) Shutruk-Nahhunteh
هولوشو-این-شوشیناک Hallushu-in-shushinak
کودور-نهونته Kudur-Nahhunte
هومبان نیمن Humban-nimena
هومبان-هلتش (اول) Humban-haltash
هومبان-هلتش (دوم) (درماداکتو)
شیلهک-این-شوشیناک (دوم) (در شوش)
اورتکی Urtaki
تپتی-هومبان-این-شوشیناک Tempti Humban-Inshushinak (چیش پیش هخامنشی همدوره این شاه ایلامی بوده است).
تمریتو Tammaritu
هومبان-نیکش (دوم) (در ماداکتو) Humban-Nikash
ات-همیتی-این شوشیناک (در شوش) Atta-hamti
نگاهی کوتاه بر سمبلهای (نمادهای) خدایان ایلام
قرص ماه، نماد خدای سین
ستاره، نماد خدای ایشتار
قرص خورشید نماد خدای شوش
پایه ستون با تاج شاخدار نماد خدای آنو
پایه ستون با تاج شاخدار نماد خدای انلیل
گوزن با بدن مار با سر قوچ بر روی پایه ستون، نماد خدای اِ آ
پایه ستون با چاقو و نماد (Uterius) نماد خدای نین خور ساگ
اژدها با سر شیر و گرزی با دو سر شیر نماد خدای نینورتا یا نرقال
عصا با سر عقاب نماد خدای زابابا
10- کبوتر با سر برگشته، نماد خدای خاربا(؟)
11 – عصا با سر شیر و گرزی با دو سر شیر، نماد خدای نینورتا یا نرقال
12- اژدها با سر شیر
13- اژدها با بدن مار همراه سرنیزه بر روی پایه ستون، نماد خدای مردوک
14- اژدها با بدن مار همراه با سر نیزه بر روی پایه ستون، نماد خدای نابو
15- سگ به همراه نیم تنه زن بر روی پایه ستون، نماد خدای گولا
16- بره با نماد رعد بر روی پایه ستون، نماد خدای ادد
17- قوچ با خوشه بر روی پایه ستون، نماد خدای شالا
18- پیه سوز، نماد خدای نوسکو
19- خیش، نماد خدای نین گیرسو
20- پرنده در حال قدم زدن، نماد خدای پاپسوکال
21- پرنده بر روی شاخه درخت، نماد خدای شوقامونا و شومالیا
22- دسته گل بر روی پایه ستون، نماد خدای(؟)
23- مار نماد خدای ایشتاران
24- عقرب نماد خدای ایشخارا

تصویر 2-6: کودوروی مکشوفه در شوش با سمبل های خدایان از دوره پادشاهی ملشی پک پادشاه کاسی(1174-1188 ق.م.)
(صراف، 1387: 160)

شماره‌های پایین بر اساس تصویری که در ادامه آورده شده ترتیب دارند.
1 – هلال ماه، نمادخدای ماه یاسین
2- ستاره هشت پر دور یک دایره، نماد خدای عشق، برکت، شادابی و خدای جنگ یا ایشتار
3- ستاره چهارپر با چهار اشعه مواج در داخل یک دایره، نماد خدای خورشید یا خدای شمش
4- خورشید بالدار، نماد خدای خورشید یا شمش
5- شاخه رعد و برق یا دو شاخه منحنی مواج، نماد رب النوع ادد یا هوا
6- هفت ستاره، نماد گروه شیاطین
7- تاج شاخدار، نماد خدای آسمان یا آنو، آشور، انلیل، رب النوع هواست
8- قلم، نماد رب النوع حکمت و علم یا نابو و نوسکو خدای آتش
9- بیل یا نیزه، نماد رب النوع مردوک یا خدای بابل
10- خیش، نماد خدای نین گیرسو یا خدای حامی شهر لاگاش در شمال ناصریه و جنوب عراق
11- ساغری شبیه کفش یا پیه سوز، علامت رب النوع نوسکو خدای آتش
12- ظرف با آب فوار، نماد خدای اِ آ یا انکی خدای آب، درایت و سوگند
13- گیاه یا خوشه، علامت الهه شالا همسر خدای اَدد
14- گاو، حیوان مخصوص خدای اَدد رب النوع هوا
15- اسب، حیوان مخصوص شمش خدای خورشید
16- شیر، حیوان مخصوص ایشتار رب النوع جنگ و عشق
17- سگ، نماد الهه گولا خدای عالم سفلی و خدای پزشکی
18- پرنده در حال قدم زدن، علامت رب النوع پاپسوکال
19- کبوتر ایستاده، نماد خدای نینورتا یا خدای بابل، رب النوع حاصلخیزی، باروری گله‌ها و تکثیر ماهی‌ها
20- کبوتر با سر برگشته، همراه خدای خاربا خدای کاسی
21- کبوتر بر روی شاخه درخت، نماد خدایان زوج شوکامونا و شومالیا
22- لاکپشت، علامت خدای اِ آ، خدای آب، درایت و سوگند
23- مار نماد خدای ایشتاران، ساتاران الهه حل اختلاف، رمز عالم سفلی یا خدای سیرو
24- عقرب، نماد رب النوع ایشخارا الهه سوگند، ضمانت و قضاوت
25- گرز با دو سر شیر پشت به هم، محتملا نماد رب النوع نینورتا خدای باروری گله‌ها و غیره
26- عصا با سر شیر، علامت خدای نرقال خدای عالم سفلی
27- عصا با سر عقاب، نماد خدای جنگ «زابابا» که مقرش در کیش است
28- عصا با سر قوچ، علامت ویژه خدای « اِ آ» خدای آب، درایت و سوگند
29- حیوان اساطیری، اژدها با سر مار، نماد خدای تیش پک
30- اژدها با سر شیر و دم کبوتر
31- اژدها با سر شیر شاخدار و دم عقرب-علامت خدایان ادد خدای هوا و آشور
32- غزال با بدنه ماهی، نماد خدای اِ آ
33- اورگان «عضو» نماد رب النوع نین خورسانگا الهه مادر سومری
34- شاخه نی، علامت خدای اینین
35- شاخه با تزئینات حلقوی
لازم به ذکر است که نمادهای خدایان مذکور ارتباط مستقیمی با خدایان ایلام ندارند بلکه نمادها یا علامات خدایان بین‌النهرینی و کاسی می باشند.(صراف، 1387: 139-141)

تصویر 2-7: سمبلهای خدایان، ( صراف، 1387: 230)

در زیر لیست اسامی خدایان ایلام که همزمان با پادشاه یا حاکم وقت مورد پرستش قرار می گرفته ارائه شده

جدول 2-1: (صراف، 1387: 143)
2-4- محوطه های شاخص دوره ایلام
در کتاب مروری بر پنجاه سال باستان شناسی ایران (نگهبان، 1385) تألیف مرحوم دکتر عزت الله نگهبان، فهرستی کلی از آثار تمدن ایلام ارائه شده که در اینجا به آن اشاره می شود.
– ریشهر، آثار: این آثار در نزدیکی بندر بوشهر در کرانه های خلیج فارس واقع شده است.
– کورانگون، نقش برجسته: این نقوش برجسته بر روی صخره عظیمی در نزدیک دهکده سه تلو در شمال غرب شهر فهلیان واقع شده است.
– نقش ایلامی نقش رستم: حواشی و بقایای این نقش به وسیله نقوش برجسته ساسانی مضطرب شده است.
– مال امیر: تعدادزیادی نقوش برجسته در این ناحیه قرار دارد، این نقوش در مال امیر ایذه بختیاری واقع شده است.
– قلعه تل، نقش برجسته: این نقوش در منطقه ایذه بختیاری در تنگه ای ذر منطقه مال امیر بختیاری واقع شده است.
– کل فرا (کول فرعون) نقوش و آثار: این دره در مشرق دشت ایذه بختیاری قرار دارد. در این محل مجموعه نقوش برجسته در حدود پنج عدد است.
– تل غزیر، ویرانه قلعه: در این محل آثار ویران یک قلعه قدیمی مشاهده می شود. این محل در شمال غرب شهر رامهرمز واقع شده است.
– چغازنبیل، زیگورات و آثار: این آثار در 45کیلومتری جنوب شرقی شهر شوش واقع شده است.
– شوش، تپه: آثار باستانی شوش در کنار شهر شوش قرار دارد.
– شهرسوخته، آثار: این آثار در نزدیکی زابل در سیستان واقع شده است.
– تپه یحیی، تپه: این تپه در استان کرمان واقع شده است.
– شهداد، تپه و قبرستان: این آثار در نزدیک شهداد واقع شده است.
– هفت تپه، مجموعه آثار و تپه ها: این آثار در منطقه هفت تپه در خوزستان واقع شده است.
– ابوفندوا، تپه: این تپه در فاصله یک کیلومتری شمال غرب آثار باستانی هفت تپه قرار دارد.
– سیلک، تپه: این تپه در نزدیکی کاشان در راه کاشان به فین در نزدیک دهکده دیزجه واقع شده است.
– دشت خوزستان، آثار و تپه ها: در دشت خوزستان آثار زیادی مربوط به تمدن ایلام برجای مانده است.
دشت خوزستان مرکز ایلام
دشت خوزستان دارای وسعت بیکران بوده و از نظر حاصلخیزی و غنای آب یکی از بزرگترین و مساعد ترین مناطق روی زمین را معرفی مینماید و از مراکز اولیه اجتماعات مستقر کشاورزی بشری بوده است. دشت خوزستان که در رهگذر پیشرفت تمدن بشری یکی از پر تلاشترین و مساعدترین مناطق جهان و بدون شک از فعالترین گاهواره های اولیه تمدن بود بزودی در این زمینه به حد کمال رسید. آثار و بقایای باق مانده از این فعالیت عظیم و چشمگیر اجتماعات اولیه، امروز بصورت تپه های باستانی متعدد و فراوان در این دشت وجود دارند که اهم آنها تپه باستانی شوش است که در کنار شهر فعلی شوش قرار گرفته و در حدود یک کیلومتر ونیم عرض و طول دارد.( نگهبان، 1372: 25)

2-4-1- شوش
شهر شوش یکی از قدیمی ترین شهرهای مهم باستانی، در جنوب غربی ایران واقع گردیده این شهر به واسطه چهار رود: کرخه، شائور، آبدیز و کارون به دریای آزاد متصل می شود. شوش از اوایل هزاره چهارم قبل از میلاد موجودیت داشته و مرکز هنری،نعتی، تجاری و سیاسی محسوب می شده است در زمان ایلامیان بخاطر همین اهمیت ویژه به پایتختی حکومت ایلام انتخاب گردید تا 640 ق.م که این شهر مهم ویران گردید. بعد از مدتی کوتاه در زمان داریوش، پادشاه هخامنشی رونق گذشته خود را بدست آورده در طول حکومت و دوره هخامنشیان پایتخت زمستانی شاهنشاهان آن دوره بوده است. از دوره های بعدی اشکانی و ساسانی و حتی دوره اسلامی نیز در این شهر آثار و مدارکی بدست آمده است. بدلیل اهمیت زیاد شوش، باستان شناسان و محققین زیادی در شوش بررسی و حفاری کرده اند.
حفاری این تپه بوسیله هیات فرانسوی به سرپرستی لوفتوس 1853-1851 میلادی، دیولافوا 1896-1884 میلادی، دمرگان 1912-1897 میلادی، دومکنم 1939-1912 میلادی، گیرشمن 1965-1946 میلادی و پرفسور پرو 1966 انجام شد.( نگهبان، 1385: 478)
قدیمی ترین آثار مکشوفه در تپه شوش را می توان مربوط به نیمه دوم دوران استقرا در دهکده ها یا اواخر دوره سوزیانا به بعد دانست. جای هیچ گونه تردیدی نیست که حفاریهای سیستماتیک در تپه شوش در آینده آثاری در لایه های عمیق این تپه مربوط به دوره های قدیم تر نیز آشکار خواهد کرد. پروفسور آلدان اظهار می دارد که احتمالا شهر شوش مرکز مهم مبادلات تجارتی و عقیدتی و فرهنگی بین دو قطب تمدن آغاز ایلامی و تمدن آغاز سومری بوده و نقش مهمی را در این دو مرکز سیاسی مهم ایفا می کرده است. با بوجود آمدن دوران آغاز ایلامی شوش گسترش یافت و با انشان به صورت یک واحد درآمد و دولت ایلام از واحدهای سیاسی یا استانهای مختلف به صورت حکومتی واحد درآمد.(نگهبان، 1375: 172-186)
گهگاهی این شهر به واسطه فرمانروایان قدرتمند و لایقی به اوج عظمت و شکوفایی رسید. چنانکه در دوره ایلام میانه به یکی از قطبهای مهم سیاسی و فرهنگی تمدنهای منطقه خاورمیانه تبدیل شد و از آن بعنوان «عصر طلایی» ایلام یاد می شود. از این دوره آثار هنری فراوانی از جمله مهرهای استوانه ای بدست آمده است. برجسته ترین عنصر هنری این شهر معابد آن می باشند. شوشیها تندیس خدایان خود را که شکل انسانی داشتند در این معابد یا زیگوراتها قرار می دادند و به نیایش آنها می پرداختند، خدای بزرگ و حامی شوش اینشوشیناک نام داشت.
دوره های شوش شامل دوره پیش ازتاریخ كه فرهنگ شوش A و اروك قدیم، میانی وجدید كه به شوش I وشوش II معروف است، دوره آغازتاریخی كه فرهنگ آغازایلامی یا شوش III میشود.

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد مراسم مذهبی، باستان شناسی، نقش برجسته Next Entries منابع مقاله درمورد باستان شناسی، متون تاریخی، مراسم مذهبی