منابع مقاله درمورد بودجه ریزی، بودجه بندی، مدیریت دولتی، سازمان های دولتی

دانلود پایان نامه ارشد

دیگر، چه عمومی و خصوصی، در فرآیند اعمال مدیریت خود نیازمند استفاده از ابزار بودجه برای ارزیابی و پیش بینی وضعیت آینده و تحت کنترل در آوردن اقدامات آتی خود می باشند(سعادت عاملی،1390).
یک مدیر برای پیشبرد امور سازمان خود ناچار است مشخص کند که چه میزان از درآمد حاصل از فروش کالا ویا عواید حاصل از از عوارض وصولی را به خرید مواد اولیه ویا اجرای پروژه های احداث معابر اختصاص خواهد داد، یا پیش بینی نماید که اعتبار مورد نیازطرح توسعه و خرید ماشین آلات جدید را از محل فروش کالا یا عوارض وصولی از شهروندان تأمین می کند یا از تسهیلاتی که از بانک ها اخذ خواهد نمود. بدین ترتیب امروزه استفاده مدیران از ابزار بودجه برای اعمال مدیریت صحیح و علمی بر موسسه تحت مدیریت خود، امری اجتناب ناپذیر شده است. همان طوری که بودجه در شکل ساده و اولیه خود یعنی ” بودجه متداول ” از دل فعلیت مالی موسسات دولتی سر بر درآورد ومتحول گشت، از نیمه دوم قرن بیستم نوبت اقتصاد بازار بود که با تشدید رقابت، مدیران موسسات دولتی را به اندیشه اقتصادی بودن فعلیت ها و خدمات بخش عمومی وادار نموده و برای مدیریت بهینه بر منابع و مصارف و بر نامه ریزی صحیح برای محاسبه بهای تمام شده، روش بودجه ریزی عملیاتی را فراراه آنها قرار دهد(همان منبع).

2-2- بودجه ریزی مشارکتی
دردنیای امروز، بودجه ریزی به صورت ابزاری کارآمد جهت مدیریت صحیح دولت و بخش عمومی به شمار می آید .آگاهی مدیران و تصمیم سازان سطوح خرد و کلان از شیوه های نوین بودجه ریزی، علاوه بر استفاده عقلایی از منابع و تخصیص بهینه آن، بستر مناسب برای رشد و کارایی در دستگاه ها و سازمان های دولتی فراهم می سازد و علاوه بر ارتقاء کارایی، از اسراف و تبذیر اموال عمومی جلوگیری نموده و توزیع عادلانه و مطلاب منابع ملی را به دنبال خواهد داشت. بودجه به عنوان بیان مالی عملیات دولت، مهمترین سند دولتی است که دستگاه های اجرایی را در دستیابی به اهداف سند چشم انداز و برنامه های توسعه کشور و انجام اثربخش وظایف خود یاری می رساند.از این رو تلاش برای بهبود این سند مالی و بهره وری بودجه در اجرای فعالیت های دستگاه های اجرایی همواره مورد توجه و چالش بوده است (ابراهیمی رومنجان و همکاران،1393).
مشارکت بودجه به ارتباط مدیران به ایجاد بودجه و تاثیرشان بر پیامد فرآیند تصمیم گیری نسبت داده می شود. تقاضا در جهت بودجه بندی مشارکتی کاملاً تحت حمایت نیاز به داشتن حمایت مربوط به بودجه است که تعهد سازمانی را به نحو بهتری ارتقا می دهد. علاوه بر آن افزایش عملکرد مدیریتی (برونل121982) برونل ام سی اینس 1986؛ مرچانت (1981) بازده و سازمانی بواسطه مذاکره یا بودجه بندی مشارکتی بهبود می یابد Zainuddin et al,2011)).
زمانی که مشارکت مرئوسان در فرایندهای بودجه‌بندی تقاضا شده‌است، مرئوسان انتظار خواهند داشت که بودجه نهایی آنان را منتفع کند. اگر دستیابی به بودجه خیلی مشکل باشد، مرئوسان فرصت مشارکت را آنقدر ارزشمند نخواهند ‌دانست که آنرا اجرا کنند. این وضعیت منجر به تأثیر مأیوس‌کننده در مورد پیامد تصمیم نامطلوب خواهد‌داشت. این تأثیر زمانی که مرئوسان متوجه شدند مشارکتشان، تأثیری در نتیجه‌ی تصمیم ندارد، رخ خواهد داد. مرئوسان ناامید و مأیوس هستند، زیرا انتظاراتشان در رابطه با نتایج تصمیم برآورده نشده‌است. ناامیدی و یأس به تعهد آنان نسبت به نتایج تصمیم لطمه خواهد زد (Nahartyo,2031).
مشاركت در بودجه بندي، به مديريت فرصتي براي تحت تأثير قرار دادن بودجه قبل از نهايي شدن آن فراهم مي كند، لذا مدير الزاماً نقش فعالي دارد و مي تواند مشاركت بيشتر در بررسي و ارزيابي گزينه هاي مختلف براي تعيين اهداف بودجه داشته باشد. بنابراين، مشاركت در بودجه بندي تلاش هاي مديريت را براي فرموله كردن دقيق پيش بيني ها با توجه به حالات محيطي افزايش مي دهد و مي تواند منجر به تمركز توجه مديريت بر تصميمات و رفتار مورد نياز در دوره هاي آتي شود .همچنين ممكن است منجر به افزايش تفكر در مورد اهداف بودجه و گزينه هاي مختلف گردد (توکلی و همکاران، 1386).
مشارکت بودجه‌بندی همچون یک فرایندی در سازمان‌هاست که مدیران را در تعیین اهداف بودجه که مسئولیت آن با مدیران است، درگیر می‌کند. مشارکت مزایای زیادی برای سازمان دارد و تقریباً از تحقیق مشارکت ناشی شده‌است. مشارکت تأثیر مثبتی بر نگرش‌های کارمندان، افزایش کیفیت و کمیت محصول و افزایش هماهنگی و همکاری میان مدیران را نشان داده‌استMurdayanti et al,2013) ).

2-2-1- تاریخچه بودجه ریزی در ایران
با توجه به اینکه دولت تمامی فعالیت های مالی خود را در چارچوب قانون بودجه انجام میدهد بنابراین بودجه شاهرگ حیاتی دولت می باشدو نقش بسیاری در اقتصاد ملی ایفا می کند. از طرف دیگر با توسعه وظایف و افزایش سریع هزینه های دولتی و پیوند آن با وضعیت عمومی کشور کنترل مخارج مشکل تر شده وبه بهیود در سیستم های برنامه ریزی و کنترل و مدیریت منابع بخش عمومی بیشتر احساس نیاز می شود (قدیم پور وهمکاران، 1389).
امروزه به دلیل پیچدگی های فزاینده محیطی و وجود متغیر های بی شمار موثر در فرآیند تصمیم گیری مدیران و نیاز به کاهش هزینه های جاری دولت، موضوع افزایش بهره وری دولت کانون توجه کلیه موسسات و سازمان های دولتی را تشکیل داده است و در این میان بودجه ریزی عملیاتی بنا به ماده 138 و ارتقای بهره وری به استناد ماده 144 قانون برنامه چهارم توسعه به شدت مورد توجه دولت و سازمانهای متفاوت قرار گرفته است (رمضانی موفق، 1388).
تجارب عضو کشورهای سازمان همکاری های اقتصادی وتوسعه بیانگر این است که ارزیابی عملکرد تاثیر بسزایی در مدیریت هزینه های عمومی دارد. در مرحله تهیه و تنظیم بودجه دسترسی و استفاده گسترده از اطلاعات عملکردی سازمان های برنامه و بودجه را برای به چالش کشیدن پیشنهاد های بودجه ای دستگهای اجرایی یاری نموده، در مرحله اجرای بودجه آن ها را برای شناسایی و مقایسه بین دستگاها با عملکرد مطلوب وضعیف تقویت کرد به فشار های داخلی و خارجی برای بهبود ارایه خدمات کمک می نماید (حسن آبادی و نجار صراف، 1387). شروع اجرای بودجه همزمان با پیدایش حکومت مشروطه در دنیا بوده است و اداره دستگاه حکومت به وسیله بودجه ای که به تصویب نمایندگان مردم برسد یکی از مهمترین خصوصیات و از اساسی ترین مبانی به شمار می رود. شایان ذکر است که در ایران قبل ازمشروعیت نظارت مردم بر امور بودجه جامعه در کمترین حد بوده است (رمضانی موفق، 1388).
قبل از مشروطیت، دخل و خرج عمومی دولت را در حساب های پراکنده ای به نام « کتابچه های جمع» ثبت می کردند. مرکز هریک از ایالات و ولایات کتابچه مخصوص داشتند هر کتابچه مسولی داشت که مستوفی نام داشت. مستوفیان در مرکز زیر نظر «وزیر دفتر» انجام وظیفه می کردند. وزیر دفتر در حکم وزیر دارایی بود(همان منبع).

2-2-2- مديريت بودجه يي ايران
نظام بودجه بندی، تغيير و تحول بسياری را در پشت سر گذاشته و امروزه به صورت يک نظام پيچيده فنیو مالی مشتمل بر طرحها و برنامه ها در خدمت مديريت قرار دارد. بودجه ابزاري كارآمد جهت تحقق اهداف هر سازمان است و هرچه بودجه دقيقتر طراحي شود امكان نيل به اهداف بيشتر مي شود. نظام بودجه ريزي مناسب مي تواند برنامه هاي از نحوه كسب درآمدها و تخصيص هزينه ها را در جهت پيشبرد اهداف سازمان ياري نمايد (تشرفی، 1388).
در سال 1381 روش بودجه ريزي دولت (با نواقص بسيار)از برنامه يي به عملياتي تغيير يافت، بدون اینکه مقررات مربوط به بودجه تغيير كند. در نتيجه در سيستم حسابداري دولتي نيز تغييرات زيادي انجام گرفت.علت تغييردر حسابداري دولتي، مفاد ماده 103 قانون محاسبات عمومي كشور، مصوب اول شهريور ماه 1366 است كه در آن برضرورت تطابق صورتحساب عملكرد سالانه بودجه كل كشو ر با تقسيم بنديها و عناوين قانون بودجه تأكيد شده است. بنابراين درگذشته سيستم حسابداري مورد استفاده بر مبناي نقدي بود و بر اين اساس تا زماني كه پولي وصول يا پرداختي انجام نمي شد در دفاتر ثبت نمي گرديد. چون در هر زمان اطلاعات كافي در زمينه فعاليتهاي مالي دولت به دست نمي آمد و در نتيجه تصميم گيري ها براساس اطلاعات به هنگام و صحيح انجام نمي شد (فخاریان،1384).

2-2-3- تعاریف بودجه
بودجه به عنوان مهم ترین سند مالی عملیات دولت، نقش مهمی را در دستیابی به هدف هاي برنامه هاي درازمدت توسعه کشور دارد. از این رو، تلاش براي بهبود آن، همواره مورد توجه بوده است. به طور کلی، تا دهه هاي اخیر بحث هاي بودجه اي بر دروندادهاي دولت از قبیل مقدار منابع، تعداد کارکنان و … متمرکز شده بود و نظریه هاي مختلفی براي نحوه اداره و (PEM13) ارائه شده بود که شناخته شده ترین آن ها مدیریت دولتی سنتی (PA14)است و تا اوایل دهه 1980، جریان فکري مطرح در حوزه مدیریت بخش دولتی به شمارمی رفت. اما با ظاهر شدن ابعاد منفی و نقاط ضعف آن، گسترش فرهنگ پاسخ گویی مدیران و همگام با پیشرفت فنون مدیریت دولتی و حسابداري مدیریت، جریان فکري جدیدي در کشورهاي انگلیس و آمریکا با عنوان مدیریت دولتی نوین (NPM15) ظهور کرد که بر خصوصی سازي پیمانکاري شاخص هاي عملکرد و استفاده از ارزیابی عملکرد تأکید داشت (فروغی و همکاران، 1391).
بودجه عبارت است از برنامه عملیات بر حسب مقادیر برای یک دوره معین از زمان. به طور کلی بودجه ها دو نقش اصلی دارند: یکی اینکه مجوز خرج اند به این معنی که به مدیران اجازه می دهندکه در قسمت های سازمان خود مقادیری از هزینه را به حساب بگذارند و دیگر اینکه عامل مقایسه عملکرد جاری اند مانند معیاری که می توان عملیات جاری را با آن کنترل کرد. این دو نقش در سیستم برنامه ریزی و کنترل بودجه ای درهم می آمیزد. دو ابزاری که برای بقای هر سازمانی حیاتی است (Scarlett,2005).
بودجه شاهرگ حياتي هر سازمان يا نهاد دولتي است. زيرا دولت تمام فعاليتهاي مالي خود اعم از توليد، خدمات و كسب درآمد را بر اساس سند و قانون بودجه انجام مي دهد. «بودجه بندي» را فرآيند تخصيص منابع محدود به نيازهاي نامحدود مي دانند. بودجه هدفها وراهبردها را بصورت عبارتهاي مالي درآورده و راه اجراي برنامه و كنترل پيشرفت آنها را هموار مي سازد (مرادی و همکاران،1391).
بودجه عبارت است از پيش بينی درآمدها و ساير منابع تأمين اعتبار و برآورد هزينه ها و عمليات معين که در دوره محدودی از زمان انجام می شود بودجه عملياتی عبارت است از برنامه ريزی سالانه به همراه بودجه سالانه که رابطه ميان ميزان وجوه تخصيص يافته به هر برنامه با نتايج به دست آمده از اجرای آن برنامه را نشان می دهد. اين به معنی آن است که با ميزان مشخصی مخارج انجام شده در هر برنامه بايد مجموعه معينی از اهداف تأمين شود. نياز شديد شرکتها، سازمانها و مؤسسات به بودجه به عنوان ابزار برنامه ريزی و کنترل باعث گرديده که سعی شود از اين ابزار به نحو احسن و مطلوبی استفاده نمايند (تشرفی، 1388).
بودجه ها نوعی علامت هستند. وقتی که شرکت کنندگان در زمینه بودجه وارد عمل می شوند اطلاعاتی درباره ارجحیتهای دیگران بدست می آورند و منویات خود را نیز از طریق انتخاب هایی که انجام می دهند انتقال می دهند. در اینجا بودجه را می توان شبکه ای از ارتباطات دانست که در آن به طور مستمر تولید می گردد. و بازخور این اطلاع به شرکت کنندگان در بودجه بندی می رسد وقتی بودجه به تصویب برسد خود به یک سابقه تولید می شود این امر که قبلا اقدامی صورت گرفته است اقبال تکرار آن را به میزان چشمگیر به طور گسترده ای افزایش می دهد (محمدی، 1376).
بودجه ریزی فرآیند توسعه در کوتاه مدت است و شامل تهیه و تنظیم و پیشنهاد بودجه، تصویب، اجرا و نظارت بر بودجه در یکسال مالی است. بودجه ریزی تفکر منسجم از منابع مالی محدود در برابر نیازهای نامحدود است بطوریکه ارتباطات همه جانبه بین منابع مالی و غیر مالی لحاظ شده باشد. به عبارت دیگر بودجه ریزی برآورد منطقی حجم عملیات در مقابل اعتبارات است ( عباسی، 1389).

2-2-4- بودجه ریزی به معنی عام و خاص
واژه

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد مدیریت عملکرد، سیستم مدیریت، بودجه ریزی، عملکرد سازمان Next Entries منابع مقاله درمورد بودجه ریزی، بودجه بندی، اطلاعات حسابداری، تخصیص منابع