منابع مقاله درمورد تحلیل هزینه – فایده، ارزیابی اقتصادی، هزینه فایده، قرن نوزدهم

دانلود پایان نامه ارشد

منابع است؛ تصمیمی مبنی بر انجام و یا عدم انجام یک پروژه، انتخاب بین راه های متفاوت استفاده از منابع است. ارزیابی پروژه روشی برای بررسی و استدلال جهت کمک به تصمیم گیرنده به منظور رسیدن به یک انتخاب آگاهانه و عقلائی می باشد (ساگدن 1375). همچنین درباره طرح یا پروژه تعریفی به شرح ذیل می توان بیان نمود:
پروژه، متشکل از فعالیت های منطقی و مرتبط به یکدیگر است که زیر نظر یک مدیریت و ارگان اجرائی مشخص، برای تأمین هدف یا هدف هایی مشخص، در چارچوب برنامه زمانی و بودجه از پیش تعیین شده ای اجرا می گردد.
هدف های اصلی پروژه ها، کیفیت ها یا کمیت هایی هستند که اگر هم به طور مستقیم قابل سنجش و اندازه گیری نباشند، مقدار یا کیفیت و چگونگی آن ها، هم قبل و هم بعد از اجرای پروژه، از طریق سنجش و اندازه گیری متغیرها، پدیده ها و شاخص ها، به طور غیر مستقیم قابل اندازه گیری است. هدف های فرعی یا مقاصد پروژه، غالباً کمیت ها و پدیده هایی هستند که به طور مستقیم قابل سنجش و اندازه گیری هستند و دسترسی به مقادیر آن ها، موجب تشخیص مقادیر هدف های اصلی پروژه می شود (مجیدیان، 1376).
3-2-1- جنبه های ارزیابی طرح

در انجام مطالعات توجیهی یک طرح، چهار جنبه زیر مورد ارزیابی قرار می گیرد.
ارزیابی بازار، ارزیابی فنی، ارزیابی مالی، ارزیابی اقتصادی
در ارزیابی بازار، یک کار مقدماتی در انجام مطالعات یک طرح است که در آن در پی پاسخ به این سؤال است که نیاز بازار به محصول یا خدمات مورد نظر چقدر خواهد بود و سهم بازار برای محصول یا خدمات طرح مورد نظر چقدر خواهد بود.
ارزیابی فنی، در هنگام بررسی و تنظیم یک طرح، مطالعه جنبه های مهندسی آن بایستی صورت پذیرد. بررسی های فنی مشخص می کند که آیا پیش نیازهای لازم برای انجام موفق طرح، مد نظر قرار گرفته و آیا انتخاب های منطقی و مناسب در مورد مکان، مقیاس ، فرآیند و غیره انجام شده است یا خیر.
ارزیابی مالی، مشخص می کند که آیا طرح پیشنهاد شده می تواند تأمین مالی گردد وآیا این طرح بازده مورد انتظار صاحبان سرمایه را می تواند داشته باشد یا خیر.
ارزیابی اقتصادی، به تجزیه و تحلیل هزینه و منفعت طرح از دید جامعه می پردازد. در چنین بررسی، بیشتر به هزینه و سودآوری جامعه توجه می شود و این ممکن است متفاوت باشد با حالتی که صرفاً هزینه و منفعت مؤسسه مد نظر است (مجیدیان 1376).
3-3- ارزیابی اقتصادی و سابقه تاریخی آن

در علم اقتصاد مفاهیم اقتصاد مهندسی و ارزیابی طرح های اقتصادی بسیار به یکدیگر نزدیک می باشند. ارزیابی طرح های اقتصادی به مفهوم بررسی منافع و هزینه های کنونی و آینده یک پروژه اقتصادی و تصمیم گیری پیرامون آن است. این روش و تحلیل دارای ابزاری برای مقایسه پروژه های مختلف و الویت بندی آن ها نیز می باشد. ارزیابی طرح های اقتصادی را در رشته های مهندسی و مدیریت، اقتصاد مهندسی می نامند. چنین به نظر می رسد که اقتصاد مهندسی عمدتاً در ارتباط با پروژه های مهندسی است در حالی که ارزیابی اقتصادی ارزیابی طرح های اقتصادی، علاوه بر پروژه های مهندسی، پروژه های تجاری را نیز در بر می گیرد ( اقبالی، گسکری 1378).
به عبارت دیگر ارزیابی اقتصادی پروژه های سرمایه گذاری بخش جدایی ناپذیر هر برنامه توسعه اقتصادی به منظور آزمون دستاوردها و موفقیت ها و یا شکست های پروژه هاست تا بتوان راه را برای بهبود کارایی آن ها هموار کرد یا می توان گفت روندی است برای ارزیابی نرخ بازده پروژه های سرمایه گذاری، سودآوری اجتماعی و اثرات آن بر نرخ رشد جمعیت، اشتغال نیروی کار و تربیت مدیران و بالأخره نرخ سرمایه گذاری مجدد، به علاوه این روند کمک می کند تا تأثیر پروژه های جدید بر زندگی عادی مردم یک ناحیه از کشور به ویژه در شرایط اقتصادی و اجتماعی زندگی آن ها بررسی گردد ( ایمانی،1390).
اگرچه تحلیل هزینه – فایده در سال های اخیر در رشته های مختلف مورد توجه اقتصاد دانان قرار گرفته است، ولی توجه به آن سابقه طولانی دارد. اساس تئوری تحلیل هزینه- فایده الهام گرفته از اقتصاد رفاه قرن نوزدهم می باشد. گرملیچ17، بنیانگذار این رشته از فعالیت که ارزیابی طرح های دولتی است را ژولیوس دوپوئی اقتصاد دان فرانسوی قرن نوزدهم می داند. اما کاربرد عملی آن برای اولین بار در قانون کنترل سیلاب در سال 1936 صورت گرفت. راهنمای بعدی کتاب سبز در سال 1950 بود که توسط کمیسیون حاشیه رودخانه ایالات متحد، به منظور کوشش برای مجموعه روشهای مقایسه هزینه ها و منافع منتشر شد. کوشش بعدی مربوط به رسمی کردن تحلیل هزینه – فایده توسط بخشنامه اداره بودجه ایالات متحده است که و در سال 1952 صورت گرفت. از آن جا این تحلیل ها به سراسر آمریکا کشیده شد. سپس در سال 1967 دولت انگلستان با یک بخشنامه رسمی تحلیل هزینه – فایده را پیرامون صنایع ملی شده انگلستان به رسمیت شناخت. در اواخر دهه 1960 تحلیل هزینه – فایده با انتشار راهنمایی بر تحلیل طرح های صنعتی (Little & Mirlys, 1969) در کشورهای کمتر توسعه یافته نیز گسترش یافت (اقبالی، 1378).

3-4- روش تحلیل هزینه فایده
تحلیل هزینه – فایده18 روشی براي ارزیابی مزیت نسبی پروژه هاي سرمایه گذاري بر حسب تخصیص بهینه و کارآمد منابع است. به عبارتی دیگر، هدف ارزیابی کمک کردن به انتخاب بهترین نوع تصمیم گیری در جهت استفاده بهینه و مطلوب از منابع است ( ویک19، 1993، ص 3).
دوپوئی20، پایه ی نظری تحلیل هزینه – فایده را در سال 1844 مطرح کرد. وی از مفهوم مازاد مصرف کننده استفاده کرد. از آن تاریخ به بعد تحلیل هزینه – فایده نقش حیاتی در اقتصاد رفاه ایفا کرده است(ورکر21 و همکاران، 2002، ص 30).
اولین کاربرد عملی تحلیل هزینه – فایده مربوط به سال های 1930 و توسعه منابع آب در امریکا است (پاکزاد، 1372، ص 54). تعاریف متعددی از روش تحلیل هزینه – فایده وجود دارد. از نظر بوردمن، تحلیل هزینه- فایده ترازویی برای اندازه گیری است. به طوری که همه ی مقادیر مثبت (جریان پول نقد و فواید) در یک طرف ترازو و همه ی مقادیر منفی (هزینه ها و زیان ها) در طرف دیگر ترازو قرار داده می شوند. از نظر ره22، تحلیل هزینه فایده روشی برای یافتن کلیه هزینه ها و فواید یک طرح و کمی کردن آن هاست، به طوری که تفاوت این دو نشان دهنده ی مقرون به صرفه بودن فعالیت تصمیم گیری است. در کشورهای در حال توسعه به دلیل کمبود منابع سرمایه، تخصیص آن در بهترین شقوق سرمایه گذاری امری حیاتی است (خلیلی، 1374، ص 63).
تحلیل هزینه – فایده طرح های اقتصادی در کشورهایی نظیر ایران (که صرفاً به درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت متکی هستند) با توجه به شرایط حاکم بر تحولات انرژی در جهان از اهمیت ویژه ای برخوردار است ( نوری نائینی، 1365، ص 27).
این روش تصمیم گیری در سیاست های عمومی و فواید و هزینه های اجتماعی نیز به کار گرفته شده است. در ایالات متحده امریکا سازمان حفاظت از محیط زیست به طور مرتب از تحلیل هزینه – فایده در فرآیندهای تصمیم گیری استفاده می کند. برای مثال، میزان آلودگی در شهرهای لوس آنجلس و کالیفرنیا نشان دهنده ی افزایش مجموع فواید کاهش آلودگی از هزینه های محاسبه شده بوده است. همچنین، سیاست های اتخاذ شده در این زمینه به طور موفقیت آمیزی تحت تأثیر این یافته ها بوده است.

3-5- تعریف تحلیل هزینه فایده
تحلیل هزینه – فایده مقایسه سیستماتیک وعلمی هزینه ها و منافع یک نوع سرمایه گذاری، جهت نیل به سود آوری اقتصادی است. هر نوع هزینه سرمایه گذاری جاری به مفهوم عدم مصرف در حال حاضر به منظور کسب منافع آتی به صورت درآمدهای بالاتر یا تولید بیشتر است. هدف از این تحلیل، ارائه مقیاسی از درآمدهای مورد انتظار از سرمایه گذاری به عنوان راهنمایی برای تخصیص منطقی تر منابع است (ربانی، 1353).
دیوید پیرس23 ، پیرامون تحلیل هزینه – فایده چنین می گوید: ” تحلیل هزینه – فایده تفکری است که هم میان اقتصاد دانان و هم در میان متخصصان دیگر وجود دارد که شامل هزینه ها، منافع پولی و منافع و هزینه ها می شود. درشرایطی که بازاری برای آن ها وجود ندارد، این تفکر به خصوص در مورد نبودن بازار مصداق دارد. ترزور 24، نیز برای تحلیل هزینه – فایده تعریفی بدین صورت ارائه می هد که “تحلیل هزینه – فایده یک روش ارزیابی مزیت های نسبی طرح های سرمایه گذاری عمومی به منظور برگزیدن یک تخصیص کارا از منابع است”. این روش، راه تشخیص، توصیف و ارزیابی عواملی است که احتیاج به رسیدگی در یک تصمیم عقلایی اقتصادی دارند.
3-6- مفاهیم و تعاریف در تحلیل هزینه – فایده
طرح
واژه ی طرح به روش خاصی برای نیل به یک هدف معین اشاره می کند و بر حسب محل و هدف طرح کیفیت آن نیز متفاوت خواهد بود. یک طرح معین ممکن است یک یا چند هدف داشته باشد. معذلک طرحی قابل قبول است که فایده ها و هزینه های آن مشخص و انجام آن از لحاظ فنی امکان پذیر باشد.

هدف
کلمه ی هدف برای توضیح کالاها یا خدماتی که یک طرح یا برنامه ی معین قادر به تولید آن ها می باشد به کار می رود، البته ممکن است یک طرح بیش از یک هدف داشته باشد. هدف های اولیه مورد نظر از طرح دلائل اصلی انتخاب آن را تشکیل می هد، هرچند که ممکن است آن طرح مزایای مهم دیگری نیز داشته باشد. یکی از منظورهای اصلی تحلیل هزینه – فایده به حساب آوردن این آثار ثانوی و غیر مستقیم است.
فایده
فایده به اثرات مفید وسودمند طرح اطلاق می شود. این فایده ها ارزش های حاصل از هر نوع عملی است که موجب افزایش کالاها و خدمات سودمند می گردد. فایده ها مربوط به مجموع محصول است، در حالی که هزینه های مربوط به عوامل به کار رفته برای تولید کالاها و خدمات مورد نظر از یک طرح یا برنامه ی معین می باشد (ربانی، 1353).
فایده های مستقیم25، شامل کلیه ی آثار مثبت قابل محاسبه ی کمی یک طرح است؛ برای مثال ارزش کالایی تولید یک طرح صنعتی. فایده های غیر مستقیم26، شامل آثار مثبتی از طرح است که به طور مستقیم قابل محاسبه نیست و شامل حال طرف های غیر مستقیم طرح می شود، نظیر ارائه خدمت دهی های حمل و نقل به ساکنین حاشیه یک جاده در اثر اجرای یک طرح حمل و نقل صنعتی. فایده های نامرئی27، شامل کلیه اثرهای مثبتی است که در محاسبه های کمی فایده های مستقیم و غیر مستقیم نمی گنجد، نظیر تغییر آب و هوا به لحاظ اجرای یک طرح فضای سبز.

هزینه
هزینه های مستقیم اولیه28، شامل کلیه مخارجی است که بابت اجرای طرح تا زمان شروع بهره برداری پرداخت می شود. هزینه های غیر مستقیم29، عبارت است از کلیه مخارجی که بابت دریافت کامل خدمات طرح باید صرف شود.
در این جا لازم است تعریفی در مورد هزینه ها ومنافع از دیدگاه خصوصی و اجتماعی ارائه گردد.
3-6-1- هزینه ها و منافع خارجی

هر مؤسسه تولیدی که به تولید محصولی اشتغال دارد همه هزینه ها و منابع حاصل از فعالیتش الزاماً نصیب خودش نمی شود. آن بخش از هزینه ها و منابعی را که بنگاه تولیدی بابت آن پرداخت و دریافتی انجام می دهد، هزینه های خصوصی و هزینه ها و منابعی را که به محیط خارج از خود تحمیل می کند، اما بابت آن پرداخت و دریافتی نمی کند، هزینه ها و منافع خارجی می نامند (گولد اسمیت30، 1993).
3-6-2- هزینه تخریب

هزینه ای است که صدمات ناشی از انتشار مواد آلاینده را جبران می کند. بدین معنی که بر اثر فعالیت های مغایر با اصول حفاظت از محیط زیست، سلامتی انسان، اکوسیستم ها، میزان محصولات کشاورزی، ابنیه و ساختمان ها و آب و هوای جهانی در معرض تغییرات نامطلوب قرار می گیرد. هزینه ای که بتواند چنین تغییراتی را جبران کند، هزینه تخریب نامیده می شود ( گولد اسمیت، 1993).

3-6-3- هزینه ها و منافع اجتماعی

مجموع هزینه های خصوصی و هزینه های خارجی را هزینه های اجتماعی می گویند. (در مورد منافع اجتماعی نیز این صادق است). در بطن تعاریف به ظاهر ساده فوق، مجموعه ای از مشکلات مربوط به تعریف هزینه های خارجی، نحوه ی محاسبه آن ها و ملحوظ داشتن آن ها در قیمت ها و روش ارزیابی اقتصادی و انتخاب طرح ها وجود دارد. در نهایت،

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد انرژی باد، توربین بادی، پتانسیل سنجی، مکان یابی Next Entries منابع مقاله درمورد تحلیل اقتصادی، تحلیل حساسیت، روش هزینه، انرژی باد