منابع مقاله درمورد توسعه فیزیکی، گسترش فیزیکی، توسعه شهری

دانلود پایان نامه ارشد

صفری لوحه سرا در سال 1389، در مقاله ای تحت عنوان “بررسی نقش دولت در رشد و گسترش فیزیکی شهر ماسال با تاکید بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی پیرامون” به بررسی نقش دولت و مداخلاتش در توسعه شهری پرداخته اند و به این نتیجه رسیده اند که دولت پس از انقلاب مشروطیت و بعد از اصلاحات ارضی، در سیاست و اقدامات خرد و کلان خود به رانت نفت تکیه نمود. درآمد حاصل این رانت در اقتصاد شهرهای کشور بسیار موثر افتاد. سرمایه های نفتی در کنار اقدامات در زمینه زمین و مسکن، ایجاد جاذبه های متعدد در شهرهای بزرگ و کوچک موجب رشد تعداد و جمعیت شهرها و گسترش بی قواره شهر ماسال شد.

-نفیسه مرصوصی و محمد حسین صائبی در مقاله ای تحت عنوان “تحلیل جغرافیایی تاثیر اکولوژی اجتماعی بر توسعه کالبدی شهر مشهد” به این موضوع پرداخته اند که مهاجرت و شرایط اقتصادی ساکنین بر ساختار اجتماعی و اکولوژی اجتماعی شهر مشهد و گسترش کالبدی آن تأثیر گذاشته است. شهر مشهد در نتیجه هجوم مهاجران، توسعه پر شتابی داشته، و ساختار اجتماعی متفاوتی پیدا کرده است به نحوی که کالبد شهر را تحت تأثیر قرار داده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که مهاجرت نقش بسیار مهمی در چگونگی توزیع فضایی
گروه های اجتماعی و توسعه کالبدی شهر مشهد داشته است.

– اسماعیل شیعه در سال 1379 در رساله دوره دکتری خود تحت عنوان “بررسی آثار اجرای برنامه های صنعتی بر ساختار کالبدی- فضایی شهرهای ایران نمونه مورد بررسی- شهر اراک(1340-1375)” به این موضوع پرداخته است که در خلال قرن نوزدهم میلادی، صنعتی شدن شهرها در اروپا، باعث تغییر در رشد طبیعی آنها شد. اگر چه بعضی از شهرها از چندین قرن قبل تر وجود داشتند، ولی رشد شهری و اندازه جمعیتی آنها محدود بود. ایجاد کارخانجات صنعتی در شهرها، افزایش مهاجرت ها را به دنبال داشت. بنابراین عامل رشد شهرها در پدیده مهاجرت خلاصه می شود. عامل مهاجرت که جمعیت انبوهی را در جهت به دست آوردن اشتغال بیشتر و دستمزد بهتر، از نواحی روستایی به سوی نواحی شهری سوق داد، در اتفاقات صنعتی شدن شهرها نهفته است.

-ابوالفضل مددی در پایان نامه کارشناسی ارشد خود باعنوان” نقش صنعت در تحولات فضایی– کالبدی شهر تبریز ” در سال 1378 به این موضوع اشاره کرده است که
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، الگوی صنعتی کشور مورد سوال قرار می‌گیرد و تحولات عظیمی در عرصه‌های مالکیت صنعتی کشور رخ می‌دهد. بروز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، تحریم اقتصادی ایران از سوی قدرت‌های بزرگ، رشد فزاینده جمعیت، تغییر الگوی مصرف جامعه، واگذاری زمین از سوی سازمان شهری به مردم خاصه طبقات کم‌درآمد، جلوگیری از اشغال بی‌رویه اراضی شهری و اعمال قوانین شهرداری بر الگوی شهرنشینی و به تبع آن بر ساختار فضایی – کالبدی شهر تأثیر تعیین‌کننده می‌گذارد. در این دوره، از سال 1360 به بعد شهرک های مسکونی جدید در چهارچوب طرح های آماده‌سازی زمین در جمهوری اسلامی به عنوان وسیله‌ای برای کنترل و هدایت رشد شهری مطرح شد که به صورت فرهنگی جدید، باعث پیدایش شهرک هایی در داخل یا در حاشیه‌های شهری موجود گردیده است. در تبیین دقیقتر موضوع باید توجه داشت که از دهه 40 به بعد مخصوصاً پس از پیروزی انقلاب، توسعه صنعتی شهر تبریز از یک سو و آهنگ رشد جمعیت و مهاجرت از سوی دیگر، کالبد شهر دامنه خود را شدیداً وسعت بخشید و رشد بی‌سابقه خود را آغاز کرد. تدریجاً فضای سبز اطراف خود را چه در محور شرق و چه در محور غرب بصورت مساکن پراکنده به اشغال خود درمی‌آورد و تغییرات زیست محیطی قابل توجهی در داخل شهر و مناطق روستایی و حومه‌ای را باعث شده است.

-علی سلطانی در سال 1380 در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با موضوع” الگوهای گسترش فیزیکی شهرها مطالعه موردی شهر شیراز” اشاره می کند که
برنامه‌ریزی و طراحی شکل شهرها و الگوی گسترش فیزیکی آنها بخشی از ادبیات شهرسازی است. به دلیل رابطه متقابل اشکال کالبدی و الگوهای رفتاری، با ایجاد اصلاحات در شکل‌های کالبدی می توان روش استفاده شهروندان از محیط شهر را بهبود بخشید. پس از اجرای برنامه اصلاحات ارضی و وقوع انقلاب اسلامی شهرهای عمده کشورمان با رشد فزاینده جمعیت شهری و لجام گسیختگی کالبدی مواجه شدند و گسترش نامتوازن فیزیکی شهرها یکی از پیامدهای این موضوع است. شهر شیراز دارای تراکم جمعیتی پایین است و الگوی توسعه فیزیکی آن نامشخص می باشد. با مطالعه‌ی روند ساخت و ساز در سالهای اخیر در سطح مناطق شهر شیراز الگوی فیزیکی غالب گسترش شهر شیراز شناسایی شده‌اند. الگوهای توسعه خطی، توسعه پرتراکم و توسعه منفصل بعنوان آلترناتیوهای الگوی توسعه فیزیکی مورد بحث قرار گرفته‌اند و از مجموع نکات یاد شده پیشنهاداتی برای گسترش فیزیکی شهر ارائه شده است. ضرورت بازنگری در سلسله مراتب نظام شهری استان، تهیه طرح ساختاری کلانشهر شیراز و طرح‌های تفصیلی موضعی: جلوگیری از توسعه افقی شهر، استفاده از اراضی باقیمانده محدوده جنوب به منظور تقویت نقش خدماتی محدوده و اعطای امکانات مورد نیاز ساکنین، ارائه سازمان فضایی برای یکپارچه کردن اراضی محدوده غرب، جلوگیری از رشد شهر در جهت شمال غرب و جهت شرق، تکمیل شهر صدرا همزمان با تغییر ماهیت پایه اقتصادی آن، از مهمترین پیشنهادات، این پژوهش می باشد.

-یاسر اسدالله تبار در سال 1391، در پایان نامه کارشناسی ارشد خود به “بررسی تغییرات فضایی – کالبدی شهر بابل در فرآیند طرح های توسعه شهری با تاکید بر بافت های فرسوده” به این موضوع می پردازد که چندین دهه از تحولات جهان مدرن می گذرد و بیشر مناطق در کشور های مختلف این وضعیت اجتماعی را تجربه کرده اند که از جهات بسیاری تاثیر بر روی عوامل مختلف از جمله شهرها و توسعه ی آنها و نیز معماری های گوناگون گذاشته است. لذا شهر بابل با توجه به وجود مهاجرین و عوامل توریست پذیر با پیشرفت اقتصادی تحول در فضای شهری و معماری را به خود دیده و به سمت شهرسازی مدرن حرکت کرده است. او به این نتیجه رسیده است که در طرح های توسعه شهری و مطالعات آن، تغییرات چشمگیری در کاربری ها بوجود آمده و از سویی کارهای زیادی در جهت نوسازی بافت های فرسوده آن صورت گرفته است و در واقع فرآیند بهسازی، نوسازی و بازسازی شهری در آن اعمال شده و نتیجه بخش بوده است لذا توسعه فضایی و تغیرات آن که منتج از تحول اقتصادی و بهبود اقتصاد شهری می باشد در مناطق شمالی ایران و از جمله بابل وجود داشته و با وارد شدن در پروسه همکاری های منطقه ای و جذب گردشگران بیشتر و سرمایه گذاری در زیر ساخت های شهری در آینده نزدیک و همچنین در چارچوب طرح های تفصیلی شهری بهتر خواهد شد.

-معصومه محمدی در سال 1390، در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان “بررسی روند توسعه فیزیکی شهر قزوین با تاکید بر عملکرد تعاونی های مسکن” به این موضوع پرداخته است که توسعه فیزیکی و کالبدی شهر قزوین از ابتدای پیدایش هسته اولیه شهر در دوره‌های تاریخی قبل از اسلام و بعد از اسلام تا دوره‌های حکومت پهلوی رشدی آرام، موزون و متعادل داشته است، اما از دهه 1340 به بعد شهر رشد کالبدی شتابان و ناموزونی را پیدا کرده و در نتیجه آثار و پیامدهای نامطلوبی را از نظر مسائل اقتصادی، اجتماعی، به دنبال آورده است. رشد سریع جمعیت شهر قزوین ناشی از مهاجرت روستائیان به شهر و رشد طبیعی جمعیت می‌باشد که خود باعث افزایش تقاضا برای زمین و مسکن و در نتیجه توسعه بی‌رویه شهر شده است، که پیامد آن اضافه شدن محلات جدید و ادغام روستاهای اطراف با شهر می‌باشد. به نظر او، احداث شهر صنعتی البرز قزوین و ایجاد کارخانجات و مراکز کارگاهی، خود موجب جهشی در تحولات جمعیتی شهر قزوین شده و از طرفی در دو دهه اخیر واگذاری اراضی شمال شهر برای ساخت و سازها توسط تعاونی‌های مسکن خود نیز موجب تسریع روند توسعه فیزیکی شهر شده است. نتیجه تحقیق حاضر نشان می‌دهد که بهترین راه برای جلوگیری از توسعه ناموزون و افقی شهر قزوین توسعه عمودی شهر می‌باشد و همچنین از طریق احیا و بازسازی بافت فرسوده موجود در شهر می‌توان زمینه اسکان 100000 نفری را فراهم کرد.

-علی عربلوی مقدم در سال 1390 در پایان نامه کارشناسی ارشد خود “نقش عوامل اداری – اقتصادی بر تحولات کالبدی شهر پلدشت از سال 1335 تا کنون” به این موضوع پرداخته است که با گذرزمان تغییر و تحولاتی که درهمه ابعاد شهرها رخ داده، سیمای پایداری شهرها را دگرگون ساخته است. از جمله عواملی که در این فرآیند پیچیده دخیل است نقش اداری – اقتصادی جامعه جمعیتی که در آن شهرزندگی می کنند، و شهرستان شدن آن می باشد. به همین دلیل ساماندهی فضایی- کالبدی شهرها امری اجتناب ناپذیر است که در این میان استقرار بهینه کاربری مختلف شهری و مدیریت صحیح آن ها می تواند نقش مهمی را در ساماندهی بهینه شهری ایفا نماید. یافته های این پژوهش نشان می دهد که با توجه به وجود زمین های خالی موجود، هنوز جانمایی امکانات و تأسیسات شهری در این منطقه به درستی صورت نگرفته است به طوری که اگر این برنامه ریزی و مدیریت صحیح صورت گیرد تا 20 سال دیگر نیز محدوده طرح شهر توان پاسخگویی به نیاز مردم را خواهد داشت و نیازی به مکانیابی اراضی برای توسعه آتی شهر نخواهد بود.

-احمدرضا نقیب زاده در سال 1382 در پایان نامه کارشناسی ارشد خود تحت عنوان “مدیریت اراضی رها شده نمونه موردی شهر شیراز” به این موضوع اشاره می کند که افزایش جمعیت دراثر مهاجرت از روستا به شهر و رشد طبیعی جمعیت شهرنشین، عامل رشد و پویایی شهرها در دو جز فعالیت ها و ساختارها هستند. فعالیت های اضافه شده به شهر در اثر افزایش جمعیت نیازمند فضاهای کالبدی جدیدی هستند تا بتوانند به نحو مناسبی پاسخگوی تحولات به وجود آمده باشند. تأمین شدن فضاهای کالبدی مورد نیاز این فعالیتها با گسترش ساختارهای شهری همراه است. فرایند تدریجی گسترش ساختارها که ناشی از ویژگی نیاز به زمین برای فعالیت های انسانی است تحت عنوان توسعه و گسترش شهری شناخته می شود. بنابراین زمین کلیدی ترین منبع توسعه شهری است. نتیجه این تحقیق نشان می دهد که دولت باید در سه زمینه برنامه ها، طرحها و ضوابط قانونی تأثیر گذار بر تصمیمات خصوصی در نحوه استفاده از زمین، دخالت مستقیم بخش عمومی (دولت و شهرداری ها) در تملک و عرضه زمین شهری و قوانین و مقررات مالی(مالیات و عوراض) موثر بر تصمیمات بخش خصوصی در مورد زمین در بازار زمین دخالت کند.
– بررسی نقش دولت در شهرنشيني و گسترش کالبدی شهر در طي سال هاي گذشته مورد توجه انديشمندان و پژوهشگران قرار گرفته است. بررسي تأثير دولت در شهرنشيني ايران نخستين بار توسط محمدتقي رهنمايي در مقاله اي تحت عنوان “دولت و شهرنشيني، نقدي بر نظريه سرمايه داري بهره بري هانس بوبك” در سال 1373 مطرح شده است كه طي سال هاي اخير چندين پژوهش و رساله دانشگاهي بر پايه آن به انجام رسيده است.
– ضیايي و اميريان در رساله هاي خود به تحليل ساخت و كاركرد دولت و چگونگي مداخله آن در گسترش شهري ايران پرداخته اند.
همه تحقیقاتی که در بالا از آنها صحبت شد، به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم به بحث گسترش شهری، سیاست های دولت در هدایت رشد شهرها اشاره کرده اند و در دو مورد اول به اختصار به نقش واگذاری اراضی در توسعه کالبدی- فضایی شهرها اشاره شده است.
حال در این پژوهش قصد داریم تا موضوع بازتاب های کالبدی طرح های واگذاری اراضی را که در کشور ما، از نگاه محققین مغفول مانده است، بیشتر مورد ارزیابی قرار دهیم و زوایایی که در تحقیقات گذشته کمتر مورد تاکید قرار گرفته را با جدیت بیشتری بررسی کنیم.

جدول1-1: پیشینه تحقیقات انجام شده
پژوهشگر
شهر مورد مطالعه
سال انجام تحقیق
عامل بررسی شده اثر گذار بر توسعه کالبدی – فضایی شهر
نتایج تحقیق
اسماعیل شیعه
اراک
1379
نقش صنعت و برنامه های صنعتی در توسعه
کالبدی – فضایی
ایجاد کارخانجات صنعتی در شهرها، افزایش مهاجرت ها را به دنبال داشت. عامل مهاجرت که

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد مدیریت شهری، توسعه فیزیکی، اراضی شهری Next Entries منابع مقاله درمورد توسعه کالبدی، توسعه شهر، فضای کالبدی