منابع مقاله درمورد قراردادهای نفتی، شرکت ملی، نفت و گاز، بازاریابی

دانلود پایان نامه ارشد

نمودند به صنایع نفت سیطره داشتند این مرحله به قبل از جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد.
مرحله دوم: عصر ملی‌گرایی اقتصادی بود که در آن عصر شرکت‌های ملی نفت ظاهر گردیدند وسعی در پیدایش غالب‌های جدید قراردادی در سال‌های 1960 تا 1970 برای اکتشاف و توسعه میدان‌ها نفتی کشورهای خود نمودند.49
هرچند اصل 45 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ثروت‌های عمومی و معادن را در اختیار دولت قرارداد و تأکید کرده است که این منابع باید در چارچوب مصالح عامه و به ترتیبی که قانون معین می‌کند مورد بهره‌برداری قرار گیرند واصل هفتاد و هفتم تصویب قراردادهای بین‌المللی را حوزه اختیارات مجلس شورای اسلامی دانسته است، ولی اجرای این دو اصل قانون اساسی با توجه به ساختار انعقاد قرارداد و هزینه کرد درآمدهای حاصله محل خدشه فراوان است.
سه حالت برای مالکیت یک پروژه نفتی می‌توان تصور کرد:
مالک پروژه شرکت ملی نفت است.
مالک پروژه شرکت شرکت‌های بین‌المللی نفت است.
مالک پروژه مشارکتی از شرکت‌های بین‌المللی نفت و شرکت ملی نفت است.
حالت دوم و سوم در قالب قراردادهای امتیازی و مشارکت در تولید شکل می‌گیرد. امروزه ساختار مالکیت اکثر پروژه‌های نفتی در دنیا به شکل سوم است و تعداد حالت‌های اول و دوم کمتراست.
با توجه به سابق می‌توان گفت امروزه دولت‌ها از دو راه از مخازن نفتی خود بهره‌برداری می‌کنند که عبارت‌اند از:
اعطای امتیازات و اخذ بهره مالکانه و مالیات از شرکت‌های نفتی
به‌کارگیری شرکت‌های ملی نفت
شرکت‌های نفتی در قالب توافق‌هایی مانند امتیاز یا مشارکت در تولید با مالک مخزن، در تمام یا قسمتی از مخزن شریک شده و به سرمایه‌گذاری و اجرای عملیات توسعه اقدام می‌کنند.
برخی از دولت‌های صاحب مخزن ترجیح داده‌اند که با تأسیس شرکت‌های ملی نفت بدون مراجعه به شرکت‌های نفتی خارجی خود به سرمایه‌گذاری برای توسعه میدان‌ها اقدام نمایند. معمولاً شرکت‌های نفتی برای کاهش ریسک‌ها و هزینه‌ها به‌خصوص در بخش اکتشاف در قالب مشارکت، به انجام این سرمایه‌گذاری‌ها اقدام می‌کنند. برای انجام عملیات اکتشاف شرکت‌های نفتی به دلیل ریسک بالا تمام هزینه‌ها را از طریق منابع داخلی خود تأمین می‌کنند. طبق قوانین نفتی در بسیاری از کشورها شرکت‌های نفتی مکلف هستند پس از اثبات تجاری بودن میدان، شرکت ملی نفت متعلق به دولت میزبان را در پروژه شریک کنند.50
موفقیت شرکت‌های مستقل دنیای امروز دربستگی به افزایش دارایی آن‌ها از طریق موفقیت در عملیات اکتشافی و یا کسب تولید از طریق خرید چاه‌های در حال بهره‌برداری است. امروزه فرمول‌ها و روش‌های متنوعی برای انعقاد قراردادهای نفتی در عرصه بین‌المللی وجود دارد و آن‌ها را می‌توان برمبنای فرمول‌های تجاری و ساختاری به قراردادهای امتیازی، مشارکتی و خرید خدمت تقسیم‌بندی کرد.
2-2-1-انواع قراردادهای نفتی‌ایران
ما در صنعت نفت با انواعی از قراردادهای نفتی مواجه هستیم که در اینجا به اهم سیر این قراردادها می‌پردازیم:
قراردادهای امتیازی51
امتیازی سنتی52
امتیازی مدرن53

قراردادهای مشارکت54
قراردادهای مشارکت در تولید55
تقسیم نفت بر پایه تولید
تقسیم نفت بر اساس نرخ بازگشت سرمایه حقیقی پیمانکار
تقسیم نفت بر اساس R-factor

قراردادهای خدماتی56
قراردادهای خرید خدمت خالص (صرفاً خدماتی)57
قراردادهای خرید خدمت همراه با ریسک (خطرپذیر)58
قراردادهای کاملاً خطرپذیر59
قراردادهای بیع متقابل60
قراردادهای مشارکت در سرمایه‌گذاری
مشارکت در سرمایه‌گذاری مشارکت در سرمایه‌گذاری با آورده
قراردادهای عملیاتی مشترک
قراردادهای ساخت، بهره‌برداری و واگذاری
ساخت و بهره‌برداری
احداث، بهره‌برداری و واگذاری
احداث، تملک، بهره‌برداری
احداث، تملک، بهره‌برداری و فروش
احداث، اجاره و واگذاری
احداث، اجاره به‌شرط تملیک و واگذاری
احداث و واگذاری
احداث، واگذاری و بهره‌برداری
طراحی، احداث، تأمین مالی و بهره‌برداری
بازسازی، بهره‌برداری و واگذاری
احداث، بازسازی، بهره‌برداری و واگذاری
طراحی، احداث، مدیریت و تأمین مالی61
بازسازی، مالکیت و بهره‌برداری62
ساخت، بهره‌برداری، آموزش و واگذاری63
ساخت، تملک، بهره‌برداری، آموزش و واگذاری64
توسعه، بهره‌برداری و واگذاری65
ترتیبات قراردادی، اضافه کردن کار (توسعه پروژه) و بهره‌برداری66
طراحی، احداث و بهره‌برداری67
طراحی، احداث، بهره‌برداری و نگهداشت68
اجاره به‌شرط تملیک، تعمیر، بهره‌برداری و واگذاری69
مدرنیزه کردن، بهره‌برداری و واگذاری70
ساخت، بهره‌برداری و تمدید قرارداد71
قرارداد هیبریدی72
در اینجا به‌اختصار همه موارد بالا را شرح می‌دهیم:

2-3-قراردادهای امتیازی (مالکیت کل محصول درون مخزن)73
این قراردادها اصلی‌ترین و فراگیرترین نوع قراردادهای نفتی جهان بوده است. درواقع قراردادهای امتیازی به قبل از جنگ جهانی دوم برمی‌گردد. به عبارتی صنعت نفت و گاز جهان تحت تسلط گروه منسجمی از شرکت‌های نفتی چندملیتی بود که به هفت‌خواهران نفتی معروف بودند.
اصولاً یک توافق امتیازی عبارت است از اعطای حقوق به اشخاص و یا شرکت‌ها که به آن‌ها مجوز اکتشاف نفت و گاز و در صورت کشف، بهره‌برداری را می‌دهد. درواقع دارنده امتیاز، مالک نفت تولیدی می‌باشد و کشور میزبان فقط مبلغی را دریافت می‌کند به انضمام حق الامتیاز و مالیات بر درآمد.
اگر بخواهیم به‌طور کامل این قراردادها را تعریف کنیم درواقع می‌توان گفت به‌موجب این نوع قرارداد، کمپانی نفتی در عوض پرداخت کلیه هزینه‌ها و مالیات، حق مخصوصی برای کشف نفت و گاز و در صورت اکتشاف، تولید و بازاریابی آن دریافت می‌کند که حق حمل‌ونقل منابع هیدروکربنی کشف‌شده را نیز شامل می‌شود. کمپانی نفتی علاوه بر هزینه‌ها، حق مالکیت،74 مالیات بر درآمد، مالیات‌های دیگری را نیز پرداخت می‌کند و معمولاً حق صادرات نفت خام یا گاز تولیدی را به‌طور مشروط در اختیار دارد.
درواقع قراردادهای امتیازی، قراردادی مبتنی بر واگذاری نفت استخراج‌شده و یا یک میدان مشخص از سوی دولت که مالک آن است به شرکت خارجی در راستای انجام فعالیت‌های اکتشافی، تولیدی و بازاریابی محصولات می‌باشد.75
این نوع قراردادها در حدود اوایل قرن 20 اختصاص به شرکت‌های نفتی اروپایی و آمریکایی داشته که در آن سرمایه‌گذار منطقه جغرافیایی دارای امتیاز مجازی به نحو انحصاری و با مجوز مقام صالح (معمولاً دولت از طریق وزارت صنایع و با تصویب هیئت‌وزیران اقدام به اعطای امتیاز می‌کند) به اکتشاف و بهره‌برداری می‌پردازد و همچنین سرمایه‌گذار می‌تواند بدون محدودیت مواد موردنیاز برای انجام امور مرتبط با امتیاز را تصرف و تملک کند؛ که سرمایه‌گذار مالک نفت تولیدشده در محدوده دارای اختیار تلقی می‌گردد و اگر هم به تولید نرسد سرمایه‌گذار می‌تواند طی 4 سال از امضای قرارداد حداکثر برای دو دوره دوساله تقاضای تمدید نماید که ممکن است مورد موافقت قرار گیرد.
نخستین امتیاز، در ایران در رابطه با نفت در سال 1883 میلادی به آبرت هوتز هلندی در مورد استخراج معادن نفت دالکی (در حوالی بوشهر) اعلاء گردید؛ اما حفاری در این منطقه نتایج مطلوب نداشت و این شرکت منحل شد.
دومین قرارداد در این زمینه، قرارداد امتیازی رویتر بود که در آغاز به‌عنوان راه‌آهن داده شد. این واقعیت که نفت بعد از تولید باید از سر چاه به بازار رسانیده شود توجه مسئله حمل‌ونقل در صادرات نفت را حیاتی کرد و در آن زمان راه‌آهن تنها وسیله مهم حمل‌ونقل بوده به‌هرحال امتیاز رویتر به‌جایی نرسید.
این قراردادها درواقع خساراتی عظیم به کشور ایران وارد آوردند که در اینجا به دو مورد از مواد این قراردادها که نشان‌دهنده این خسارات بر کشور است، می‌پردازیم:
در قرارداد رویتر در قسمت دوم این قرارداد آمده است:
«دولت ایران از برای مدت هفتادسال امتیاز مخصوص و انحصار قطعی راه‌آهن بحر خزر الی خلیج‌فارس را به بارون رویتر واگذار می‌نماید و همچنین به ایشان حق مخصوص و انحصاری و قطعی می‌دهد که هر شعبات راه‌آهن که مناسب بداند خواه به جهت اتصال ولایات و شهرها در داخل خاک ایران، خواه به جهت اتصال راه‌های ایران به راه‌های آهن ممالک خارجه بسازند و به کار بیندازند»
همچنین در قسمت یازدهم این قرارداد چنین مقررشده بود:
«دولت علیه ایران به‌حکم امتیازنامه و قرار نامه حاضر، به اصحاب این امتیاز حق مخصوص و امتیاز انحصاری و قطعی می‌دهد که در مدت طول این امتیاز در تمام ممالک ایران معادن زغال‌سنگ و آهن و مس و سرب و… . هر معدن دیگر که ایشان مناسب بدانند کار بکنند و از آن‌ها منفعت ببرند به‌غیراز آن معادنی که ملک مردم است و …»76
نهایتاً این قراردادها از حیث تاریخی قدیمی‌ترین قرارداد نفتی هستند و بازار این قراردادها در فاصله‌ی در جنگ جهانی خیلی گرم بود، غول‌های نفتی از رهگذر همین امتیازها بر ذخایر نفتی دنیا تسلط یافتند. حتی عده‌ای این قراردادها را انتقال حاکمیت می‌دانستند.
2-3-1- ویژگی‌های مهم قراردادهای امتیازی
هزینه و ریسک با شرکت نفت خارجی به‌عنوان دارنده حق الامتیاز، برای اکتشاف و بهره‌برداری در محدوده موردتوافق است.
حق شرکت نفت خارجی در مالکیت محصول و دسترسی به تولیدات
تعهد سرمایه‌گذار خارجی (شرکت نفت خارجی) در پرداخت مالیات زمین به کشور میزبان در طول مدت اکتشاف و بهره‌برداری، مالیات بر اساس سود نهایی به دولت میزبان پرداخت می‌شود.
به دولت میزبان در طول مدت امتیاز، حق حاکمیت پرداخت خواهد شد.
تعهد شرکت نفت خارجی در پرداخت حق الامتیاز به‌صورت نقدی یا مقداری از محصول به کشور میزبان.
باقی ماندن مالکیت و کنترل تجهیزات و وسایل نصب‌شده که به‌منظور و در جهت اجرای قرارداد مورداستفاده برای شرکت نفت خارجی است.77
2-3-2-حقوق دارنده امتیاز
بر اساس قراردادهای امتیازی، معمولاً حقوق اعطاشده و الزامات تحمیلی به دارنده قرارداد امتیاز می‌تواند در موارد ذیل خلاصه شود:
معافیت از مقررات ارزی
حق اجرایی جهت کشف و توسعه ذخایر نفتی با ریسک شرکت نفت خارجی
پس از کشف ذخایر نفتی به میزان تجاری، شرکت عامل، حاکمیت کامل بر مراحل مختلف عملیات مانند فراورش و بازاریابی را نیز در اختیار دارد.
پس از تأمین الزام عرضه به بازار محلی، کمپانی نفتی می‌تواند با مابقی منابع هیدروکربنی کشف‌شده، هر طور که می‌خواهد عمل نماید.
کارخانه و تجهیزات به کمپانی نفتی تعلق دارد.
2-3-3-وظایف دارنده امتیاز
پرداخت حق الارض و بهره مالکانه تا دوره‌اش سپری شود یا لغو قرارداد.
پرداخت درصدی از درآمد خالص مخزن به‌عنوان مالیات
2-3-4-طول مدت قرارداد امتیازی
در صورت کشف نفت به میزان تجاری حدود 50 تا 60 سال
در صورت عدم کشف نفت به میزان تجاری حدود 40-25 سال
2-3-5-انواع قراردادهای امتیازی
امتیازهای قبل از سال 1950 با امتیازهای بعد آن بسیار تفاوت دارد قبل از دوره 1950 به امتیازی سنتی شهرت دارد بعدازآن امتیازها تحولاتی داشتند که به قراردادهای امتیازی مدرن معروف شدند. در امتیازهای سنتی ویژگی‌هایی وجود دارد که در مدل جدید بسیار تعدیل شدند.
الف – قراردادهای امتیازی سنتی
ب – قراردادهای امتیازی مدرن
قراردادهای امتیازی سنتی
این قراردادها که به دوره قبل از دهه 1950 می‌رسد، درواقع قراردادهای است که در آن محدوده جغرافیایی بسیار وسیع به دارنده امتیاز اعطاء می‌گردد و از دوره زمانی طولانی برخورد دار بود. به‌طور مثال در ابتدا مدت اعطای این امتیازات 50 تا 100 سال بوده است و همچنین منطقه وسیعی بالغ‌بر یک‌میلیون کیلومترمربع با منافع مالی به دارنده امتیاز که کنترل کامل بر توسعه و تولید نفت از جهات مختلف داشت، واگذار می‌گردید. مهم‌ترین ویژگی آن، این بود که کنترل کامل بر توسعه و تولید نفت از جهات مختلف داشت، واگذار می‌گردید. مهم‌ترین ویژگی آن، این بود که شرکت‌های خارجی به‌عنوان مالک انحصاری مخازن نفتی کل یک کشور تلقی می‌گردیدند. علاوه بر همه این‌ها شرکت دارنده امتیاز، همچنین بر پروژه کنترل کامل داشت من‌جمله در خصوص سطح عملیات، نرخ و میزان تولید، تعیین و اجاره کارکنان و

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد بیع متقابل، قرارداد بیع متقابل، شخص ثالث، اشخاص ثالث Next Entries منابع مقاله درمورد شرکت ملی، بیع متقابل، نفت و گاز، قیمت تمام شده