منابع مقاله درمورد حسن و قبح، حسن و قبح عقلی، جوادی آملی، امام حسین

دانلود پایان نامه ارشد

Dworkin.
298 . رونالد دوركين در نوشتههای خود در مقام ردّ «پوزيتويسم حقوقی» تفكيك مفهومى ميان قانون و اخلاق را انكار كرده و دليل او اين است كه علاوه بر قوانين، همه نظامهاى حقوقى نيز حاوى اصول و قواعدى اخلاقى هستند كه اساس رفتارهاى گذشته را تشكيل داده اند. برای مطالعه بیشتر در این رابطه رجوع کنید به:
Bix, B. “Natural law Theory” in: Dennis Patterson (ed), A Companion to philosophy of law and legal theory. (Massachusets: Blackwells, Second edition, 2010, p 235.
299 . Alasdair MacIntyre, Dependent Rational Animals, Chicago: Open Court, 2002.
300 . Mark C Murphy, Natural Law and Practical Rationality, New York: Cambridge University Press, 2001.
301 . Casebeer W. D, Natural Ethical Facts: Evolution, Connectivism, and moral cognition, Cambridge, Mamit press, 2003.
302 . Stephen J Pope, Human Evelution and Christian Ethics, New York, Cambridge university press, 2007.
303 . Finnis, Natural Law and Natural Rights, Oxford: Oxford University Press, 1980.
304 . تونی لین، تاریخ تفکّر مسیحی، ترجمه روبرت آسریان، ص 524.
305 . برای مطالعه بیشتر در رابطه با نظرات مارتین لوتر کینگ و جنبش سیاهان رجوع کنید به:
Eric J. Sundquist , King’s Dream, London: new haven, yale university press, 2009.
306 . برای مطالعه بیشتر در رابطه با این تقسیم بندی رجوع کنید به: [استیون، داروال و دیگران، «به سوی اخلاق پایان این قرن: پاره ای از گرایش ها»، ترجمه مصطفی ملکیان، ارغنون، ش 16، صص 55- 94.]
307 . Sturgeon, N.
308 . شواهدی در جهت تایید این نظریه در بیانات برخی از ائمّه (علیهم السلام) نیز وجود دارد. به عنوان مثال، اینکه وجود نورانیِ امام حسین (ع) در روز عاشورا پس از آن‌که لشکر انبوه شمر قصد حمله به خیمه‌های امام را داشتند میگوید «اگر دین ندارید، حر باشید»؛ یعنی آزادانه بر قواعد و قوانین طبیعت خودتان عمل کنید که اگر بدون ملاحظه و آزادانه به طبیعت خود عمل کنید، طبعاً مطابق با اصول اخلاقی و انسانی رفتار خواهید نمود و به خیمههای بیپناه هجوم نخواهید برد. (برای مشاهده بیان امام حسین (ع) رجوع کنید به: اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة، ج2، ص 50)
309 . Roeber, A. G. “What the Law Requires Is Written on Their Hearts: Noachic and Natural Law among German-Speakers in Early Modern North America”. William and Mary Quarterly. Third Series, 2001, number (4): 883–912, p 887.
310 . برای مطالعه بیشتر در رابطه با متابعت آکوئیناس از ابن رشد رجوع کنید به: [محمّد شریف احمد، فکرۀ القانون الطبیعی عند المسلمین دراسه المقارنه، ص 217- 221].
311 . فارابی، التنبیه علی سبیل السعادۀ، الاعمال الفلسفیۀ، تحقیق جعفر آل یاسین، ص 227 ـ 228.
312 . همان، ص 232- 233.
313 . ابوالمعالی عبدالملک الجوینی، الارشاد الی قواطع الادله فی الاصول الاعتقاد، تصحیح دکتر محمد یوسف موسی، ص 258.
314. القاضی عبدالجبّار الاسد آبادی، شرح اصول الخمسۀ، ص73.
315. قاضی عبدالجبار، المغنی فی ابواب التوحید و العدل، ج11، ص297.
316. همان، ج11،ص384.
317. قاضی عبدالجبّار، شرح اصول الخمسه، ص 308.
318. قاضی عبد الجبّار، المغنی فی ابواب التوحید و العدل، ج15، ص66.
319. همان، ج6، ص128.
320. تاکید معتزله متقدّم بر روی عقل، البته تا حدودی افراطی بوده به طوری و چه بسا نصوص فراوانى كه در شريعت مقدس آمده را به خاطر مخالفت آن با عقل به كنار مي‏گذاردند. (جعفر سبحاني، فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی، ج2و 4، ص 5) آنان، شرط پذیرش احادیث را گواهی عقل بر صحت آنها میدانستند و آیات قرآن را مطابق با حکم عقل تفسیر میکردند. (امین بک، احمد، المعتزله و المحدثون، رساله الاسلام، ش 3، رمضان 1370، صص 244- 245) در نظر برخی از اندیشمندان شیعه، آنها بیش از حد به عقل اعتنا نموده و حتی امور عقلگریز را در حوزه داوري و حکم عقل قرار میدهند. (جعفر سبحانی، بحوث فی الملل و النحل، ص 219)
321. همان، ص232.
322. قاضی عبدالجبار، شرحالاصولالخمسة، حاشیه: احمدبنحسینبنابی‌هاشم، ص72.
323 . جنبش سیدجمالالدین اسدآبادي، زمینهساز ظهور جریانی تحت عنوان نومعتزله شد که امروزه، عمدتاً در كشورهاي اسلامي عرب زبان، با توجه به تفسير عقلاني معتزله متقدم از وحي و شريعت، ميكوشند تا اين مكتب فكري را احیا کنند. برای مطالعه بیشتر در این رابطه رک: [محمدرضا وصفی، نومعتزلیان، ص 5؛ احمد امین، ضحی الاسلام، ج 3، ص 70.]
324 . وصفی، نومعتزلیان: گفتگو با نصرحامد ابوزید، عابد الجابری، محمد ارکون، حسن حنفی، ص 11.
325 . به عنوان نمونه، نصرحامدابوزید معتقد است: «اصل و آغاز، حاکمیت عقل است… عقل اگرچه قابلیت خطا دارد؛ امّا به همان نسبت، قادر به تصحیح خطاهای خویش نیز میباشد و یگانه ابزار ما برای فهم است. [نصرحامد ابوزید، نقد گفتمان دینی، ترجمه حسن یوسفی اشکوري و محمدجواهرکلام، ص 163- 164]
326 . حسن حنفی، «تاریخمندی دانش کلام»، ترجمه محمدمهدي خلجی، فصلنامه نقد و نظر، ش9، ص 50- 51.
327 . وصفی، نومعتزلیان، ص 11.
328 . الجسر، ندیم، القرآن فی تربیه الاسلامیه، ص 104.
329 . محمد جواد مغنیه، فلسفۀ الاخلاق فی الاسلام، ص 75.
330 . علامه حلی، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، تصحیح حسن حسن زاده آملی، ص 417- 420؛ مظفر، اصول الفقه، ج1، صص220- 224.
331 . مثلاً از حکم عقل به لزوم عدل میتوان دریافت که شارع نیز چنین ضرورتی را قائل است، حتی اگر در قرآن «اعدلوا هو اقربٌ للتقوی» (سوره مائده، آیه 18) نیامده باشد. (محمدرضا مظفر، اصول الفقه، ج1، ص 229)
332 . برای مطالعه تفصیلی در رابطه با این رویکردها رجوع کنید به: [رحیم دهقان، نظریه اخلاقی امر الهی در تاریخ فلسفه و متون مقدس ادیان ابراهیمی، صص 340- 387].
333 . لازم به ذکر است که ماتریدیه از مکاتب کلامی اهل سنت که مسلکی حنفی دارند نیز فیالجمله حسن و قبح عقلی و ذاتی را پذیرفتهاند. [ماتریدی، التفسیر الماتریدی، ج1، تحقیق الدکتور ابراهیم عوضین و السید عوضین، ج1، صص 444 و 1017]. علاوه بر ماتریدیه، طائفهای دیگر که در گروه موافقان قرار حسن و قبح عقلی و ذاتی قرار دارند، کرامیّه (پیروان محمد بن کرّام سجستانی) میباشند. شهرستانی در رابطه آنها میگوید: «و اتفقّوا علی ان العقل یحسِّن و یقبّح قبل الشرع» [شهرستانی، عبدالکریم، الملل و النحلل، ج ۱، ص ۱۰۳].
334 . human intellect.
335 . محمّد شریف احمد، فکرۀ القانون الطبیعی عند المسلمین دراسۀ المقارنۀ، ص 130.
336 . Aquinas, Summa Theologiae, I–II, Q. 94, art. 2.
337 . فائز محمد حسین، نشأۀ فلسفۀ القانون و تطوّرها، ص 370.
338 . اسواری (240ق/ 854م) متکلّم معتزلی و موسس فرقه اسواریه است.
339 . قاضی عبدالجبار، المغنی فی ابواب التوحید و العدل، ج۶، بخش ۱، ص 18؛ ص۱۲۷ـ۱۳۴.
340 . در واقع نقش عقل انسان در اينجا، شناخت و ادراك است، نه جعل و اعتبار که مولویّت انسان بر خداوند لازم آید. به بیان دیگر، عقل، ‌انجام كاري را بر خداوند واجب نمي‎كند، بلكه وجوب و بايستگي آن را درك مي‎كند. (جعفر سبحانی، حسن و قبح عقلی یا پایه های اخلاق جاودان، به کوشش علی ربانی گلپایگانی، ص 91)
341 . توانایی عقل انسان محدود است و ذاتاً توانایی برخوردار شدن از شناسایی حسن و قبح همه افعال و امور به طور مستقل را ندارد.
342 . محمّد شریف احمد، فکرۀ القانون الطبیعی عند المسلمین دراسۀ المقارنۀ، ص 132.
343 . احمد الحریثی، المعتزله و الاحکام العقلیۀ و مبادی القانون الطبیعیۀ، ص 281.
344 . محمّد شریف احمد، فکرۀ القانون الطبیعی عند المسلمین دراسۀ المقارنۀ، ص 133.
345 . قاضی عبدالجبار، المغنی فی ابواب التوحید و العدل، ج۶، بخش ۱، ص 62.
346 . احمد الحریثی، المعتزلۀ و الاحکام العقلیۀ و مبادی القانون الطبیعیۀ، ص 300.
347 . این مطلب را به وضوح میتوان در آراء توماس هابز و جان لاک مشاهده کرد. لاک بدین جهت بر قوانین طبیعت تأکید میورزد که قوانین طبیعت، انسان را ملزم ميكند تا با مراجعه به عقل به حقوق ديگران احترام گذاشته، از تجاوز به آن خودداري ورزد و اينگونه بپندارد كه ديگران هم در ميل و كشش طبيعي مانند او هستند. [John Locke, two Treatises of Government, Edited by Petter Laslett, p 270]
348 . نزاع اشاعره و معتزله، در مساله حسن و قبح، در حقیقت به مساله توحید و عدل به عنوان دو اصل کلامی بازمیگردد و هر دو با اتّخاذ موضع خود، در صدد پاسخگویی به شبهاتی عمدتا کلامی بودهاند. (جعفر سبحانی، رساله فی التحسین و التقبیح العقلیین، ص61-85)
349 . به عنوان نمونه «أَفَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا يَسْتَوُون‏؛ آیا کسی که با ایمان بوده همچون کسی است که فاسق بوده؟ (نه، هرگز) آنها برابر نیستند» (سوره سجده، آیه 18). همچنین رجوع کنید به: سوره التوبه، آیه 109؛ سوره فصّلت، آیه 40؛ سوره ص، آیه 28؛ سوره الرعد، آیه 16.
350 . سوره انعام، آیه 44.
351 . جوادی آملی، سرچشمه انديشه، ج4، ص 146. همچنین رجوع کنید به: [سوره مريم، آيه 67؛ سوره مزمل، آيه 19؛ سوره انسان، آيه 29؛ سوره غاشيه، آيه 21؛ سوره اعراف، آیه 172؛ سوره شمس، آیات 7- 8.]
352 . «هَلْ أَتى‏ عَلَى الْإِنْسانِ حينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْئاً مَذْكُوراً،إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ نَبْتَليهِ فَجَعَلْناهُ سَميعاً بَصيراً» (سوره الدهر، آیه 1) در همین آیه شریف صراحتاً بیان شده است که «ما انسان را سمیع و بصیر قرار دادیم» و این نشان میدهد که بصیرت اعطایی در حوزه تشخیص ارزشها، قابل پذیرش است.
353 . جوادی آملی، دین شناسی، ص 169؛ همو، تفسیر انسان به انسان، ص 297.
354 . «قالَ رَبِ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَىَّ مِمّا يَدْعُونَنى اِلَيْهِ وَاِلاّ تَصْرِفْ عَنِىّ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَ اَكُنْ مِنَ الْجاهِلينَ» (سوره یوسف، آیه 33). همچنین رجوع کنید به: [سوره یوسف، آیه 89؛ سوره نمل، آیه 55؛ سوره آل عمران، آیه 154؛ سوره فتح، آیه 26؛ سوره حجرات، آیه 4؛ سوره اعراف، آیه 179.]
355 . سوره اعراف، آیه 28.
356 . همچنین رجوع کنید به: [سوره لقمان، آیه 13. سوره اعراف، آیه 157. سوره ماعده، آیه 8].
357 . سوره اسراء، آیه 32.
358 . سوره اعراف، آیه 28.
359 . مصالح‏ و مفاسد واقعى‏، ملاك جعل احكام الهى است. لذا در آیات شریف قرآن بیان شده که «وَ عَسى‏ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى‏ أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُم‏» (بقره، 216). برای مطالعه بیشتر در این رابطه رجوع کنید به: [طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ج2، ص 393؛ ج3، ص 470؛ ج 4، ص 306]
360. طباطبايى، الميزان فی تفسیر القرآن، ج4، ص 194.
361. طباطبايى، ترجمه تفسیر المیزان، ج2، ص 393.
362 . احمد ریسونی، اهداف دین از دیدگاه شاطبی، ترجمه محمد علی ابهری و سید حسن اسلامی، ص 21.
363 . همان، ص 27.
364. طباطبايى، الميزان فی تفسیر القرآن، ج2، ص 416.
365 . برای مطالعه بیشتر در این رابطه رجوع کنید به: [البرهانی، محمد هاشم، سد الذرائع فی الشریعة الاسلامیة ، بیروت، مطبعة الریحانی ، 1985]
366 . محمّد شریف احمد، فکرۀ القانون الطبیعی عند المسلمین دراسۀ المقارنۀ، ص 175.
367 . طباطبایی، بررسیهای اسلامی، ج2، ص 295- 296.
368. طباطبايى، الميزان فی تفسیر القرآن، ج1، ص 96.
369. همان، ج1، ص 95.
370. همان، ج2، ص 235 ـ 237.
371 . همان، ج2، ص 287.
372 . دعوت خدا را بپذيريد، وقتى شما را بچيزى ميخواند كه زنده‏تان مى‏كند. (سوره انفال آيه 24)
373 . سوره الرعد، آیه 11.
374 . اگر جن و انس بر راه رشد استقامت بورزند ما ايشان را آبى گوارا و زياد مى‏چشانيم. (سوره جن، آیه 16)
375 . سوره الشورى، آیه 13.
376 . سوره النون، آیه 30.
377 . سوره روم، آیه 30.
378 . سوره انعام، آیه 34.
379 . طباطبايى، روابط اجتماعى در

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد مصطفی ملکیان، بررسی تطبیقی، معرفت شناسی، نظریه اخلاقی Next Entries منابع مقاله درمورد اخلاق نیکوماخوس، علامه طباطبائى، علامه طباطبایی، قانون طبیعی