منابع مقاله درمورد ازدیاد برداشت، صنعت نفت ایران، شرکت ملی، استقراض

دانلود پایان نامه ارشد

شرح داده است، به گفته وی در محلی به نام “اردریکا” در نزدیکی شوش چاهی بوده است که نفت و آب نمک را از آن  به کمک چرخ و دلو استخراج کرده و در حوضچههای سرباز نزدیک آن میریختند تا مواد سبک نفت تبخیر شده و از قیر و نمک سفت شده استفاده میکردند.
در دنیای مدرن اولین چاه نفت توسط شخصی به نام دریک2 که پایهگذار موسسهای بنام (PENNSYLVANIA ROCK OIL COMPANY) بود، به تاریخ 27 اوت 1859 میلادی در ایالت پنسیلوانیای  آمریکا  حفر شد، از این حلقه چاه که بعد از حدود 5 سال تلاش در عمق 23 متری به نفت رسید در اولین روز حدود چهار هزار لیتر نفت به دست آمد. و این مقدمه پیدایش صنعت بزرگی به نام صنعت نفت در جهان بود که تمام معادلات سیاسی و اقتصادی دنیا را تحت شعاع قرار داد.
لوفتوس3 اولین فرد خارجی بود که بطور تخصصی از مناطق نفتخیز ایران بازدید به عمل آورد. وی در گزارشی که به سال 1855 منتشرنمود اظهار داشته است که تنها چشمه قیر بررسی شده توسط ایشان در کنار کوههای بختیاری و مسجد دور افتادهای در نزدیکی کوه آسماری مسجد سلیمان قرار داشته است.
در سال 1890 میلادی (1269 شمسی) امتیاز اکتشاف و استخراج کلیه معادن ایران از جمله نفت توسط ناصرالدین شاه به یک انگلیسی به نام “بارون جولیوس رویتر” داده شد که به علت عدم موفقیت در اکتشاف نفت و مخالفتهای داخلی و خارجی این قرارداد با شکست مواجه شده و طرف ایرانی مجبور به پرداخت غرامت سنگینی شد. ولی در سال 1901 میلادی (1280 شمسی) طبق امتیاز نامه دیگری اجازه اکتشاف، استخراج، تصفیه، حمل و نقل و فروش نفت و همچنین احداث خط لوله در تمام خاک ایران بجز پنج ایالت شمالی به یکی دیگر از اتباع انگلستان به نام “ویلیام ناکس دارسی”4 به مدت 60 سال داده شد. از آن پس فعالیتها برای اکتشاف و استخراج نفت در منطقه دور افتادهای بنام چاه سرخ در حوالی کرمانشاه شروع گردید که در تابستان 1903 حفاریها در عمق 507 متری به گاز نفت و سپس به نفت رسید. چند ماه بعد دومین چاه نیز در عمق مشابهی حفر شده و به نفت رسید. بهرهبرداری از این چاهها با توجه به بازده کم روزانه حدود 30 تن و
هزینههای بالای حفاری و حمل نقل مقرون به صرفه تشخیص داده نشد، دارسی که سرمایهگذاری زیادی انجام داده بود و به نتیجه مطلوب نرسیده بود مجبور به همکاری با شرکت نفت برمه شد. که آن نیز یک شرکت انگلیسی بود. همکاری این دو گروه با هم منجر به ایجاد شرکت جدیدی به نام سندیکای امتیازات در سال 1905 شد. جورج برنالد رینولدز5 زمینشناس معروف بعد از تحقیقات ابتدایی اعلام کرد که حفاریها باید در منطقه مسجد سلیمان که دارای ساختار تاقدیسی است صورت گیرد.  ولی شرکت با تکرار اشتباه اولیه اقدام به حفاری دو حلقه چاه به عمقهای 661 و 591 متر در منطقه رامهرمز نمود که هیچ کدام به نفت نرسید. بعد از این اشتباه و عدم موفقیت شرکت با ناامیدی تمام دستور توقف حفاری را صادر نمود ولی رینولدز که به وجود نفت در مسجد سلیمان اطمینان داشت حفاریها را به منطقه نفتون در مسجد سلیمان منتقل نموده و از اجرای دستور خودداری نمود. در 26 می 1908میلادی (پنجم خرداد 1287 هجری شمسی) وقتی حفاری چاه در مسجد سلیمان به پایان رسید نفت به ارتفاع 50 فوت در هوا فوران کرد که سطح تولید آن به 2300  بشکه در روز می رسید. برای تبدیل این میدان نفتی به یکی از بزرگترین میادین نفتی جهان و بهره برداری از آن احتیاج به سرمایه گذاری زیادی بود که برای تامین آن شرکت انگلیس- ایران6 در سال 1909 تاسیس گردید.
بعد از گذشت 40  سال از حفر اولین چاه در میدان نفتون که بعدها در سال 1930 به مسجد سلیمان تغییر نام داد، اولین محموله نفتی ایران از بندر آبادان صادر گردید. دارسی و شرکت نفتی انگلیس و ایران تا سال 1914 در ایران به فعالیت خود ادامه دادند تا اینکه با کاهش کمکهای دولت انگلستان در این سال شرکت بنگال لنسر برای بهرهبرداری از منابع نفتی ایران وارد مسجد سلیمان شد. که با هوشیاری وینستون چرچیل این مسئله بحرانی به پایان رسیده و طی قراردادی دولت انگلستان 51% سهام شرکت انگلیس- ایران را به دست گرفته و حق انتصاب دو عضو هیأت مدیره با حق وتو را برای خود محفوظ داشت. تا سال 1933 که قرارداد دارسی لغو شد جمعا 56147000 تن متریک نفت صادر گردید.
در سال 1951 دکتر مصدق صنعت نفت ایران را ملی اعلام کرده و از شرکت انگلیس ایران خلع ید کرد، که مرحله قانونی آن در 29 اسفند 1329 از تصویب مجلسین گذشته و شرکت ملی نفت ایران تأسیس گردید. که بعد از این اقدام این شرکت از طرف شرکتهای بیناللملی بایکوت شده و شرکتهای مذکور علاوه بر عدم همکاری اقدام به کارشکنیهایی نیز در این زمینه نمودند، تا اینکه بعد از گذشت سه سال از ملی شدن صنعت نفت ایران اولین محموله نفتی در بندر آبادان توسط نفتکش ژاپنی نیشومازو بارگیری شد. با توجه به تغییراتی که پس از 28 مرداد 1332 در ایران به وقوع پیوست در هفتم آبان 1333 (29 اکتبر 1954) قرادادی بین شرکت ملی نفت ایران و کنسرسیوم غربی متشکل از هشت شرکت بزرگ نفتی منعقد گردید که طی آن 40 درصد از سهام نفت ایران به شرکت سابق انگلیس- ایران و  40 درصد به شرکتهای آمریکایی گلف اویل، استاندارد اویل اف نیوجرسی اند کالیفرنیا، کمپانی نفتی تگزاس و سکونی موبیل –  14 درصد به کمپانی سلطنتی هلند یعنی شل و 6 درصد به کمپانی فرانسوی فرانسوا دو پترول داده شد و مقرر گردید به کمپانی سابق نفت انگلیس و ایران مبلغ 70 میلیون دلار بابت غرامت پرداخت شود.
بعدها طی سالهای 1352 و 1353 با لغو امتیازات  و اصلاح توافقنامهها کنترل و حاکمیت کامل ایران بر منابع نفتی ملی مسجل گردیده و مقرر شد کلیه شرکتهای نفتی یا خریدار نفت پیمانکار مخصوص شرکت ملی نفت ایران باشند.
در روند این تغییرات و بعد از آن با انجام عملیاتهای مکرر اکتشاف و استخراج؛ بهرهبرداری از منابع غنی نفت ایران تا سال 1357 به 6 میلیون بشکه در روز افزایش یافت. اما در حال حاضر با تمام تلاشهایی که صورت میگیرد این میزان به زحمت به 4 میلیون بشکه در روز میرسد. این مهم با توجه به کاهش عمر مفید اکثر مخازن بزرگ کشور که در آنها روشهای اولیه بهرهبرداری برای استخراج نفت مورد استفاده قرار میگیرد بدون استفاده از روشهای ازدیاد برداشت یا روشهای نوین استخراج میسر نخواهد بود.، هر ساله برداشت از میادین بزرگ نفتی کشور مانند آغا جری، هفتکل، دورود، بلال و … در حال کاهش است و این در حالی است که ما دارای حدوداً 500 میلیارد بشکه نفت در جا هستیم که این مقدار برابر 9% کل نفت درجای جهان میباشد و باداشتن 27 تریلیون مترمکعب گاز طبیعی شناخته شده 15% کل ذخیره جهانی را به خود اختصاص دادهایم. حال اگر ما ضریب بازیافت را 25 فرض کنیم آنگاه میتوانیم 125 میلیارد بشکه از این نفت درجا را بدست آوریم و چنانچه با استفاده از روشهای مختلف بهرهوری بتوانیم این ضریب را فقط 5% افزایش دهیم آن وقت حدود 25 میلیارد بشکه به نفتهای قابل استحصال افزوده خواهد شد. به نظر میرسد روشهای نوین بهرهوری از جمله روشهای افزایش بهرهوری نفت EOR (Enhanced Oil Recovery) که با پیشرفت تکنولوژی در زمینههای مختلف گسترش پیدا کرده و هر روز به تعداد شرکتهای نفتی استقبال کننده از آن افزوده میشود، راه حل این مشکلات را ارائه نموده است. با توجه به گذشت نزدیک به 160 از عمر صنعت نفت در دنیا و با توجه به کاهش بهرهوری مخازن مختلف بر اثر استخراجهای متوالی و متمادی روی آوردن به روشهای افزایش بهره وری یک اجبار بوده و شرکتهای مختلف نفتی برای افزایش تولید خود در شرایط دنیای امروز مجبور به استفاده از این روشها هستند. در یک توضیح ساده چنانچه بخواهیم روشهای افزایش بهرهوری نفت را تعریف نمائیم باید بگوییم که:
EOR مبحثي‌ راجع‌ به‌ روشهاي‌ مورد استفاده‌ براي‌ بازيافت‌ بيشتر نفت‌ از مخازن‌ نفتي‌ است‌، كه‌ جدا از برداشت‌ اوليه‌ و ثانويه‌ مي‌باشد.
در برداشت اوليه‌، استخراج‌ نفت بيشتربا استفاده‌ از انرژي داخلی مخزن‌، که توسط گازهای تحت فشار يا رانش طبيعي توسط آب ايجاد مي‌شود، صورت مي‌گيرد.
 در برداشت‌ ثانويه‌، بيشتر از تزريق‌ آب‌ يا آبروبي‌ استفاده‌ مي‌شود. به‌ اين‌ ترتيب‌  EOR به‌ عنوان‌ سومين‌ مرحله‌ برداشت‌ مطرح‌ مي‌شود. 
 ازدياد بازيافت‌ نفت IOR 7 و بازيافت‌ پيشرفته‌ نفت‌ AOR8 معاني‌ مشابهي‌ با EOR  دارند بجز آنكه‌ آنها روشهاي‌ مقدماتي‌ و ثانويه‌ برداشت‌ را نيز در برمي‌گيرند، در ضمن‌ گاهي‌ اوقات‌ EOR  مي‌تواند زودتر از مراحل‌ قبل‌ به كار رود. قبل‌ از تهيه‌ اين‌ پژوهش‌، آبروبي‌ نوعي‌ از EOR  شناخته‌ ميشد ولي‌ الان‌ EOR  به‌ عنوان‌ مرحله‌اي‌ پس‌ از آن‌ به‌ شمار مي‌رود. بطور کلی میتوان تمام روشهایی را که درآنها از مواد یا گونههای مختلف انرژی برای استخراج نفتهای باقیمانده در مخزن که برداشت آنها از روشهای متداول مقرون به صرفه نیست، بکار میروند را جزو روشهای ازدیاد برداشت نفت به حساب آورد.
جریان طبیعی نفت تحت تأثیر سه نیروی شناخته شده فشار آب مخزن ، فشار گاز سرپوش و فشار گاز حل شده در نفت میباشد. در حالت اول آبی که در زیر نفت در لایه نفتگیر قرار دارد تحت فشار زیادی است که از اطراف به آن وارد میآید، لذا  به محض اینکه چاه به لایه نفتزا برسد فشار آب نفت روی خود را به درون چاه و از آنجا به روی سطح زمین میراند. در حالت دوم هم گازی که بطور آزاد مثل سرپوش یا کلاهکی روی نفت را در مخزن پوشانده است بر اثر فشار زیادی که به آن وارد میآید متراکم شده و میل به انبساط پیدا میکند که این میل به انبساط بصورت فشار به نفت درون مخزن تحمیل میشود و در اولین فرصت گاز با بیرون راندن نفت از مخزن منبسط شده و از فشار وارده میکاهد. مقداری گاز تحت فشار زیاد مخزن در نفت حل شده است که تمایل به آزاد شدن از فاز مایع دارد و به همین دلیل در هنگام آزاد شدن و خروج از مخزن مقداری از نفت را نیز همراه خود به سطح زمین هدایت مینماید، مانند بطری نوشابه پر گازی که درب آن بطور ناگهانی باز شود که در این حالت گاز موجود در بطری علاوه بر خروج از بطری مقداری از مایعات داخل بطری را نیز به همراه خود خارج میسازد. در عین حال این گاز محلول با کاهش فشار مخزن میتواند از نفت جدا گردیده و به شکل گـاز سرپوش، افت فشار مخـزن را جبران نماید. در ابتدای حفاریهـا در ایران اکثر چاههای حفر شده جزو چاههای پر فشار منطقه به شمار میآمدند که با گذشت سالها و بهرهبرداریهای فراوان صورت گرفته اغلب میادین دچار افت فشار و در نتیجه کاهش بهرهوری شده اند. لذا توجه به روشهای جدید استخراج نفت و روشهای مختلف ازدیاد برداشت نفت بیش از پیش از اهمیت برخوردار شده و در اکثر کشورهای نفت خیز دنیا به آن پرداخته میشود، تا هر چه بیشتر از این موهبت نهفته در زمین استفاده و برداشت از مخازن نفت را تا حد ممکن افزایش دهند. در ایران نیز در سالهای اخیر به تعدادی از روشهای نو رو آورده شده که از جمله میتوان به تزریق گاز در میادین آغاجاری، هفتکل و دورود یا تزریق آب در بلال اشاره کرد.9
1-1-2. تاریخچه سرمایهگذاری مستقیم خارجی در ایران
سرمایه‌گذاری خارجی در ایران نیز از اواخر سده نوزدهم آغاز گردیده است. سرمایه‌گذاری در صنعت نفت ایران و بهرهبرداری از شیلات شمال در جستجوی منابع طبیعی از اولین اقدامات در این زمینه بوده است.
از سال ۱۸۸۱ تا ۱۹۹۲ میلادی (۱۲۵۸ تا ۱۳۳۱ هـ ش) تعداد ۲۷ امتیاز و قرارداد از جانب دولت ایران با اتباع روس یا دولت روسیه منعقد شد. موضوع این قراردادها بسیار متنوع بود. بهرهبرداری از خطوط تلگراف، ماهیگیری در دریای خزر، تاسیس بانک استقراضی روسیه در ایران، انحصار حمل و نقل و بیمه، استقراض ایران از روسیه، انتقال نفت انزلی به رشت و احداث راه‌آهن جلفا ـ تبریز ـ را شامل می‌شد. مجموع ورود سرمایه از روسیه به ایران در طول این دوره سی ساله حدود ۷۵/۱۶۳ میلیون روبل برآورد شده است که اگر خرید املاک و مستغلات و قروض ایران به روسیه از این مبلغ کسر شود، می‌توان گفت مبلغ سرمایه‌گذاری مستقیم روسیه در ایران بالغ بر ۹۹/۵۶ میلیون روبل بوده است که از ای

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد قراردادهای نفتی، تامین مالی، توازن منافع، تعدیل قرارداد Next Entries منابع مقاله درمورد جذب سرمایه‌گذاری، دولت ایران، قانون اساسی، استقراض